Adhyaya 11
Purva BhagaAdhyaya 11336 Verses

Adhyaya 11

Devī-tattva, Śakti–Śaktimān doctrine, Kāla–Māyā cosmology, and Māheśvara Yoga instruction

কূৰ্মভগৱানে ঋষিসভাত উপদেশ আগবঢ়াই সৃষ্টিৰ প্ৰসঙ্গ মেলে—ব্ৰহ্মাৰ তপস্যাৰ ফলত ৰুদ্ৰৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ, পুৰুষ-স্ত্ৰী তত্ত্বৰ বিভাজন আৰু একাদশ ৰুদ্ৰৰ নিয়োগ। তাৰ পিছত দেৱীৰ অৱতৰণ—প্ৰথমে সতী, পাছত পাৰ্বতী—আৰু শংকৰৰ সৈতে অভেদ মহেশ্বৰী স্বৰূপ প্ৰতিষ্ঠিত হয়। ঋষিসকলৰ প্ৰশ্নত কূৰ্ম গূঢ় পৰশিক্ষা দিয়ে: দেৱী একা, নিষ্কলা, সৰ্বব্যাপিনী শক্তি (ব্যোম), উপাধিৰে কাৰ্য কৰি শান্তি, জ্ঞান, প্ৰতিষ্ঠা আৰু নিবৃত্তি/সংহাৰ ৰূপে প্ৰকাশ পায়। কাল সৃষ্টিপ্ৰলয়ৰ নিয়ন্তা, মায়া প্ৰভুৰ শক্তি; তাৰ দ্বাৰাই জগত মোহচক্ৰত ঘূৰে। হিমৱানে দেৱীৰ ভয়ংকৰ ঐশ্বৰ্যময় ৰূপ আৰু পাছত পদ্মসদৃশ সৌম্য ৰূপ দৰ্শন কৰে; তাৰ আধাৰত নাম-গুণৰ বিস্তৃত স্তোত্ৰে বেদ, সাংখ্য, যোগ আৰু পুৰাণীয় দৃষ্টিত দেৱীতত্ত্ব ব্যাখ্যা হয়। শেষত দেৱীয়ে ঈশ্বৰশৰণাগতি, ধৰ্ম-বৰ্ণাশ্ৰমৰ একমাত্ৰ প্ৰমাণ হিচাপে বেদ, পাখণ্ড মতৰ মোহকাৰিতা, আৰু ধ্যান, কৰ্মযোগ, ভক্তি, জ্ঞানমাৰ্গে মোক্ষ তথা অনাৱৃত্তিৰ পথ উপদেশ দিয়ে। অধ্যায়ৰ অন্তত ভৃগু আদি আদ্য ঋষিসকলৰ বংশধাৰা আৰু সৃষ্টিৰ বংশাৱলী পৰৱৰ্তী বিষয় বুলি সূচায়।

All Adhyayas

Shlokas

Verse 1

इति श्रीकूर्मपुराणे षट्साहस्त्र्यां संहितायां पूर्वविभागे देशमो ऽध्यायः श्रीकूर्म उवाच एवं सृष्ट्वा परीच्यादीन् देवदेवः पितामहः / सहैव मानसैः पुत्रैस्तताप परमं तपः

এইদৰে শ্ৰীকূৰ্মপুৰাণৰ ষট্সাহস্ত্ৰী সংহিতাৰ পূৰ্ববিভাগত দশম অধ্যায়। শ্ৰীকূৰ্মে ক’লে—পৰীচি আদি ঋষিসকলক সৃষ্টি কৰি দেৱদেৱ পিতামহ ব্ৰহ্মাই নিজৰ মানসপুত্ৰসকলৰ সৈতে পৰম তপস্যা কৰিলে।

Verse 2

तस्यैवं तपतो वक्त्राद् रुद्रः कालाग्निसन्निभः / त्रिशूलपाणिरीशानः प्रदुरासीत् त्रिलोचनः

তেওঁ এইদৰে তপস্যা কৰি থাকোঁতে তেওঁৰ মুখৰ পৰা কালাগ্নিৰ দৰে দীপ্তিমান ৰুদ্ৰ প্ৰকাশ পালে—ত্রিশূলধাৰী, ত্ৰিনয়ন, ঈশান স্বৰূপ।

Verse 3

अर्धनारीनरवपुः दुष्प्रेक्ष्यो ऽतिभयङ्करः / विभजात्मानमित्युक्त्वा ब्रह्मा चान्तर्दधे भयात्

অৰ্ধনাৰী-অৰ্ধনৰ ৰূপধাৰী, দৰ্শন কৰাত দুষ্কৰ আৰু অতিভয়ংকৰ তেওঁ ক’লে—“নিজকে বিভাজিত কৰা”; আৰু ভয়তে ব্ৰহ্মা অন্তৰ্ধান হ’ল।

Verse 4

तथोक्तो ऽसौ द्विधा स्त्रीत्वं पुरुषत्वमथाकरोत् / बिभेद पुरुषत्वं च दशधा चैकधा पुनः

এনেদৰে কোৱা হ’লে তেওঁ স্ত্ৰীত্ব আৰু পুৰুষত্ব—দ্বিধা কৰিলে; আৰু পুৰুষত্বক দশধা বিভাজিত কৰি, পুনৰ একধা (একাত্ম) ৰূপেও কৰিলে।

Verse 5

एकादशैते कथिता रुद्रास्त्रिभुवनेश्वराः / कपालोशादयो विप्रा देवकार्ये नियोजिताः

এই এগাৰজন ৰুদ্ৰ ত্ৰিভুবনৰ ঈশ্বৰ বুলি কোৱা হৈছে। হে বিপ্ৰসকল, কপালোশ আদি ৰুদ্ৰসকল দেৱকাৰ্যত নিয়োজিত।

Verse 6

सौम्यासौम्यैस्तथा शान्ताशान्तैः स्त्रीत्वं च स प्रभुः / बिभेद बहुधा देवः स्वरूपैरसितैः सितैः

সেই পৰম প্ৰভু দেৱে নিজকে বহু ৰূপে বিভক্ত কৰিলে—সৌম্য আৰু অসৌম্য, শান্ত আৰু অশান্ত, আৰু স্ত্ৰীভাবতো; শ্যাম আৰু শ্বেত ৰূপে প্ৰকাশিত হ’ল।

Verse 7

ता वै विभूतयो विप्रा विश्रुताः शक्तयो भुवि / लक्ष्म्यादयो याभिरीशा विश्वंव्याप्नोति शाङ्करी

হে বিপ্ৰসকল! পৃথিৱীত প্ৰসিদ্ধ এই বিভূতিসমূহেই—লক্ষ্মী আদি শক্তিসকল—যাৰ দ্বাৰা ঈশা শাঙ্কৰী (শংকৰৰ শক্তি) সমগ্ৰ বিশ্বত ব্যাপ্ত থাকে।

Verse 8

विभज्य पुररीशानी स्वात्मानं शङ्कराद् विभोः / महादेवनियोगेन पितामहमुपस्थिता

পুৰৰীশানীয়ে সৰ্বব্যাপী শংকৰৰ পৰা নিজৰ আত্মতত্ত্ব পৃথক কৰি, মহাদেৱৰ আদেশে পিতামহ ব্ৰহ্মাৰ ওচৰত উপস্থিত হ’ল।

Verse 9

तामाह भगवान् ब्रह्मा दक्षस्य दुहिता भव / सापि तस्य नियोगेन प्रादुरासीत् प्रजापतेः

তেতিয়া ভগৱান ব্ৰহ্মাই তেওঁক ক’লে—“দক্ষৰ কন্যা হোৱা।” আৰু তেওঁও তেওঁৰ নিয়োগে প্ৰজাপতিৰ কন্যাৰূপে প্ৰকাশিত হ’ল।

Verse 10

नियोगाद् ब्रह्मणो देवीं ददौ रुद्राय तां सतीम् / दक्षाद् रुद्रो ऽपि जग्राह स्वकीयामेव शूलभृत्

ব্ৰহ্মাৰ নিয়োগে দক্ষে সেই দেৱী সতীক ৰুদ্ৰক দান কৰিলে; আৰু ত্ৰিশূলধাৰী ৰুদ্ৰেও দক্ষৰ পৰা তেওঁক নিজৰেই যোগ্য সহধৰ্মিণী বুলি গ্ৰহণ কৰিলে।

Verse 11

प्रजापतिं विनिन्द्यैषा कालेन परमेश्वरी / मेनायामभवत् पुत्री तदा हिमवतः सती

প্ৰজাপতি (দক্ষ)ক নিন্দা কৰি সেই পৰমেশ্বৰী দেৱী কালক্ৰমে মেনাৰ গৰ্ভত হিমৱতৰ কন্যা হৈ পুনৰ সতী ৰূপে জন্ম ল’লে।

Verse 12

स चापि पर्वतवरो ददौ रुद्राय पार्वतीम् / हिताय सर्वदेवानां त्रिलोकस्यात्मनो ऽपि च

সেই শ্ৰেষ্ঠ পৰ্বত হিমৱানে ৰুদ্ৰক পাৰ্বতীক বিবাহ-দান কৰিলে—সকল দেৱতাৰ হিতৰ বাবে, ত্ৰিলোকৰ মঙ্গলৰ বাবে, আৰু নিজৰ পৰম হিতৰ বাবেও।

Verse 13

सैषा माहेश्वरी देवी शङ्करार्धशरीरिणी / शिवा सती हैमवती सुरासुरनमस्कृता

তেওঁৱেই মাহেশ্বৰী দেৱী, শংকৰৰ অৰ্ধশৰীৰিণী; তেওঁৱেই শিৱশক্তি—সতী, হৈমৱতী—যাঁক সুৰ-অসুৰ উভয়ে প্ৰণাম কৰে।

Verse 14

तस्याः प्रभावमतुलं सर्वे देवाः सवासवाः / विन्दन्ति मुनयो वेत्ति शङ्करो वा स्वयं हरिः

ইন্দ্ৰসহ সকলো দেৱতাই তেওঁৰ অতুল প্ৰভাৱ চিনি পায়; মুনিসকলেও তাক বুজে। কিন্তু সম্পূৰ্ণকৈ জানে শংকৰ, অথবা স্বয়ং হৰি।

Verse 15

एतद् वः कथितं विप्राः पुत्रत्वं परमेष्ठिनः / ब्रह्मणः पद्मयोनित्वं शङ्करस्यामितौजसः

হে বিপ্ৰসকল, পৰমেষ্ঠিনৰ পুত্ৰত্ব, ব্ৰহ্মাৰ পদ্মযোনিত্ব, আৰু অমিত তেজস্বী শংকৰৰ মহিমা মই তোমালোকক ক’লোঁ।

Verse 16

सूत उवाच इत्याकर्ण्याथ मुनयः कूर्मरूपेण भाषितम् / विष्णुना पुनरेवैनं प्रणता हरिम्

সূত ক’লে—কূৰ্মৰূপে বিষ্ণুৱে কোৱা বচন শুনি মুনিসকলে পুনৰায় সেই প্ৰভু হৰিক প্ৰণাম কৰি ভক্তিভাৱে নত হ’ল।

Verse 17

ऋषय ऊचुः कैषा भगवती देवी शङ्करार्धशरीरिणी / शिवा सती हैमवती यथावद् ब्रूहि पृच्छताम्

ঋষিসকলে ক’লে—শংকৰৰ অৰ্ধশৰীৰিণী, শিৱা, সতী আৰু হৈমৱতী নামে প্ৰসিদ্ধ সেই ভগৱতী দেৱী কোন? আমি সুধিছোঁ, যথাযথকৈ কওক।

Verse 18

तेषां तद् वचनं श्रुत्वा मुनीनां पुरुषोत्तमः / प्रत्युवाच महायोगी ध्यात्वा स्वं परमं पदम्

মুনিসকলৰ বচন শুনি পুৰুষোত্তম মহাযোগীয়ে নিজৰ পৰম পদ ধ্যান কৰি উত্তৰ দিলে।

Verse 19

श्रीकूर्म उवाच पुरा पितामहेनोक्तं मेरुपृष्ठे सुशोभनम् / रहस्यमेतद् विज्ञानं गोपनीयं विशेषतः

শ্ৰীকূৰ্ম ক’লে—পূৰ্বে পিতামহ ব্ৰহ্মাই মেরুৰ সুন্দৰ পৃষ্ঠদেশত এই ৰহস্যময় বিজ্ঞান উপদেশ কৰিছিল; ই বিশেষকৈ গোপনীয়।

Verse 20

सांख्यानां परमं सांख्यं ब्रह्मविज्ञानमुत्तमम् / संसारार्णवमग्नानां जन्तूनामेकमोचनम्

সাংখ্যসমূহৰ ভিতৰত পৰম সাংখ্য হ’ল ব্ৰহ্মবিজ্ঞান—সৰ্বোত্তম জ্ঞান; সংসাৰ-সাগৰত নিমগ্ন জীৱসকলৰ বাবে ই একমাত্ৰ মোচন।

Verse 21

या सा माहेश्वरी शक्तिर्ज्ञानरूपातिलालसा / व्योमसंज्ञा परा काष्ठा सेयं हैमवती मता

মহেশ্বৰৰ সেই পৰম শক্তি, যি জ্ঞান-স্বৰূপত অতিলালসিত; ‘ব্যোম’ নামে খ্যাত, পৰম সীমা আৰু চূড়ান্ত অৱস্থা—তাকেই হৈমৱতী বুলি মানা হয়।

Verse 22

शिवा सर्वगतानान्ता गुणातीता सुनिष्कला / एकानेकविभागस्था ज्ञानरूपातिलालसा

সেই শিবা—মঙ্গলময়ী পৰমা—সৰ্বব্যাপিনী আৰু অনন্ত; গুণাতীত আৰু সম্পূৰ্ণ নিষ্কলা। এক হৈয়ো বহু বিভাগৰ আধাৰ হৈ অৱস্থিত, আৰু তেওঁৰ স্বৰূপ চৈতন্য—সত্যজ্ঞানোদয়ত সদা অনুৰক্ত।

Verse 23

अनन्या निष्कले तत्त्वे संस्थिता तस्य तेजसा / स्वाभाविकी च तन्मूला प्रभा भानोरिवामला

তেওঁ তেওঁৰ পৰা অনন্য; তেওঁৰ তেজে নিষ্কল তত্ত্বত প্রতিষ্ঠিত। স্বাভাৱিকভাৱে তেওঁৰেই আৰু তেওঁৰ মাজতেই মূল; তেওঁ অমল প্ৰভা—যেন সূৰ্যৰ শুদ্ধ পোহৰ।

Verse 24

एका माहेश्वरी शक्तिरनेकोपाधियोगतः / परावरेण रूपेण क्रीडते तस्य सन्निधौ

মাহেশ্বৰী শক্তি একেই; কিন্তু বহু উপাধিৰ যোগত পৰ-অপৰ ৰূপ ধৰি, সেই পৰমেশ্বৰৰ সন্নিধানত লীলা কৰে।

Verse 25

सेयं करोति सकलं तस्याः कार्यमिदं जगत् / न कार्यं नापि करणमीश्वरस्येति सूरयः

সেই শক্তিয়েই সকলো কৰে; এই সমগ্ৰ জগত তেওঁৰেই কাৰ্যফল। জ্ঞানীসকলে কয়—ঈশ্বৰৰ ন কোনো কৰণীয় আছে, ন কোনো কৰণ-সাধন।

Verse 26

चतस्त्रः शक्तयो देव्याः स्वरूपत्वेन संस्थिताः / अधिष्ठानवशात् तस्याः शृणुध्वं मुनिपुङ्गवाः

দেৱীৰ চাৰিটা শক্তি তেওঁৰ নিজ স্বৰূপতেই প্ৰতিষ্ঠিত। তেওঁৰ অধিষ্ঠান-ভেদ অনুসাৰে সেয়া শুনা, হে মুনিশ্ৰেষ্ঠসকল।

Verse 27

शान्तिर्विद्या प्रतिष्ठा च निवृत्तिश्चेतिताः स्मृतः / चतुर्व्यूहस्ततो देवः प्रोच्यते परमेश्वरः

শান্তি, বিদ্যা, প্ৰতিষ্ঠা আৰু নিবৃত্তি—এইবোৰক তেওঁৰ দিব্য শক্তি বুলি স্মৃতিত কোৱা হৈছে; সেয়ে পৰমেশ্বৰক চতুৰ্ব্যূহ-ৰূপ দেৱ বুলিয়া বৰ্ণনা কৰা হয়।

Verse 28

अनया परया देवः स्वात्मानन्दं समश्नुते / चतुर्ष्वपि च वेदेषु चतुर्मूर्तिर्महेश्वरः

এই পৰাভক্তিৰ দ্বাৰা দেৱে নিজৰ স্বাত্মানন্দ লাভ কৰে। আৰু চাৰিও বেদত মহেশ্বৰ চতুৰ্মূৰ্তি ৰূপে ঘোষিত।

Verse 29

अस्यास्त्वनादिसंसिद्धमैश्वर्यमतुलं महत् / तत्सम्बन्धादनन्ताया रुद्रेण परमात्मना

তেওঁৰ অতুল আৰু মহান ঐশ্বৰ্য অনাদিৰ পৰা সিদ্ধ। পৰমাত্মা ৰুদ্ৰৰ সৈতে সম্পৰ্কৰ বাবে তেওঁ ‘অনন্তা’—অসীমা—বুলি পৰিচিত।

Verse 30

सैषा सर्वेश्वरी देवी सर्वभूतप्रवर्तिका / प्रोच्यते भगवान् कालो हरिः प्राणो महेश्वरः

সেই দেৱী সৰ্বেশ্বৰী, সকলো ভূতক প্ৰৱৰ্ত্তন কৰোঁতা। তেওঁকেই ভগৱান ৰূপে ‘কাল’, ‘হৰি’, ‘প্ৰাণ’ আৰু ‘মহেশ্বৰ’ বুলি কোৱা হয়।

Verse 31

तत्र सर्वमिदं प्रोतमोतं चैवाखिलं जगत् / स कालो ऽग्निर्हरो रुद्रो गीयते वेदवादिभिः

তাঁৰ মাজতেই এই সমগ্ৰ জগত বোনা আৰু গাঁথা—সকলো লোকসহ। বেদব্যাখ্যাতা সকলে তাঁকেই কাল, অগ্নি, হৰ আৰু ৰুদ্ৰ বুলি গায়।

Verse 32

कालः सृजति भूतानि कालः संहरते प्रजाः / सर्वे कालस्य वशगा न कालः कस्यचिद् वशे

কালেই ভূতসমূহক প্ৰকাশ কৰে, কালেই প্ৰজাসকলক সংহাৰ কৰে। সকলেই কালৰ অধীন; কিন্তু কাল কাৰো অধীন নহয়।

Verse 33

प्रधानं पुरुषस्तत्त्वं महानात्मा त्वहङ्कृतिः / कालेनान्यानि तत्त्वानि समाविष्टानि योगिना

প্ৰধান আৰু পুৰুষ—এই দুয়ো মূল তত্ত্ব; তাৰ পৰা মহৎ, তাৰ পিছত অহংকাৰ উদ্ভৱ হয়। কালৰ ক্ৰমে আন তত্ত্বসমূহো লয়জ্ঞানী যোগীয়ে সমাৱিষ্ট কৰে।

Verse 34

तस्य सर्वजगत्सूतिः शक्तिर्मायेति विश्रुता / तयेदं भ्रामयेदीशो मायावी पुरुषोत्तमः

তাঁৰ যি শক্তিৰে সমগ্ৰ জগতৰ সৃষ্টি হয়, সেয়া ‘মায়া’ বুলি প্ৰসিদ্ধ। সেই মায়াৰ দ্বাৰাই মায়াবী পুৰুষোত্তম ঈশ্বৰে এই জগতক ভ্ৰমত ঘূৰায়।

Verse 35

सैषा मायात्मिका शक्तिः सर्वाकारा सनातनी / वैश्वरूप्यं महेशस्य सर्वदा संप्रकाशयेत्

এইয়াই সেই মায়াস্বৰূপিণী, সৰ্বাকাৰা, সনাতনী শক্তি; যিয়ে সদায় মহেশ্বৰৰ বৈশ্বৰূপ প্ৰকাশ কৰে।

Verse 36

अन्याश्च शक्तयो मुख्यास्तस्य देवस्य निर्मिताः / ज्ञानशक्तिः क्रियाशक्तिः प्राणशक्तिरिति त्रयम्

সেই দেৱৰ পৰা আন মুখ্য শক্তিসমূহো প্ৰকাশিত—জ্ঞানশক্তি, ক্ৰিয়াশক্তি আৰু প্ৰাণশক্তি—এই তিন।

Verse 37

सर्वासामेव शक्तीनां शक्तिमन्तो विनिर्मिताः / माययैवाथ विप्रेन्द्राः सा चानादिरनन्तया

সকলো শক্তিৰ সমষ্টিৰ পৰাই শক্তিমানসকল নিৰ্মিত; হে বিপ্ৰেন্দ্ৰসকল, এই সকলো মায়াৰ দ্বাৰাই, আৰু সেই মায়া অনাদি, অনন্তে ধৰি ৰাখে।

Verse 38

सर्वशक्त्यात्मिका माया दुर्निवारा दुरत्यया / मायावी सर्वशक्तीशः कालः कालकारः प्रभुः

সৰ্বশক্তিময়ী মায়া অদমনীয় আৰু দুৰতিক্ৰম্য; মায়াধাৰী, সৰ্বশক্তীশ্বৰ প্ৰভুৱেই কাল—কাল-কৰ্তা।

Verse 39

करोति कालः सकलं संहरेत् काल एव हि / कालः स्थापयते विश्वं कालाधीनमिदं जगत्

কালেই সকলো কৰে, আৰু কালেই সকলো সংহাৰ কৰে; কালেই বিশ্ব স্থাপন কৰে—এই জগত কালাধীন।

Verse 40

लब्ध्वा देवाधिदेवस्य सन्निधिं परमेष्ठिनः / अनन्तस्याखिलेशस्य शंभोः कालात्मनः प्रभोः

দেৱাধিদেৱ পৰমেষ্ঠী—অনন্ত, অখিলেশ, কালাত্মা প্ৰভু শম্ভুৰ সন্নিধি লাভ কৰি।

Verse 41

प्रधानं पुरुषो माया माया चैवं प्रपद्यते / एका सर्वगतानन्ता केवला निष्कला शिवा

প্ৰধান, পুৰুষ আৰু মায়া—মায়াক এইদৰে কোৱা হয়। তথাপি সি একেই—সৰ্বব্যাপিনী, অনন্তা, কেৱলা, নিষ্কলা—শিৱা, পৰম মঙ্গলময়ী।

Verse 42

एका शक्तिः शिवैको ऽपि शक्तिमानुच्यते शिवः / शक्तयः शक्तिमन्तो ऽन्ये सर्वशक्तिसमुद्भवाः

শক্তি একেই; আৰু সেই এক শিৱকেই ‘শক্তিমান’ বুলি কোৱা হয়। অন্য সকলো শক্তি আৰু সিহঁতৰ অধিষ্ঠাতা সেই সৰ্বশক্তিৰ পৰাই উদ্ভৱ।

Verse 43

शक्तिशक्तिमतोर्भेदं वदन्ति परमार्थतः / अभेदं चानुपश्यन्ति योगिनस्तत्त्वचिन्तकाः

পৰমাৰ্থত শক্তি আৰু শক্তিমানৰ ভেদ বুলি কোৱা হয়; কিন্তু তত্ত্বচিন্তক যোগীসকলে সিহঁতৰ অভেদো প্ৰত্যক্ষ অনুধাৱন কৰে।

Verse 44

शक्तयो गिरजा देवी शक्तिमन्तो ऽथ शङ्करः / विशेषः कथ्यते चायं पुराणे ब्रह्मवादिभिः

শক্তিসকল গিৰিজা দেৱী; আৰু শক্তিমান শংকৰ। এই বিশেষ ভেদ পুৰাণত ব্ৰহ্মবাদীসকলে কোৱা হৈছে।

Verse 45

भोग्या विश्वेश्वरी देवी महेश्वरपतिव्रता / प्रोच्यते भगवान् भोक्ता कपर्दे नीललोहितः

মহেশ্বৰক পতি বুলি মানি পতিব্ৰতা বিশ্বেশ্বৰী দেৱী ‘ভোগ্যা’ বুলি কোৱা হয়; আৰু ভগৱান কপৰ্দী নীললোহিত ‘ভোক্তা’ বুলি ঘোষিত।

Verse 46

मन्ता विश्वेश्वरो देवः शङ्करो मन्मथान्तकः / प्रोच्यते मतिरीशानी मन्तव्या च विचारतः

তেওঁয়েই অন্তৰ্যামী ‘মন্তা’—বিশ্বেশ্বৰ দেৱ, শংকৰ, মন্মথ (কাম) সংহাৰক। এই বোধ ঈশানী-শক্তিজাত বুলি উপদেশিত; বিবেকসহ বিচাৰ কৰি ধ্যান-মনন কৰা উচিত।

Verse 47

इत्येतदखिलं विप्राः शक्तिशक्तिमदुद्भवम् / प्रोच्यते सर्ववेदेषु मुनिभिस्तत्त्वदर्शिभिः

হে বিপ্ৰসকল! শক্তি আৰু শক্তিমানৰ পৰা উদ্ভূত এই সমগ্ৰ তত্ত্বোপদেশ তত্ত্বদৰ্শী মুনিসকলে সকলো বেদত প্ৰচাৰ কৰিছে।

Verse 48

एतत् प्रदर्शितं दिव्यं देव्या माहात्म्यमुत्तमम् / सर्ववेदान्तवेदेषु निश्चितं ब्रह्मवादिभिः

এইদৰে দেৱীৰ দিব্য আৰু উত্তম মাহাত্ম্য প্ৰকাশিত হৈছে; ব্ৰহ্মবাদী জ্ঞানীসকলে সকলো বেদান্ত-শাস্ত্ৰত ইয়াক নিশ্চিতভাৱে স্থাপন কৰিছে।

Verse 49

एकं सर्वगतं सूक्ष्मं कूटस्थमचलं ध्रुवम् / योगिनस्तत् प्रपश्यन्ति महादेव्याः परं पदम्

মহাদেৱীৰ সেই পৰম পদ এক—সৰ্বব্যাপী, সূক্ষ্ম, কূটস্থ, অচল আৰু ধ্ৰুৱ। যোগীসকলে ধ্যানদৰ্শনত তাক প্ৰত্যক্ষ দেখে।

Verse 50

आनन्दमक्षरं ब्रह्म केवलं निष्कलं परम् / योगिनस्तत् प्रपश्यन्ति महादेव्याः परं पदम्

সেই ব্ৰহ্ম আনন্দস্বৰূপ—অক্ষয়, কেৱল, নিষ্কল আৰু পৰম। যোগীসকলে তাকেই মহাদেৱীৰ পৰম পদ, সৰ্বোচ্চ ধাম বুলি প্ৰত্যক্ষ দেখে।

Verse 51

परात्परतरं तत्त्वं शाश्वतं शिवमच्युतम् / अनन्तप्रकृतौ लीनं देव्यास्तत् परमं पदम्

পৰাত্পৰতকৈও পৰম সেই তত্ত্ব শাশ্বত—শিৱ, অচ্যুত। অনন্ত প্ৰকৃতিত লীন সেই-ই দেৱীৰ পৰম পদ।

Verse 52

शुभं निरञ्जनं शुद्धं निर्गुणं द्वैतवर्जितम् / आत्मोपलब्धिविषयं देव्यास्तत् परमं पदम्

শুভ, নিৰঞ্জন, শুদ্ধ, গুণাতীত আৰু দ্বৈতবর্জিত—আত্মসাক্ষাৎকাৰেই জ্ঞেয়, সেই-ই দেৱীৰ পৰম পদ।

Verse 53

सैषा धात्री विधात्री च परमानन्दमिच्छताम् / संसारतापानखिलान् निहन्तीश्वरसंश्रया

এই সাধনা ধাত্ৰীও, বিধাত্ৰীও; পৰমানন্দকামীসকলৰ বাবে ঈশ্বৰশৰণত প্রতিষ্ঠিত হৈ সংসাৰৰ সকলো তাপ নাশ কৰে।

Verse 54

तस्माद् विमुक्तिमन्विच्छन् पार्वतीं परमेश्वरीम् / आश्रयेत् सर्वभावानामात्मभूतां शिवात्मिकाम्

সেয়েহে যি বিমুক্তি বিচাৰে, সি পৰমেশ্বৰী পাৰ্বতীৰ শৰণ লওক—তেওঁ সকলো ভাবৰ আত্মা আৰু শিৱাত্মিকা।

Verse 55

लब्ध्वा च पुत्रीं शर्वाणीं तपस्तप्त्वा सुदुश्चरम् / सभार्यः शरं यातः पार्वतीं परमेश्वरीम्

আৰু শৰ্বাণী নামৰ কন্যা লাভ কৰি, অতি দুৰূহ তপস্যা সম্পন্ন কৰি, সি পত্নীসহ পৰমেশ্বৰী পাৰ্বতীৰ শৰণলৈ গ’ল।

Verse 56

तां दृष्ट्वा जायमानां च स्वेच्छयैव वराननाम् / मेना हिमवतः पत्नी प्राहेदं पर्वतेश्वरम्

স্বইচ্ছাৰে জন্ম লোৱা সেই সুমুখী কন্যাক দেখি, হিমৱানৰ পত্নী মেনাই পৰ্বতৰাজক এই বাক্য ক’লে।

Verse 57

मेनोवाच पश्य बालामिमां राजन् राजीवसदृशाननाम् / हिताय सर्वभूतानां जाता च तपसावयोः

মেনাই ক’লে—হে ৰাজন, এই বালিকাক চাওক; তাই মুখ পদ্মৰ দৰে। সকলো জীৱৰ হিতৰ বাবে আমাৰ দুয়োৰ তপস্যাৰ ফলত তাই জন্মিছে।

Verse 58

सो ऽपि दृष्ट्वा ततः पुत्रीं तरुणादित्यसन्निभाम् / कपर्दिनीं चतुर्वक्त्रां त्रिनेत्रामतिलालसाम्

তাৰ পাছত সিও সেই কন্যাক দেখিলে—নৱোদিত সূৰ্যৰ দৰে দীপ্তিময়; জটাধাৰিণী, চতুৰ্মুখী, ত্ৰিনেত্ৰী আৰু অতিশয় মনোহৰা।

Verse 59

अष्टहस्तां विशालाक्षीं चन्द्रावयवभूषणाम् / निर्गुणां सगुणां साक्षात् सदसद्व्यक्तिवर्जिताम्

মই তেওঁক দেখিলোঁ—অষ্টহস্তা, বিশালনয়না, চন্দ্ৰ-আভৰণে ভূষিতা; তেওঁ সাক্ষাৎ নিৰ্গুণো সগুণো, আৰু সৎ-অসৎ ৰূপে ব্যক্ত হোৱাৰ পৰা মুক্ত।

Verse 60

प्रणम्य शिरसा भूमौ तेजसा चातिविह्वलः / भीतः कृताञ्जलिस्तस्याः प्रोवाच परमेश्वरीम्

সেইজন মাটিত মূৰ থৈ প্ৰণাম কৰিলে; তেওঁৰ তেজত অতিশয় বিহ্বল হৈ, ভয়ত কঁপিবলৈ ধৰিলে, আৰু কৰজোড়ে সেই পৰমেশ্বৰীক ক’লে।

Verse 61

हीमवानुवाच का त्वं देवि विशालाक्षि शशाङ्कावयवाङ्किते / न जाने त्वामहं वत्से यथावद् ब्रूहि पृच्छते

হিমৱান ক’লে—হে বিশালনয়না দেৱী, চন্দ্ৰচিহ্নে অলংকৃত! বৎসে, মই তোমাক নাজানোঁ; মই সোধা কথাখিনি যথাযথকৈ কোৱা।

Verse 62

गिरीन्द्रवचनं श्रुत्वा ततः सा परमेश्वरी / व्याजहार महाशैलं योगिनामभयप्रदा

গিৰীন্দ্ৰৰ বাক্য শুনি সেই পৰমেশ্বৰী তেতিয়া মহাশৈলক সম্বোধন কৰি ক’লে—যি যোগীসকলক অভয় দান কৰে।

Verse 63

देव्युवाच मां विद्ध परमां शक्तिं परमेश्वरसमाश्रयाम् / अनन्यामव्ययामेकां यां पश्यन्ति मुमुक्षवः

দেৱী ক’লে—মোক পৰম শক্তি বুলি জানা; মই পৰমেশ্বৰতে আশ্ৰিত আৰু তেওঁৰ দ্বাৰাই অধিষ্ঠিত। মই একা, অব্যয়, অদ্বিতীয়া শক্তি—যাক মুমুক্ষুসকলে দৰ্শন কৰে।

Verse 64

अहं वै सर्वभावानात्मा सर्वान्तरा शिवा / शाश्वतैश्वर्यविज्ञानमूर्तिः सर्वप्रवर्तिका

মইয়ে সকলো ভাবৰ আত্মা—সকলৰ অন্তৰত বিৰাজমান শিৱা। মই শাশ্বত ঐশ্বৰ্য আৰু জ্ঞানৰ মূর্তি, আৰু সকলো প্ৰবৃত্তিৰ প্ৰৱৰ্তিকা।

Verse 65

अनन्तानन्तमहिमा संसारार्णवतारिणी / दिव्यं ददामि ते चक्षुः पश्य मे रूपमैश्वरम्

অনন্ত, অপাৰ মহিমাময়ী মই সংসাৰ-সমুদ্ৰ পাৰ কৰোৱা। মই তোমাক দিব্য দৃষ্টি দিছোঁ—এতিয়া মোৰ ঐশ্বৰ্যৰূপ দৰ্শন কৰা।

Verse 66

एतावदुक्त्वा विज्ञानं दत्त्वा हिमवते स्वयम् / स्वं रूपं दर्शयामास दिव्यं तत् पारमेश्वरम्

এইদৰে কৈ হিমৱতক সত্য বিবেক-জ্ঞান দান কৰি, স্বয়ং পৰমেশ্বৰে নিজৰ দিব্য, পৰাত্পৰ, পৰমৈশ্বৰ্যময় ৰূপ প্ৰকাশ কৰিলে।

Verse 67

कोटिसूर्यप्रितीकाशं तेजोबिम्बं निराकुलम् / ज्वालामालासहस्त्राढ्यं कालानलशतोपमम्

তেওঁ দিব্য তেজৰ নিৰ্মল বিম্ব দেখিলে—কোটি সূৰ্যৰ দৰে দীপ্ত, সম্পূৰ্ণ নিৰাকুল আৰু প্ৰশান্ত; সহস্ৰ জ্বালামালাৰে ভূষিত, কালোগ্নিৰ শত প্ৰলয়াগ্নিৰ সমান।

Verse 68

दंष्ट्राकरालं दुर्धर्ष जटामण्डलमण्डितम् / त्रिशूलवरहस्तं च घोररूपं भयानकम्

তেওঁ (প্ৰভুক) ভয়ংকৰ দংশট্ৰাযুক্ত, দুৰ্ধর্ষ; জটামণ্ডলে ভূষিত; হাতে শ্ৰেষ্ঠ ত্ৰিশূল ধাৰণ কৰা—ঘোৰ আৰু ভয়ানক ৰূপে—দেখিলে।

Verse 69

प्रशान्तं सौम्यवदनमनन्ताश्चर्यसंयुतम् / चन्द्रावयवलक्ष्माणं चन्द्रकोटिसमप्रभम्

তেওঁ পৰম প্ৰশান্ত, সৌম্য মুখমণ্ডলবিশিষ্ট, অনন্ত আশ্চৰ্যগুণে সমন্বিত; চন্দ্ৰসদৃশ অঙ্গলাবণ্যৰে চিহ্নিত, আৰু কোটি চন্দ্ৰৰ দৰে দীপ্তিমান।

Verse 70

किरीटिनं गदाहस्तं नूपुरैरुपशोभितम् / दिव्यमाल्याम्बरधरं दिव्यगन्धानुलेपनम्

তেওঁ কিৰীটধাৰী, হাতে গদা ধাৰণ কৰা, নূপুৰে সুসজ্জিত; দিব্য মালা আৰু বস্ত্ৰ পৰিধান কৰা, আৰু দিব্য সুগন্ধ অনুলেপনে বিভূষিত।

Verse 71

शङ्खचक्रधरं काम्यं त्रिनेत्रं कृत्तिवाससम् / अण्डस्थं चाण्डबाह्यस्थं बाह्यमाभ्यन्तरं परम्

সেই কাম্য প্ৰভু শঙ্খ-চক্ৰধাৰী, ত্ৰিনেত্ৰ আৰু কৃত্তিবাস; ব্ৰহ্মাণ্ডৰ ভিতৰতো আৰু তাৰ অতীততো—বাহ্য আৰু অন্তৰ্যামী ৰূপে পৰম।

Verse 72

सर्वशक्तिमयं शुभ्रं सर्वाकारं सनातनम् / ब्रह्मोन्द्रोपेन्द्रयोगीन्द्रैर्वन्द्यमानपदाम्बुजम्

সেই সৰ্বশক্তিময়, শুভ্ৰ আৰু পবিত্ৰ; সৰ্বৰূপধাৰী সনাতন। তেওঁৰ পদপদ্ম ব্রহ্মা, ইন্দ্ৰ, উপেন্দ্ৰ (বিষ্ণু) আৰু যোগীন্দ্ৰসকলে বন্দনা কৰে।

Verse 73

सर्वतः पाणिपादान्तं सर्वतो ऽक्षिशिरोमुखम् / सर्वमावृत्य तिष्ठन्तं ददर्श परमेश्वरम्

তেওঁ পৰমেশ্বৰক দেখিলে—যাঁৰ হাত-পা সৰ্বত্ৰ, যাঁৰ চকু, শিৰ আৰু মুখ সকলো দিশত; যি সমগ্ৰ সত্তাক আৱৰি সৰ্বব্যাপী হৈ স্থিত।

Verse 74

दृष्ट्वा तदीदृशं रूपं देव्या माहेश्वरं परम् / भयेन च समाविष्टः स राजा हृष्टमानसः

দেৱীৰ সেই পৰম মাহেশ্বৰ-সদৃশ ৰূপ দেখি ৰজা বিস্ময়-মিশ্ৰ ভয়ত আৱিষ্ট হ’ল; তথাপি তেওঁৰ মন আনন্দে পৰিপূৰ্ণ হ’ল।

Verse 75

आत्मन्याधाय चात्मानमोङ्कारं समनुस्मरन् / नाम्नामष्टसहस्त्रेण तुष्टाव परमेश्वरीम्

নিজ আত্মাক আত্মস্বৰূপত স্থাপন কৰি, ওঁকাৰক নিৰন্তৰ স্মৰণ কৰি, তেওঁ অষ্টসহস্ৰ নামৰে পৰমেশ্বৰীক স্তৱ কৰিলে।

Verse 76

हीमवानुवाच शिवोमा परमा शक्तिरनन्ता निष्कलामला / शान्ता माहेश्वरी नित्या शाश्वती परमाक्षरा

হিমৱান ক’লে—শিৱ-উমা পৰম শক্তি—অনন্ত, নিষ্কল আৰু নিৰ্মল। তেওঁ নিজেই শান্তি; মহেশ্বৰৰ অধিষ্ঠাত্রী শক্তি; নিত্য, শাশ্বত আৰু পৰম অক্ষৰ-তত্ত্ব।

Verse 77

अचिन्त्या केवलानन्त्या शिवात्मा परमात्मिका / अनादिरव्यया शुद्धा देवात्मा सर्वगाचला

তেওঁ অচিন্ত্য—কেৱল আৰু অনন্ত; যাঁৰ আত্মস্বৰূপ শিৱ, যাঁৰ তত্ত্ব পৰমাত্মা। তেওঁ অনাদি, অব্যয় আৰু শুদ্ধ; দেবাত্মা, সৰ্বব্যাপিনী আৰু অচল।

Verse 78

एकानेकविभागस्था मायातीता सुनिर्मला / महामाहेश्वरी सत्या महादेवी निरञ्जना

তেওঁ একো, আৰু অনেকো—সকলো বিভাগীয় অৱস্থাত অৱস্থিত। তেওঁ মায়াতীত, অতি নিৰ্মল। তেওঁ মহামাহেশ্বৰি শক্তি, সত্যস্বৰূপা; মহাদেৱী, নিৰঞ্জন।

Verse 79

काष्ठा सर्वान्तरस्था च चिच्छक्तिरतिलालसा / नन्दा सर्वात्मिका विद्या ज्योतीरूपामृताक्षरा

তেওঁ কাষ্ঠা—সকলোৰে অন্তৰত অধিষ্ঠিতা। তেওঁ চিচ্ছক্তি—প্ৰকাশ হ’বলৈ অতি উত্সুক। তেওঁ নন্দা—সৰ্বাত্মিকা বিদ্যা; জ্যোতিৰূপা, অমৃতাক্ষৰময়ী।

Verse 80

शान्तिः प्रतिष्ठा सर्वेषां निवृत्तिरमृतप्रदा / व्योममूर्तिर्व्योमलया व्योमाधाराच्युतामरा

তেওঁ শান্তি—সকলোৰে প্ৰতিষ্ঠা। তেওঁ নিবৃত্তিশক্তি, যিয়ে অমৃতত্ব দান কৰে। তেওঁৰ মূর্তি ব্যোমসদৃশ; তেওঁ ব্যোম-তত্ত্বত লয়; ব্যোমাধাৰা, অচ্যুতা আৰু অমৰা।

Verse 81

अनादिनिधनामोघा कारणात्मा कलाकला / क्रतुः प्रथमजा नाभिरमृतस्यात्मसंश्रया

তেওঁ অনাদি আৰু অনন্ত, অমোঘ—কাৰণ-আত্মা, সকলো কলা আৰু শক্তিৰ মূল। তেওঁেই ক্ৰতু, প্ৰথমজ তত্ত্ব; অমৃতৰ নাভি—নিজ আত্মাতেই প্ৰতিষ্ঠিত।

Verse 82

प्राणेश्वरप्रिया माता महामहिषघातिनी / प्राणेश्वरी प्राणरूपा प्रधानपुरुषेश्वरी

তেওঁ প্ৰাণেশ্বৰৰ প্ৰিয়া, জগন্মাতা, মহামহিষঘাতিনী। তেওঁ প্ৰাণৰ অধীশ্বৰী, প্ৰাণস্বৰূপা, আৰু প্ৰধান-পুৰুষৰ পৰম অধিষ্ঠাত্রী।

Verse 83

सर्वशक्तिकलाकारा ज्योत्स्ना द्योर्महिमास्पदा / सर्वकार्यनियन्त्री च सर्वभूतेश्वरेश्वरी

তেওঁ সকলো শক্তি আৰু কলাৰ সাকাৰ ৰূপ; দ্যোৰ মহিমাৰ আসনস্বৰূপ জ্যোৎস্না। তেওঁ সকলো কাৰ্যৰ নিয়ন্ত্ৰিণী, আৰু সৰ্বভূতেশ্বৰৰো অধীশ্বৰী।

Verse 84

अनादिरव्यक्तगुहा महानन्दा सनातनी / आकाशयोनिर्योगस्था महायोगेश्वरेश्वरी

তেওঁ অনাদি, অব্যক্ত-গুহাত গূঢ়ভাবে অধিষ্ঠিতা; মহানন্দা, সনাতনী। তেওঁ আকাশযোনি, যোগস্থ—মহাযোগেশ্বৰৰ পৰম ঈশ্বৰী।

Verse 85

महामाया सुदुष्पूरा मूलप्रकृतिरीश्वरी / संसारयोनिः सकला सर्वशक्तिसमुद्भवा

তেওঁ মহামায়া, অতি দুস্তৰ আৰু অগম্য; মূলপ্ৰকৃতিৰ অধীশ্বৰী। তেওঁ সংসাৰৰ যোনি, সম্পূৰ্ণস্বৰূপা, আৰু সকলো শক্তিৰ উদ্ভৱস্থান।

Verse 86

संसारपारा दुर्वारा दुर्निरोक्ष्या दुरासदा / प्राणशक्तिः प्रणविद्या योगिनी परमा कला

তেওঁ সংসাৰৰ পাৰপাৰ তীৰ—অতিক্ৰম কৰাটো দুৰূহ, অগম্য, দৰ্শনত দুৰ্লভ আৰু সহজে নোপোৱা। তেওঁেই প্ৰাণশক্তি, প্ৰণৱ (ওঁ) বিদ্যা, যোগিনী আৰু পৰম কলা।

Verse 87

महाविभूतिर्दुर्धर्षा मूलप्रकृतिसंभवा / अनाद्यनन्तविभवा परार्था पुरुषारणिः

তেওঁ মহাবিভূতি—অদম্য আৰু অজেয়, মূলপ্ৰকৃতিৰ পৰা উদ্ভূত। অনাদি আৰু অনন্ত সামৰ্থ্যসম্পন্ন, তেওঁ পৰাৰ্থে (পুৰুষৰ বাবে) অৱস্থিত আৰু পুৰুষ-প্ৰকাশৰ অৰণি (মথনী) স্বৰূপ।

Verse 88

सर्गस्थित्यन्तकरणी सुदुर्वाच्या दुरत्यया / शब्दयोनिः शब्दमयी नादाख्या नादविग्रहा

তেওঁ সৃষ্টি-স্থিতি-লয় কৰোৱা শক্তি—অত্যন্ত দুৰ্বচনীয় আৰু অতিক্ৰম কৰিব নোৱাৰা। তেওঁ শব্দযোনি, শব্দময়ী; ‘নাদ’ নামে খ্যাত আৰু নাদেই তেওঁৰ দেহস্বরূপ।

Verse 89

प्रधानपुरुषातीता प्रधानपुरुषात्मिका / पुराणी चिन्मयी पुंसामादिः पुरुषरूपिणी

তেওঁ প্ৰধান আৰু পুৰুষ—উভয়ৰ অতীত, তথাপি প্ৰধান- পুৰুষৰ আত্মস্বৰূপা। তেওঁ পুৰাণী, চিন্ময়ী; জীৱসকলৰ বাবে আদিকাৰণ আৰু পুৰুষৰূপ ধাৰিণী।

Verse 90

भूतान्तरात्मा कूटस्था महापुरुषसंज्ञिता / जन्ममृत्युजरातीता सर्वशक्तिसमन्विता

তেওঁ সকলো ভূতৰ অন্তৰাত্মা, কূটস্থ—অচল আধাৰ; ‘মহাপুৰুষ’ নামে প্ৰসিদ্ধ। জন্ম-মৃত্যু-জৰাৰ অতীত, তেওঁ সৰ্বশক্তিসমন্বিতা।

Verse 91

व्यापिनी चानवच्छिन्ना प्रधानानुप्रवेशिनी / क्षेत्रज्ञशक्तिरव्यक्तलक्षणा मलवर्जिता

সেই সৰ্বব্যাপিনী আৰু অবিচ্ছিন্না; প্ৰধান (আদি প্ৰকৃতি)ত প্ৰৱেশ কৰে। সেই ক্ষেত্ৰজ্ঞৰ শক্তি, অব্যক্ত-লক্ষণযুক্তা আৰু সকলো মলৰ পৰা মুক্তা।

Verse 92

अनादिमायसंभिन्ना त्रितत्त्वा प्रकृतिर्गुहा / महामायासमुत्पन्ना तामसी पौरुषी ध्रुवा

প্ৰকৃতি—গুহাৰ দৰে গূঢ় প্ৰকাশভূমি—অনাদি মায়াৰে আন্তঃবিন্যস্ত আৰু ত্ৰিতত্ত্বময়ী। মহামায়াৰ পৰা উৎপন্ন, তামসী স্বভাৱা, পুৰুষ-সম্পৰ্কিতা আৰু ধ্ৰুৱা।

Verse 93

व्यक्ताव्यक्तात्मिकाकृष्णा रक्ताशुक्ला प्रसूतिका / अकार्या कार्यजननी नित्यं प्रसवधर्मिणी

সেই ব্যক্ত-অব্যক্ত উভয় স্বৰূপিণী; কৃষ্ণবৰ্ণা, ৰক্ত-শুক্ল গুণধাৰিণী—প্ৰসূতিকা। নিজে অকাৰ্য (অজ) হয়েও সকলো কাৰ্যৰ জননী; তেওঁৰ ধৰ্ম নিত্য প্ৰসব।

Verse 94

सर्गप्रलयनिर्मुक्ता सृष्टिस्थित्यन्तधर्मिणी / ब्रह्मगर्भा चतुर्विशा पद्मनाभाच्युतात्मिका

সেই সৰ্গ আৰু প্ৰলয়ৰ পৰা নিৰ্মুক্তা, তথাপি সৃষ্টি-স্থিতি-অন্ত (লয়) ধৰ্ম ধাৰণ কৰে। সেই ব্ৰহ্মগৰ্ভা; চতুৰ্বিংশতি তত্ত্বৰূপা; পদ্মনাভা আৰু তেওঁৰ আত্মা অচ্যুত।

Verse 95

वैद्युती शाश्वती योनिर्जगन्मातेश्वरप्रिया / सर्वाधारा महारूपा सर्वैश्वर्यसमन्विता

সেই বিদ্যুৎসম দীপ্তিময়ী, শাশ্বত যোনি (আদি উৎস); জগন্মাতা আৰু ঈশ্বৰপ্ৰিয়া। সেই সৰ্বাধাৰা, মহাৰূপা আৰু সৰ্ব ঐশ্বৰ্যৰে সমন্বিতা।

Verse 96

विश्वरूपा महागर्भा विश्वेशेच्छानुवर्तिनी / महीयसी ब्रह्मयोनिर्महालक्ष्मीसमुद्भावा

সেই সমগ্ৰ বিশ্বৰূপা, সকলো জীৱৰ মহাগৰ্ভা আৰু বিশ্বেশ্বৰৰ ইচ্ছানুসাৰিণী। অতি মহীয়সী; ব্ৰহ্মাৰ যোনি, মহালক্ষ্মীৰূপে উদ্ভূতা।

Verse 97

महाविमानमध्यस्था महानिद्रात्महेतुका / सर्वसाधारणी सूक्ष्मा ह्यविद्या पारमार्थिका

অবিদ্যা মহাবিমান—অৰ্থাৎ প্ৰকাশিত জগত-ব্যৱস্থা—ৰ মধ্যত অৱস্থিত হৈ, আত্মনিষ্ঠ কাৰণৰূপে মহানিদ্ৰাৰ হেতু হয়। ই সৰ্বসাধাৰণ, অতি সূক্ষ্ম; পৰমাৰ্থ-বিচাৰত অতিক্ৰমণীয় মূল তত্ত্ব বুলি বুজিব লাগে।

Verse 98

अनन्तरूपानन्तस्था देवी पुरुषमोहिनी / अनेकाकारसंस्थाना कालत्रयविवर्जिता

দেৱী অনন্তৰূপা আৰু অনন্তত প্ৰতিষ্ঠিতা; তেওঁ দেহধাৰীসকলক মোহিত কৰে। তেওঁ বহু আকাৰত অৱস্থিত হৈও ভূত-বৰ্তমান-ভৱিষ্যৎ এই কালত্রয় ভেদৰ পৰা মুক্ত।

Verse 99

ब्रह्मजन्मा हरेर्मूर्तिर्ब्रह्मविष्णुशिवात्मिका / ब्रह्मेशविष्णुजननी ब्रह्माख्या ब्रह्मसंश्रया

সেই হৰিৰ মূর্তি, যাৰ পৰা ব্ৰহ্মাৰ জন্ম; তেওঁ ব্ৰহ্মা-বিষ্ণু-শিৱাত্মিকা। তেওঁ ব্ৰহ্মা, ঈশ (শিৱ) আৰু বিষ্ণুৰ জননী—‘ব্ৰহ্ম’ নামে খ্যাত, আৰু ব্ৰহ্মতেই আশ্ৰিতা তথা ব্ৰহ্মৰূপা।

Verse 100

व्यक्ता प्रथमजा ब्राह्मी महती ज्ञानरूपिणी / वैराग्यैश्वर्यधर्मात्मा ब्रह्ममूर्तिर्हृदिस्थिता / अपांयोनिः स्वयंभूतिर्मानसी तत्त्वसंभवा

সেই ব্যক্ত শক্তি, প্ৰথমজা ব্ৰাহ্মী; তেওঁ মহতী, যাৰ স্বৰূপেই জ্ঞান। তেওঁৰ আত্মভাব বৈৰাগ্য, ঐশ্বৰ্য আৰু ধৰ্ম; ব্ৰহ্মমূর্তি হৈ তেওঁ হৃদয়ত অধিষ্ঠিতা। তেওঁ আপাংযোনি, স্বয়ম্ভূতি, মানসী আৰু তত্ত্বসম্ভৱা।

Verse 101

ईश्वराणी च शर्वाणी शङ्करार्धशरीरिणी / भवानी चैव रुद्राणी महालक्ष्मीरथाम्बिका

তেওঁ ঈশ্বৰাণী আৰু শৰ্বাণী—শংকৰৰ অৰ্ধশৰীৰিণী দেৱী। তেওঁেই ভবানী, ৰুদ্ৰাণী আৰু মহালক্ষ্মী—পৰমা অম্বিকা মাতৃ।

Verse 102

महेश्वरसमुत्पन्ना भुक्तिमुक्तिफलप्रदा / सर्वेश्वरी सर्ववन्द्या नित्यं मुदितमानसा

মহেশ্বৰ পৰা উদ্ভূতা তেওঁ ভোগ আৰু মোক্ষ—দুয়োটাৰ ফল দান কৰে। তেওঁ সৰ্বেশ্বৰী, সৰ্ববন্দ্যা, আৰু নিত্য প্ৰসন্নচিত্তা।

Verse 103

ब्रह्मेन्द्रोपेन्द्रनमिता शङ्करेच्छानुवर्तिनी / ईश्वरार्धासनगता महेश्वरपतिव्रता

ব্ৰহ্মা, ইন্দ্ৰ আৰু উপেন্দ্ৰ (বিষ্ণু) যাঁক নমস্কাৰ কৰে, তেওঁ শংকৰৰ ইচ্ছা অনুসৰি চলা দেৱী। ঈশ্বৰৰ অৰ্ধাসনত অধিষ্ঠিতা, তেওঁ মহেশ্বৰৰ পতিব্ৰতা।

Verse 104

सकृद्विभाविता सर्वा समुद्रपरिशोषिणी / पार्वती हिमवत्पुत्री परमानन्ददायिनी

এবাৰ সোঁৱৰিলেই তেওঁ সম্পূৰ্ণৰূপে প্ৰসন্ন হয়—যি সাগৰকো শুকুৱাব পাৰে। তেওঁ হিমৱতৰ কন্যা পাৰ্বতী, পৰমানন্দদায়িনী।

Verse 105

गुणाढ्या योगजा योग्या ज्ञानमूर्तिर्विकासिनी / सावित्रीकमला लक्ष्मीः श्रीरनन्तोरसि स्थिता

তেওঁ গুণসমৃদ্ধা, যোগজাত আৰু যোগ্য; তেওঁ জ্ঞানমূর্তি, নিত্য বিকশিতা আৰু তেজস্বিনী। তেওঁেই সাবিত্ৰী, কমলা-লক্ষ্মী, স্বয়ং শ্ৰী—অনন্ত (বিষ্ণু)ৰ বক্ষস্থলত অধিষ্ঠিতা।

Verse 106

सरोजनिलया मुद्रा योगनिद्रा सुरार्दिना / सरस्वती सर्वविद्या जगज्ज्येष्ठा सुमङ्गला

তুমি পদ্মনিলয়া, সিদ্ধিমুদ্ৰা আৰু যোগনিদ্ৰা; দেৱশত্ৰুনাশিনী। তুমি সৰস্বতী—সৰ্ববিদ্যা, জগতৰ জ্যেষ্ঠা আৰু পৰম মঙ্গলময়ী।

Verse 107

वाग्देवी वरदा वाच्या कीर्तिः सर्वार्थसाधिका / योगीश्वरी ब्रह्मविद्या महाविद्या सुशोभना

তুমি বাগ্দেৱী, বৰদায়িনী; বাক্যত প্ৰকাশ পোৱা শক্তি আৰু সৰ্বাৰ্থসাধিনী কীৰ্তি। তুমি যোগীসকলৰ ঈশ্বৰী, ব্ৰহ্মবিদ্যা, মহাবিদ্যা—দীপ্তিময়ী আৰু পৰম শোভাময়ী।

Verse 108

गुह्यविद्यात्मविद्या च धर्मविद्यात्मभाविता / स्वाहा विश्वंभरा सिद्धिः स्वधा मेधा धृतिः श्रुतिः

তুমি গুহ্যবিদ্যা আৰু আত্মবিদ্যা; অন্তৰ্ভাৱৰে ভাবিত ধৰ্মবিদ্যা। তুমি স্বাহা, বিশ্বম্ভৰা আৰু সিদ্ধি; তুমি স্বধা, মেধা, ধৃতি আৰু শ্রুতি।

Verse 109

नीतिः सुनीतिः सुकृतिर्माधवी नरवाहिनी / अजा विभावरी सौम्या भोगिनी भोगदायिनी

তুমি নীতি আৰু সুনীতি; তুমি সুকৃতি; তুমি মাধৱী—মাধৱৰ প্ৰিয় শক্তি—আৰু নৰবাহিনী। তুমি অজা, বিভাৱৰী, সৌম্যা; তুমি ভোগিনী আৰু ভোগদায়িনী।

Verse 110

शोभा वंशकरी लोला मालिनी परमेष्ठिनी / त्रैलोक्यसुन्दरी रम्या सुन्दरी कामचारिणी

তুমি শোভা, বংশবর্ধিনী, লোলা, মালিনী আৰু পৰমেষ্টিনী। তুমি ত্ৰৈলোক্যসুন্দৰী—ৰমণীয়া, পৰম সুন্দৰী, আৰু স্বেচ্ছাচাৰিণী।

Verse 111

महानुभावा सत्त्वस्था महामहिषमर्दनी / पद्ममाला पापहरा विचित्रा मुकुटानना

তেওঁ মহানুভাৱা, সত্ত্বত স্থিতা, মহামহিষ-মৰ্দিনী। পদ্মমালা-ধাৰিণী, পাপহাৰিণী, বিচিত্ৰা, মুকুটশোভিত মুখধাৰিণী।

Verse 112

निर्यन्त्रा यन्त्रवाहस्था नन्दिनी भद्रकालिका / आदित्यवर्णा कौमारी मयूरवरवाहिनी

তেওঁ নিৰ্যন্ত্ৰা, স্বাধীন শক্তি; তথাপি দিব্য যন্ত্র-যানত স্থিতা। তেওঁ নন্দিনী, ভদ্ৰকালিকা। আদিত্যবৰ্ণা কৌমাৰী, শ্ৰেষ্ঠ ময়ূৰবাহিনী।

Verse 113

निर्यन्त्रा यन्त्रवाहस्था नन्दिनी भद्रकालिका / आदित्यवर्णा कौमारी मयूरवरवाहिनी

তেওঁ নিৰ্যন্ত্ৰা, সাৰ্বভৌম শক্তি; আৰু পবিত্ৰ বাহন আৰু তাৰ যন্ত্ৰসমূহত অধিষ্ঠিত হৈ সিহঁতক পৰিচালনা কৰে। তেওঁ নন্দিনী, ভদ্ৰকালিকা; সূৰ্যতেজে দীপ্ত কৌমাৰী, শ্ৰেষ্ঠ ময়ূৰবাহিনী।

Verse 114

वृषासनगता गौरो महाकाली सुरार्चिता / अदितिर्नियता रौद्री पद्मगर्भा विवाहना

বৃষাসনগতা গৌৰী, সুৰগণে অর্চিতা মহাকালী; নিয়তা-সংযমিনী অদিতি, ৰৌদ্ৰী; পদ্মগর্ভা আৰু সৰ্বভূতৰ দিব্য বাহনস্বৰূপা—তাঁকেই এই স্তৱ অৰ্পিত।

Verse 115

विरूपाक्षी लेलिहाना महापुरनिवासिनी / महाफलानवद्याङ्गी कामपूरा विभावरी

তেওঁ বিৰূপাক্ষী, লেলিহানা—সৰ্বগ্ৰাসী শক্তি; পৰম পুৰত নিবাসিনী আদ্য মহাদেৱী। তেওঁ মহাফলদায়িনী, অনবদ্য অঙ্গধাৰিণী, কামনা পূৰণকাৰিণী, দিব্য বিভাৱৰী (ৰাত্ৰিস্বৰূপা)।

Verse 116

विचित्ररत्नमुकुटा प्रणतार्तिप्रभञ्जनी / कौशिकी कर्षणी रात्रिस्त्रिदशार्तिविनाशिनी

তেওঁ বিচিত্ৰ ৰত্নমুকুটধাৰিণী; শৰণাগত ভক্তৰ দুখ-আৰ্তি ভঞ্জনকাৰিণী। তেওঁ তেজোময়ী কৌশিকী, সকলোকে নিজৰ ফালে আকৰ্ষণ কৰা কৰ্ষণী, ৰাত্ৰিস্বৰূপা ৰক্ষাদাত্রী আৰু দেৱগণৰ আৰ্তিনাশিনী।

Verse 117

बहुरूपा सुरूपा च विरूपा रूपवर्जिता / भक्तार्तिशमनी भव्या भवभावविनाशनी

তুমি বহুৰূপা আৰু সুৰূপাও; কেতিয়াবা বিৰূপা যেন লাগিলেও তুমি ৰূপাতীত। তুমি ভক্তৰ আৰ্তি শমোৱা; তুমি ভব্যা, মঙ্গলময়ী; আৰু সংসাৰ-ভৱত বাঁধি থোৱা ভাবক বিনাশ কৰা।

Verse 118

निर्गुणा नित्यविभवा निः सारा निरपत्रपा / यशस्विनी सामगीतिर्भवाङ्गनिलयालया

তেওঁ নিৰ্গুণা, নিত্য বিভৱময়ী; নৈঃসাৰ্যহীন আৰু নিৰ্ভয়া। তেওঁ যশস্বিনী; সামবেদৰ সামগীতিস্বৰূপা; ভৱ (শিৱ)ৰ অঙ্গত নিবাসিনী আৰু স্বয়ং পৰম আলয়।

Verse 119

दीक्षा विद्याधरी दीप्ता महेन्द्रविनिपातिनी / सर्वातिशायिनी विद्या सर्वसिद्धिप्रदायिनी

তেওঁ দীক্ষা, বিদ্যাধাৰিণী, দীপ্তিময়ী; মহেন্দ্ৰ (ইন্দ্ৰ)ৰ গৰ্বও পতিত কৰিব পৰা। তেওঁ সৰ্বাতিশয়িনী বিদ্যা, যিয়ে সকলো সিদ্ধি আৰু সাধনফল প্ৰদান কৰে।

Verse 120

सर्वेश्वरप्रिया तार्क्ष्या समुद्रान्तरवासिनी / अकलङ्का निराधारा नित्यसिद्धा निरामया

হে সৰ্বেশ্বৰপ্ৰিয়ে, হে তাৰ্ক্ষ্যা! সমুদ্ৰৰ অন্তৰত নিবাসিনী—তুমি নিষ্কলঙ্কা, নিৰাধারা (স্বাধীন), নিত্যসিদ্ধা আৰু নিৰাময়া।

Verse 121

कामधेनुर्बृहद्गर्भा धीमती मोहनाशिनी / निः सङ्कल्पा निरातङ्का विनया विनयप्रदा

তেওঁ কামধেনু, বৃহদ্গৰ্ভা, ধীমতী আৰু মোহনাশিনী। তেওঁ সংকল্পশূন্য, নিৰ্ভয়; তেওঁ নিজেই বিনয় আৰু বিনয় (শৃঙ্খলা) দানকাৰিণী।

Verse 122

ज्वालामालासहस्त्राढ्या देवदेवी मनोन्मनी / महाभगवती दुर्गा वासुदेवसमुद्भवा

সহস্ৰ জ্বালামালাৰে ভূষিতা, দেবদেৱী মনোন্মনী—তেওঁ মহাভগৱতী দুৰ্গা, বাসুদেৱৰ পৰা উদ্ভূতা।

Verse 123

महेन्द्रोपेन्द्रभगिनी भक्तिगम्या परावरा / ज्ञानज्ञेया जरातीता वेदान्तविषया गतिः

তেওঁ মহেন্দ্ৰ আৰু উপেন্দ্ৰৰ ভগিনী; ভক্তিৰে গম্য; পৰাও আৰু অৱৰাৰো অতীত পৰম তত্ত্ব। তেওঁ জ্ঞানৰে জ্ঞেয়া, জৰাতীতা, আৰু বেদান্তে কথিত পৰম গতি।

Verse 124

दक्षिणा दहना दाह्या सर्वभूतनमस्कृता / योगमाया विभावज्ञा महामाया महीयसी

তেওঁ দক্ষিণা (মঙ্গল দান), দহনা (দাহশক্তি) আৰু দাহ্যা (যি দগ্ধ হয়); সৰ্বভূতে নমস্কৃত। তেওঁ যোগমায়া, সকলো বিভাৱৰ জ্ঞাত্রী, মহামায়া—অতি মহীয়সী শক্তি।

Verse 125

संध्या सर्वसमुद्भूतिर्ब्रह्मवृक्षाश्रयानतिः / बीजाङ्कुरसमुद्भूतिर्महाशक्तिर्महामतिः

তেওঁ সন্ধ্যা—কাল আৰু উপাসনাৰ পবিত্ৰ সন্ধিক্ষণ; তেওঁ সৰ্বসমুদ্ভূতি। তেওঁ ব্ৰহ্মবৃক্ষৰ আশ্ৰয়ত কৰা বিনম্ৰ নতি। তেওঁ বীজ আৰু অঙ্কুৰৰ উদ্ভৱ; মহাশক্তি আৰু মহামতি।

Verse 126

ख्यातिः प्रज्ञा चितिः संवित् महाभोगीन्द्रशायिनी / विकृतिः शांसरी शास्त्री गणगन्धर्वसेविता

সেয়ে খ্যাতি, প্ৰজ্ঞা, চিতি আৰু নিৰ্মল সংৱিত্; মহাভোগীন্দ্ৰ শেষৰ ওপৰত শয়নকাৰিণী। সেয়ে বিকৃতি, সংসাৰত বিচৰণশীলা, শাস্ত্ৰাধিষ্ঠাত্ৰী আৰু গণ-গন্ধৰ্বসেৱিতা।

Verse 127

वैश्वानरी महाशाला देवसेना गुहप्रिया / महारात्रिः शिवानन्दा शची दुः स्वप्ननाशिनी

সেয়ে বৈশ্বানৰী, মহাশালা—মহৎ আৰু বিস্তৃত আবাস; দেৱসেনা, গুহ (স্কন্দ)প্ৰিয়া। সেয়ে মহাৰাত্ৰি, শিৱানন্দা, শচী আৰু দুঃস্বপ্ননাশিনী।

Verse 128

इज्या पूज्या जगद्धात्री दुर्विज्ञेया सुरूपिणी / गुहाम्बिका गुणोत्पत्तिर्महापीठा मरुत्सुता

সেয়ে যজ্ঞত ইজ্যা আৰু ভক্তিত পূজ্যা; জগদ্ধাত্ৰী, সম্পূৰ্ণকৈ জানিবলৈ দুৰ্বিজ্ঞেয়া, তথাপি সুৰূপিণী। সেয়ে গুহাম্বিকা, গুণোৎপত্তি, মহাপীঠা আৰু মৰুত্সুতা।

Verse 129

हव्यवाहान्तरागादिः हव्यवाहसमुद्भवा / जगद्योनिर्जगन्माता जन्ममृत्युजरातिगा

সেয়ে হব্যবাহ (যজ্ঞাগ্নি)ৰ অন্তৰস্থিত আদ্য দীপ্তি আৰু প্ৰথম আৰম্ভণি, আৰু সেই অগ্নিৰ পৰাই উদ্ভূতা। সেয়ে জগদ্যোনি আৰু জগন্মাতা—জন্ম, মৃত্যু আৰু জৰা অতিক্ৰমিণী।

Verse 130

बुद्धिमाता बुद्धिमती पुरुषान्तरवासिनी / तरस्विनी समाधिस्था त्रिनेत्रा दिविसंस्थिता

সেয়ে বুদ্ধিৰ মাতা আৰু স্বয়ং পৰম বুদ্ধিমতী; পুৰুষৰ অন্তৰত বাস কৰা অন্তৰ্যামী চেতনা। সেয়ে তরস্বিনী, সমাধিস্থ; ত্ৰিনেত্ৰী হৈ দিব্যলোকত সংস্থিতা।

Verse 131

सर्वेन्द्रियमनोमाता सर्वभूतहृदि स्थिता / संसारतारिणी विद्या ब्रह्मवादिमनोलया

তেওঁ সকলো ইন্দ্ৰিয় আৰু মনৰ জননী, সকলো জীৱৰ হৃদয়ত অধিষ্ঠিতা। তেওঁেই সংসাৰ-তাৰিণী বিদ্যা; ব্ৰহ্মবাদীৰ মনক পৰম তত্ত্বত লয় কৰায়।

Verse 132

ब्रह्माणी बृहती ब्राह्मी ब्रह्मभूता भवारणिः / हिरण्मयी महारात्रिः संसारपरिवर्तिका

তেওঁ ব্ৰহ্মাণী, বৃহতী, ব্ৰাহ্মী শক্তি—স্বয়ং ব্ৰহ্মভূতা, ভৱাগ্নিৰ অৰণি। তেওঁ হিৰণ্ময়ী, মহাৰাত্ৰি, আৰু সংসাৰচক্ৰ পৰিবর্তিনী।

Verse 133

सुमालिनी सुरूपा च भाविनी तारिणी प्रभा / उन्मीलनी सर्वसहा सर्वप्रत्ययसाक्षिणी

তেওঁ সুমালিনী আৰু সুৰূপা; ভাবিনী, তাৰিণী আৰু প্ৰভা। তেওঁ উন্মীলনী, সৰ্বসহা, আৰু সকলো প্ৰত্যয়ৰ সাক্ষিণী।

Verse 134

सुसौम्या चन्द्रवदना ताण्डवासक्तमानसा / सत्त्वशुद्धिकरी शुद्धिर्मलत्रयविनाशिनी

তেওঁ অতিসৌম্যা, চন্দ্ৰবদনা; যাৰ মন দিব্য তাণ্ডৱত আসক্ত। তেওঁ সত্ত্বশুদ্ধিকাৰী—শুদ্ধি স্বৰূপা—আৰু মলত্রয় বিনাশিনী।

Verse 135

जगत्प्रिया जगन्मूर्तिस्त्रिमूर्तिरमृताश्रया / निराश्रया निराहारा निरङ्कुरवनोद्भवा

তেওঁ জগতপ্ৰিয়া, জগতেই যাৰ মূর্তি; ত্ৰিমূর্তিৰূপে প্ৰকাশিতা, অমৃতত প্ৰতিষ্ঠিতা। তথাপি তেওঁ নিৰাশ্ৰয়া, নিৰাহাৰা, আৰু অঙ্কুৰবিহীন বনসম অকাৰণে উদ্ভূতা।

Verse 136

चन्द्रहस्ता विचित्राङ्गी स्त्रग्विणी पद्मधारिणी / परावरविधानज्ञा महापुरुषपूर्वजा

তাঁৰ হাতে চন্দ্ৰচিহ্ন, দেহৰূপ বিচিত্ৰ; তেওঁ মাল্যভূষিতা আৰু পদ্মধাৰিণী। পৰ আৰু অপৰ—দুয়ো লোকৰ বিধানজ্ঞা, মহাপুৰুষৰো পূৰ্বৱৰ্তী আদ্য শক্তি তেওঁ।

Verse 137

विद्येश्वरप्रिया विद्या विद्युज्जिह्वा जितश्रमा / विद्यामयी सहस्त्राक्षी सहस्त्रवदनात्मजा

তেওঁ বিদ্যেশ্বৰৰ প্ৰিয়া, স্বয়ং বিদ্যা; তেওঁৰ জিহ্বা বিদ্যুৎসম, আৰু তেওঁ ক্লান্তিজয়ী। তেওঁ বিদ্যাময়ী, সহস্ৰাক্ষী, আৰু সহস্ৰবদনৰ আত্মজা।

Verse 138

सहस्त्ररश्मिः सत्त्वस्था महेश्वरपदाश्रया / क्षालिनी सन्मयी व्याप्ता तैजसी पद्मबोधिका

তেওঁ সহস্ৰৰশ্মিময় জ্যোতি, সত্ত্বত স্থিত; মহেশ্বৰৰ পৰম পদত আশ্ৰিতা। তেওঁ ক্ষালিনী—পবিত্ৰকাৰিণী, সন্ময়ী, সৰ্বব্যাপিনী; তেওঁ তেজোময়ী, আৰু পদ্মসদৃশ অন্তৰ্জ্ঞান জাগ্ৰতকাৰিণী।

Verse 139

महामायाश्रया मान्या महादेवमनोरमा / व्योमलक्ष्मीः सिहरथा चेकितानामितप्रभा

তেওঁ মহামায়াত আশ্ৰিতা, মান্য আৰু পূজনীয়া; মহাদেৱৰ মনোৰমা। তেওঁ ব্যোমলক্ষ্মী, সিংহৰথাৰূঢ়া; চেকিতান—ভয়-ভক্তি জাগ্ৰতকাৰিণী, অমিতপ্ৰভা।

Verse 140

वीरेश्वरी विमानस्था विशोकाशोकनाशिनी / अनाहता कुण्डलिना नलिनी पद्मवासिनी

হে বীৰেশ্বৰী! তুমি বিমানস্থিতা, বিষোকা আৰু শোকনাশিনী। তুমি অনাহত (অন্তৰ্নাদ), কুণ্ডলিনী শক্তি; নলিনী আৰু হৃদয়পদ্মবাসিনী।

Verse 141

सदानन्दा सदाकीर्तिः सर्वभूताश्रयस्थिता / वाग्देवता ब्रह्मकला कलातीता कलारणिः

তেওঁ চিৰ-আনন্দময়ী, চিৰ-খ্যাতিময়ী, সকলো জীৱৰ আশ্ৰয়ৰূপে স্থিত। তেওঁ বাক্‌দেৱী, ব্ৰহ্মৰ দিব্য কলা; কালৰ সকলো কলাৰ অতীত আৰু সেই কলাসমূহৰ উৎস।

Verse 142

ब्रह्मश्रीर्ब्रह्महृदया ब्रह्मविष्णुशिवप्रिया / व्योमशक्तिः क्रियाशक्तिर्ज्ञानशक्तिः परागतिः

তেওঁ ব্ৰহ্মশ্ৰী, ব্ৰহ্মহৃদয়, আৰু ব্ৰহ্মা-বিষ্ণু-শিৱ—তিনিওঁৰ সমান প্ৰিয়া। তেওঁ ব্যোমশক্তি, ক্ৰিয়াশক্তি, জ্ঞানশক্তি আৰু পৰম গতি।

Verse 143

क्षोभिका बन्धिका भेद्या भेदाभेदविवर्जिता / अभिन्नाभिन्नसंस्थाना वंशिनी वंशहारिणी

তেওঁ প্ৰকাশক ক্ষোভিত কৰা, উপাধিৰে বান্ধা, আৰু সেই বন্ধন ভেদ কৰিব পৰা শক্তিও তেওঁতেই। তেওঁ ভেদ-অভেদ দুয়োটাৰো অতীত। তেওঁৰ ৰূপ অভিন্নো আৰু ভিন্নো ৰূপে প্ৰকাশ পায়; তেওঁ বংশপ্ৰৱৰ্তিনী আৰু বংশহাৰিণী।

Verse 144

गुह्यशक्तिर्गुणातीता सर्वदा सर्वतोमुखी / भगिनी भगवत्पत्नी सकला कालकारिणी

তেওঁ গুহ্য অন্তঃশক্তি, গুণাতীত, সদা সৰ্বদিশামুখী। তেওঁ ভগিনীও, ভগৱানৰ পত্নীও; তেওঁ সকলা—সম্পূৰ্ণা—আৰু কালকাৰিণী।

Verse 145

सर्ववित् सर्वतोभद्रा गुह्यातीता गुहारणिः / प्रक्रिया योगमाता च गङ्गा विश्वेश्वरेश्वरी

তেওঁ সৰ্ববিত্, সৰ্বতোভদ্ৰা; তেওঁ গুহ্যৰো অতীত আৰু অন্তৰ-গুহাৰ ৰহস্য জ্বলাই তোলা অৰণি। তেওঁ প্ৰক্ৰিয়া, যোগমাতা; তেওঁৱেই গঙ্গা আৰু বিশ্বেশ্বৰৰ ঈশ্বৰী।

Verse 146

कपिला कापिला कान्ताकनकाभाकलान्तरा / पुण्या पुष्करिणी भोक्त्री पुरन्दरपुरस्सरा

সেই কপিলা, কাপিলা, সোণালী কান্তিৰে দীপ্ত কান্তা; সেই পুণ্যা, পুষ্কৰিণী-সৰোবৰ-ৰূপিণী, ভোগ আৰু পোষণ দানকাৰিণী, আৰু পুরন্দর (ইন্দ্ৰ) নগৰৰ অগ্ৰে পথপ্ৰদৰ্শিনী।

Verse 147

पोषणी परमैश्वर्यभूतिदा भूतिभूषणा / पञ्चब्रह्मसमुत्पत्तिः परमार्थार्थविग्रहा

সেই পোষণী; পৰম ঐশ্বৰ্য-সমৃদ্ধি দানকাৰিণী আৰু সকলো বিভূতিৰ ভূষণ-ৰূপিণী। তেওঁৰ পৰাই পঞ্চব্ৰহ্মৰ প্ৰকাশ; তেওঁ পৰমাৰ্থ আৰু তাৰ পৰম অৰ্থৰ দেহধাৰিণী।

Verse 148

धर्मोदया भानुमती योगिज्ञेय मनोजवा / मनोहरा मनोरक्षा तापसी वेदरूपिणी

সেই ধৰ্মোদয়া—ধৰ্মৰ উদয়জ্যোতি, ভানুমতী—দীপ্তিময়ী; যোগীসকলৰ জ্ঞেয় আৰু মনৰ দৰে বেগৱতী। সেই মনোহৰা, মনৰ ৰক্ষিকা; তপশক্তিসম্পন্না আৰু বেদৰূপিণী।

Verse 149

वेदशक्तिर्वेदमाता वेदविद्याप्रकाशिनी / योगेश्वरेश्वरी माता महाशक्तिर्मनोमयी

সেই বেদশক্তি, বেদমাতা, বেদবিদ্যাৰ প্ৰকাশিকা। সেই মাতা, যোগেশ্বৰসকলৰ ঈশ্বৰী—স্বয়ং মহাশক্তি—আৰু মনোময়ী।

Verse 150

विश्वावस्था वियन्मूर्तिर्विद्युन्माला विहायसी / किंनरी सुरभी वन्द्या नन्दिनी नन्दिवल्लभा

সেই বিশ্বাৱস্থা—বিশ্বৰ স্থিতিৰ আধাৰ, ব্যোমমূর্তি; সেই বিদ্যুন্মালা, বিহায়সী—দিব্য গগনচাৰিণী। সেই কিন্নৰী, সুৰভী, বন্দ্যা—বন্দনীয়; সেই নন্দিনী, নন্দিৰ প্ৰিয়া (নন্দিবল্লভা)।

Verse 151

भारती परमानन्दा परापरविभेदिका / सर्वप्रहरणोपेता काम्या कामेश्वरेश्वरी

সেই ভাৰতী (বাক্/সৰস্বতী), পৰমানন্দময়ী; পৰ আৰু অপৰ তত্ত্বৰ ভেদ প্ৰকাশকাৰিণী। সকলো অস্ত্ৰ-শক্তিৰে সমন্বিতা, ইচ্ছিত বৰদাত্রী—কামেশ্বৰীৰ অধীশ্বৰী দেৱী।

Verse 152

अचिन्त्याचिन्त्यविभवा हृल्लेखा कनकप्रभा / कूष्माण्डी धनरत्नाढ्या सुगन्धा गन्धायिनी

সেই অচিন্ত্য; তেওঁৰ বৈভৱো চিন্তাতীত। হৃদয়ত নিজ লেখ অঙ্কিত কৰে, কনকপ্ৰভাৰে দীপ্ত। তেওঁ কূষ্মাণ্ডী, ধন-ৰত্নে সমৃদ্ধ; সুগন্ধাময়ী আৰু সুগন্ধ বিস্তাৰকাৰিণী।

Verse 153

त्रिविक्रमपदोद्भूता धनुष्पाणिः शिवोदया / सुदुर्लभा धनाद्यक्षा धन्या पिङ्गललोचना

সেই ত্ৰিবিক্ৰমৰ পদচিহ্নৰ পৰা উদ্ভূতা, হাতে ধনু ধাৰিণী; শিবোদয়ে মঙ্গলময়ী—অত্যন্ত দুর্লভা। ধন-আদিৰ অধিষ্ঠাত্রী যক্ষ-ৰাণী, ধন্যা আৰু পিঙ্গল (সোনালি) নয়নযুক্তা।

Verse 154

शान्तिः प्रभावती दीप्तिः पङ्कजायतलोचना / आद्या हृत्कमलोद्भूता गवां मता रणप्रिया

সেই শান্তি, প্ৰভাবতী আৰু দীপ্তি—পদ্মায়ত নয়না। তেওঁ আদ্যা, হৃদয়কমলৰ পৰা উদ্ভূতা; গোৱালৈ মাতা বুলি মান্য, আৰু ৰণপ্ৰিয়া।

Verse 155

सत्क्रिया गिरिजा शुद्धा नित्यपुष्टा निरन्तरा / दुर्गाकात्यायनीचण्डी चर्चिका शान्तविग्रहा

সেই সত্ক্ৰিয়া স্বয়ং, গিৰিজা, শুদ্ধা—নিত্য পুষ্টিদায়িনী আৰু নিৰন্তৰা। তেওঁ দুৰ্গা, কাত্যায়নী, চণ্ডী, চর্চিকা—যাঁৰ বিগ্ৰহ শান্ত আৰু শুভ।

Verse 156

हिरण्यवर्णा रजनी जगद्यन्त्रप्रवर्तिका / मन्दराद्रिनिवासा च शारदा स्वर्णमालिनी

সুৱৰ্ণবৰ্ণা ৰজনী, যিয়ে জগতৰ যন্ত্ৰচক্ৰ প্ৰৱৰ্তিত কৰে; মন্দৰ পৰ্বত-নিবাসিনী শাৰদা, স্বৰ্ণমালা-ধাৰিণী।

Verse 157

रत्नमाला रत्नगर्भा पृथ्वी विश्वप्रमाथिनी / पद्मानना पद्मनिभा नित्यतुष्टामृतोद्भवा

সেই ৰত্নমালা, ৰত্নগৰ্ভা; সেই পৃথিৱী, যিয়ে বিশ্বক মন্থন কৰি ৰূপান্তৰ কৰে। পদ্মমুখী, পদ্মসম দীপ্তিময়ী, নিত্যতুষ্টা, অমৃতস্বৰূপে উদ্ভূতা।

Verse 158

धुन्वती दुः प्रकम्प्या च सूर्यमाता दृषद्वती / महेन्द्रभगिनी मान्या वरेण्या वरदर्पिता

ধুন্বতী, দুঃ, প্ৰকম্প্যা, সূৰ্যমাতা আৰু দৃষদ্বতী; লগতে মহেন্দ্ৰভগিনী, মান্যা, বৰেণ্যা আৰু বৰদৰ্পিতা—এই পবিত্ৰ নদী/তীৰ্থসমূহ স্মৰণীয়।

Verse 159

कल्याणी कमला रामा पञ्चभूता वरप्रदा / वाच्या वरेश्वरी वन्द्या दुर्जया दुरतिक्रमा

সেই কল্যাণী; সেই কমলা (লক্ষ্মী), সেই ৰামা। সেই পঞ্চমহাভূতত অধিষ্ঠিতা হৈ বৰ প্ৰদান কৰে। পবিত্ৰ বাক্যে আহ্বেয়া, বৰেশ্বৰী, বন্দনীয়া—অজেয় আৰু অতিক্ৰমাতীত।

Verse 160

कालरात्रिर्महावेगा वीरभद्रप्रिया हिता / भद्रकाली जगन्माता भक्तानां भद्रदायिनी

সেই কালৰাত্ৰি, মহাবেগৱতী; বীৰভদ্ৰৰ প্ৰিয়া আৰু হিতকাৰিণী। সেই ভদ্ৰকালী, জগন্মাতা, যিয়ে ভক্তসকলক মঙ্গল দান কৰে।

Verse 161

कराला पिङ्गलाकारा नामभेदामहामदा / यशस्विनी यशोदा च षडध्वपरिवर्तिका

তেওঁ কৰালা, পিঙ্গলাকাৰা; নামভেদৰ পৰা উদ্ভৱ হোৱা মহামদ-শক্তি। তেওঁ যশস্বিনী আৰু যশোদা, আৰু ষড়ধ্ব—ছয় পথক পৰিবর্তন-নিয়ন্ত্ৰণ কৰা শক্তি।

Verse 162

शङ्खिनी पद्मिनी सांख्या सांख्ययोगप्रवर्तिका / चैत्रा संवत्सरारूढा जगत्संपूरणीन्द्रजा

তেওঁ শঙ্খিনী, পদ্মিনী, সাংখ্যা—সাংখ্য আৰু যোগৰ প্ৰৱৰ্তিকা। তেওঁ চৈত্ৰা, সংৱৎসৰচক্ৰত আৰূঢ়া; জগত সম্পূৰ্ণকাৰিণী আৰু ইন্দ্ৰজা শক্তি।

Verse 163

शुम्भारिः खेचरीस्वस्था कम्बुग्रीवा कलिप्रिया / खगध्वजी खगारूढा परार्घ्या परमालिनी

তুমি শুম্ভসংহাৰিণী; খেচৰী হৈয়ো সদা স্বস্থ। কম্বুগ্ৰীৱা, কলিযুগতো প্ৰিয়া; খগধ্বজধাৰিণী, খগ (গৰুড়) আৰূঢ়া—তুমি পৰমাৰ্ঘ্যা আৰু পৰমমালিনী।

Verse 164

ऐश्वर्यवर्त्मनिलया विरक्ता गरुडासना / जयन्ती हृद्गुहा रम्या गह्विरेष्ठा गणाग्रणीः

তেওঁ ঐশ্বৰ্যপথত নিবাসিনী, স্বয়ং বৈৰাগ্যযুক্তা; গৰুড়াসনা। তেওঁ জয়ন্তী—নিত্যবিজয়িনী; হৃদ্গুহাৰ ৰহস্য; ৰম্যা; গহীন-গূঢ় তত্ত্বত শ্ৰেষ্ঠা; আৰু গণাগ্ৰণী।

Verse 165

संकल्पसिद्धा साम्यस्था सर्वविज्ञानदायिनी / कलिकल्पषहन्त्री च गुह्योपनिषदुत्तमा

তেওঁ সংকল্পসিদ্ধা, সাম্যস্থ, সৰ্ববিজ্ঞান (তত্ত্বজ্ঞান) দানকাৰিণী। তেওঁ কলি আৰু তাৰ কল্পনাবিন্যাস ধ্বংসকাৰিণী; আৰু গুপ্ত উপনিষদ-তত্ত্বৰ পৰমোত্তম বোধ।

Verse 166

निष्ठा दृष्टिः स्मृतिर्व्याप्तिः पुष्टिस्तुष्टिः क्रियावती / विश्वामरेश्वरेशाना भुक्तिर्मुक्तीः शिवामृता

তেওঁ নিষ্ঠা, সত্যদৃষ্টি আৰু পবিত্ৰ স্মৃতি; তেওঁ সৰ্বব্যাপিনী, পুষ্টি, তুষ্টি আৰু ফলদায়িনী ক্ৰিয়াশক্তি। তেওঁ বিশ্ব আৰু দেৱসকলৰ ঈশ্বৰী—শিৱামৃত-স্বরূপা—ভুক্তি আৰু মুক্তি দুয়ো দান কৰে।

Verse 167

लोहिता सर्पमाला च भीषणी वनमालिनी / अनन्तशयनानन्या नरनारायणोद्भवा

তেওঁ ৰক্তিমবৰ্ণা, সৰ্পমালা-ধাৰিণী; ভীষণী, বনমালাৰে ভূষিতা। তেওঁ অনন্তশয়নৰ সৈতে অভিন্ন, আৰু নৰ-নাৰায়ণৰ পৰা উদ্ভূতা বুলি কোৱা হয়।

Verse 168

नृसिंही दैत्यमथनी शङ्खचक्रगदाधरा / संकर्षणसमुत्पत्तिरम्बिकापादसंश्रया

তেওঁ নৃসিংহী, দৈত্যমথনী, শঙ্খ-চক্র-গদা ধাৰিণী। তেওঁ সংকর্ষণৰ পৰা সমুত্পন্না বুলি কোৱা হয় আৰু অম্বিকাৰ চৰণত শৰণাগত।

Verse 169

महाज्वाला महामूर्तिः सुमूर्तिः सर्वकामधुक् / सुप्रभा सुस्तना गौरी धर्मकामार्थमोक्षदा

তেওঁ মহাজ্বালা, মহামূর্তি আৰু সুমূর্তি; তেওঁ সৰ্বকাম পূৰণকাৰিণী। তেওঁ সুপ্ৰভা, সুস্তনা, গৌৰী—ধৰ্ম, কাম, অৰ্থ আৰু মোক্ষ দানকাৰিণী।

Verse 170

भ्रूमध्यनिलया पूर्वा पुराणपुरुषारणिः / महाविभूतिदा मध्या सरोजनयना समा

তেওঁ ভ্ৰূমধ্যনিলয়া আদ্যা—পুৰাণ পুৰুষক প্ৰজ্বলিত কৰা অৰণিৰ দৰে। মধ্যস্থানত তেওঁ মহাবিভূতি দান কৰে; তেওঁ পদ্মনয়না, সদা সমচিত্ত আৰু শান্ত।

Verse 171

अष्टादशभुजानाद्या नीलोत्पलदलप्रभा / सर्वशक्त्यासनारूढा धर्माधर्मार्थवर्जिता

আদ্যা দেৱী অষ্টাদশভুজা, নীল পদ্মদল সদৃশ দীপ্তিময়ী। তেওঁ সৰ্বশক্তিৰ আসনত অধিষ্ঠিতা; ধৰ্ম-অধৰ্মৰ অতীত আৰু লৌকিক উদ্দেশ্য-হিসাবৰ পৰা মুক্ত।

Verse 172

वैराग्यज्ञाननिरता निरालोका निरिन्द्रिया / विचित्रगहनाधारा शाश्वतस्थानवासिनी

তেওঁ বৈৰাগ্য আৰু তত্ত্বজ্ঞানত নিমগ্ন; আলোক-ৰূপ বস্তুীকৰণৰ অতীত আৰু ইন্দ্ৰিয়াতীত। তেওঁৰ আধাৰ বিচিত্ৰ আৰু অগাধ-গভীৰ; তেওঁ শাশ্বত ধামত বাস কৰে।

Verse 173

स्थानेश्वरी निरानन्दा त्रिशूलवरधारिणी / अशेषदेवतामूर्तिर्देवता वरदेवता / गणाम्बिका गिरेः पुत्री निशुम्भविनिपातिनी

তেওঁ স্থানেশ্বৰী, সাধাৰণ আনন্দৰ অতীত; ত্ৰিশূল আৰু বৰমুদ্ৰা ধাৰিণী। তেওঁ সকলো দেৱতাৰ মূৰ্তি, স্বয়ং দেৱী—পৰম বৰদায়িনী। তেওঁ গণাম্বিকা, গিৰিৰাজ-কন্যা, নিশুম্ভবিনাশিনী।

Verse 174

अवर्ण वर्णरहिता निवर्णा बीजसंभवा / अनन्तवर्णानन्यस्था शङ्करी शान्तमानसा

তেওঁ অৱৰ্ণা—বৰ্ণভেদৰহিত, নিৰুপাধিক; তথাপি আদিবীজৰ উৎস। অনন্ত ৰূপ-ৰঙত প্ৰকাশ পেলেও তেওঁ একত্বতেই স্থিত—শঙ্কৰী, যাঁৰ মন পৰম শান্ত।

Verse 175

अगोत्रा गोमती गोप्त्री गुह्यरूपा गुणोत्तरा / गौर्गोर्गव्यप्रिया गौणी गणेश्वरनमस्कृता

তেওঁ অগোত্ৰা—গোত্ৰ-वंশৰ অতীত; গোমতী—মঙ্গলশক্তিত সমৃদ্ধ; আৰু গোপ্ত্ৰী—ৰক্ষয়িত্ৰী। তেওঁৰ ৰূপ গুহ্য আৰু অন্তর্মুখ; তেওঁ গুণোত্তৰা। তেওঁ গৌৰী; গাই আৰু গো-সম্পৰ্কীয় সকলো বস্তুত প্ৰীতি; ‘গৌ’ তত্ত্বৰ অধিষ্ঠাত্রী। গণেশ্বৰো তেওঁক নমস্কাৰ কৰে।

Verse 176

सत्यमात्रा सत्यसंधा त्रिसंध्या संधिवर्जिता / सर्ववादाश्रया संख्या संख्ययोगसमुद्भवा

সেই কেৱল সত্য, সত্যত অচল; ত্ৰিসন্ধ্যাত বিরাজমান হৈও সন্ধি-ভেদৰহিত। সকলো মতবাদৰ আশ্ৰয় সেই ‘সংখ্যা’, সাংখ্য-যোগৰ সংগমৰ পৰা উদ্ভৱ।

Verse 177

असंख्येयाप्रमेयाख्या शून्या शुद्धकुलोद्भवा / बिन्दुनादसमुत्पत्तिः शंभुवामा शशिप्रभा

সেই ‘অসংখ্যেয়’ আৰু ‘অপ্ৰমেয়’ নামে খ্যাত; নিৰ্ণয়াতীত শূন্যা, শুদ্ধ কুলৰ পৰা উদ্ভৱ। তেওঁৰ পৰা বিন্দু আৰু নাদৰ উৎপত্তি; তেওঁ শম্ভুৰ বামা শক্তি, শশিপ্ৰভাৰ দৰে দীপ্ত।

Verse 178

विसङ्गा भेदरहिता मनोज्ञा मधुसूदनी / महाश्रीः श्रीसमुत्पत्तिस्तमः पारे प्रतिष्ठिता

সেই আসক্তিৰহিত, ভেদৰহিত, মনোজ্ঞা আৰু মধুসূদনী। তেওঁ মহাশ্ৰী—যাৰ পৰা শ্ৰী (মঙ্গল-সমৃদ্ধি) উদ্ভৱ—আৰু তেওঁ তমসৰ পাৰত প্ৰতিষ্ঠিতা।

Verse 179

त्रितत्त्वमाता त्रिविधा सुसूक्ष्मपदसंश्रया / शान्त्यतीता मलातीता निर्विकारा निराश्रया

সেই ত্ৰিতত্ত্বৰ মাতা, ত্ৰিবিধ ৰূপে প্ৰকাশিতা, পৰম সূক্ষ্ম পদত আশ্ৰিতা। তেওঁ শান্তিৰো অতীত, মলাতীত, নিৰ্বিকাৰ আৰু নিৰাশ্ৰয়।

Verse 180

शिवाख्या चित्तनिलया शिवज्ञानस्वरूपिणी / दैत्यदानवनिर्मात्री काश्यपी कालकल्पिका

সেই ‘শিৱা’ নামে খ্যাত; চিত্তত নিবাস কৰে; শিৱজ্ঞানৰেই স্বৰূপ। তেওঁ দৈত্য-দানৱৰ নিৰ্মাত্ৰী; তেওঁ কাশ্যপী, আৰু কাল আৰু কল্প গঢ়া শক্তি।

Verse 181

शास्त्रयोनिः क्रियामूर्तिश्चतुर्वर्गप्रदर्शिका / नारायणी नरोद्भूतिः कौमुदी लिङ्गधारिणी

তেওঁ শাস্ত্ৰৰ যোনি, ক্ৰিয়াৰ মূৰ্তি আৰু চতুৰ্বৰ্গৰ প্ৰদৰ্শিকা। তেওঁ নাৰায়ণী, নৰৰ ভিতৰত উদ্ভূত শক্তি, কৌমুদী চন্দ্ৰপ্ৰভা সদৃশ, আৰু লিঙ্গধাৰিণী।

Verse 182

कामुकी ललिता भावा परापरविभूतिदा / परान्तजातमहिमा बडवा वामलोचना

তেওঁ কামুকী, ললিতা আৰু সকলো ভাবৰ আধাৰ; তেওঁ পৰ আৰু অপৰ—দুয়ো বিভূতি দান কৰে। তেওঁৰ মহিমা পৰাত্পৰৰ পৰা জাত; তেওঁ বডবা-শক্তি আৰু বামলোচনা।

Verse 183

सुभद्रा देवकी सीता वेदवेदाङ्गपारगा / मनस्विनी मन्युमाता महामन्युसमुद्भवा

তেওঁ সুভদ্ৰা, দেবকী আৰু সীতা; বেদ আৰু বেদাঙ্গৰ পাৰগা। তেওঁ মনস্বিনী, মন্যুৰ মাতা, আৰু মহামন্যুৰ পৰা সমুদ্ভৱা।

Verse 184

अमृत्युरमृता स्वाहा पुरुहूता पुरुष्टुता / अशोच्या भिन्नविषया हिरण्यरजतप्रिया

তুমি অমৃত্যু আৰু অমৃতা; তুমি স্বাহা—যজ্ঞৰ পবিত্ৰ উচ্চাৰ। তুমি পুরুহূতা, পুরুষ্টুতা; তুমি অশোচ্যা, তোমাৰ বিষয় বহুবিধ আৰু সৰ্বব্যাপী, আৰু তুমি হিৰণ্য-ৰজতপ্ৰিয়া।

Verse 185

हिरण्या राजती हैमी हेमाभरणभूषिता / विभ्राजमाना दुर्ज्ञेया ज्योतिष्टोमफलप्रदा

তেওঁ হিৰণ্যা, ৰাজতী, হেমী—সুৱৰ্ণময়ী আৰু সুৱৰ্ণাভৰণে ভূষিতা। তেওঁ দীপ্তিময় হলেও দুৰ্জ্ঞেয়া, আৰু জ্যোতিষ্টোম যজ্ঞৰ ফল দান কৰে।

Verse 186

महानिद्रासमुद्भूतिरनिद्रा सत्यदेवता / दीर्घाककुद्मिनी हृद्या शान्तिदा शान्तिवर्धिनी

তেওঁ মহা-নিদ্ৰাৰ পৰা উদ্ভূতা, নিদ্ৰাহীন নিত্যজাগ্ৰত, সত্য-দেৱতা। দীঘল নয়না, পূৰ্ণস্তনা, হৃদয়-আনন্দদায়িনী—তেওঁ শান্তি দিয়ে আৰু শান্তি বৃদ্ধি কৰে।

Verse 187

लक्ष्म्यादिशक्तिजननी शक्तिचक्रप्रवर्तिका / त्रिशक्तिजननी जन्या षडूर्मिपरिर्जिता

তেওঁ লক্ষ্মী-আদি শক্তিসকলৰ জননী, দিৱ্য শক্তিচক্ৰ প্ৰৱৰ্তিকা। ত্ৰিশক্তিৰো উৎস, স্বয়ং আদিকাৰণ—ষড়ূৰ্মি অতিক্ৰান্তা।

Verse 188

सुधामा कर्मकरणी युगान्तदहनात्मिका / संकर्षणी जगद्धात्री कामयोनिः किरीटिनी

তেওঁ সুধামা, কৰ্মকাৰিণী আৰু ক্ৰিয়াশক্তি; যুগান্ত দহনাগ্নিৰ স্বৰূপা। তেওঁ সংকৰ্ষণী, জগদ্ধাত্রী, কামযোনি, আৰু কিৰীটিনী।

Verse 189

ऐन्द्री त्रैलोक्यनमिता वैष्णवी परमेश्वरी / प्रद्युम्नदयिता दान्ता युग्मदृष्टिस्त्रिलोचना

তেওঁ ঐন্দ্ৰী, ত্ৰৈলোক্যনমিতা; তেওঁ বৈষ্ণৱী পৰমেশ্বৰী। প্ৰদ্যুম্নপ্ৰিয়া, দান্ত আৰু সংযমিনী; যুগ্মদৃষ্টি, ত্ৰিলোচনা।

Verse 190

मदोत्कटा हंसगतिः प्रचण्डा चण्डविक्रमा / वृषावेशा वियन्माता विन्ध्यपर्वतवासिनी

তেওঁ দিৱ্য মদত উত্কটা, হাঁসগতিত গমনকাৰিণী; প্ৰচণ্ডা, চণ্ডবিক্ৰমা। তেওঁ বৃষবেশধাৰিণী, ব্যোমমাতা, আৰু বিন্ধ্যপৰ্বতবাসিনী।

Verse 191

हिमवन्मेरुनिलया कैलासगिरिवासिनी / चाणूरहन्तृतनया नीतिज्ञा कामरूपिणी

যি হিমৱান আৰু মেৰুত নিবাসিনী, কৈলাসগিৰিত বাস কৰে; চাণূৰ-বধকাৰীৰ কন্যা; নীতি আৰু ধৰ্মাচৰণৰ জ্ঞাত্রী; আৰু ইচ্ছামতে ৰূপ ধাৰণকাৰিণী।

Verse 192

वेदविद्याव्रतस्नाता धर्मशीलानिलाशना / वीरभद्रप्रिया वीरा महाकालसमुद्भवा

বেদবিদ্যা আৰু ব্ৰত-আচাৰে স্নাতা, ধৰ্মশীলা, প্ৰাণবায়ুকো গ্ৰাসকাৰিণী; বীৰভদ্ৰৰ প্ৰিয়া, স্বয়ং বীৰা; আৰু মহাকালৰ পৰা উদ্ভূতা।

Verse 193

विद्याधरप्रिया सिद्धा विद्याधरनिराकृतिः / आप्यायनी हरन्ती च पावनी पोषणी खिला

বিদ্যাধৰসকলৰ প্ৰিয়া, স্বয়ং সিদ্ধা; বিদ্যাধৰসকলৰ দোষ নিবারণকাৰিণী। সকলোকে পুষ্টি দি বিকশিত কৰা, পাপ-দুঃখ হৰণ কৰা; পাৱনী, পোষণী, সৰ্বব্যাপিনী অখিলা।

Verse 194

मातृका मन्मथोद्भूता वारिजा वाहनप्रिया / करीषिणी सुधावाणी वीणावादनतत्परा

তুমি মাতৃকা; মন্মথশক্তিৰূপে উদ্ভূতা। কমলসম্ভৱা, নিজৰ বাহনক প্ৰিয় কৰা; ধেনুৰূপিণী, অমৃতমধুৰ বাণীধাৰিণী, আৰু বীণা-বাদনত সদা তৎপর।

Verse 195

सेविता सेविका सेव्या सिनीवाली गरुत्मती / अरुन्धती हिरण्याक्षी मृगाङ्का मानदायिनी

তুমি সেবিতা, সেবিকা আৰু সেব্যা; তুমি সিনীৱালী, গৰুত্মতী; অৰুন্ধতী; হিৰণ্যাক্ষী; মৃগাঙ্কা; আৰু মান-মৰ্যাদা দানকাৰিণী।

Verse 196

वसुप्रदा वसुमती वसोर्धारा वसुंधरा / धाराधरा वरारोहा वरावरसहस्त्रदा

হে দেৱী! তুমি ধনদায়িনী, নিধিৰে সমৃদ্ধা, ঐশ্বৰ্যৰ ধাৰা, আৰু পৃথিৱীধাৰিণী। তুমি সকলো আধাৰৰ ধাৰক, পৰম উৎকৰ্ষলৈ আৰোহিণী, আৰু উচ্চ-নীচ সহস্ৰ বৰদায়িনী।

Verse 197

श्रीफला श्रीमती श्रीशा श्रीनिवासा शिवप्रिया / श्रीधरा श्रीकरी कल्या श्रीधरार्धशरीरिणी

হে দেৱী! তুমি শুভফলদায়িনী, শ্ৰীসম্পন্না, সমৃদ্ধিৰ অধীশ্বৰী, শ্ৰীনিবাসা আৰু শিৱপ্ৰিয়া। তুমি শ্ৰীধাৰিণী, শ্ৰীকৰী, কল্যাণকাৰিণী, আৰু শ্ৰীধৰৰ অৰ্ধশৰীৰিণী।

Verse 198

अनन्तदृष्टिरक्षुद्रा धात्रीशा धनदप्रिया / निहन्त्री दैत्यसङ्घानां सिहिका सिहवाहना

হে দেৱী! তোমাৰ দৃষ্টি অনন্ত আৰু অবৰোধহীন; তুমি কেতিয়াও ক্ষুদ্ৰ নহয়। তুমি ধাত্রীশা—পোষণকাৰিণী অধীশ্বৰী, ধনদ (কুবেৰ)প্ৰিয়া, দৈত্যসঙ্ঘনিহন্ত্ৰী, সিহিকা আৰু সিংহবাহিনী।

Verse 199

सुषेणा चन्द्रनिलया सुकीर्तिश्छिन्नसंशया / रसज्ञा रसदा रामा लेलिहानामृतस्त्रवा

হে দেৱী! তুমি সুষেণা, চন্দ্ৰনিলয়া—চন্দ্ৰত নিবাসী জ্যোতি, সুকীৰ্তি আৰু সংশয়চ্ছেদিনী। তুমি ৰসজ্ঞা, ৰসদা, ৰামা (শ্ৰী); যেন জিহ্বাৰে অমৃত আস্বাদন কৰি অমৃতধাৰা প্রবাহ কৰা।

Verse 200

नित्योदिता स्वयञ्ज्योतिरुत्सुका मृतजीवनी / वज्रदण्डा वज्रजिह्वा वैदेवी वज्रविग्रहा

হে দেৱী! তুমি নিত্যোদিতা, সদা প্ৰকাশিতা, স্বয়ংজ্যোতি, ৰক্ষাত উৎসুক, আৰু মৃতকো জীৱন দানকাৰিণী। তুমি বজ্ৰদণ্ডধাৰিণী, বজ্ৰজিহ্বা, বৈদেৱী, আৰু বজ্ৰসম দৃঢ় বিগ্ৰহধাৰিণী।

← Adhyaya 10Adhyaya 12

Frequently Asked Questions

It teaches one ultimate Power (Śakti) and one possessor of Power (Śiva/Śaktimān). Distinction is admitted for instruction, but yogins perceive their non-difference in realized truth; Devī is the all-pervading, partless consciousness that appears through upādhis.

Bondage persists due to Māyā’s subtle darkness; liberation arises through one-pointed devotion and right knowledge culminating in direct realization of the partless Brahman/Śiva. The liberated knower abides in Brahman, attains ‘no return,’ and sees the Self in all beings.

Kāla is presented as the sovereign governor that manifests and withdraws beings; under Kāla, tattvas arise and are reabsorbed. Pralaya is the cosmic withdrawal in which principles merge back, with liberation framed as transcending the cycle governed by time.

It prescribes refuge in Īśvara, meditation, japa, karma-yoga, devotion, and liberating knowledge; it also details recitation of Devī’s names (with worship offerings) for purification, protection from afflictions and graha-doṣas, prosperity (śrī), and final union (sāyujya) with Śiva.