Sukta 14
Rishi: Traditionally treated as brāhmaṇa-style anonymous/collective Atharvanic exposition within AV 15 (often not assigned to a single ṛṣi in the manner of RV hymns).
Devata: Agni (as annāda) and the svāhā-formula personified as efficacious speech.
Chandas: Mixed/prose-like brāhmaṇa cadence (AV 15 frequently departs from strict metrical regularity).
AV 15.14 এটা ব্ৰাহ্মণ-ধাঁচৰ আথৰ্বণিক ব্যাখ্যা, য’ত যজ্ঞীয় উচ্চাৰণসমূহ (বিশেষকৈ ‘স্বাহা’ আৰু সংশ্লিষ্ট আহ্বান) ক বিশ্বজনীন ‘অন্নভোক্তা’ (অন্নাদ/অন্নাদী) ৰূপে ৰূপান্তৰ কৰা হৈছে—অৰ্থাৎ এনে শক্তি যিয়ে আহাৰ-অন্নৰ লাভ আৰু আত্মসাৎ নিশ্চিত কৰে। দিশ, সত্তা আৰু দেৱতাসকলক বন্ধু (সামঞ্জস্য/সম্বন্ধ)ৰ জৰিয়তে কাৰ্যকৰী সূত্ৰ-মন্ত্ৰৰ সৈতে মিলাই, ই শিকায় যে সঠিক জ্ঞান আৰু সঠিক উচ্চাৰণেই সমৃদ্ধিক স্থিৰ আৰু পুনৰাবৃত্তিযোগ্য কৰি তোলে।
Mantras
Mantra 1
स यत् प्राचीं॒ दिश॒मनु॒ व्यच॑ल॒न्मारु॑तं॒ शर्धो॑ भू॒त्वानु॒व्यचल॒न्मनो॑ऽन्ना॒दं कृ॒त्वा
যেতিয়া তেওঁ পূৰ্ব দিশাৰ অনুগামী হৈ আগবাঢ়িল, তেতিয়া তেওঁ মৰুত-শৰ্ধ (মৰুতসকলৰ দল) হৈ আগবাঢ়িল; মনক অন্নাদ (অন্নভোজী) কৰি।
Mantra 2
मन॑सान्ना॒देनान्न॑मत्ति॒ य ए॒वं वेद॑
মন—অন্নাদ কৰি—অন্ন খায়; যি এইদৰে জানে।
Mantra 3
स यद् दक्षि॑णां॒ दिश॒मनु॒ व्यच॑ल॒दिन्द्रो भू॒त्वानु॒व्यऽचल॒द् बल॑मन्ना॒दं कृ॒त्वा
সেইয়ে যেতিয়া দক্ষিণ দিশাৰ অনুগামী হৈ আগবাঢ়িল, তেতিয়া ইন্দ্ৰ হৈ সি আগবাঢ়ি গ’ল; বলক অন্নভোজী কৰি (অন্ন-ভক্ষক ৰূপে) স্থাপন কৰিলে।
Mantra 4
बले॑नान्ना॒देनान्न॑मत्ति॒ य ए॒वं वेद॑
বলৰ দ্বাৰা—অন্নভোজী (অন্নাদ) কৰা বলৰ দ্বাৰা—সি অন্ন খায়; যি এইদৰে জানে।
Mantra 5
स यत् प्र॒तीचीं॒ दिश॒मनु॒ व्यच॑ल॒द् वरु॑णो॒ राजा॑ भू॒त्वानु॒व्यऽचलद॒पोऽन्ना॒दीः कृ॒त्वा
যেতিয়া তেওঁ পশ্চিম দিশ অনুসৰি আগবাঢ়িল, তেতিয়া বৰুণ ৰজা হৈ তাৰ পাছত আগবাঢ়িল, আৰু আপঃ (জলসমূহ)ক অন্নভোজী কৰি তুলিলে।
Mantra 6
अ॒द्भिर॑न्ना॒दिभि॒रन्न॑मत्ति॒ य ए॒वं वेद॑
আপঃ (জলসমূহ)ৰ সৈতে, অন্নভোজীসকলৰ সৈতে, তেওঁ অন্ন খায়—যি এইদৰে জানে।
Mantra 7
स यदुदी॑चीं॒ दिश॒मनु॒ व्यच॑ल॒द् सोमो॒ राजा॑ भू॒त्वानु॒व्यऽचलत् सप्त॒र्षिभि॑र्हु॒त आहु॑तिमन्ना॒दीं कृ॒त्वा
যেতিয়া তেওঁ উত্তৰ দিশ অনুসৰি আগবাঢ়িল, তেতিয়া সোম ৰজা হৈ তাৰ পাছত আগবাঢ়িল; সপ্তঋষিসকলৰ দ্বাৰা হুত (আহুতি দিয়া) হৈ, আৰু আহুতিক অন্নভোজী কৰি তুলিলে।
Mantra 8
आहु॑त्यान्ना॒द्यान्न॑मत्ति॒ य ए॒वं वेद॑
আহুতি (হোম-অৰ্পণ) দ্বাৰা—তাক অন্নভোজী কৰি—যি এইদৰে জানে, সি অন্ন ভক্ষণ কৰে।
Mantra 9
स यद् ध्रु॒वां दिश॒मनु॒ व्यच॑ल॒द् विष्णु॑र्भू॒त्वानु॒व्यऽचलद् वि॒राज॑मन्ना॒दीं कृ॒त्वा
সি যেতিয়া ধ্ৰুৱ দিশাৰ অনুসৰণ কৰি আগবাঢ়িল, বিষ্ণু হৈ তাৰ পিছত আগবাঢ়িল; আৰু বিরাজক অন্নভোজী কৰি (তাক) অনুগামী হ’ল।
Mantra 10
वि॒राजा॑न्ना॒द्यान्न॑मत्ति॒ य ए॒वं वेद॑
বিৰাজৰ দ্বাৰা অন্নাদ (অন্ন-ভক্ষক) হৈ সি অন্ন খায়; যি এইদৰে জানে।
Mantra 11
स यत् प॒शूननु॒ व्यच॑लद् रु॒द्रो भू॒त्वानु॒व्यऽचल॒दोष॑धीरन्ना॒दीः कृ॒त्वा
স যেতিয়া পশুবিলাকৰ পিছে পিছে গ’ল, ৰুদ্ৰ হৈ তেওঁ পিছে পিছে অনুসৰণ কৰিলে; ঔষধীবিলাকক ‘অন্নাদী’ (অন্ন-ভক্ষক) কৰি।
Mantra 12
ओष॑धीभिरन्ना॒दीभि॒रन्न॑मत्ति॒ य ए॒वं वेद॑
যি এইদৰে জানে, সি ঔষধী—‘অন্নাদী’—ৰ দ্বাৰা অন্ন খায়।
Mantra 13
स यत् पि॒तॄननु॒ व्यच॑लद् य॒मो राजा॑ भू॒त्वानु॒व्यऽचलत् स्वधाका॒रम॑न्ना॒दं कृ॒त्वा
স যেতিয়া পিতৃসকলৰ পিছে পিছে গ’ল, যম-ৰাজা হৈ তেওঁ পিছে পিছে অনুসৰণ কৰিলে; স্বধা-কাৰ (স্বধা-উচ্চাৰণ) ক ‘অন্নাদ’ (অন্ন-ভক্ষক) কৰি।
Mantra 14
स्व॒धा॒का॒रेणा॑न्ना॒देनान्न॑मत्ति॒ य ए॒वं वेद॑
যি এইদৰে জানে, সি স্বধা-কাৰ (স্বধা-ধ্বনি) দ্বাৰা অন্নভোজী হৈ অন্ন খায়।
Mantra 15
स यन्म॑नु॒ष्या॒३ननु॒ व्यच॑लद॒ग्निर्भू॒त्वानु॒व्यऽचलत् स्वाहाका॒रम॑न्ना॒दं कृ॒त्वा
যেতিয়া সি মানুহসকলৰ পিছত আগবাঢ়ি চলিল, তেতিয়া অগ্নি হৈ সি তদনুৰূপে আগবাঢ়ি চলিল; স্বাহা-কাৰক আহাৰ-ভক্ষক (অন্নাদ) কৰি ল’লে।
Mantra 16
स्वा॒हा॒का॒रेणा॑न्ना॒देनान्न॑मत्ति॒ य ए॒वं वेद॑
স্বাহা-কাৰৰ দ্বাৰা, অন্নাদ (অন্ন-ভোজী)ৰ দ্বাৰা, সি অন্ন ভক্ষণ কৰে—যি এইদৰে জানে।
Mantra 17
स यदू॒र्ध्वां दिश॒मनु॒ व्यच॑ल॒द् बृह॒स्पति॑र्भू॒त्वानु॒व्यऽचलद् वषट्का॒रम॑न्ना॒दं कृ॒त्वा
স যেতিয়া ঊৰ্ধ্ব দিশাৰ অনুগামী হৈ আগবাঢ়িল, বृहস্পতিত ৰূপ লৈ তেনেদৰে আগবাঢ়িল; আৰু বষট্-কাৰক অন্নাদ (অন্ন-ভোজী) কৰি ল’লে।
Mantra 18
व॒ष॒ट्का॒रेणा॑न्ना॒देनान्न॑मत्ति॒ य ए॒वं वेद॑
বষট্-কাৰৰ দ্বাৰা, অন্নাদ (অন্ন-ভোজী)ৰ দ্বাৰা, সি অন্ন ভক্ষণ কৰে—যি এইদৰে জানে।
Mantra 19
स यद् दे॒वाननु॒ व्यच॑ल॒दीशा॑नो भू॒त्वानु॒व्यऽचलन्म॒न्युम॑न्ना॒दं कृ॒त्वा
সেইজন দেৱতাসকলৰ পিছে পিছে আগবাঢ়িল; ঈশান (Īśāna) হৈ তেওঁ তেনেদৰেই আগবাঢ়িল, আৰু ক্ৰোধক ভক্ষণকাৰী আহাৰ-ভোক্তা কৰি তুলিলে।
Mantra 20
म॒न्युना॑न्ना॒देनान्न॑मत्ति॒ य ए॒वं वेद॑
মন্যু (ক্ৰোধ) খাদ্য-ভক্ষক হৈ খাদ্য খায়— যি এইদৰে জানে।
Mantra 21
स यत् प्र॒जा अनु॒ व्यच॑लत् प्र॒जाप॑तिर्भू॒त्वानु॒व्यऽचलत् प्रा॒णम॑न्ना॒दं कृत्वा॑
যেতিয়া প্ৰজাসকল ক্ৰমে ক্ৰমে আগবাঢ়িল, তেতিয়া তেওঁ প্ৰজাপতি হৈ তেওঁলোকৰ পিছত আগবাঢ়িল— প্ৰাণক অন্নাদ (খাদ্য-ভক্ষক) কৰি।
Mantra 22
प्रा॒णेना॑न्ना॒देनान्न॑मत्ति॒ य ए॒वं वेद॑
প্ৰাণক অন্নাদ (অন্নভোক্তা) কৰি, অন্ন ভক্ষণ কৰে—যি এইদৰে জানে।
Mantra 23
स यत् सर्वा॑नन्तर्दे॒शाननु॒ व्यच॑लत् परमे॒ष्ठी भू॒त्वानु॒व्यऽचल॒द् ब्रह्मा॑न्ना॒दं कृ॒त्वा
আৰু যেতিয়া সি ক্ৰমে সকলো অন্তৰ্দেশসমূহ অতিক্ৰম কৰিলে, পৰমেষ্ঠী হৈ সিহঁতৰ পিছত অতিক্ৰম কৰিলে—ব্ৰহ্মক অন্নাদ কৰি।
Mantra 24
ब्रह्म॑णान्ना॒देनान्न॑मत्ति॒ य ए॒वं वेद॑
ব্ৰহ্মক অন্নাদ (অন্নভোক্তা) কৰি, অন্ন ভক্ষণ কৰে—যি এইদৰে জানে।
Frequently Asked Questions
It means the uttered formula svāhā is treated as an active power: when spoken correctly with offering-intent, it ‘consumes’ the oblation through Agni and converts it into tangible nourishment and welfare.
The hymn works by correspondences (bandhu). Different cosmic domains—space (directions/Viṣṇu), measured splendour (Virāj), and ancestral order (Yama/svadhā)—are each shown to generate the same outcome: stable nourishment and continuity.
Recite it near a clean household fire, with a small ghee or food offering, focusing on clear pronunciation of svāhā (and svadhā when honoring ancestors). The rite is aimed at securing livelihood and the capacity to assimilate gains.
Ask anything about Sukta 14 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.