Sukta 5
Rishi: Anonymous/Brāhmaṇa-style prose unit within AV 15 (traditionally linked to Atharvanic redactors)
Devata: Knowledge (Veda) as efficacious power; implicitly Rudraic guardianship in the surrounding context
Chandas: Mixed/prose-like Atharvanic style (not a strict metrical ṛc)
AV 15.5 এটা ব্ৰাহ্মণ-ধাঁচৰ আথৰ্বণিক একক, য’ত জ্ঞান (বেদ—“য এৱং বেদ”) ক এক বাস্তৱ, সুৰক্ষাদায়ক শক্তি হিচাপে ধৰা হৈছে, যিয়ে সমৃদ্ধি আৰু সামাজিক শৃঙ্খলাক স্থিৰ কৰে। দিশসমূহৰ ওপৰত—বিশেষকৈ উত্তৰ দিশত এক দিৱ্য ধনুৰ্ধৰ-সহচৰৰ সৈতে—ৰক্ষাকৰ্তৃত্ব আৰোপ কৰি, ই সুৰক্ষাক জ্ঞানীৰ চাৰিওফালে স্থাপন কৰা এক ব্যৱস্থা হিচাপে দেখুৱায়, যাতে গৰু-ধন আৰু সহচৰসকলৰ ওপৰত অহা অনিষ্ট আঁতৰাই ৰখা যায় আৰু সামূহিক কল্যাণ অটুট থাকে।
Mantras
Mantra 1
३,६, ९,१२,१५,१८,२१ द्विपदा प्राजापत्याऽनुष्टुप्; ४ त्रिपदा स्वराट् प्राजापत्या पङ्क्तिः; तस्मै॒ प्राच्या॑ दि॒शो अ॑न्तर्दे॒शाद् भ॒वमि॑ष्वा॒सम॑नुष्ठा॒तार॑मकुर्वन्
তেওঁৰ বাবে, পূৰ্ব দিশৰ অন্তৰ্দেশৰ পৰা, ভৱক—ধনুৰ্ধৰ (ইষ্বাস)—অনুষ্ঠাতা/সহচৰ হিচাপে থিয় থাকিবলৈ নিযুক্ত কৰিলে।
Mantra 2
भ॒व ए॑नमिष्वा॒सः प्राच्या॑ दि॒शो अ॑न्तर्दे॒शाद॑नुष्ठा॒तानु॑ तिष्ठति॒ नैनं॑ श॒र्वो न भ॒वो नेशा॑नः
পূৰ্ব দিশৰ অন্তৰ্দেশৰ পৰা ভৱ ধনুৰ্ধৰ (ইষ্বাস) তেওঁক অনুষঙ্গী হৈ কাষতে থিয় থাকে; শৰ্বও নহয়, ভৱও নহয়, ঈশানও নহয়—কোনেও তেওঁক আঘাত নকৰে।
Mantra 3
नास्य॑ प॒शून् न स॑मा॒नान् हि॑नस्ति॒ य ए॒वं वेद॑
যি এনেদৰে জানে, সি নিজৰ পশুধনকো নষ্ট নকৰে, নে নিজৰ সমান-সমকক্ষ লোকসকলকো আঘাত নকৰে।
Mantra 4
तस्मै॒ दक्षि॑णाया दि॒शो अ॑न्तर्दे॒शाच्छ॒र्वमि॑ष्वा॒सम॑नुष्ठा॒तार॑मकुर्वन्
তেওঁৰ বাবে দক্ষিণ দিশৰ অন্তৰ্দেশৰ পৰা, ধনুৰ্ধাৰী শৰ্বক (Śarva) সহায়ক-প্ৰহৰী ৰূপে থিয় থাকিবলৈ নিযুক্ত কৰিলে।
Mantra 5
श॒र्व ए॑नमिश्वा॒सो दक्षि॑णाया दि॒शो अ॑न्तर्दे॒शाद॑नुष्ठा॒तानु॑ तिष्ठति॒ नैनं॑ श॒र्वो न भ॒वो नेशा॑नः
দক্ষিণ দিশাৰ অন্তৰ্দেশৰ পৰা ধনুৰ্ধাৰী—শৰ্ব—অনুষ্ঠাতা ৰূপে তেওঁৰ পিছে পিছে থিয় থাকে; আৰু শৰ্বে তেওঁক ন মাৰে, ন ভব, ন ঈশান।
Mantra 6
नास्य॑ प॒शून् न स॑मा॒नान् हि॑नस्ति॒ य ए॒वं वेद॑
যি এইদৰে জানে, সি নিজৰ পশুধনকো আঘাত নকৰে, আৰু নিজৰ সমানসকলকো ক্ষতি নকৰে।
Mantra 7
तस्मै॑ प्र॒तीच्या॑ दि॒शो अ॑न्तर्दे॒शात् प॑शु॒पति॑मिष्वा॒सम॑नुष्ठा॒तार॑मकुर्वन्
তেওঁৰ বাবে, পশ্চিম দিশৰ পৰা, অন্তৰ্দেশৰ পৰা, পশুপতি—ইষ্বাস (ধনুৰ্ধৰ)—ক অনুষ্ঠাতা-সেৱক ৰূপে নিযুক্ত কৰিলে।
Mantra 8
प॒शु॒पति॑रेनमिष्वा॒सः प्र॒तीच्या॑ दि॒शो अ॑न्तर्दे॒शाद॑नुष्ठा॒तानु॑ तिष्ठति॒ नैनं॑ श॒र्वो न भ॒वो नेशा॑नः
পশুপতি—ইষ্বাস (ধনুৰ্ধৰ)—পশ্চিম দিশৰ পৰা, অন্তৰ্দেশৰ পৰা, অনুষ্ঠাতা ৰূপে তেওঁৰ পিছে পিছে থিয় হৈ থাকে; আৰু শৰ্বে তেওঁক নাঘাতে, ন ভৱে, ন ঈশানে।
Mantra 9
नास्य॑ प॒शून् न स॑मा॒नान् हि॑नस्ति॒ य ए॒वं वेद॑
যি এইদৰে জানে, সি নিজৰ পশুধনকো আঘাত নকৰে, আৰু নিজৰ সমানজনকো ক্ষতি নকৰে।
Mantra 10
तस्मा॒ उदी॑च्या दि॒शो अ॑न्तर्दे॒शाद॒ग्रं दे॒वमि॑ष्वा॒सम॑नुष्ठा॒तार॑मकुर्वन्
তেওঁৰ বাবে, উত্তৰ দিশৰ অন্তৰ্দেশৰ মধ্যভাগৰ পৰা, তেওঁলোকে অগ্ৰস্থানত এক দেৱ-ইষ্বাস (দিব্য ধনুৰ্ধাৰী) নিযুক্ত কৰিলে—তাঁৰ অনুগামী-ৰক্ষক ৰূপে সন্নিহিত হৈ থাকিবলৈ।
Mantra 11
उ॒ग्र ए॑नं दे॒व इ॑ष्वा॒स उदी॑च्या दि॒शो अ॑न्तर्दे॒शाद॑नुष्ठा॒तानु॑ तिष्ठति॒ नैनं॑ श॒र्वो न भ॒वो नेशा॑न
উগ্ৰ সেই দেৱ-ইষ্বাস, উত্তৰ দিশৰ অন্তৰ্দেশৰ মধ্যভাগৰ পৰা, তেওঁৰ কাষতে অনুষ্ঠাতা হৈ থিয় থাকে; শৰ্বও নহয়, ভৱও নহয়, ঈশানও নহয়—কোনেও তেওঁক স্পৰ্শ/পৌঁছিব নোৱাৰে।
Mantra 12
नास्य॑ प॒शून् न स॑मा॒नान् हि॑नस्ति॒ य ए॒वं वेद॑
যি এইদৰে জানে, সি নিজৰ পশুধনকো ক্ষতি নকৰে, সমপদস্থ লোকসকলকো আঘাত নকৰে।
Mantra 13
तस्मै॑ ध्रु॒वाया॑ दि॒शो अ॑न्तर्दे॒शाद् रु॒द्रमि॑ष्वा॒सम॑नुष्ठा॒तार॑मकुर्वन्
তাঁৰ বাবে ধ্ৰুৱ দিশাৰ অন্তৰ্দেশ (মধ্য-অঞ্চল)ৰ পৰা ৰুদ্ৰকেই—দিব্য ধনুৰ্ধৰক—পাহাৰাদাৰ-ৰূপে সান্নিধ্যত স্থাপন কৰিলে।
Mantra 14
रु॒द्र ए॑नमिष्वा॒सो ध्रु॒वाया॑ दि॒शो अ॑न्तर्दे॒शादनु॑ष्ठा॒तानु॑ तिष्ठति॒ नैनं॑ श॒र्वो न भ॒वो नेशा॑नः
ধ্ৰুৱ দিশাৰ অন্তৰ্দেশৰ পৰা ৰুদ্ৰ—ইষ্বাস (ধনুৰ্ধৰ)—তাঁৰ ওপৰত সান্নিধ্যত থিয় হৈ থাকে; শৰ্বও নহয়, ভবও নহয়, ঈশানও নহয়—কোনেও তেওঁৰ ওচৰ চাপি নাহে।
Mantra 15
नास्य॑ प॒शून् न स॑मा॒नान् हि॑नस्ति॒ य ए॒वं वेद॑
যি এইদৰে জানে, সি নিজৰ পশুধনকো ক্ষতি নকৰে, আৰু একে অৱস্থাৰ সহচৰসকলকো আঘাত নকৰে।
Mantra 16
तस्मा॑ ऊ॒र्ध्वाया॑ दि॒शो अ॑न्तर्दे॒शान्म॑हादे॒वमि॑ष्वा॒सम॑नुष्ठा॒तार॑मकुर्वन्
সেয়ে ঊৰ্ধ্ব দিশাৰ অন্তৰ্দেশ (মধ্য-অঞ্চল)ৰ পৰা, মহাদেৱক—ধনুৰ্ধৰ ইষ্বাসক—অনুষ্ঠাতা-অনুগামী ৰক্ষক হিচাপে নিযুক্ত কৰিলে।
Mantra 17
म॒हा॒दे॒व ए॑नमिष्वा॒स ऊ॒र्ध्वाया॑ दि॒शो अ॑न्तर्दे॒शाद॑नुष्ठा॒तानु॑ तिष्ठति॒ नैनं॑ श॒र्वो न भ॒वो नेशा॑नः
ঊৰ্ধ্ব দিশাৰ অন্তৰ্দেশ (মধ্য-অঞ্চল)ৰ পৰা মহাদেৱ—ধনুৰ্ধৰ ইষ্বাস—তেওঁৰ পিছে পিছে উপস্থিত থাকি অনুষ্ঠাতা-ৰূপে ৰক্ষা কৰে; তেওঁক ন শৰ্ব, ন ভব, ন ঈশান ক্ষতি কৰে।
Mantra 18
नास्य॑ प॒शून् न स॑मा॒नान् हि॑नस्ति॒ य ए॒वं वेद॑
যি এইদৰে জানে, সি নিজৰ পশুধনকো ন ক্ষতি কৰে, ন একে অৱস্থাৰ সহচৰসকলকো আঘাত কৰে।
Mantra 19
तस्मै॒ सर्वे॑भ्यो अन्तर्दे॒शेभ्य॒ ईशा॑नमिष्वा॒सम॑नुष्ठा॒तार॑मकुर्वन्
তস্মৈ সকলো অন্তৰ্দেশৰ পৰা, ধনুৰ্ধাৰী ঈশানক অনুষ্ঠাতা-ৰক্ষক (অন্তঃস্থিত প্ৰহৰী) ৰূপে নিযুক্ত কৰিলে।
Mantra 20
ईशा॑न एनमिष्वा॒सः सर्वे॑भ्यो अन्तर्दे॒शेभ्यो॑ऽनुष्ठा॒तानु॑ तिष्ठति॒ नैनं॑ श॒र्वो न भ॒वो नेशा॑नः
ঈশান তেওঁৰ পিছত সহচৰ-ৰূপে থিয় হৈ, অন্তৰ্দেশসমূহৰ পৰা অহা সকলো ধনুৰ্ধৰৰ বিৰুদ্ধে তেওঁৰ বাবে অৱস্থিত থাকে; শৰ্বে তেওঁক ন মাৰে, ভৱেও ন মাৰে, আৰু ঈশানেও ন মাৰে।
Mantra 21
नास्य॑ प॒शून् न स॑मा॒नान् हि॑नस्ति॒ य ए॒वं वेद॑
যি এইদৰে জানে, সি নিজৰ পশুধনক ক্ষতি নকৰে, সি নিজৰ সমানজনকো আঘাত নকৰে।
Frequently Asked Questions
That correct knowledge (“who knows thus”) becomes protective in real life—especially safeguarding cattle/wealth and preventing harm within one’s circle of equals and associates.
The archer is a guardian-attendant appointed in a specific quarter, expressing protection as something spatially installed around the beneficiary, with the north highlighted as a strong station of defense.
Not explicitly. Its emphasis is on recital and understanding: the efficacy is tied to the formula of knowledge (“ya evaṃ veda”) and the conceptual placement of guardians in the directions.
Ask anything about Sukta 5 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.