Adhyaya 23

Verse 1

इति श्रीब्रह्माण्डे महापुराणे वायुप्रोक्ते मध्यभागे तृतीये उपोद्धातपादे वसिष्ठसगरसंवादे अर्चुनोपाख्याने जामदग्न्यतपश्चरणं नाम द्वाविंशतितमो ऽध्यायः // २२// वसिष्ठ उवाच तपस्विनं तदा राममेकाग्रमनसं भवे / रहस्येकान्तनिरतं नियतं शंसितव्रतम्

এইদৰে শ্ৰীব্ৰহ্মাণ্ড মহাপুৰাণৰ বায়ুপ্ৰোক্ত মধ্যভাগৰ তৃতীয় উপোদ্ধাতপাদত, বসিষ্ঠ-সগৰ সংবাদৰ অন্তৰ্গত অৰ্চুনোপাখ্যানত ‘জামদগ্ন্য তপশ্চৰণ’ নামৰ বাইশতম অধ্যায়। বসিষ্ঠ ক’লে—সেই সময়ত তপস্বী ৰাম একাগ্ৰচিত্ত, গোপন একান্ত সাধনাত ৰত, নিয়ত আৰু প্ৰশংসিত ব্ৰতধাৰী আছিল।

Verse 2

श्रुत्वा तमृषयः सर्वे तपोनिर्धूतकल्मषाः / ज्ञानकर्मवयोवृद्धा महान्तः शंसितव्रताः

সেই কথা শুনি সকলো ঋষি—তপস্যাৰে কল্মষ নিৰ্ধূত—জ্ঞান, কৰ্ম আৰু বয়সত বৃদ্ধ, মহান আৰু প্ৰশংসিত ব্ৰতধাৰী আছিল।

Verse 3

दिदृक्षवः समाजग्मुः कुतूहलसमन्विताः / ख्यापयन्तस्तपः श्रेष्ठं तस्य राजन्महात्मनः

তেওঁক চাবলৈ ইচ্ছা কৰি, কৌতূহলেৰে ভৰা হৈ তেওঁলোকে সমবেত হ’ল; হে ৰাজন, সেই মহাত্মাৰ শ্ৰেষ্ঠ তপস্যাৰ মহিমা প্ৰচাৰ কৰি কৰি আহিল।

Verse 4

भृग्वत्रिक्रतुजाबालिवामदेवमृकण्डवः / संभावयन्तस्ते रामं मुनयो वृद्धसंमताः

ভৃগু, বত্ৰি, ক্ৰতু, জাবালি, বামদেৱ, মৃকণ্ডু আদি—বৃদ্ধসকলৰ দ্বাৰা সন্মত সেই মুনিসকলে ৰামক সন্মান জনাই (আহিল)।

Verse 5

आजग्मुराश्रमं तस्य रामस्य तपसस्तपः / दूरादेव महान्तस्ते पुण्यक्षेत्रनिवासिनः

পুণ্যক্ষেত্ৰত বাস কৰা সেই মহানসকল দূৰৰ পৰাই তপস্যাৰো তপস্বী ৰামৰ আশ্ৰমলৈ আহিল।

Verse 6

गरीयः सर्वलोकेषु तपो ऽग्र्यं ज्ञानमेव च / प्रशस्य तस्य ते सर्वेप्रययुः स्वं स्वमाश्रमम्

সকলো লোকত তপস্যাই শ্ৰেষ্ঠ আৰু জ্ঞানেই পৰম; তেওঁৰ প্ৰশংসা কৰি তেওঁলোকে সকলোৱে নিজ নিজ আশ্ৰমলৈ গ’ল।

Verse 7

एवं प्रवर्त्ततस्तस्य रामस्य भगवाञ्छिवः / प्रसन्नचेता नितरां बभूव नृपसत्तम

হে নৃপশ্ৰেষ্ঠ! এইদৰে ৰামৰ আচৰণ চলি থাকোঁতে ভগৱান শিৱ অতি প্ৰসন্নচিত্ত হ’ল।

Verse 8

जिज्ञासुस्तस्य भगवान् भक्तिमात्मनि शङ्करः / मृगव्याधवपुर्भूत्वा ययौ राजंस्तदन्तिकम्

হে ৰাজন! তেওঁৰ ভক্তি জানিবলৈ ইচ্ছুক ভগৱান শংকৰ মৃগব্যাধৰ ৰূপ ধৰি তেওঁৰ ওচৰলৈ গ’ল।

Verse 9

भिन्नाञ्जनचयप्रख्यो रक्तान्तायतलोचनः / शरचापधरः प्रांशुर्वज्रसंहननो युवा

সি ভঙা অঞ্জনৰ ঢেৰ যেন ক’লা, ৰঙা প্ৰান্তযুক্ত দীঘল চকুৰ; তীৰ-ধনু ধাৰণ কৰা, দীঘল দেহী, বজ্ৰসম দৃঢ় গঠনৰ যুৱক আছিল।

Verse 10

उत्तुङ्गहनुबाह्वंसः पिङ्गलश्मश्रुमूर्द्धजः / मांसविस्रवसागन्धी सर्वप्राणिविहिंसकः

তাৰ উঁচু হনু, বাহু আৰু কাঁধ উত্থিত; পিঙ্গল ৰঙৰ গোঁফ আৰু চুলি; দেহত মাংস-ৰক্ত-চৰ্বিৰ গন্ধ, আৰু সি সকলো প্ৰাণীক হিংসা কৰা আছিল।

Verse 11

सकण्टकुलतास्पर्शक्षतारूषितविग्रहः / सामटक्संचर्वमाणश्च मांसखण्डमनेकशः

কাঁটাযুক্ত লতাৰ স্পৰ্শত ক্ষতবিক্ষত আৰু ৰুষ্ট দেহধাৰী সি, ঝোপঝাড়ত ঘূৰি ফুৰি বহু মাংসখণ্ড বহি লৈ গৈছিল।

Verse 12

मांसभारद्वयालंबिविधानानतकन्धरः / आरुजंस्तरसा वृक्षानूरुवेगेन संघशः

দুয়োফালে ঝুলা মাংসৰ ভাৰতে তাৰ ডিঙি নত হৈছিল; উৰুৰ প্ৰবল বেগে সি তাড়াতাড়ি বহু গছক দলেদলে ভাঙি পেলালে।

Verse 13

अभ्यवर्त्तत तं देशं पादचारीव पर्वतः / आसाद्य सरसस्तस्य तीरं कुसुमितद्रुमम्

সি সেই দেশলৈ আগবাঢ়িল, যেন পায়ে হাঁটা এটা পৰ্বত; আৰু ফুলে ভৰা গছ-গছনিযুক্ত সেই সৰোবৰৰ তীৰত উপস্থিত হ’ল।

Verse 14

न्यदधान्मासभारं च स मूले कस्यचित्तरोः / निषसाद क्षणन्तत्र तरुच्छायामुपाश्रितः

সি কোনো এটা গছৰ গুৰিত মাংসৰ ভাৰ নামাই থ’লে; তাৰ পিছত গছৰ ছাঁৰ আশ্ৰয় লৈ তাত কিছুমান ক্ষণ বহি থাকিল।

Verse 15

तिष्ठन्तं सरसस्तीरे सो ऽपश्यद्भृगुनन्दनम् / ततः स शीघ्रमुत्थाय समीपमुपसृत्य च

সৰোবৰৰ তীৰত থিয় হৈ থকা ভৃগুনন্দনক সি দেখিলে; তাৰ পিছত সি তৎক্ষণাৎ উঠি তেওঁৰ ওচৰলৈ আগবাঢ়িল।

Verse 16

रामाय सेषुचापाभ्यां कराभ्यां विदधेंऽजलिम् / सजलांभोदसन्नादगंभीरेण स्वरेण च

ৰামৰ সন্মুখত মই ধনুৰ সৈতে দুয়ো হাত জোৰি অঞ্জলি কৰিলোঁ, আৰু জলভৰা মেঘগর্জনৰ দৰে গম্ভীৰ স্বৰে ক’লোঁ।

Verse 17

जगाद भृगुशार्दूलं गुहान्तरविसर्पिणा / तोषप्रवर्षव्याधो ऽहं वसाम्यस्मिन्महावने

গুহাৰ ভিতৰত বিয়পি যোৱা স্বৰে সি ক’লে— “হে ভৃগুশাৰ্দূল! মই তোষপ্ৰৱৰ্ষ নামৰ ব্যাধ; এই মহাবনতেই বাস কৰোঁ।”

Verse 18

ईशो ऽहमस्य देशस्य सप्राणितरुवीरुधः / चरामि समचित्तात्मा नानासत्त्वा मिषाशनः

প্ৰাণযুক্ত গছ-লতা সহ এই দেশৰ অধিপতি মই। সমচিত্তে মই বিচৰণ কৰোঁ; নানান সত্ত্বৰ মাংস ভক্ষণ কৰোঁ।

Verse 19

समश्च सर्वभूतेषु न च पित्रादयो ऽपि मे / अभक्ष्यागम्यपेयादिच्छन्दवस्तुषु कुत्रचित्

মই সকলো ভূতৰ প্ৰতি সম; মোৰ বাবে পিতা আদি বুলিও একো নাই। অভক্ষ্য, অগম্য, অপেয় আদি নিষিদ্ধ বিষয়তো মোৰ ক’তো সংকোচ নাই।

Verse 20

कृत्याकृत्यविधौचैव न विशेषितधीरहम् / प्रपन्नो नाभिगमनं निवासमपि कस्यचित्

কৰ্তব্য-অকৰ্তব্যৰ বিধানতো মোৰ বুদ্ধি ভেদ নকৰে। মই কাৰো শৰণাগত নহয়; ন কাৰো ওচৰলৈ যাওঁ, ন কাৰো ঘৰত বাস কৰোঁ।

Verse 21

शक्रस्यापि बलेनाहमनुमन्ये न संशयः / जानते तध्यथा सर्वे देशो ऽयं मदुपाश्रयः

ইন্দ্ৰৰ বলৰ দ্বাৰাও মই এই কথা মানো; সন্দেহ নাই। সকলোৱে যেনেকৈ জানে, এই দেশ মোৰ আশ্ৰয়ত আছে।

Verse 22

तस्मान्न कश्चिदायाति ममात्रानुमतिं विना / इत्येष मम वृत्तान्तः कार्त्स्न्येन कथितस्तव

সেইকাৰণে মোৰ অনুমতি নোহোৱাকৈ ইয়ালৈ কোনো নাহে। এই মোৰ বৃত্তান্ত সম্পূৰ্ণকৈ তোমাক কোৱা হ’ল।

Verse 23

त्वं च मे ब्रूहि तत्त्वेन निजवृत्तमशेषतः / कस्त्वं कस्मादिहायातः किमर्थमिह धिष्ठितः / उद्यतो ऽन्यत्र वा गन्तुं किं वा तव चिकीर्षितम्

তুমিও মোক সত্যকৈ তোমাৰ নিজ বৃত্তান্ত সম্পূৰ্ণকৈ কোৱা। তুমি কোন, ক’ৰ পৰা ইয়ালৈ আহিলা, কিয় ইয়াত অৱস্থিত? আন ঠাইলৈ যাবলৈ উদ্যত নে, নতুবা তোমাৰ উদ্দেশ্য কি?

Verse 24

वसिष्ठ उवाच इत्येवमुक्तः प्रहसंस्तेन रामो महाद्युतिः / तूष्णीं क्षणमिव स्थित्वा दध्यौ किञ्चिदवाङ्मुखः

বসিষ্ঠ ক’লে—এনেদৰে কোৱা হ’লে মহাদ্যুতি ৰামে মৃদু হাঁহিলে; ক্ষণকাল নীৰৱ হৈ থাকি, অলপ মুখ নত কৰি চিন্তা কৰিলে।

Verse 25

को ऽयमेव दुराधर्षः सजलांभोदनिस्वनः / ब्रवीति च गिरो ऽत्यर्थं विस्पष्टार्थपदाक्षराः

এইজন কোন—দুৰাধর্ষ, জলভৰা মেঘৰ গর্জনৰ দৰে নিনাদ কৰা, আৰু অতি স্পষ্ট অৰ্থযুক্ত পদ-অক্ষৰেৰে বাণী কোৱা?

Verse 26

किं तु मे महतीं शङ्कां तनुरस्य तनोति वै / विजातिसंश्रयत्वेन रमणीया तथा शराः

কিন্তু মোৰ মনত মহা সন্দেহ জাগে; ভিন্নজাতিৰ আশ্ৰয়ত এই দেহো মনোৰম লাগে, তেনেদৰে শৰসমূহো।

Verse 27

एवं चिन्तयतस्तस्य निमित्तानि शुभानि वै / बभूवुर्भुवि देहे च स्वाभिप्रेतार्थदान्यलम्

এদৰে চিন্তা কৰি থাকোঁতে তাৰ বাবে ভূমিতো আৰু দেহতো শুভ নিমিত্ত প্ৰকাশ পালে; সেয়া তাৰ অভিপ্ৰেত ফল দানকাৰী আছিল।

Verse 28

ततो विमृश्य बहुशो मनसाभृगुपुङ्गवः / उवाच शनकैर्व्याधं वचनं सूनृताक्षरम्

তাৰ পিছত ভৃগুকুলশ্ৰেষ্ঠে মনত বহুবার বিবেচনা কৰি, ধীৰে ধীৰে সেই ব্যাধক মধুৰ আৰু সত্য বাক্য ক’লে।

Verse 29

जामदग्न्यो ऽस्मि भद्रं ते रामो नाम्ना तु भार्गवः / तपश्चर्तुमिहायातः सांप्रतं गुरुशासनात्

মই জামদগ্ন্য; তোমাৰ মঙ্গল হওক। মই ভাৰ্গৱ, নাম ৰাম; বৰ্তমান গুৰুৰ আদেশত ইয়াত তপস্যা কৰিবলৈ আহিছোঁ।

Verse 30

तपसा सर्वलोकेशं भक्त्या च नियमेन च / आराधयितुमस्मिंस्तु चिरायाहं समुद्यतः

তপস্যা, ভক্তি আৰু নিয়মৰ দ্বাৰা সৰ্বলোকেশ্বৰক আৰাধনা কৰিবলৈ মই দীৰ্ঘকাল ধৰি উদ্যত।

Verse 31

तस्मात्मर्वेश्वरं सर्वशरण्यमभयप्रदम् / त्रिनेत्रं पापदमनं शङ्करं भक्तवत्सलम्

সেয়ে মই সৰ্বেশ্বৰ, সৰ্বশৰণ্য, অভয়প্ৰদ, ত্ৰিনেত্ৰ, পাপদমনকাৰী, ভক্তৱৎসল শংকৰৰ শৰণ গ্ৰহণ কৰোঁ।

Verse 32

तपसा तोषयिष्यामि सर्वज्ञं त्रिपुरान्तकम् / आश्रमे ऽस्मिनसरस्तीरे नियमं समुपाश्रितः

মই তপস্যাৰে সৰ্বজ্ঞ ত্ৰিপুৰান্তকক সন্তুষ্ট কৰিম; এই আশ্ৰমত সৰোবৰৰ তীৰত নিয়ম আশ্ৰয় কৰি থাকিম।

Verse 33

भक्तानुकंपी भगवान्यावत्प्रत्यक्षतां हरः / उपैति तावदत्रैव स्थास्यामीति मतिर्मम

ভক্তানুকম্পী ভগৱান হৰ যেতিয়ালৈকে প্ৰত্যক্ষ নহয়, তেতিয়ালৈকে মই ইয়াতেই থাকিম—এইয়াই মোৰ মতি।

Verse 34

तस्मादितस्त्वयाद्यैव गन्तुमन्यत्र युज्यते / न चेद्भवति मे हानिः स्वकृतेर्नियमस्य च

সেয়ে তুমিয়ে আজিেই ইয়াৰ পৰা আন ঠাইলৈ যোৱাই উচিত; নহ’লে মোৰ নিজে গ্ৰহণ কৰা নিয়ম ভংগ হৈ মোৰ হানি হ’ব।

Verse 35

माननीयो ऽथ वाहं ते भक्त्या देशान्तरातिथिः / स्वनिवासमुपायातस्तपस्वी च तथा मुनिः

নচেৎ মই তোমাৰ ওচৰলৈ ভক্তিৰে অহা দেশান্তৰৰ অতিথি, মাননীয়; নিজৰ নিবাসলৈ অহা তপস্বী আৰু মুনিও বটে।

Verse 36

त्वतसंनिधौ निवासो मे भवेत्पापाय केवलम् / तव चाप्यसुखोदर्कं मत्समीपनिषेवणम्

আপোনাৰ সান্নিধ্যত মোৰ বাস কেৱল পাপৰ কাৰণ হ’ব। আৰু মোৰ ওচৰত সেৱা কৰাটো আপোনাৰো বাবে দুখদ পৰিণাম আনিব।

Verse 37

स त्वंमदाश्रमोपान्ते परिचङ्क्रमणादिकम् / परित्यज्य सुखीभूया लोकयोरुभयोरपि

সেয়ে তুমি মোৰ আশ্ৰমৰ ওচৰত ঘূৰি ফুৰা আদি ত্যাগ কৰি, ইহলোক আৰু পৰলোক—দুয়োতে সুখী হোৱা।

Verse 38

वसिष्ठ उवाच इति तस्य वचः श्रुत्वा स भूयो भृगुपुङ्गवम् / उवाच रोषताम्राक्षस्ताम्राक्षमिदमुत्तरम्

বসিষ্ঠে ক’লে—তাৰ কথা শুনি, তেওঁ পুনৰ ভৃগুশ্ৰেষ্ঠক ক্ৰোধত ৰঙা চকুৰে এই উত্তৰ ক’লে।

Verse 39

ब्रह्मन् किमिदमत्यर्थं समीपे वसतिं मम / परिगर्हयसे येन कृतघ्नस्येव कांप्रतम्

হে ব্ৰহ্মন! মোৰ ওচৰত বাস কৰাটো তুমি ইমান অধিক কিয় নিন্দা কৰিছা, যেন মই কৃতঘ্ন?

Verse 40

किं मयापकृतं लोके भवतो ऽन्यस्य वा क्वचित् / अनागस्कारिणं दान्तं को ऽवमन्येत नामतः

মই এই লোকত আপোনাৰ বা আন কাৰোবাৰ ক’ত কিবা অপকাৰ কৰিছোঁ নেকি? যি নিৰ্দোষ আৰু সংযমী, তাক নাম লৈ কোনে অপমান কৰিব?

Verse 41

सन्निधिः परिहर्त्तव्यो यदि मे विप्रपुङ्गव / दर्शनं सह संवासः संभाषणमथापि च

হে বিপ্ৰশ্ৰেষ্ঠ! যদি মোৰ কথা মানা, তেন্তে মোৰ সান্নিধ্য ত্যাগ কৰা—দৰ্শন, সহবাস আৰু কথোপকথনো।

Verse 42

आयुष्मताधुनैवास्मादपसर्त्तव्यमाश्रमात् / स्वसंश्रयं परित्यज्य क्वाहं यास्ये बुभुक्षितः

হে আয়ুষ্মান! এতিয়াই এই আশ্ৰমৰ পৰা মই আঁতৰি যাব লাগিব; নিজৰ আশ্ৰয় ত্যাগ কৰি, ভোকাতুৰ মই ক’লৈ যাম?

Verse 43

स्वाधिवासं परित्यज्य भवता योदितः कथम् / इतो ऽन्यस्मिन् गामिष्यामि दूरे नाहं विशेषतः

মোৰ নিজ বাসস্থান ত্যাগ কৰিবলৈ আপুনি কেনেকৈ আদেশ দিয়ে? ইয়াৰ পৰা মই আন ঠাইলৈ দূৰলৈ যাব নোৱাৰোঁ, বিশেষকৈ নহয়।

Verse 44

गम्यतां भवतान्यत्र स्थीयतामत्र वेच्छया / नाहं चालयितुं शक्यः स्थानादस्मात्कथञ्चन

আপুনি আন ঠাইলৈ যাওক, বা ইচ্ছা হলে ইয়াতেই থাকক; কিন্তু মোক এই স্থানৰ পৰা কোনোভাবেই সৰাব নোৱাৰি।

Verse 45

वसिष्ठ उवाच तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य किञ्चित्कोपसमन्वितः / तमुवाच पुनर्वाक्यमिदं राजन्भृगूद्वहः

বসিষ্ঠ ক’লে—তাৰ কথা শুনি তেওঁ অলপ ক্ৰোধে আচ্ছন্ন হ’ল; তাৰ পাছত, হে ৰাজন, ভৃগুবংশৰ শ্ৰেষ্ঠে তাক পুনৰ এই বাক্য ক’লে।

Verse 46

व्याधजातिरियं क्रूरा सर्वसत्त्वभयावहा / खलकर्मरता नित्यं धिक्कृता सर्वजन्तुभिः

এই ব্যাধ জাতি অতিশয় নিষ্ঠুৰ আৰু সকলো জীৱৰ বাবে ভয়ংকৰ। ইহঁত সদায় দুষ্কর্মত লিপ্ত থাকে আৰু সকলো প্ৰাণীৰ দ্বাৰা ধিক্কৃত।

Verse 47

तस्यां जातो ऽसि पापीयान्सर्वप्राणिविहिंसकः / स कथं न परित्याज्यः सुजनैः स्यात्तु दुर्मते

তুমি সেই পাপী কুলত জন্ম লৈছা আৰু সকলো প্ৰাণীৰ হিংসাকাৰী। হে দুৰ্মতি! তেনেহলে সজ্জনসকলে তোমাক কিয় পৰিত্যাগ নকৰিব?

Verse 48

तस्माद्विहीनजातीयं विदित्वात्मानमब्यथ / शीघ्रमस्माद्व्रजान्यत्र नात्र कार्या विचारणा

সেয়েহে, নিজকে হীন জাতিৰ বুলি জানি, হে নিৰ্ভীক! ইয়াৰ পৰা শীঘ্ৰে আন ঠাইলৈ গুচি যোৱা; ইয়াত কোনো বিচাৰ-বিবেচনাৰ প্ৰয়োজন নাই।

Verse 49

शरीरत्राणकारुण्यात्समीपं नोपसर्पसि / यथा त्वं कण्टकादीनामसहिष्णुतया व्यथाम्

যিদৰে তুমি নিজৰ শৰীৰ ৰক্ষাৰ কৰুণাবশতঃ কাইট আদিৰ ওচৰলৈ নোযোৱা, কিয়নো তুমি সেই ব্যথা সহ্য কৰিবলৈ অক্ষম...

Verse 50

तथावेहि समस्तानां प्रियाः प्राणाः शरीरिणाम् / व्यथा चाभिहतानां तु विद्यते भवतो ऽन्यथा

সেইদৰে জানি লোৱা যে সকলো দেহধাৰী জীৱৰ বাবে প্ৰাণ প্ৰিয়। আঘাতপ্ৰাপ্ত হ'লে সিহঁতৰো তেনেদৰেই ব্যথা হয়, যেনেদৰে তোমাৰ হয়।

Verse 51

अहिंसा सर्वभूतानामिति धर्मः सनातनः / एतद्विरुद्धाचरणान्नित्यं सद्भिर्विगर्हितः

সকলো প্ৰাণীৰ প্ৰতি অহিংসাই সনাতন ধৰ্ম; ইয়াৰ বিপৰীত আচৰণ সদায় সজ্জনে নিন্দা কৰে।

Verse 52

आत्मप्राणाभिरक्षार्थं त्वमशेषशरीरिणः / हनिष्यसि कथं सत्सुनाप्नोषि वचनीयताम्

নিজ প্ৰাণ ৰক্ষাৰ বাবে তুমি সকলো দেহধাৰীক কেনেকৈ হত্যা কৰিবা? সজ্জনৰ মাজত তুমি কেনেকৈ মান্য হ’বা?

Verse 53

तस्माच्छीघ्रं तु भोगच्छ त्वमेव पुरुषाधम / त्वया मे कृत्यदोषस्य हानिश्च न भविष्यति

সেয়ে, হে পুৰুষাধম, তই শীঘ্ৰে ভোগফল ভোগ কৰ; তোৰ দ্বাৰা মোৰ কৰ্তব্যদোষৰ হানি নহ’ব।

Verse 54

न चत्स्वयमितो गच्छेश्ततस्तव बलादपि / अपसर्पणताबुद्धिमहमुत्पादये स्फुटम्

আৰু যদি তই নিজে ইয়াৰ পৰা নাযাস, তেন্তে তোৰ বল থাকিলেও মই স্পষ্টকৈ তোৰ ভিতৰত আঁতৰি যোৱাৰ বুদ্ধি জগাম।

Verse 55

क्षणार्द्धमपि ते पाप श्रेयसी नेह संस्थितिः / विरुद्धाचरणो नित्यं धर्मद्रिष् को लभेच्च शाम्

হে পাপী, তোৰ বাবে ইয়াত অর্ধক্ষণো থকাটো মঙ্গলজনক নহয়; যি সদায় ধৰ্মবিৰোধী আচৰণ কৰে, সি ধৰ্মদৃষ্টি হৈ শান্তি কেনেকৈ পাব?

Verse 56

वसिष्ठ उवाच रामस्य वचनं श्रुत्वा प्रीतो ऽपि तमिदं वचः / उवाच संक्रुद्ध इव व्याधरूपी पिनाकधृक्

বসিষ্ঠে ক’লে—ৰামৰ বাক্য শুনি, প্ৰীত হ’লেও, পিনাকধাৰী (শিৱ) ব্যাধৰূপে যেন ক্ৰুদ্ধ হৈ তাক এই কথা ক’লে।

Verse 57

सर्वमेतदहं मन्यं व्यर्थं व्यवसितं तव / कुतस्त्वं प्रथमो ज्ञानी कुतः शंभुः कुतस्तपः

মই ভাবোঁ, তোমাৰ এই সকলো চেষ্টা ব্যৰ্থ। তুমি ক’ৰ পৰা ‘প্ৰথম জ্ঞানী’? শম্ভু ক’ৰ পৰা? আৰু তপস্যা ক’ৰ পৰা?

Verse 58

कुतस्त्वं क्लिश्यसे मूढ तपसा तेन ते ऽधुना / घ्रुवं मिथ्याप्रवृत्तस्य न हि तुष्यति शङ्करः

হে মূঢ়! এই তপস্যাৰে তুমি কিয় কষ্ট পাইছা? মিথ্যা পথত প্ৰবৃত্ত জনৰ ওপৰত শংকৰ নিশ্চয় সন্তুষ্ট নহয়।

Verse 59

विरुद्धलोकाचरणः शंभुस्तस्य वितुष्टये / प्रतपत्यबुधो मर्त्त्यस्त्वां विना कः मुदुर्मते

শম্ভু লোকাচাৰৰ বিপৰীত চলা জন; তেওঁক তুষ্ট কৰিবলৈ, হে মন্দমতি, তোমাক বাদ দি কোন অজ্ঞান মর্ত্য তপস্যাৰে জ্বলিব?

Verse 60

अथ वा च गतं मे ऽद्य युक्तमेतदसंशयम् / संपूज्य पूजकविद्धौ शंभोस्तव च संगमः

নচেৎ আজি মোৰ বোধ হ’ল—নিঃসন্দেহ এইটো যুক্তিযুক্ত: পূজকৰ বিধি অনুসাৰে সম্পূৰ্ণ পূজা সম্পন্ন হোৱাৰ পাছত শম্ভুৰ সৈতে তোমাৰ সংগম ঘটিছে।

Verse 61

त्वया पूजयितुं युक्तः स एव भुवने रतः / संपूजको ऽपि तस्य त्वं योग्यो नात्र विचारणा

যিজন ভুবনত ৰত, তেওঁহে তোমাৰ দ্বাৰা পূজিত হোৱাৰ যোগ্য। তুমিও তেওঁৰ পূজাৰী হ’বলৈ যোগ্য, ইয়াত কোনো সন্দেহ নাই।

Verse 62

पितामहस्य लोकानां ब्रह्मणः परमेष्ठिनः / शिरश्छित्त्वा पुनः शंभुर्ब्रह्महत्यामवाप्तवान्

সকলো লোকৰ পিতামহ পৰমেশ্হী ব্ৰহ্মাৰ শিৰচ্ছেদ কৰি শম্ভুৱে পুনৰ ব্ৰহ্মহত্যাৰ পাপ অৰ্জন কৰিছিল।

Verse 63

ब्रह्महत्याभिभूतेन प्रायस्त्वं शंभुना द्विज / उपदिष्टो ऽसि तत्कर्तुं नोचेदेवं कथं कृथाः

হে দ্বিজ! ব্ৰহ্মহত্যাৰ পাপেৰে জৰ্জৰিত শম্ভুৱেই হয়তো তোমাক এই কাম কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছে; নহলে তুমি এনে কাম কেনেকৈ কৰিলাহেঁতেন?

Verse 64

तादात्म्यगुणसंयोगान्मन्यं रुद्रस्य ते ऽधुना / तपः सिद्धिरनुप्राप्ता कोलेनाल्पीयसा मुने

হে মুনি! মই ভাবো যে ৰুদ্ৰৰ গুণৰ সৈতে একাত্ম হোৱাৰ বাবে, তুমি অতি কম সময়ৰ ভিতৰতে তপস্যাৰ সিদ্ধি লাভ কৰিছা।

Verse 65

प्रायो ऽद्य मातरं हत्वा सर्वैलोङ्कैर्निराकृतः / तपोव्याजेन गहने निर्जने संप्रवर्त्तसे

সম্ভৱতঃ আজি মাতৃক হত্যা কৰি আৰু সকলো লোকৰ দ্বাৰা তিৰস্কৃত হৈ, তুমি তপস্যাৰ চেলু লৈ এই নিৰ্জন হাবিত বাস কৰিছা।

Verse 66

गुरुस्त्रीब्रह्महत्योत्थपातकक्षपणाय च / तपश्चरसि नानेन तपसा तत्प्रणश्यति

গুৰুপত্নী আৰু ব্ৰহ্মহত্যাৰ পৰা হোৱা পাপ নাশ কৰিবলৈ তুমি তপস্যা কৰিছা, কিন্তু এই তপস্যাৰ দ্বাৰা সেয়া নষ্ট নহয়।

Verse 67

पातकानां किलान्येषां प्रायश्चित्तानि संत्यपि / मातृद्रुहामवेहि त्वं न क्वचित्किल निष्कृतिः

অন্য পাপবোৰৰ প্ৰায়শ্চিত্ত আছে, কিন্তু জানি থবা যে মাতৃদ্ৰোহীসকলৰ বাবে কতো নিস্তাৰ নাই।

Verse 68

अहिंसालक्षणो धर्मो लोकेषु यदि ते मतः / स्वहस्तेन कथं राम मातरं कृत्तवानसि

যদি তুমি ভাবা যে জগতত ধৰ্মৰ লক্ষণ অহিংসা, তেন্তে হে ৰাম! তুমি নিজ হাতেৰে মাতৃক কেনেকৈ বধ কৰিলা?

Verse 69

कृत्वा मातृवधं घोरं सर्वलोकविगर्हितम् / त्वं पुनर्धार्मिको भूत्वा कामतो ऽन्यान्विनिन्दसि

সকলো লোকৰ দ্বাৰা নিন্দিত ঘোৰ মাতৃহত্যা কৰি, তুমি পুনৰ ধাৰ্মিক হৈ নিজৰ ইচ্ছাৰে আনক নিন্দা কৰিছা।

Verse 70

पश्यता हसतामोघं आत्मदोषमजानता / अपर्याप्तमहं नन्यं परं दोषविमर्शनाम्

নিজৰ দোষ নজনাকৈ বৃথা চাই থকা আৰু হাঁহি থকা তুমি আনৰ দোষ বিচাৰ কৰিবলৈ সমৰ্থ নহয়।

Verse 71

स्वधर्मं यद्यहं त्यक्त्वा वर्त्तेयमकुलोभयम् / तर्हि गर्हय मां कामं निरुप्य मनसा स्वयम्

যদি মই মোৰ স্বধৰ্ম ত্যাগ কৰি কুলৰ বাবে অমঙ্গলজনক আচৰণ কৰোঁ, তেন্তে আপুনি মনে মনে বিচাৰ কৰি মোক যি ইচ্ছা নিন্দা কৰিব পাৰে।

Verse 72

मातापितृसुतादीनां भरणायैव केवलम् / क्रियते प्राणिहननं निजधर्मतया मया

কেৱল আই, পিতৃ আৰু সন্তান আদিৰ ভৰণ-পোষণৰ বাবেই মই নিজৰ ধৰ্ম বুলি ভাবি প্ৰাণী হত্যা কৰোঁ।

Verse 73

स्वधर्मादामिषेणाहं सकुटुम्बो दिनेदिने / वर्त्तामि सापि मे वृत्तिर्विधात्रा विहिता पुरा

নিজ ধৰ্মৰ পৰা পোৱা মাংসৰে মই সপৰিয়ালে প্ৰতিদিনে জীৱিকা নিৰ্বাহ কৰোঁ; এই বৃত্তি বিধাতাই পূৰ্বতেই মোৰ বাবে নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল।

Verse 74

मांसेन यावता मे स्यान्नित्यं पित्रादि पोषणम् / हनिष्ये चेत्तदधिकं तर्हि युज्येयमेनसा

প পিতৃ-মাতৃ আদিৰ নিত্য পোষণৰ বাবে যিমান মাংসৰ প্ৰয়োজন, তাতকৈ অধিক যদি মই হত্যা কৰোঁ, তেন্তে মই পাপৰ ভাগী হম।

Verse 75

यावत्पोषणघातेन न वयं स्याम निन्दिताः / तदेतत्संप्रधार्य त्वं निन्दवा मां प्रशंस वा

যিহেতু কেৱল পোষণৰ বাবে হত্যা কৰিলে আমি নিন্দনীয় নহওঁ, সেয়েহে এই কথা ভালদৰে বিবেচনা কৰি আপুনি মোক নিন্দা কৰক বা প্ৰশংসা কৰক।

Verse 76

साधु वासाधु वा कर्म यस्य यद्विहितं पुरा / तदेव तेन कर्त्तव्यमापद्यपि कथञ्चन

যাৰ বাবে পূৰ্বতে যি কৰ্ম—সাধু বা অসাধু—বিধিত হৈছিল, আপদতো কোনোভাৱে সেইটোৱেই কৰিব লাগে।

Verse 77

निरूपय स्वभुद्ध्या त्वमात्मनो मम चान्तरम् / अहं तु सर्वभावेन मित्रादिभरणे रतः

তুমি নিজৰ বুদ্ধিৰে তোমাৰ আৰু মোৰ মাজৰ অন্তৰ নিৰূপণ কৰা; মই তো সৰ্বভাৱে মিত্ৰ আদি লোকৰ ভৰণ-পোষণত ৰত।

Verse 78

संत्यज्य पितरं वृद्धं विनिहत्य च मातरम् / भूत्वा तु धार्मिकस्त्वं तु तपश्चर्तुमिहागतः

বৃদ্ধ পিতাক ত্যাগ কৰি আৰু মাতাক হত্যা কৰি, তথাপি নিজকে ধৰ্মিক বুলি ধৰি ইয়াত তপস্যা কৰিবলৈ আহিছা।

Verse 79

ये तु मूलविदस्तेषां विस्पष्टं यत्र दर्शनम् / यथाजिह्वं भवेन्नात्र वचसापि समीहितुम्

যিসকল মূলতত্ত্ববিদ, য’ত তেওঁলোকৰ দৰ্শন অতি স্পষ্ট; তাত বাক্যৰে ক’বলৈও চেষ্টা কৰা অসম্ভৱ—যেন জিভাই নাই।

Verse 80

अहं तु सम्यग्जानामि तव वृत्तमशेषतः / तस्मादलं ते तपसा निष्फलेन भृगूद्वह

হে ভৃগুশ্ৰেষ্ঠ! তোমাৰ সমগ্ৰ আচৰণ মই সম্যকভাৱে জানো; সেয়ে এই নিষ্ফল তপস্যা তোমাৰ বাবে যথেষ্ট—আৰু নহয়।

Verse 81

सुखमिच्छसि चेत्त्यक्त्वा कायक्लेशकरं तपः / याहि राम त्वमन्यत्र यत्र वा न विदुर्जनाः

যদি তুমি সুখ বিচাৰা, তেন্তে দেহক্লেশকাৰী তপস্যা ত্যাগ কৰি, হে ৰাম, অন্য ঠাইলৈ যোৱা—য’ত মানুহে তোমাক নাজানে।