Maṅgalācaraṇa, Naimiṣāraṇya-Sabhā, Sūta-Āhvāna, and Narada Purāṇa-Māhātmya

Verse 1

ॐ श्रीगुरुभ्यो नमः । ॐ श्रीगणेशाय नमः । ॐ नमो भगवते वासुदेवाय । ॐ नारायाणं नमस्कृत्य नरं चैव नरोत्तमम् । देवीं सरस्वतीं चैवततो जयमुदीरयेत् ॥ १ ॥

ওঁ শ্ৰীগুৰুসকললৈ নমস্কাৰ। ওঁ শ্ৰীগণেশলৈ নমস্কাৰ। ওঁ ভগৱান বাসুদেৱলৈ নমস্কাৰ। নাৰায়ণ, নৰ আৰু নৰোত্তম, লগতে দেৱী সৰস্বতীক প্ৰণাম কৰি, তাৰ পাছত এই পবিত্ৰ কথাৰ বাবে ‘জয়’ উচ্চাৰণ কৰিব লাগে।

Verse 2

ॐ वेदव्यासाय नमः । वृन्दे वृन्दावनासीनमिन्दिरानन्दन्दमन्दिरम् । उपेन्द्रं सांद्रकारुण्यं परानन्दं परात्परम् ॥ १॥ १ ॥

ওঁ বেদব্যাসলৈ নমস্কাৰ। হে বৃন্দে! মই বৃন্দাৱনত আসীন উপেন্দ্ৰক ভজোঁ—যি ইন্দিৰা (লক্ষ্মী) আনন্দৰ ধাম-মন্দিৰ; যাঁৰ কৰুণা ঘন আৰু উথলি উঠে; যি পৰমানন্দস্বৰূপ আৰু পৰাত্পৰ।

Verse 3

ब्रह्मविष्णुमहेशाख्यां यस्यांशा लोकसाधकाः । तमादिदेवं चिद्रूपं विशुद्ध परमं भजे ॥ २ ॥

মই সেই আদিদেৱক ভজোঁ—যি পৰম বিশুদ্ধ, চৈতন্যস্বৰূপ; যাঁৰ অংশসমূহ ব্ৰহ্মা, বিষ্ণু আৰু মহেশ নামেৰে লোকসমূহৰ কাৰ্য সম্পাদন কৰে।

Verse 4

शौनकाद्या महात्मान ऋषयो ब्रह्मवादिनः । नैमिषाख्ये महारण्ये तपस्तेपुर्मुमुक्षवः ॥ ३ ॥

শৌনক আদি মহাত্মা ঋষিসকল—ব্ৰহ্মবাদী—নৈমিষ নামৰ মহাৰণ্যত মুক্তিৰ আকাঙ্ক্ষাৰে তপস্যা কৰিলে।

Verse 5

जितेन्द्रिया जिताहाराः सन्तः सत्यपराक्रमाः । यजन्तः परया भक्त्या विष्णुमाद्यं सनातनम् ॥ ४ ॥

ইন্দ্ৰিয়জয়ী আৰু আহাৰত সংযমী সেই সৎলোক—যাঁৰ পৰাক্ৰম সত্যত প্ৰতিষ্ঠিত—পৰম ভক্তিৰে আদি আৰু সনাতন বিষ্ণুক আৰাধনা কৰিছিল।

Verse 6

अनीर्ष्याः सर्वधर्म्मज्ञा लोकानुग्रहतत्पराः । निर्म्ममा निरहंकाराः परस्मिन्नतमानसाः ॥ ५ ॥

তেওঁলোক ঈৰ্ষ্যাহীন, সকলো ধৰ্মৰ তত্ত্বজ্ঞানী, লোককল্যাণত তৎপৰ। মমতা আৰু অহংকাৰশূন্য হৈ তেওঁলোকৰ মন পৰমেশ্বৰত নত আৰু সমৰ্পিত থাকে।

Verse 7

न्यस्तकामा विवृजिनाः शमादिगुणसंयुताः । कृष्णाजिनोत्तरीयास्ते जटिला ब्रह्मचारिणः ॥ ६ ॥

তেওঁলোক কামনা ত্যাগ কৰা, পাপৰহিত আৰু শম আদি গুণেৰে সংযুক্ত আছিল। কৃষ্ণসাৰ-মৃগচর্ম উত্তৰীয় ৰূপে ধৰি, জটাধাৰী ব্রহ্মচাৰী হৈ জীৱন যাপন কৰিছিল।

Verse 8

गृणन्तः परमं ब्रह्म जगच्चक्षुः समौजसः । धर्म्मशास्त्रार्थतत्त्वज्ञास्तेपुर्नैमिषकानने ॥ ७ ॥

জগতৰ চকু স্বৰূপ পৰম ব্ৰহ্মৰ স্তৱ গাই, সমান আত্মতেজস্বী আৰু ধৰ্মশাস্ত্ৰৰ অৰ্থ-তত্ত্বজ্ঞানী ঋষিসকলে নৈমিষাৰণ্যত তপস্যা কৰিছিল।

Verse 9

यज्ञैर्यज्ञपतिं केचिज्ज्ञानैर्ज्ञानात्मकं परे । केचिच्च परया भक्त्या नारायणमपूजयन् ॥ ८ ॥

কিছুমানে যজ্ঞৰ দ্বাৰা যজ্ঞপতি প্ৰভুক আৰাধনা কৰিছিল; কিছুমানে জ্ঞানৰ দ্বাৰা জ্ঞানস্বৰূপ পৰমেশ্বৰক উপাসনা কৰিছিল; আৰু কিছুমানে পৰাভক্তিৰে নাৰায়ণক পূজা কৰিছিল।

Verse 10

एकदा ते महात्मानः समाजं चक्रुरुतमाः । धर्मार्थकाममोक्षाणामुपायाञ्ज्ञातुमिच्छवः ॥ ९ ॥

এবাৰ সেই উত্তম মহাত্মা ঋষিসকলে এক সভা গঠন কৰি, ধৰ্ম, অৰ্থ, কাম আৰু মোক্ষ লাভৰ উপায় জানিবলৈ ইচ্ছা কৰিলে।

Verse 11

षङ्विंशतिसहस्त्राणि मुनीनामूर्द्ध्वरेतसाम् । तेषां शिष्यप्रशिष्याणां संख्या वक्तुं न शक्यते ॥ १० ॥

ঊৰ্ধ্বৰেতা, ব্ৰহ্মচৰ্যনিষ্ঠ ছাব্বিশ হাজাৰ মুনি আছে; তেওঁলোকৰ শিষ্য-প্ৰশিষ্যৰ সংখ্যা ক’ব নোৱাৰি।

Verse 12

मुनयो भावितात्मानो मिलितास्ते महौजसः । लोकानुग्रहकर्तारो वीतरागा विमत्सराः ॥ ११ ॥

সেই মুনিসকল আত্মভাবিত আৰু মহাতেজস্বী; তেওঁলোকে একত্ৰিত হৈছিল—ৰাগহীন, মৎসৰহীন—আৰু লোককল্যাণকাৰী আছিল।

Verse 13

कानि क्षेत्राणि पुण्यानि कानि तीर्थानि भूतले । कथं वा प्राप्यते मुक्तिर्नृणां तापार्तचेतसाम् ॥ १२ ॥

ভূতলত কোন কোন ক্ষেত্ৰ পুণ্যপ্ৰদ, আৰু কোন কোন তীৰ্থ আছে? আৰু তাপ-দুঃখে ক্লিষ্টচিত্ত মানুহে মুক্তি কেনেকৈ লাভ কৰে?

Verse 14

कथं हरौ मनुष्याणां भक्तिरव्यभिचारिणी । केन सिध्येत च फलं कर्मणस्त्रिविधात्मनः ॥ १३ ॥

মানুহৰ ভিতৰত হৰিৰ প্ৰতি অব্যভিচাৰিণী, অচল ভক্তি কেনেকৈ জাগে? আৰু ত্ৰিবিধ স্বভাৱযুক্ত কৰ্মৰ ফল কোন উপায়ে সিদ্ধ হয়?

Verse 15

इत्येवं प्रष्टुमात्मानमुद्यतान्प्रेक्ष्य शौनकः । प्राञ्जलिर्वाक्यमाहेदं विनयावनतः सुधीः ॥ १४ ॥

তেওঁলোকক এইদৰে তেখেতক প্ৰশ্ন কৰিবলৈ উদ্যত দেখি, প্ৰাজ্ঞ শৌনকে বিনয়ে নত হৈ কৰযোৰে এই বাক্য ক’লে।

Verse 16

शौनक उवाच । आस्ते सिद्धाश्रमे पुण्ये सूतः पौराणिकोत्तमः । यजन्मखैर्बहुविधैर्विश्वरुपं जनार्दनम् ॥ १५ ॥

শৌনকে ক’লে—পুণ্য সিদ্ধাশ্ৰমত পুৰাণবক্তাসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ সূত বাস কৰে; তেওঁ বহু বিধ যজ্ঞকর্মে বিশ্বৰূপ জনাৰ্দনৰ আৰাধনা কৰে।

Verse 17

स एतदखिलं वेत्ति व्यासशिष्यो महामुनिः । पुराणसंहितावक्ता शान्तो वै रोमहर्षणिः ॥ १६ ॥

ব্যাসশিষ্য শান্তস্বভাৱ মহামুনি ৰোমহর্ষণি—পুৰাণসংহিতাৰ বক্তা—এই সকলো সম্পূৰ্ণৰূপে জানে।

Verse 18

युगे युगेऽल्पकान्धर्मान्निरीक्ष्य मधुसूदनः । वेदव्यास स्वरूपेण वेदभागं करोति वै ॥ १७ ॥

যুগে যুগে ধৰ্ম ক্ষীণ হোৱা দেখি মধুসূদন (বিষ্ণু) বেদব্যাস স্বৰূপ ধৰি বেদক বিভাগ কৰে।

Verse 19

वेदव्यासमुनिः साक्षान्नारायण इति द्विजाः । शुश्रुमः सर्वशास्त्रेषु सूतस्तु व्यासशासितः ॥ १८ ॥

হে দ্বিজসকল, সকলো শাস্ত্ৰত আমি শুনিছোঁ—মুনি বেদব্যাস সाक्षাৎ নাৰায়ণ; আৰু সূত ব্যাসে উপদেশ দিয়া আৰু নিযুক্ত কৰা।

Verse 20

तेन संशासितः सूतो वेदव्यासेन धीमता । पुराणानि स वेत्त्येव नान्यो लोके ततः परः ॥ १९ ॥

সেই বুদ্ধিমান বেদব্যাসে উপদেশ দিয়া সূতই পুৰাণসমূহ সঠিককৈ জানে; এই লোকত সেই জ্ঞানত তেওঁৰ ওপৰত কোনো শ্ৰেষ্ঠ নাই।

Verse 21

स पुराणार्थविल्लोके स सर्वज्ञः स बुद्धिमान् । स शान्तो मोक्षधर्मज्ञः कर्मभक्तिकलापवित् ॥ २० ॥

এই জগতত পুৰাণাৰ্থৰ সত্য জ্ঞাতা তেওঁৱেই; তেওঁ সৰ্বজ্ঞ, বুদ্ধিমান, শান্ত, মোক্ষধৰ্মজ্ঞানী আৰু কৰ্ম-ভক্তিৰ সকলো বিধানত নিপুণ।

Verse 22

वेदवेदाङ्गशास्त्राणां सारभूतं मुनीश्वराः । जगद्धितार्थं तत्सर्वं पुराणेषूक्तवान्मुनिः ॥ २१ ॥

হে মুনিশ্ৰেষ্ঠসকল! বেদ আৰু বেদাঙ্গ-শাস্ত্ৰসমূহৰ সাৰ, জগতৰ হিতাৰ্থে, সেই মুনিয়ে পুৰাণসমূহত সম্পূৰ্ণভাৱে প্ৰকাশ কৰিছে।

Verse 23

ज्ञानार्णवो वै सूतस्तत्सर्वतत्त्वार्थकोविदः । तस्मात्तमेव पृच्छाम इत्यूचे शौनको मुनीन् ॥ २२ ॥

সূত নিশ্চয় জ্ঞানৰ সাগৰ, সকলো তত্ত্বৰ অৰ্থ-তাত্পৰ্যত পাৰদৰ্শী; সেয়ে আমি কেৱল তেওঁকেই সুধিম—এইদৰে শৌনকে মুনিসকলক ক’লে।

Verse 24

ततस्ते मुनयः सर्वे शौनकं वाग्विदां वरम् । समाश्लिष्य सुसंप्रीताः साधु साध्विति चाब्रुवन् ॥ २३ ॥

তেতিয়া সকলো মুনি, বাক্‌বিদ্যাত শ্ৰেষ্ঠ শৌনকক আলিঙ্গন কৰি, অতি আনন্দিত হৈ ক’লে—“সাধু! সাধু!”

Verse 25

अथ ते मुनयो जग्मुः पुण्यं सिद्धाश्रमं वने । मृगव्रजसमाकीर्णं मुनिभिः परिशोभितम् ॥ २४ ॥

তাৰ পিছত সেই মুনিসকল বনত অৱস্থিত পৱিত্ৰ সিদ্ধাশ্ৰমলৈ গ’ল—যি হৰিণৰ জাকৰে ভৰপূৰ আৰু মুনিসকলৰ সান্নিধ্যত শোভিত আছিল।

Verse 26

मनोज्ञभूरुहलताफलपुष्पविभूषितम् । युक्तं सरोभिरच्छोदैरतिथ्यातिथ्यसंकुलम् ॥ २५ ॥

সেই স্থান মনোৰম গছ-লতাৰে শোভিত, ফল-ফুলে ভৰপূৰ; স্বচ্ছ নিৰ্মল জলেৰে সৰোবৰসমূহে সমৃদ্ধ আৰু অতিথিৰ নিত্য অভ্যৰ্থনা-আতিথ্যৰে পৰিপূৰ্ণ আছিল।

Verse 27

ते तु नारायणं देवमनन्तमपराजितम् । यजन्तमग्निष्टोमेन ददृशू रोमहर्षणिम् ॥ २६ ॥

কিন্তু তেওঁলোকে অনন্ত আৰু অপৰাজিত দেৱ নাৰায়ণক অগ্নিষ্টোম যজ্ঞে আৰাধনা কৰি থকা দেখিলে; সেই দৰ্শন আছিল ৰোমাঞ্চকৰ আৰু বিস্ময়ময়।

Verse 28

यथार्हमर्चितास्तेन सूतेन प्रथितौजसः । तस्यावभृथमीक्षन्तस्तत्र तस्थुर्मखालये ॥ २७ ॥

প্ৰথিত তেজস্বী সূতে যথাৰ্হভাবে তেওঁলোকক সন্মান কৰাৰ পাছত, তেওঁলোকে যজ্ঞশালাতেই থাকি যজ্ঞৰ অবভৃথ-স্নান (সমাপ্তি স্নান) চাবলৈ লাগিল।

Verse 29

अधरावभृथस्नातं सूतं पौराणिकोत्तमम् । पप्रच्छुस्ते सुखासीनां नैमिषारण्यवासिनः ॥ २८ ॥

অবভৃথ-স্নানৰ পাছত পুৰাণবক্তাসকলৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ সূত যেতিয়া সুখে আসনত বহিল, তেতিয়া নৈমিষাৰণ্যবাসীসকলে তেওঁক প্ৰশ্ন কৰিলে।

Verse 30

ऋषय ऊचुः । वयं त्वतिथयः प्राप्ता आतिथेयास्तु सुव्रत । ज्ञानदानोपचारेण पूजयास्मान्यथाविधिः ॥ २९ ॥

ঋষিসকলে ক’লে—হে সুৱ্ৰত! আমি আপোনাৰ অতিথি হৈ আহিছোঁ; সেয়ে আপুনি আতিথেয় হৈ, বিধিমতে জ্ঞান-দান আৰু যথোচিত উপচাৰে আমাক পূজা কৰক।

Verse 31

दिवौकसो हि जीवन्ति पीत्वा चन्द्रकलामृतम् । ज्ञानामृतं भूसुरास्तु मुने त्वन्मुखनिःसृतम् ॥ ३० ॥

দেৱলোকবাসীসকল চন্দ্ৰকলাৰ অমৃত পান কৰি জীৱে; কিন্তু হে মুনি, ভূসূৰ ব্ৰাহ্মণসকল তোমাৰ মুখনিঃসৃত জ্ঞানামৃতেই জীৱন ধাৰে।

Verse 32

येनेदमखिलं जातं यदाधारं यदात्मकम् । यस्मिन्प्रतिष्ठितं तात यस्मिन्वा लयमेष्यति ॥ ३१ ॥

যাৰ দ্বাৰা এই সমগ্ৰ জগত জন্মিল, যি ইয়াৰ আধাৰ আৰু স্বৰূপ; হে তাত, যাত ই প্ৰতিষ্ঠিত আৰু যাতেই শেষত লয় পাব।

Verse 33

केन विष्णुः प्रसन्नः स्यात्स कथं पूज्यते नरैः । कथं वर्णाश्रमाचारश्चातिथेः पूजनं कथम् ॥ ३२ ॥

কোন উপায়ে বিষ্ণু প্ৰসন্ন হয়, আৰু মানুহে তেওঁক কেনেকৈ পূজা কৰিব? বৰ্ণাশ্ৰমাচাৰ কেনেকৈ পালন কৰিব, আৰু অতিথি পূজন কেনেকৈ কৰিব?

Verse 34

सफलं स्याद्यथा कर्म मोक्षोपायः कथं नृणाम् । भक्त्या किं प्राप्यते पुंभिस्तथा भक्तिश्च कीदृशी ॥ ३३ ॥

কৰ্ম কেনেকৈ সফল হয়, আৰু মানুহৰ বাবে মোক্ষৰ উপায় কি? ভক্তিৰ দ্বাৰা পুৰুষে কি লাভ কৰে, আৰু কেনে ধৰণৰ ভক্তি আচৰণীয়?

Verse 35

वद सूत मुनिश्रेष्ट सर्वमेतदसंशयम् । कस्य नो जायते श्रद्धा श्रोतुं त्वद्वचनामृतम् ॥ ३४ ॥

হে সূত, মুনিশ্ৰেষ্ঠ! এই সকলো নিঃসন্দেহে কোৱা। তোমাৰ বচনামৃত শুনিবলৈ কাৰ শ্ৰদ্ধা নোজাগে?

Verse 36

सूत उवाच । श्रृणुध्वमृषयः सर्वे यदिष्टं वो वदामि तत् । गीतं सनकमुख्यैस्तु नारदाय महात्मने ॥ ३५ ॥

সূত ক’লে—হে সকলো ঋষিগণ, আপোনালোক সকলোৱে শুনক। আপোনালোকৰ যি ইষ্ট, সেই কথাই মই যথাযথ ক’ম—সনক আদি শ্ৰেষ্ঠ ঋষিসকলে মহাত্মা নাৰদলৈ যি পবিত্ৰ উপদেশ গাইছিল।

Verse 37

पुराणं नारदोपाख्यमेतद्वेदार्थसंमितम् । सर्वपापप्रशमनं दुष्टग्रहनिवारणम् ॥ ३६ ॥

এই নাৰদোপাখ্য পুৰাণ বেদাৰ্থৰ সৈতে সম্পূৰ্ণ সঙ্গত। ই সকলো পাপ শমাই আৰু দুষ্ট গ্ৰহজনিত উপদ্ৰৱ নিবারণ কৰে।

Verse 38

दुःस्वप्ननाशनं धर्म्यं भुक्तिमुक्तिफलप्रदम् । नारायणकथोपेतं सर्वकल्याणकारणम् ॥ ३७ ॥

ই দুঃস্বপ্ন নাশ কৰে, ধৰ্ম্যময়, আৰু ভুক্তি-মুক্তি—দুয়োটাৰ ফল প্ৰদান কৰে। নাৰায়ণ-কথাৰে যুক্ত হোৱাৰ বাবে ই সৰ্বকল্যাণৰ কাৰণ।

Verse 39

धर्मार्थकाममोक्षाणां हेतुभूतं महाफलम् । अपूर्वपुण्यफलदं श्रृणुध्वं सुसमाहिताः ॥ ३८ ॥

সম্পূৰ্ণ একাগ্ৰতাৰে শুনক—ই ধৰ্ম, অৰ্থ, কাম আৰু মোক্ষৰ হেতু; ই মহাফলদায়ক আৰু অপূৰ্ব পুণ্যফল প্ৰদান কৰে।

Verse 40

महापातकयुक्तो वा युक्तो वाप्युपपातकैः । श्रृत्वैतदार्षं दिव्यं च पुराणं शुद्धिमाप्नुयात् ॥ ३९ ॥

কোনো ব্যক্তি মহাপাতকত দুষ্ট হওক বা উপপাতকত যুক্ত হওক, এই ঋষিপ্ৰণীত দিব্য পুৰাণ শ্ৰৱণ কৰিলে সি শুদ্ধি লাভ কৰে।

Verse 41

यस्यैकाध्यायपठनाद्वाजिमेधफलं लभेत् । अध्यायद्वयपाठेन राजसूयफलं तथा ॥ ४० ॥

এই পুৰাণৰ এটা অধ্যায় পাঠ কৰিলে অশ্বমেধ যজ্ঞৰ ফল লাভ হয়; আৰু দুটা অধ্যায় পাঠ কৰিলে তেনেদৰে ৰাজসূয় যজ্ঞৰ ফল প্ৰাপ্ত হয়।

Verse 42

ज्येष्ठमासे पूर्णिमायां मूलक्षें प्रयतो नरः । स्नात्वा च यमुना तोये मथुरायामुपोषितः ॥ ४१ ॥

জ্যেষ্ঠ মাহৰ পূৰ্ণিমাত, মূল নক্ষত্ৰত, নিয়মশীল মানুহে যমুনাৰ পানীত স্নান কৰি মথুৰাত উপবাস পালন কৰিব।

Verse 43

अभ्यर्च्य विधितवत्कृष्णं यत्फलं लभते द्विजाः । तत्फलं समवाप्रोति अध्यायत्रयपाठतः ॥ ४२ ॥

হে দ্বিজসকল! বিধিপূৰ্বক শ্ৰীকৃষ্ণৰ পূজা কৰি যি ফল লাভ হয়, তিনিটা অধ্যায় পাঠ কৰিলেও সেই একে ফল প্ৰাপ্ত হয়।

Verse 44

तत्प्रवक्ष्यामि वः सम्यक् शृणुध्वं गदतो मम । जन्मायुतार्जितैः पापैर्मुक्तः कोटिकुलान्वितः ॥ ४३ ॥

মই সেয়া তোমালোকক ঠিকমতে ক’ম; মোৰ কথা শুনা। ইয়াৰ দ্বাৰা মানুহে বহু জন্মত সঞ্চিত পাপৰ পৰা মুক্ত হৈ, কোটি কুলসহ শুদ্ধ হয়।

Verse 45

ब्रह्मणः पदमासाद्य तत्रैव प्रतितिष्ठति । श्रुत्वास्य तु दशाध्यायान्भक्तिभावेन मानवः ॥ ४४ ॥

ব্ৰহ্মাৰ পদ লাভ কৰি সি তাতেই সুদৃঢ়ভাৱে প্ৰতিষ্ঠিত হয়; আৰু ভক্তিভাৱে এই দহটা অধ্যায় শুনা মানুহেও সেই পদ লাভ কৰে।

Verse 46

निर्वाणमूक्तिं लभते नात्र कार्या विचारणा । श्रेयसां परमं श्रेयः पवित्राणामनुत्तमम् ॥ ४५ ॥

মানৱে নিৰ্বাণ-মুক্তি লাভ কৰে—ইয়াত সন্দেহ বা অধিক বিচাৰৰ প্ৰয়োজন নাই। ই সকলো শ্ৰেয়ৰ মাজত পৰম শ্ৰেয় আৰু সকলো পবিত্ৰৰ মাজত অনুত্তম পাৱন।

Verse 47

दुःखप्रनाशनं पुण्यं श्रोतव्यं यत्नतो द्विजाः । श्रद्धया सहितो मर्त्यः श्लोकं श्लोकार्द्धमेव वा ॥ ४६ ॥

হে দ্বিজসকল, দুখ নাশ কৰা এই পুণ্য উপদেশ যত্নেৰে শ্ৰৱণ কৰা উচিত। শ্ৰদ্ধাযুক্ত মৰ্ত্যই এটা শ্লোক—অথবা অর্ধশ্লোকো—শুনক।

Verse 48

पठित्वा मुच्यते सद्यो महापातकराशिभिः । सतामेव प्रवक्तव्यं गुह्याद्गुह्यतरं यतः ॥ ४७ ॥

ইয়াক পঢ়িলে মহাপাতকৰ ৰাশিৰ পৰাও তৎক্ষণাৎ মুক্তি হয়। সেয়ে ইয়াক কেৱল সৎজনকেই ক’ব লাগে, কিয়নো ই গুহ্যতকৈও অধিক গুহ্য।

Verse 49

वावयेत्पुरतो विष्णोः पुण्यक्षेत्रे द्विजान्तिके । ब्रह्यद्रोहपराणां च दंभाचारयुतात्मनाम् ॥ ४८ ॥

বিষ্ণুৰ সন্মুখত, পুণ্যক্ষেত্ৰত আৰু ব্ৰাহ্মণসকলৰ সান্নিধ্যত ইয়াৰ পাঠ কৰাব লাগে—বিশেষকৈ যিসকল ব্রহ্ম/ব্ৰাহ্মণ-দ্ৰোহত ৰত আৰু যিসকলৰ মন দম্ভ আৰু কুদাচাৰে যুক্ত।

Verse 50

जनानां बकवृतीनां न ब्रूयादिदमुत्तमम् । त्यक्तकामादिदोषाणां विष्णुभक्तिरतात्मनाम् ॥ ४९ ॥

বকসদৃশ কপটবৃত্তিৰ লোকক এই উত্তম উপদেশ ক’ব নালাগে। ই কাম আদি দোষ ত্যাগ কৰি বিষ্ণুভক্তিত ৰত মন থকা লোকৰ বাবেই।

Verse 51

सदाचारपराणां च वक्तव्यं मोक्षयसाधनम् । सर्वदेवमयो विष्णुः स्मरतामार्तिनाशनः ॥ ५० ॥

সদাচাৰত নিবিষ্ট লোকসকলক মোক্ষৰ সাধন নিশ্চয় ক’ব লাগে। সৰ্বদেৱময় বিষ্ণুৱে স্মৰণকাৰীৰ আৰ্তি নাশ কৰে।

Verse 52

सद्भक्तिवत्सलो विप्रा भक्त्या तुष्यति नान्यथा । अश्रद्धयापि यांन्नाच्चि कीर्तितेऽथ स्मूतेऽपि वा ॥ ५१ ॥

হে বিপ্ৰসকল, প্ৰভু সদ্ভক্তিবৎসল; তেওঁ কেৱল ভক্তিতেই তুষ্ট হয়, অন্যথা নহয়। অশ্ৰদ্ধাতো নাম উচ্চাৰণ, কীৰ্তন বা স্মৰণ কৰিলেও ফল হয়।

Verse 53

विमुक्तः पातकैर्मर्त्यो लभते पदमव्ययम् । संसारधोरकान्ताग्दावाग्रिर्मधुसुदनः ॥ ५२ ॥

পাপৰ পৰা বিমুক্ত মর্ত্যই অব্যয় পদ লাভ কৰে। সংসাৰৰ ভয়ংকৰ অৰণ্যৰ দাবানলক মধুসূদনেই দহি নিভায়।

Verse 54

स्मरतां सर्वपापानि नाशयत्याशु सत्तमाः । तदर्थद्योतकमिदं पुराणं श्राव्यमुत्तमम् ॥ ५३ ॥

হে সত্তমসকল, ইয়াক স্মৰণ কৰোঁতাসকলৰ সকলো পাপ ই শীঘ্ৰে নাশ কৰে। সেয়ে সেই অৰ্থ প্ৰকাশ কৰা এই উত্তম পুৰাণ অৱশ্য শ্ৰৱণীয়।

Verse 55

श्रवणात्पठनाद्वापि सर्वपापविनाशकृत् । यस्यास्य श्रवणे बुद्धिर्जायते भक्तिसंयुता ॥ ५४ ॥

ইয়াৰ শ্ৰৱণ বা পাঠ কৰিলেও ই সকলো পাপ নাশ কৰে। যাৰ অন্তৰত ইয়াক শুনি ভক্তিযুক্ত বুদ্ধি জাগে, সেয়াই ধন্য।

Verse 56

स एव कृतकृत्यस्तु सर्वशास्त्रार्थकोविदः । यदर्जितं तपः पुण्यं तन्मन्ये सफलं द्विजाः ॥ ५५ ॥

সেয়াই সত্য কৃতকৃত্য আৰু সকলো শাস্ত্ৰাৰ্থত পাৰদৰ্শী। হে দ্বিজসকল, তেওঁ যি তপস্যা আৰু পুণ্য অৰ্জন কৰিছে, মই তাকেই সত্য ফলদায়ক বুলি মানো।

Verse 57

यदस्य श्रवणे भाक्तिरन्यथा नहि जायते । सत्कथासु प्रर्वतन्ते सज्जना ये जगाद्धिताः ॥ ५६ ॥

ইয়াৰ শ্ৰৱণ কৰিলেই ভক্তি জন্মে; অন্যথা নহয়। জগতৰ হিত কামনা কৰা সজ্জনসকল সদ্‌কথাত প্ৰবৃত্ত হয়।

Verse 58

निन्दायां कलहे वापि ह्यसन्तः पाप्तात्पराः । पुराणेष्वर्थवादत्वं ये वदन्ति नराधमाः ॥ ५७ ॥

নিন্দা আৰু কলহত আসক্ত অসন্তসকল পাপীৰো অধিক অধম। আৰু যিসকল নৰাধমে পুৰাণক কেৱল ‘অৰ্থবাদ’ (খালী স্তুতি) বুলি কয়, সিহঁত নিন্দিত।

Verse 59

तैरर्जितानि पुण्यानि क्षयं यान्ति द्विजोत्तमाः । समस्तकर्मनिर्मूलसाधनानि नराधमः ॥ ५८ ॥

হে দ্বিজোত্তমসকল, সেই উপায়ে অৰ্জিত পুণ্য ক্ষয়লৈ যায়। কিন্তু নৰাধমসকল এনে সাধনৰ আশ্ৰয় লয় যি সমগ্ৰ কৰ্মক মূলসহ উচ্ছেদ কৰে বুলি কোৱা হয়।

Verse 60

पुराणान्यर्थवादेन ब्रुवन्नरकमश्नुते । अन्यानि साधयन्त्येव कार्याणि विधिना नराः ॥ ५९ ॥

যি পুৰাণক ‘অৰ্থবাদ’ বুলি কৈ প্ৰচাৰ কৰে, সি নৰক ভোগ কৰে। কিন্তু অন্য কাৰ্যসমূহ মানুহে বিধি-নিয়ম অনুসৰিলেহে সম্পন্ন কৰে।

Verse 61

पुराणानि द्विजश्रेष्टाः साधयन्ति न मोहिताः । अनायासेन यः पुण्यानीच्छतीह द्विजोत्तमाः ॥ ६० ॥

হে দ্বিজশ্ৰেষ্ঠসকল! যিসকল মোহিত নহয়, তেওঁলোকে পুৰাণৰ দ্বাৰা নিজৰ সাধ্য সিদ্ধ কৰে। আৰু যি ইয়াত অনায়াসে পুণ্য কামনা কৰে, হে দ্বিজোত্তমসকল, সি পুৰাণৰ আশ্ৰয় লওক।

Verse 62

श्रोतव्यानि पुराणानि तेन वै भक्तिभावतः । पुराणश्रवणे बुद्धिर्यस्य पुंसः प्रवर्तते ॥ ६१ ॥

সেয়ে পুৰাণসমূহ ভক্তিভাৱে নিশ্চয় শ্ৰৱণ কৰা উচিত। যাৰ বুদ্ধি পুৰাণ-শ্ৰৱণত প্ৰবৃত্ত হয়, তাৰ ভক্তি জাগ্ৰত আৰু দৃঢ় হয়।

Verse 63

पुरार्जितानि पापानि तस्य नश्यन्त्यसंशयम् । पुराणे वर्तमानेऽपि पापपाशेन यन्त्रितः । आदरेणान्यगाथासु सक्तबुद्धिः पतत्यधः ॥ ६२ ॥

তেওঁৰ পূৰ্বাৰ্জিত পাপ নিঃসন্দেহে নাশ হয়। কিন্তু পুৰাণ পাঠ চলি থাকিলেও যি পাপপাশত আবদ্ধ হৈ, ভুল আদৰে অন্য (লৌকিক) গাথা-গীতত বুদ্ধি আসক্ত কৰে, সি অধঃপতিত হয়।

Verse 64

सत्सङ्गदेवार्चनसत्कथासु हितोपदेशे निरतो मनुष्यः । प्रयाति विष्णोः परमं पदं यद्देहावसानेऽच्युततुल्यतेजाः ॥ ६३ ॥

যি মানুহ সৎসঙ্গ, দেৱাৰ্চনা, সৎকথা-শ্ৰৱণ আৰু হিতোপদেশত নিৰত থাকে, সি বিষ্ণুৰ পৰম পদ লাভ কৰে; আৰু দেহাৱসানত অচ্যুত-তুল্য তেজস্বী হয়।

Verse 65

तस्मादिदं नारदनामधेयं पुण्यं पुराणं श्रुणुत द्विजेन्द्राः । यस्मिञ्छ्रुते जन्मजरादिहीनो नरो भवेदच्युतनिष्टचेताः ॥ ६४ ॥

সেয়ে, হে দ্বিজেন্দ্ৰসকল! ‘নাৰদ’ নামধেয় এই পুণ্য পুৰাণ শ্ৰৱণ কৰক। ইয়াক শুনিলে মানুহ জন্ম, জৰা আদি পৰা মুক্ত হৈ অচ্যুতত নিষ্ঠচিত্ত হয়।

Verse 66

वरं वरेण्यं वरदं पुराणं निजप्रभाभावितसर्वलोकम् । संकल्पितार्थप्रदमादिदेवं स्मृत्वाव्रजेन्मुक्तिपदं मनुष्यः ॥ ६५ ॥

যি মানুহে সেই পৰম বৰেণ্য, বৰদায়ক পুৰাণক—যি নিজৰ প্ৰভাৰে সকলো লোক আলোকিত কৰে আৰু অভীষ্ট ফল দিয়ে—আৰু আদিদেৱক স্মৰণ কৰে, সি মুক্তিপদ লাভ কৰে।

Verse 67

ब्रह्मेशविष्ण्वादिशरीरभेदैर्विश्वं सृजत्यत्ति च पाति विप्राः । तमादिदेवं परमं परेशमाधाय चेतस्युपयाति मुक्तिम् ॥ ६६ ॥

হে বিপ্ৰসকল! ব্ৰহ্মা, ঈশ (শিৱ), বিষ্ণু আদি ভিন্ন ভিন্ন দেহৰূপ ধৰি তেওঁয়েই বিশ্ব সৃষ্টি কৰে, পালন কৰে আৰু সংহাৰো কৰে। সেই আদিদেৱ, পৰম পৰেশক হৃদয়ত স্থাপন কৰিলে মুক্তি লাভ হয়।

Verse 68

यो नाम जात्यादिविकल्पहीनः परः पराणां परमः परस्मात् । वेदान्तवेद्यः स्वजनप्रकाशः समीड्यते सर्वपुराणवेदैः ॥ ६७ ॥

যাঁৰ নামেই জন্ম, জাতি আদি ভেদ-বিকল্প নাই; যি পৰাত্পৰ, পৰমসকলৰো পৰম, পৰমৰো ওপৰে; যি বেদান্তে জ্ঞেয় আৰু নিজৰ ভক্তসকলৰ বাবে স্বয়ংপ্ৰকাশ—তাঁকেই সকলো পুৰাণ আৰু বেদে স্তৱ কৰে।

Verse 69

तस्मात्तिमीशं जगतां विमुक्तिमुपासनायालमजं मुरारिम् । परं रहस्यं पुरुषार्थहेतुं स्मृत्वा नरो याति भवाब्धिपारम् ॥ ६८ ॥

সেয়েহে জগতৰ ঈশ, জগতৰ বিমুক্তি-স্বৰূপ, অজন মুৰাৰি—পৰম ৰহস্য আৰু পুৰুষাৰ্থৰ হেতু—তাঁক স্মৰি উপাসনা কৰিলে মানুহে ভবসাগৰ পাৰ হয়।

Verse 70

वक्तव्यं धार्मिकेभ्यस्तु श्रद्दधानेभ्य एव च । मुमुक्षुभ्यो यतिभ्यश्च वीतरागेभ्य एव च ॥ ६९ ॥

এই উপদেশ কেৱল ধৰ্মপৰায়ণসকলক, আৰু নিশ্চয়েই শ্ৰদ্ধাৱানসকলকেই ক’ব লাগে; লগতে মুমুক্ষু, যতি আৰু বৈৰাগ্যবানসকলকেই।

Verse 71

वक्तव्यं पुण्यदेशे च सभायां देवतागृहे । पुण्यक्षेत्रे पुण्यतीर्थे देव ब्राह्मणसन्निधौ ॥ ७० ॥

এই পবিত্ৰ উপদেশ পুণ্যদেশত, সভাত, দেৱালয়ত; পুণ্যক্ষেত্ৰ আৰু পুণ্যতীৰ্থত—বিশেষকৈ দেৱতা আৰু ব্ৰাহ্মণৰ সান্নিধ্যত—কোৱা উচিত।

Verse 72

उच्छिष्टदेशे वक्तार आख्यानमिदमुत्तमम् । पच्यन्ते नरके घोरे यावदाभूतसंप्लवम् ॥ ७१ ॥

অপবিত্ৰ ঠাইত এই উত্তম আখ্যান পাঠ কৰা লোকসকল সৰ্বভূত-প্ৰলয়লৈকে ভয়ংকৰ নৰকত দগ্ধ হয়।

Verse 73

मृषा श्रृणोति यो मूढो दम्भी भक्तिविवर्जितः । सोऽपि तद्वन्महाघोरे नरके पच्यतेऽक्षये ॥ ७२ ॥

যি মূঢ় লোক দম্ভী হৈ, ভক্তিবিহীনভাৱে, মিছা অভিপ্ৰায়ে শুনে—সিও তেনেদৰে অক্ষয় মহাঘোৰ নৰকত দগ্ধ হয়।

Verse 74

नरो यः सत्कथामध्ये संभाषां कुरुतेऽन्यतः । स याति नरकं घोरं तदेकाग्रमना भवेत् ॥ ७३ ॥

সৎকথাৰ মাজত যি আনৰ সৈতে কাষৰ কথা পাতে, সি ভয়ংকৰ নৰকলৈ যায়; সেয়ে মন একাগ্ৰ কৰা উচিত।

Verse 75

श्रोता वक्ता चविप्रेन्द्रा एष धर्मः सनातनः । असमाहितचित्तस्तु न जानाति हि किंचना ॥ ७४ ॥

হে বিপ্ৰেন্দ্ৰ! সত্য শ্ৰোতা আৰু সত্য বক্তা হোৱা—এইয়েই সনাতন ধৰ্ম; কিন্তু যাৰ চিত্ত একাগ্ৰ নহয়, সি একো নাজানে।

Verse 76

तत एकमना भूत्वा पिबेद्धरिकथामृतम् । कथं संभ्रान्तचित्तस्य कथास्वादः प्रजायते ॥ ७५ ॥

সেয়ে একাগ্ৰচিত্ত হৈ হৰিকথাৰ অমৃত পান কৰা। যাৰ মন অস্থিৰ আৰু বিভ্ৰান্ত, তাৰ কথাৰ স্বাদ কেনেকৈ জন্মিব?

Verse 77

किं सुखं प्राप्यते लोके पुंसा संभ्रान्तचेतसा । तस्मात्सर्वं परित्यज्य कामं दुःखस्य साधनम् ॥ ७६ ॥

যাৰ চিত্ত অস্থিৰ, সি এই জগতত কি সুখ পায়? সেয়ে সকলো ত্যাগ কৰি দুঃখৰ সাধন কামনা পৰিত্যাগ কৰা।

Verse 78

समाहितमना भूत्वाकुर्यादच्युतचिन्तनम् । येन केनाप्युपायेन स्मृतो नारायणोऽव्ययः ॥ ७७ ॥

মন স্থিৰ কৰি অচ্যুতৰ ধ্যান কৰা; যিকোনো উপায়ে অব্যয় নাৰায়ণক স্মৰণ কৰা।

Verse 79

अपि पातकयुक्तस्य प्रसन्नः स्यान्नसंशयः । यस्य नारायणे भक्तिर्विभौ विश्वेश्वरेऽव्यये । तस्य स्यात्सफलं जन्म मुक्तिश्चैव करे स्थिता ॥ ७८ ॥

পাপযুক্ত মানুহো নিঃসন্দেহে প্ৰভুৰ প্ৰীতিপাত্ৰ হয়, যদি তাৰ ভক্তি সৰ্বব্যাপী, অব্যয় বিশ্বেশ্বৰ নাৰায়ণত থাকে। তাৰ জন্ম সাৰ্থক হয়, আৰু মুক্তি যেন হাতৰ তলুতেই থাকে।

Verse 80

धर्मार्थकाममोक्षाख्यपुरुषार्था द्विजोत्तमाः । हरिभक्तिपराणां वै संपद्यन्ते न संशयः ॥ ७९ ॥

হে দ্বিজোত্তম! ধৰ্ম, অৰ্থ, কাম আৰু মোক্ষ—এই পুৰুষাৰ্থসমূহ হৰিভক্তিত পৰায়ণ লোকৰ বাবে নিঃসন্দেহে সিদ্ধ হয়।