Adhyaya 46
Divine Abodes on the Mountains — A Sacred Survey of Jambūdvīpa (Kailāsa to Siddha Realms)
পুৰাণীয় বিশ্বভূগোল-বৰ্ণনা আগবঢ়াই সূতে জম্বূদ্বীপ-সম্পৰ্কিত এক দিৱ্য পৰ্বতাঞ্চল বৰ্ণনা কৰে—দেৱ, সিদ্ধ, যক্ষ, গন্ধৰ্ব আৰু মহাযোগীৰে ভৰা এক জীৱন্ত তীৰ্থভূমি। আৰম্ভণিতে স্ফটিকময় আকাশ-প্ৰাসাদ আৰু ভূতেশ/শিৱৰ নিত্য পূজা; তাৰ পিছত কৈলাস, মন্দাকিনী আৰু পদ্মভৰা নদী-সৰোবৰসমূহৰ পবিত্ৰতা আৰু পুণ্যফল কোৱা হয়। তাৰপাছত বিষ্ণু-লক্ষ্মী, ইন্দ্ৰ-শচী, ব্ৰহ্মা-সাৱিত্ৰী, দুৰ্গাৰ মাহেশ্বৰী ৰূপ, বিষ্ণুধ্যানত লীন গৰুড়, লগতে বিদ্যাধৰ, গন্ধৰ্ব, অপ্সৰা, যক্ষ আৰু ৰাক্ষস নগৰসমূহৰ ক্ৰমবৰ্ণনা আছে। জৈগীষব্য আদি যোগাশ্ৰমসমূহে অন্তৰ্নিয়মক ভিত্তি দিয়ে; মস্তকৰ শিখৰত ঈশান-ধ্যানৰ উপদেশো স্পষ্ট। শেষত অসংখ্য সিদ্ধ-লিঙ্গ আৰু আশ্ৰমৰ উল্লেখ কৰি জম্বূদ্বীপৰ বিশালতা সংক্ষিপ্ত কৰি, পৰৱৰ্তী বিস্তৃত বৰ্ণনাৰ ভূমিকা ৰচনা কৰে।
Shlokas
Verse 1
इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे पञ्चचत्वारिंशो ऽध्यायः सूत उवाच हेमकूटगिरेः शृङ्गे महाकूटैः सुशोभनम् / स्फाटिकं देवदेवस्य विमानं परमेष्ठिनः
এইদৰে শ্ৰীকূৰ্মপুৰাণৰ ষট্সাহস্ত্ৰী সংহিতাৰ পূৰ্ববিভাগত ছেচল্লিশতম অধ্যায়। সূতে ক’লে—হেমকূটগিৰিৰ শিখৰত, মহাকূটসমূহে সুসজ্জিত স্থানে, দেৱদেৱ পৰমেশ্বৰৰ স্ফটিকময় বিমান স্থিত আছিল।
Verse 2
अथ देवादिदेवस्य भूतेशस्य त्रिशूलिनः / देवाः सिद्धगणा यक्षाः पूजां नित्यं प्रकुर्वते
তাৰ পাছত দেৱসকল, সিদ্ধগণ আৰু যক্ষসকল—দেৱাদিদেৱ ভূতেশ, ত্ৰিশূলধাৰী প্ৰভুৰ নিত্য পূজা কৰে।
Verse 3
स देवो गिरिशः सार्धं महादेव्या महेश्वरः / भूतैः परिवृतो नित्यं भाति तत्र पिनाकधृक्
তাত পৰ্বতেশ্বৰ দেৱ গিৰীশ, মহেশ্বৰ, মহাদেৱীৰ সৈতে চিৰকাল দীপ্তিমান; ভূতগণে পৰিবৃত পিনাকধাৰী মহাদেৱ বিরাজ কৰে।
Verse 4
विभक्तचारुशिखरः कैलासो यत्र पर्वतः / निवासः कोटियक्षाणां कुबेरस्य च धीमतः / तत्रापि देवदेवस्य भवस्यायतनं महत्
য’ত বিভক্ত মনোহৰ শিখৰসমূহসহ কৈলাস পৰ্বত অৱস্থিত—সেই ঠাই কোটি যক্ষ আৰু ধীমান কুবেৰাৰ নিবাস। তাতেই দেৱদেৱ ভৱ (শিৱ)-ৰ মহৎ আয়তনো আছে।
Verse 5
मन्दाकिनी तत्र दिव्या रम्या सुविमलोदका / नदी नानाविधैः पद्मैरनेकैः समलङ्कृता
তাত দিব্য, মনোৰম আৰু অতিশয় নিৰ্মল জলেৰে মন্দাকিনী বৈ যায়; সেই নদী নানাবিধ অসংখ্য পদ্মে অলংকৃত।
Verse 6
देवदानवगन्धर्वयक्षराक्षसकिंनरैः / उपस्पृष्टजला नित्यं सुपुण्या सुमनोरमा
দেৱ, দানৱ, গন্ধৰ্ব, যক্ষ, ৰাক্ষস আৰু কিন্নৰসকলে নিত্য স্পৰ্শ কৰাত তাৰ জল সদায় পাৱন হয়; সেয়ে সেই নদী অতি পুণ্যময় আৰু পৰম মনোৰম।
Verse 7
अन्याश्च नद्यः शतशः स्वर्णपद्मैरलङ्कृताः / तासां कूलेषु देवस्य स्थानानि परमेष्ठिनः / देवर्षिगणजुष्टानि तथा नारायणस्य च
আৰু শত শত অন্য নদীও আছে, সোণালী পদ্মে অলংকৃত। সিহঁতৰ তীৰত পৰমেষ্ঠী প্ৰভুৰ পবিত্ৰ স্থানসমূহ আছে, দেৱৰ্ষিগণ-সেৱিত; আৰু নাৰায়ণৰো ধাম আছে।
Verse 8
सितान्तशिखरे चापि पारिजातवनं शुभम् / तत्र शक्रस्य विपुलं भवनं रत्नमण्डितम् / स्फाटिकस्तम्भसंयुक्तं हेमगोपुरसंयुतम्
শ্বেত-শিখৰৰ শীৰ্ষত শুভ পাৰিজাত-বন বিৰাজমান। তাত শক্ৰৰ বিশাল ভৱন ৰত্নে মণ্ডিত—স্ফটিক স্তম্ভে সংযুক্ত আৰু স্বৰ্ণ গোপুৰে শোভিত।
Verse 9
तत्राथ देवदेवस्य विष्णोर्विश्वामरेशितुः / सुपुण्यं भवनं रम्यं सर्वरत्नोपशोभितम्
সেই ঠাইতে দেৱদেৱ বিষ্ণুৰ—বিশ্ব আৰু অমৰসকলৰ ঈশ্বৰ—অতিপুণ্যময়, মনোৰম ভৱন আছিল, যি সকলো ৰত্নে শোভিত।
Verse 10
तत्र नारायणः श्रीमान् लक्ष्म्या सह जगत्पतिः / आस्ते सर्वामरश्रेष्ठः पूज्यमानः सनातनः
তাত শ্ৰীমান নাৰায়ণ, জগত্পতি, লক্ষ্মীৰ সৈতে বিৰাজমান। তেওঁ সনাতন, সকলো দেৱৰ মাজত শ্ৰেষ্ঠ; পূজিত হৈ আসনত উপবিষ্ট।
Verse 11
तथा च वसुधारे तु वसूनां रत्नमण्डितम् / स्थानानामष्टकं पुण्यं दुराधर्षं सुरद्विषाम्
তদ্ৰূপ বসুধাৰাত বসুসকলৰ ৰত্নমণ্ডিত আঠটা পুণ্য স্থান আছে—শুভ তীৰ্থসমষ্টিৰ দৰে, যি দেৱশত্ৰুসকলৰ বাবেও দুৰাধর্ষ।
Verse 12
रत्नधारे गिरिवरे सप्तर्षोणां महात्मनाम् / सप्ताश्रमाणि पुण्यानि सिद्धावासयुतानि तु
ৰত্নধাৰা নামৰ শ্ৰেষ্ঠ পৰ্বতত মহাত্মা সপ্তর্ষিসকলৰ সাতটা পুণ্য আশ্ৰম আছে; সেয়া সিদ্ধসকলৰ আবাসেৰে যুত।
Verse 13
तत्र हैमं चतुर्द्वारं वज्रनीलादिमण्डितम् / सुपुण्यं सुमहत् स्थानं ब्रह्मणो ऽव्यक्तजन्मनः
তাত চাৰিদুৱাৰযুক্ত সোণালী নগৰী আছে, বজ্ৰ, নীলমণি আদি ৰত্নে অলংকৃত। সেয়া অব্যক্ত-জন্মা ব্ৰহ্মাৰ অতি পুণ্য আৰু মহাবিস্তৃত ধাম।
Verse 14
तत्र देवर्षयो विप्राः सिद्धा ब्रह्मर्षयो ऽपरे / उपासते सदा देवं पितामहमजं परम्
তাত দেবর্ষি, বিপ্ৰ, সিদ্ধ আৰু অন্য ব্ৰহ্মর্ষিসকলে সদা সেই দেৱৰ উপাসনা কৰে—যিজন পিতামহ, অজ (অজন্মা) আৰু পৰম।
Verse 15
स तैः संपूजितो नित्यं देव्या सह चतुर्मुखः / आस्ते हिताय लोकानां शान्तानां परमा गतिः
তেওঁলোকৰ দ্বাৰা নিত্য পূজিত সেই চতুৰ্মুখ (ব্ৰহ্মা) দেৱীৰ সৈতে লোককল্যাণৰ বাবে অৱস্থিত থাকে; শান্ত-সংযমীসকলৰ পৰম গতি আৰু আশ্ৰয় তেওঁ।
Verse 16
अथैकशृङ्गशिखरे महापद्मैरलङ्कृतम् / स्वच्छामृतजलं पुण्यं सुगन्धं सुमहत् सरः
তাৰপিছত একশৃঙ্গ শিখৰত মহাপদ্মে অলংকৃত এক মহাবিস্তৃত পুণ্য সৰোবৰ আছিল; তাৰ জল অমৃতসম স্বচ্ছ, পুণ্যময় আৰু সুগন্ধি আছিল।
Verse 17
जैगीषव्याश्रमं तत्र योगीन्द्रैरुपशोभितम् / तत्रासौ भगवान् नित्यमास्ते शिष्यैः समावृतः / प्रशान्तदोषैरक्षुद्रैर्ब्रह्मविद्भिर्महात्मभिः
তাত জৈগীষব্যৰ আশ্ৰম আছিল, যোগীন্দ্ৰসকলৰ দ্বাৰা শোভিত। তাত সেই ভগৱান নিত্য শিষ্যবেষ্টিত হৈ থাকিছিল—দোষ-প্ৰশান্ত, ক্ষুদ্ৰতা-ৰহিত, ব্ৰহ্মবিদ্ মহাত্মাসকল।
Verse 18
शङ्खो मनोहरश्चैव कौशिकः कृष्ण एव च / सुमना वेदनादश्च शिष्यास्तस्य प्रधानतः
শঙ্খ, মনোহৰ, কৌশিক আৰু কৃষ্ণ—আৰু সুমনা আৰু বেদনাদ—তেওঁৰ মুখ্য শিষ্য আছিল।
Verse 19
सर्वे योगरताः शान्ता भस्मोद्धूलितविग्रहाः / उपासते महावीर्या ब्रह्मविद्यापरायणाः
তেওঁলোক সকলেই যোগত নিমগ্ন, শান্ত, দেহত পবিত্ৰ ভস্মলেপিত; মহাবীৰ্যবান, ব্ৰহ্মবিদ্যাত পৰায়ণ হৈ উপাসনা কৰিছিল।
Verse 20
तेषामनुग्रिहार्थाय यतीनां शान्तचेतसाम् / सान्निध्यं कुरुते भूयो देव्या सह महेश्वरः
শান্তচিত্ত যতিসকলক অনুগ্ৰহ কৰিবলৈ মহেশ্বৰ দেৱীৰ সৈতে পুনৰ নিজৰ সান্নিধ্য প্ৰকাশ কৰে।
Verse 21
अन्यानिचाश्रमाणि स्युस्तस्मिन् गिरिवरोत्तमे / मुनीनां युक्तमनसां सरांसि सरितस्तथा
সেই শ্ৰেষ্ঠ পৰ্বতত আন আন আশ্ৰমো আছে—যোগসংযত মনৰ মুনিসকলৰ—আৰু তাত সৰোবৰ আৰু বোৱা নদীও আছে।
Verse 22
तेषु योगरता विप्रा जापकाः संयतेन्द्रियाः / ब्रह्मण्यासक्तमनसो रमन्ते ज्ञानतत्पराः
তেওঁলোকৰ মাজত যোগত ৰত, জপত নিয়োজিত, ইন্দ্ৰিয়সংযমী বিপ্ৰ ঋষিসকল—ব্ৰহ্মত আসক্ত মন লৈ—জ্ঞানত তৎপৰ হৈ আনন্দে ৰমে।
Verse 23
आत्मन्यात्मानमाधाय शिखान्तान्तरमास्थितम् / धायायन्ति देवमीशानं येन सर्वमिदं ततम्
তেওঁলোকে আত্মাক আত্মাৰ মাজত স্থাপন কৰি, শিৰৰ শিখা-স্থানৰ অন্তৰাকাশত অৱস্থিত সৰ্বব্যাপী দেৱ ঈশানক ধ্যান কৰে—যাঁৰ দ্বাৰা এই সমগ্ৰ জগত্ ব্যাপ্ত।
Verse 24
सुमेघे वासवस्थानं सहस्त्रादित्यसंनिभम् / तत्रास्ते भगवानिन्द्रः शच्या सह सुरेश्वरः
উৎকৃষ্ট মেঘ-প্ৰদেশত বাসৱ (ইন্দ্ৰ)-ৰ আবাস সহস্ৰ সূৰ্যৰ ন্যায় দীপ্তিমান। তাত দেৱেশ্বৰ ভগৱান ইন্দ্ৰ শচীৰ সৈতে অৱস্থান কৰে।
Verse 25
गजशैले तु दुर्गाया भवनं मणितारणम् / आस्ते भगवती दुर्गा तत्र साक्षान्महेश्वरी
গজশৈলত দুৰ্গাৰ মণি-ভূষিত ভৱন আছে। তাত ভগৱতী দুৰ্গা সাক্ষাৎ মহেশ্বৰী ৰূপে বিরাজ কৰে।
Verse 26
उपास्यमाना विविधैः शक्तिभेदैरितस्ततः / पीत्वा योगामृतं लब्ध्वा साक्षादानन्दमैश्वरम्
বিভিন্ন শক্তিভেদে নানাভাৱে সৰ্বত্র উপাসিত হৈ, (সাধক) যোগামৃত পান কৰি, ঈশ্বৰৰ ঐশ্বৰ্যময় আনন্দ সাক্ষাৎ লাভ কৰে।
Verse 27
सुनीलस्य गिरेः शृङ्गे नानाधातुसमुज्ज्वले / राक्षसानां पुराणि स्युः सरांसि शतशो द्विजाः
নানাধাতুৰে উজ্জ্বল সুনীল গিৰিৰ শিখৰত ৰাক্ষসসকলৰ প্ৰাচীন দুৰ্গ আছে; আৰু তাত শত শত সৰোবৰো আছে, হে দ্বিজসকল।
Verse 28
तथा पुरशतं विप्राः शतशृङ्गे महाचले / स्फाटिकस्तम्भसंयुक्तं यक्षाणाममितौजसाम्
তদ্ৰূপে, হে বিপ্ৰসকল, মহাচল শতশৃঙ্গে অমিত তেজস্বী যক্ষসকলৰ স্ফটিক-স্তম্ভে সুসজ্জিত শত নগৰ আছে।
Verse 29
श्वेतोदरगिरेः शृङ्गे सुपर्णस्य महात्मनः / प्राकारगोपुरोपेतं मणितोरणमण्डितम्
শ্বেতোদৰ গিৰিৰ শিখৰত মহাত্মা সুপৰ্ণ (গৰুড়)-ৰ নিবাস আছিল; ই প্ৰাকাৰ-গোপুৰেৰে যুক্ত আৰু মণিময় তোৰণেৰে মণ্ডিত আছিল।
Verse 30
स तत्र गरुडः श्रीमान् साक्षाद् विष्णुरिवापरः / ध्यात्वास्ते तत् परं ज्योतिरात्मानं विष्णुमव्ययम्
তাত শ্ৰীমান গৰুড়, যেন সাক্ষাৎ বিষ্ণুৰেই আন এক ৰূপ, সেই পৰম জ্যোতি—অব্যয় বিষ্ণু, আত্মস্বৰূপ—ধ্যান কৰি স্থিত আছিল।
Verse 31
अन्यच्च भवनं पुण्यं श्रीशृङ्गे मुनिपुङ्गवाः / श्रीदेव्याः सर्वरत्नाढ्यं हैमं सुमणितोरणम्
আৰু, হে মুনিশ্ৰেষ্ঠসকল, শ্ৰীশৃঙ্গে শ্ৰীদেৱীৰ এক পুণ্য ভৱন আছে; ই সৰ্ব ৰত্নে সমৃদ্ধ, স্বৰ্ণময় আৰু সুমণিময় তোৰণেৰে মণ্ডিত।
Verse 32
तत्र सा परमा शक्तिर्विष्णोरतिमनोरमा / अनन्तविभवा लक्ष्मीर्जगत्संमोहनोत्सुका
তাত বিষ্ণুৰ পৰম মনোহৰ শক্তি—অনন্ত বৈভৱময়ী লক্ষ্মী—জগতসমূহক মোহিত কৰিবলৈ উৎসুক হৈ অৱস্থিত।
Verse 33
अध्यास्ते देवगन्धर्वसिद्धचारणवन्दिता / विचिन्त्य जगतोयोनिं स्वशक्तिकिरणोज्ज्वला
সেই দেৱী দেৱ, গন্ধৰ্ব, সিদ্ধ আৰু চাৰণসকলৰ দ্বাৰা বন্দিত হৈ অধিষ্ঠান কৰে; জগতৰ যোনি-স্বৰূপ মূলকাৰণ ধ্যান কৰি নিজৰ স্বশক্তিৰ কিৰণে স্বয়ং দীপ্তিময়।
Verse 34
तत्रैव देवदेवस्य विष्णोरायतनं महत् / सरांसि तत्र चत्वारि विचित्रकमलाश्रया
সেই ঠাইতেই দেৱদেৱ বিষ্ণুৰ মহৎ আয়তন (মন্দিৰ) আছে; আৰু তাত বিচিত্ৰ পদ্মে শোভিত চাৰিটা সৰোবৰো আছে।
Verse 35
तथा सहस्त्रशिखरे विद्याधरपुराष्टकम् / रत्नसोपानसंयुक्तं सरोभिश्चोपशोभितम्
তদ্ৰূপ সহস্ৰশিখৰ পৰ্বতৰ ওপৰত বিদ্যাধৰসকলৰ অষ্টক-পুর (আঠ ভাগৰ নগৰ) অৱস্থিত; ৰত্নময় সোপানে সজ্জিত আৰু সৰোবৰসমূহে শোভিত।
Verse 36
नद्यो विमलपानीयाश्चित्रनीलोत्पलाकराः / कर्णिकारवनं द्विव्यं तत्रास्ते शङ्करोमया
তাত নিৰ্মল পানীৰ নদীসমূহ আছে, বিচিত্ৰ নীল-উৎপলৰ আকৰৰে শোভিত; তাত দিব্য কৰ্ণিকার বনো আছে—সেই ঠাইতেই মই শংকৰ, মোৰ স্বশক্তিৰে, অধিষ্ঠান কৰোঁ।
Verse 37
पारियात्रे महाशैले महालक्ष्म्याः पुरं शुभम् / रम्यप्रासादसंयुक्तं घण्टाचामरभूषितम्
পাৰিয়াত্ৰ মহাশৈলত মহালক্ষ্মীৰ শুভ নগৰ আছে; সেয়া ৰম্য প্ৰাসাদেৰে সমন্বিত আৰু ঘণ্টা-চামৰেৰে ভূষিত।
Verse 38
नृत्यद्भिरप्सरः सङ्घैरितश्चेतश्च शोभितम् / मृदङ्गमुरजोद्घुष्टं वीणावेणुनिनादितम्
নৃত্যৰত অপ্সৰাসকলৰ দলে দলে চাৰিওফালে সেই ধাম শোভিত হৈছিল। মৃদংগ আৰু মুৰজৰ ধ্বনিয়ে তাত প্ৰতিধ্বনি তুলিছিল, আৰু বীণা-ৱেণুৰ মধুৰ নিনাদে ই পৰিপূৰ্ণ আছিল।
Verse 39
गन्धर्वकिंनराकीर्णं संवृतं सिद्धपुङ्गवैः / भास्वद्भित्तिसमाकीर्णं महाप्रासादसंकुलम्
সেই স্থান গন্ধৰ্ব আৰু কিন্নৰেৰে পৰিপূৰ্ণ আছিল, আৰু সিদ্ধসকলৰ মাজৰ শ্ৰেষ্ঠজনৰ দ্বাৰা পৰিবৃত আছিল। দীপ্তিমান প্ৰাচীৰেৰে ভৰা আৰু উচ্চ মহাপ্ৰাসাদেৰে গুচ্ছিত আছিল।
Verse 40
गणेश्वराङ्गनाजुष्टं धार्मिकाणां सुदर्शनम् / तत्र सा वसते देवी नित्यं योगपरायणा
সেই স্থান গণেশ্বৰৰ কুলবধূসকলৰ দ্বাৰা শোভিত আৰু ধৰ্মাত্মাসকলৰ বাবে অতি দৰ্শনীয়। তাতেই দেৱী নিত্য বাস কৰে—যোগত সদা পৰায়ণা।
Verse 41
महालक्ष्मीर्महादेवी त्रिशूलवरधारिणी / त्रिनेत्रा सर्वशसक्तीभिः संवृता सदसन्मया / पश्यन्ति तत्र मुनयः सिद्धा ये ब्रह्मवादिनः
তাত ব্ৰহ্মবাদী সিদ্ধ মুনিসকলে মহালক্ষ্মী মহাদেৱীক দৰ্শন কৰে—যি শ্ৰেষ্ঠ ত্ৰিশূল ধাৰিণী, ত্ৰিনেত্ৰী, সৰ্বশক্তিৰে পৰিবৃতা, আৰু সৎ-অসৎ (প্ৰকাশ-অপ্ৰকাশ) স্বৰূপিণী।
Verse 42
सुपार्श्वस्योत्तरे भागे सरस्वत्याः पुरोत्तमम् / सरांसि सिद्धजुष्टानि देवभोग्यानि सत्तमाः
সুপাৰ্শ্ব পৰ্বতৰ উত্তৰ ভাগত সৰস্বতীৰ পৰম উত্তম তীৰ্থ আছে। তাত সিদ্ধসকলে সেৱা কৰা সৰোবৰ আছে; সেয়া দেৱতাৰ ভোগৰ যোগ্য, হে সত্তম।
Verse 43
पाण्डुरस्य गिरेः शृङ्गे विचित्रद्रुमसंकुले / सन्धर्वाणां पुरशतं दिव्यस्त्रीभिः समावृतम्
পাণ্ডুৰ পৰ্বতৰ শিখৰত, নানা বিচিত্ৰ বৃক্ষৰে ঘন হৈ থকা ঠাইত, গন্ধৰ্বসকলৰ শত নগৰ দিৱ্য নাৰীগণে চাৰিওফালে ঘেৰাই আছে।
Verse 44
तेषु नित्यं मदोत्सिक्ता वरनार्यस्तथैव च / क्रीडन्ति मुदिता नित्यं विलासैर्भोगतत्पराः
তাত শ্ৰেষ্ঠ নাৰীসকল সদা আনন্দ-মদত উন্মত্ত; তেওঁলোকে নিত্য প্ৰফুল্ল হৈ ক্ৰীড়া কৰে আৰু বিলাস-ভোগত লীন থাকে।
Verse 45
अञ्जनस्य गिरेः शृङ्गे नारीणां पुरमुत्तमम् / वसन्ति तत्राप्सरसो रम्भाद्या रतिलालसाः
অঞ্জন পৰ্বতৰ শিখৰত নাৰীসকলৰ সৰ্বোত্তম নগৰ অৱস্থিত; তাত ৰম্ভা আদি অপ্সৰাসকল ৰতি-ক্ৰীড়াত সদা লালসিত হৈ বাস কৰে।
Verse 46
चित्रसेनादयो यत्र समायान्त्यर्थिनः सदा / सा पुरी सर्वरत्नाढ्या नैकप्रस्त्रवणैर्युता
য’ত চিত্ৰসেন আদি সদা অৰ্থী হৈ আহে; সেই নগৰ সকলো ৰত্নে ধনাঢ্য আৰু বহু ঝৰণা-প্ৰস্ৰৱণেৰে সমৃদ্ধ।
Verse 47
अनेकानि पुराणि स्युः कौमुदे चापि सुव्रताः / रुद्राणां शान्तरजसामीश्वरार्पितचेतसाम्
হে সুৱ্ৰতা, বহু পুৰাণ আছে; কৌমুদী পৰম্পৰাতো (এনেকুৱা) আছে—ৰুদ্ৰসকলৰ বাবে, যাঁহঁতৰ ৰজঃ শান্ত আৰু যাঁহঁতৰ চিত্ত ঈশ্বৰত অৰ্পিত।
Verse 48
तेषु रुद्रा महायोगा महेशान्तरचारिणः / समासते परं ज्योतिरारूढाः स्थानमुत्तमम्
তেওঁলোকৰ মাজত ৰুদ্ৰসকল—মহাযোগী, যিসকলে মহাদেৱৰ অন্তৰত বিচৰণ কৰে—পৰম জ্যোতিত আৰূঢ় হৈ উত্তম পদত অৱস্থান কৰে।
Verse 49
पिञ्जरस्य गिरेः शृङ्गे गणेशानां पुरत्रयम् / नन्दीश्वरस्य कपिले तत्रास्ते सुयशा यतिः
পিঞ্জৰ পৰ্বতৰ শিখৰত গণেশসকলৰ ত্ৰিপুৰ অৱস্থিত; আৰু নন্দীশ্বৰৰ কপিল-স্থানত তাতেই সুযশা নামৰ খ্যাত যতি বাস কৰে।
Verse 50
तथा च जारुधैः शृङ्गे देवदेवस्य धीमतः / दीप्तमायतनं पुण्यं भास्करस्यामितौजसः
তদ্ৰূপ জাৰুধ শিখৰত দেৱদেৱ, ধীমন্ত ভাস্কৰ—অমিত তেজস্বী—ৰ দীপ্ত আৰু পুণ্য আয়তন আছে।
Verse 51
तस्यैवोत्तरदिग्भागे चन्द्रस्थानमनुत्तमम् / रमते तत्र रम्यो ऽसौ भगवान् शीतदीधितिः
সেই অঞ্চলৰ উত্তৰ দিশাভাগত চন্দ্ৰৰ অনুত্তম আবাস আছে; তাত শীতল কিৰণধাৰী ৰম্য ভগৱান আনন্দেৰে বিহাৰ কৰি বিরাজ কৰে।
Verse 52
अन्यच्च भवनं दिव्यं हंसशैले महर्षयः / सहस्त्रयोजनायामं सुवर्णमणितोरणम्
আৰু, হে মহর্ষিসকল, হংসশৈলত আন এটা দিব্য ভবন আছে—সহস্ৰ যোজন বিস্তৃত—যাৰ তোৰণ সোণ আৰু মণিৰে অলংকৃত।
Verse 53
तत्रास्ते भगवान् ब्रह्मा सिद्धसङ्घैरभिष्टुतः / सावित्र्या सह विश्वात्मा वासुदेवादिभिर्युतः
তাত ভগৱান ব্ৰহ্মা সিদ্ধসঙ্ঘৰ দ্বাৰা স্তুত হৈ, সাবিত্ৰীৰ সৈতে, বিশ্বাত্মা ৰূপে, বাসুদেৱ আদি দেৱগণে পৰিবৃত হৈ অৱস্থান কৰে।
Verse 54
तस्य दक्षिणदिग्भागे सिद्धानां पुरमुत्तमम् / सनन्दनादयो यत्र वसन्ति मुनिपुङ्गवाः
তাৰ দক্ষিণ দিশাভাগত সিদ্ধসকলৰ উত্তম নগৰ আছে, য’ত সনন্দন আদি মুনিশ্ৰেষ্ঠসকল বাস কৰে।
Verse 55
पञ्चशैलस्य शिखरे दानवानां पुरत्रयम् / नातिदूरेण तस्याथ दैत्यचार्यस्य धीमतः
পঞ্চশৈলৰ শিখৰত দানৱসকলৰ ত্ৰিপুৰ অৱস্থিত আছিল; আৰু তাৰ পৰা অতি দূৰ নহয়, তেতিয়া ধীমান দৈত্যাচাৰ্যৰ নিবাসো আছিল।
Verse 56
सुगन्धशैलशिखरे सरिद्भिरुपशोभितम् / कर्दमस्याश्रमं पुण्यं तत्रास्ते भगवानृषिः
সুগন্ধ শৈলৰ শিখৰত, নদীসমূহে শোভিত, কৰ্দমৰ পুণ্য আশ্ৰম আছে; তাত ভগৱান ঋষি কৰ্দম বাস কৰে।
Verse 57
तस्यैव पूर्वदिग्भागे किञ्चिद् वै दक्षिणाश्रिते / सनत्कुमारो भगवांस्तत्रास्ते ब्रह्मवित्तमः
সেই অঞ্চলৰ পূৰ্ব দিশাভাগত, অলপ দক্ষিণমুখী ঠাইত, ব্ৰহ্মবিদ্যাৰ পৰম জ্ঞানী ভগৱান সনৎকুমাৰ বাস কৰে।
Verse 58
सर्वेष्वेतेषु शैलेषु ततान्येषु मुनीश्वराः / सरांसि विमला नद्यो देवानामालयानि च
হে মুনীশ্বৰসকল, এই সকলো পৰ্বতত আৰু আন বহু পৰ্বতত নিৰ্মল সৰোবৰ, কলুষহীন নদী আৰু দেৱতাসকলৰ পবিত্ৰ আলয় বিদ্যমান।
Verse 59
सिद्धलिङ्गानि पुण्यानि मुनिभिः स्थापितानि तु / वन्यान्याश्रमवर्याणि संख्यातुं नैव शक्नुयाम्
মুনিসকলে স্থাপন কৰা পুণ্য ‘সিদ্ধলিঙ্গ’ আৰু অৰণ্যৰ শ্ৰেষ্ঠ আশ্ৰম ইমান অসংখ্য যে মই সিহঁতক গণনা কৰিবও নোৱাৰোঁ।
Verse 60
एष संक्षेपतः प्रोक्तो जम्बूद्वीपस्य विस्तरः / न शक्यं विस्तराद् वक्तुं मया वर्षशतैरपि
এইদৰে সংক্ষেপে জম্বুদ্বীপৰ বিস্তাৰ কোৱা হ’ল; কিন্তু তাৰ সম্পূৰ্ণ বিৱৰণ মই শত শত বছৰতেও ক’ব নোৱাৰোঁ।
Frequently Asked Questions
They are portrayed as perpetually purified by divine contact and thus inherently meritorious (puṇya-prada); their beauty and sanctity support worship, tapas, and yogic contemplation, linking external tīrtha to inner purification.
By “placing the Self within the Self” and meditating on Īśāna pervading the universe, the chapter implies an inward turn where individual identity is disciplined into recognition of the all-pervading Lord/Ātman, aligning devotion with a Vedāntic-yogic movement toward non-separation.