Adhyaya 58

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे मध्यमभागे तृतीये उपोद्धातपादे भार्गवं प्रति वरुणागमनं नाम सप्तपञ्चशत्तमो ऽध्यायः // ५७// जैमिनिरुवाच एवं ब्रुवाणं वरुणं विलोक्य पतितं भुवि / संजहार पुनर्धीमानस्त्रं मृगुकुलोद्वहः

এইদৰে শ্ৰীব্ৰহ্মাণ্ড মহাপুৰাণৰ মধ্যমভাগৰ তৃতীয় উপোদ্ধাতপাদত ‘ভাৰ্গৱং প্ৰতি বৰুণাগমন’ নামৰ সাতান্নতম অধ্যায়। জৈমিনিয়ে ক’লে— এইদৰে কোৱা বৰুণক ভূমিত পতিত দেখি, ধীমন্ত মৃগুকুলোদ্বহে পুনৰ নিজৰ অস্ত্ৰ সংহাৰ কৰিলে।

Verse 2

संत्दृतास्त्रस्ततो रामो वरुणं पुरतः स्थिरम् / विलोक्य बिगतक्रोधस्तमुवाच हसन्निव

তাৰ পাছত ৰামে অস্ত্ৰ ধৰি, সন্মুখত স্থিৰ হৈ থকা বৰুণক দেখি ক্ৰোধ ত্যাগ কৰিলে আৰু যেন হাঁহি হাঁহি তাক ক’লে।

Verse 3

गोकर्णनिलयाः पूर्वमिमेमां मुनिपुङ्गवाः / समायाता महेन्द्राद्रौ निवसंतं सरित्पते

“হে সৰিত্পতে! পূৰ্বে গোকৰ্ণত নিবাস কৰা এই মুনিপুঙ্গৱসকল, মহেন্দ্ৰাদ্ৰিত বাস কৰা তোমাৰ ওচৰলৈ আহিছিল।”

Verse 4

त्वत्तोये मेदिनीं पूर्वं खनद्भिः सगरात्मजैः / अधो निपातितं क्षेत्रं गोकर्णमृषिसेवितम्

হে বৰুণ! তোমাৰ জলে সগৰপুত্ৰসকলে পূৰ্বে পৃথিৱী খনন কৰোঁতে যি ক্ষেত্ৰ তললৈ নিক্ষেপ কৰিছিল, সেয়া ঋষিসেৱিত গোকৰ্ণ ক্ষেত্ৰ।

Verse 5

उपलब्धुमिमे भूयः क्षेत्रं तद्भववल्लभम् / अधावन्मामुपागम्य मुनयस्तीर्थवासिनः

শিৱপ্ৰিয় সেই ক্ষেত্ৰ পুনৰ লাভ কৰিবলৈ তীৰ্থবাসী মুনিসকলে দৌৰি আহি মোৰ ওচৰলৈ উপনীত হ’ল।

Verse 6

एषामर्थे ततः सो ऽहं महेन्द्रादचलोत्तमात् / भवन्तमागतो द्रष्टुं सहैभिर्मुनिपुङ्गवैः

এহঁতৰ কাৰণে মই মহেন্দ্ৰ নামৰ শ্ৰেষ্ঠ পৰ্বতৰ পৰা, এই মুনিশ্ৰেষ্ঠসকলৰ সৈতে, তোমাক দৰ্শন কৰিবলৈ আহিছোঁ।

Verse 7

तस्मान्मदर्थे सलिलं समुत्सार्यात्मनो भवान् / दातुमर्हति तत्क्षेत्रमेषां तोये च पूर्ववत्

সেয়েহে মোৰ বাবে তুমি তোমাৰ জল আঁতৰাই সেই ক্ষেত্ৰ দান কৰা উচিত; আৰু এহঁতৰ বাবে জলও পূৰ্বৰ দৰে থাকক।

Verse 8

जैमिनिरुवाच इति तस्य वचः श्रुत्वा वरुणो यादसां पतिः / निरूप्य मनसा राममिद भूयो ऽब्रवीद्वचः

জৈমিনিয়ে ক’লে—তাৰ কথা শুনি, জলচৰসকলৰ অধিপতি বৰুণে মনতে ৰামক চিন্তা কৰি পুনৰ এই বাক্য ক’লে।

Verse 9

वरुण उवाच न शक्यमुत्सारयितुं मदंभः केनचिद्भवेत् / तथा हि मे वरो दत्तः पुरानेन विरिञ्चिना

বৰুণে ক’লে: মোৰ জলৰাশি কোনেও আঁতৰাব নোৱাৰে, কাৰণ পুৰণি কালত ব্ৰহ্মাই মোক এই বৰ প্ৰদান কৰিছিল।

Verse 10

सो ऽहं त्वत्तेजसेदारीं विहाय सहजां धृतिम् / कातरं समुपायातो वशतां तव भार्गव

সেয়েহে হে ভাৰ্গৱ! আপোনাৰ তেজৰ বাবে মই মোৰ স্বাভাৱিক ধৈৰ্য্য ত্যাগ কৰি, ব্যাকুল হৈ আপোনাৰ বশ্যতা স্বীকাৰ কৰিছোঁ।

Verse 11

एषामर्थे विशेषण भवता परिचोदितः / कथं न कुर्यां कर्मेदमहं क्षत्त्रकुलान्तक

এওঁলোকৰ বাবে বিশেষভাৱে আপোনাৰ দ্বাৰা প্ৰেৰিত হৈ, হে ক্ষত্ৰিয় কুলৰ নাশক! মই এই কাম কিয় নকৰিম?

Verse 12

तस्माद्यावत्प्रमाणं मे भवान्संकल्पयिष्यति / तावत्संघारयिष्यामि भूमौ सलिलमात्मनः

সেয়েহে, আপুনি মোৰ বাবে যিমান সীমা নিৰ্ধাৰণ কৰিব, মই পৃথিৱীত মোৰ জলৰাশি সিমানলৈকে সংবৰণ কৰিম।

Verse 13

इति तस्य वचः श्रुत्वा तथेत्युक्त्वा स सायकम् / यथागतं प्रचिक्षेप धनुर्निर्भिद्य भार्गवः

তেওঁৰ কথা শুনি আৰু 'তথাস্তু' বুলি কৈ, ভাৰ্গৱে ধনু টানি শৰপাত যিদৰে আহিছিল সেইদৰেই নিক্ষেপ কৰিলে।

Verse 14

ततो निरूप्य सीमानं दर्शयानो महीपते / स्रुवं जग्राह मतिमान्क्षप्तुकामो जलाशये

তেতিয়া, হে মহীপতে, সীমা নিৰূপণ কৰি দেখুৱাই দেখুৱাই বুদ্ধিমান ৰামে জলাশয়ৰ ওচৰত নিক্ষেপ কৰিব খুজি স্ৰুৱ (যজ্ঞচামচ) হাতত ল’লে।

Verse 15

प्रसन्नचेतसं रामं गतरोषमथात्मनि / अन्तर्हिते सरिन्नाथे रामः सुवमुदङ्मुखः

নদীৰ নাথ (সমুদ্ৰ) অন্তৰ্হিত হোৱাত, অন্তৰত ৰোষ ত্যাগ কৰি প্ৰসন্নচিত্ত ৰাম উত্তৰমুখ হৈ স্ৰুৱ ধৰি ৰ’ল।

Verse 16

भ्रामयित्वातिवेगेन चिक्षेप लवणार्णवे / क्षिप्तत्वेन समुद्रे तु दिशमुत्तरपश्चिमाम्

তেওঁ স্ৰুৱক অতি বেগে ঘূৰাই লৱণসমুদ্ৰত নিক্ষেপ কৰিলে; সমুদ্ৰত পৰি সি উত্তৰ-পশ্চিম দিশলৈ ধাৱিত হ’ল।

Verse 17

गत्वा स्रुवोपतद्राजन्योजनानां शतद्वयम् / तीर्थं शुर्पारकं नाम सर्वपापविमोचनम्

হে ৰাজন, স্ৰুৱ দু’শ যোজন দূৰলৈ গৈ পৰিল; সেই তীৰ্থৰ নাম ‘শূৰ্পাৰক’, যি সৰ্বপাপবিমোচনকাৰী।

Verse 18

विश्रुतं यत्त्रिलोकेषु तीरे नदनदीपतेः / तीर्थं तदन्तरीकृत्य स्रुवो रामकराच्च्युतः

যি তীৰ্থ ত্ৰিলোকত বিখ্যাত আৰু নদ-নদীৰ নাথ (সমুদ্ৰ)ৰ তীৰত অৱস্থিত, সেই তীৰ্থক মাজেৰে পাৰ হৈ ৰামৰ হাতৰ পৰা সৰি যোৱা স্ৰুৱ তাত গৈ পৰিল।

Verse 19

निपपात महाराज सूचयन्रामविक्रमम् / यत्राभूद्रामसृष्टाया भुवो निष्ठाथ पार्थिव

হে মহাৰাজ, ৰামৰ বিক্ৰম সূচাই সি তাতেই পতিত হ’ল; য’ত ৰামসৃষ্ট ভূমিৰ সীমা স্থিৰ হৈছিল, হে পাৰ্থিৱ।

Verse 20

तीर्थं शूर्पारकं तत्तु श्रीमल्लोकपरिश्रुतम् / उत्सारयित्वा सलिलं समुद्रस्तावदात्मनः

শ্ৰীসমৃদ্ধ আৰু লোকপ্ৰসিদ্ধ শূৰ্পাৰক তীৰ্থ সেইটো; সমুদ্ৰেও নিজৰ জল তাতৰ পৰা কিছু আঁতৰাই ঠাই কৰি দিলে।

Verse 21

अतिष्ठदपसृत्योर्वीं दत्त्वा रामाय पार्थिव / अनतिक्रान्तमर्यादो यथाकालं भृगूद्वहः

হে পাৰ্থিৱ, ভৃগুশ্ৰেষ্ঠে ভূমি আঁতৰাই ৰামক দান কৰিলে; আৰু সীমা নলঙ্ঘি যথাকাল তাতে স্থিৰ ৰ’ল।

Verse 22

समयं स्वापयामास तस्यैवानुमते भुवि / विज्ञाय पूर्वसीमान्तां भुवमभ्युत्ससर्ज ह

তেওঁৰেই অনুমতিত পৃথিৱীত সময়-নিয়ম স্থাপন কৰালে; পূৰ্ব সীমান্ত জানি ভূমি আগলৈ বিস্তাৰ কৰি দিলে।

Verse 23

व्यस्मयन्त सुराः सर्वे दृष्ट्वा रामस्य विक्रमम् / नगरग्रमसीमानः किञ्चित्किञ्चित्क्वचित्क्वचित्

ৰামৰ বিক্ৰম দেখি সকলো দেৱতা বিস্মিত হ’ল; নগৰ-গাঁৱৰ সীমা ক’তবাত অলপ অলপকৈ আগবাঢ়িল।

Verse 24

सह्ये तु पूर्ववत्तस्मिन्नब्धेरपसृतेंऽभसि / तत्र दैवात्तथा स्थानान्निम्नत्वात्स प्रलक्ष्य तु

সহ্য পৰ্বতত, পূৰ্বৰ দৰে, সাগৰৰ পানী আঁতৰি যোৱাত তাত দেৱযোগে ভূমিৰ নিম্নতাৰ বাবে সেই স্থান স্পষ্টকৈ ধৰা পৰিল।

Verse 25

ततस्तेषां भृगुश्रेष्ठो मुनीनां भावितात्मनाम् / यथाभिलषितं स्थानं प्रददौ प्रीतिपूर्वकम्

তাৰ পাছত ভাবিতাত্মা সেই মুনিসকলক ভৃগুশ্ৰেষ্ঠই তেওঁলোকৰ ইচ্ছামতে স্থানসমূহ প্ৰীতিপূৰ্বক দান কৰিলে।

Verse 26

ततस्ते मुनयः सर्वे हर्षेण महातान्विताः / कृतकृत्या भृशं राममाशिषा समपूजयन्

তাৰ পাছত সেই সকলো মুনি মহাহৰ্ষে পৰিপূৰ্ণ হৈ, কৃতকৃত্য বোধ কৰি, আশীৰ্বাদবচনেৰে ৰামক বিশেষভাৱে পূজা কৰিলে।

Verse 27

अथैतैरभ्यनुज्ञातो ययौ प्राप्तमनोरथः / गते मुनिवरे रामे देशात्तस्मान्निजाश्रमम्

তাৰ পাছত সেই মুনিসকলৰ অনুমতি পাই, মনোৰথ সিদ্ধ কৰি, মুনিবৰ ৰাম সেই দেশৰ পৰা নিজৰ আশ্ৰমলৈ গ’ল।

Verse 28

संभूय मुनयः सर्वे प्रजग्मुस्तीरमंबुधेः / परिचङ्क्रम्य तां भूमिं यत्नेन महातान्विताः

তাৰ পাছত সকলো মুনি একেলগে মিলি সাগৰৰ তীৰলৈ গ’ল আৰু মহাহৰ্ষে পৰিপূৰ্ণ হৈ যত্নেৰে সেই ভূমিত পৰিভ্ৰমণ কৰিলে।

Verse 29

ददृशुः सर्वतो राजन्ह्यर्मवान्तः स्थितां महीम् / नित्यत्वा त्सर्वदेवानामधिष्ठानतया तथा

হে ৰাজন, ধৰ্মৱানসকলে চাৰিওফালে স্থিৰ হৈ থকা পৃথিৱীক দেখিলে; ই সৰ্বদেৱতাৰ নিত্য আধাৰ-আধিষ্ঠান আছিল।

Verse 30

कातमब्धौ निपतितं नष्टतोयं चिरोषितम् / अपि रुद्रप्रभावेम प्रायान्नात्यन्तविप्लवम्

যি গহ্বৰ সাগৰত পৰি পানীহীন হৈ বহুদিন শুকাই আছিল, ৰুদ্ৰৰ প্ৰভাৱত সেয়াও প্ৰায় অতিশয় বিপ্লৱত নপৰিল।

Verse 31

तत्तेयनिःसृतं क्षेत्रमभूत्पूर्ववदेव हि / एतद्धि देवसामर्थ्यमचिन्त्यं नृपसत्तम

তাৰ পৰা ওলাই আহি সেই ক্ষেত্ৰ পুনৰ আগৰ দৰে হৈ উঠিল; হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ, এয়াই দেৱসকলৰ অচিন্ত্য সামৰ্থ্য।

Verse 32

एवं रामेण जलधेः पुनः सृष्टा वसुंधरा / दक्षिणोत्तरतो राजनयोजनानां चतुःशतम्

এইদৰে ৰামে সাগৰৰ পৰা বসুন্ধৰাক পুনৰ সৃষ্টি কৰিলে; হে ৰাজন, দক্ষিণৰ পৰা উত্তৰলৈ ই চাৰিশ যোজন বিস্তৃত হ’ল।

Verse 33

नातिक्रामति सो ऽद्यापि सीमानं पयसां निधिः / कृतं रामेण महता न तु सज्जं महद्धनुः

আজিও পানীৰ নিধি সাগৰে সেই সীমা অতিক্ৰম নকৰে; মহাৰামেই এই কাৰ্য সম্পন্ন কৰিলে, তথাপি তেওঁৰ মহাধনু সাজু কৰিবলগা নহ’ল।

Verse 34

एवं प्रभावो रामो ऽसौ सगरश्च महीपतिः / यस्य पुत्रैरयं खण्डो भारतो ऽब्धौ निपतितः

এনেদৰে প্ৰভাৱশালী আছিল সেই ৰাম আৰু মহীপতি সগৰ; যাৰ পুত্ৰসকলৰ দ্বাৰা এই ভাৰতখণ্ড সাগৰত পতিত হৈছিল।

Verse 35

योजनानां सहस्रन्तु वर्द्धितश्च महोदधिः / रामेणाभूत्पुनः सृष्टं योजनानां तु षट्शतम्

মহাসাগৰ এক সহস্ৰ যোজনলৈ বৃদ্ধি পালে; পাছত ৰামে তাক পুনৰ সৃষ্টি কৰি ছয় শত যোজন পৰিমিত কৰিলে।

Verse 36

सगरस्य सुतैर्यस्माद्वर्द्धितो मकरालयः / ततः प्रभृति लोकेषु सागराख्यामवाप्तवान्

সগৰৰ পুত্ৰসকলৰ দ্বাৰাই মকৰালয় সাগৰ বৃদ্ধি পালে; তেতিয়াৰ পৰা লোকসমূহত সি ‘সাগৰ’ নামে খ্যাত হ’ল।

Verse 37

एतत्ते ऽभिहितं सम्यङ्महतश्चरितं मया / रामस्य कार्त्तवीर्यस्य सगरस्य महीपतेः

এই মহৎ চৰিত্ৰ মই তোমাক সম্যকভাৱে ক’লোঁ—কাৰ্ত্তবীৰ্য ৰাম আৰু মহীপতি সগৰৰ।