Arthashastra 3.13.35: Dharmasthiya, Adhyaya 13, Sutra 35

Devanagari script

धात्रीमाहितिकां वाकामां स्ववशां गच्छतः पूर्वः साहसदण्डः परवशां मध्यमः ॥

Transliteration

dhātrīm āhitikāṃ vā kāmāṃ svavaśāṃ gacchataḥ pūrvaḥ sāhasadaṇḍaḥ paravaśāṃ madhyamaḥ

Translation

যি ব্যক্তিয়ে নিজৰ বশত আৰু সন্মত ধাত্ৰী (দাই) বা আহিতিকা (প্ৰতিজ্ঞাত নাৰী)ৰ সৈতে যৌনসম্পৰ্ক কৰে, তাৰ ক্ষেত্ৰত সাহস-দণ্ডৰ নিম্ন (পূৰ্ব) দণ্ড প্ৰযোজ্য; কিন্তু নাৰী যদি পৰবশ (অন্যৰ অধীন) হয়, তেন্তে মধ্যম দণ্ড প্ৰযোজ্য।

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• धात्रीम्: a wet-nurse
• Type: Noun
• Root: धात्री
• Form: स्त्रीलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया

• आहितिकाम्: a kept woman / concubine
• Type: Noun
• Root: आहितिका
• Form: स्त्रीलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया

• वाकामाम्: a woman enticed by words/promises
• Type: Noun
• Root: वाकामा
• Form: स्त्रीलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया

• स्ववशाम्: one under her own control (consenting)
• Type: Adjective
• Root: स्ववश
• Form: स्त्रीलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; विशेषणम् (स्त्रीपदानां विशेषणम्)

• गच्छतः: of one who is going/approaching (i.e., the man who goes to her)
• Type: Verb
• Root: गम्
• Form: लट्, परस्मैपद, प्रथमा/द्वितीया?; वर्तमानकाले ‘गच्छत्’ (शतृ-प्रत्ययान्त) रूपम्; षष्ठी/सप्तमी एकवचन?—अत्र प्रयोगः: ‘गच्छतः’ = ‘गच्छतः (पुरुषस्य)’ जनिटिव् एकवचन (present participle, masc./neut. gen. sg.)

• पूर्वः: the first (lowest)
• Type: Adjective
• Root: पूर्व
• Form: पुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; विशेषणम् (दण्डस्य)

• साहसदण्डः: the penalty for violence/assault (sāhasa-penalty)
• Type: Noun
• Root: दण्ड
• Form: पुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; साहसस्य दण्डः

• परवशाम्: one under another’s control (non-consenting / under guardianship)
• Type: Adjective
• Root: परवश
• Form: स्त्रीलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; विशेषणम् (स्त्रीपदानां)

• मध्यमः: the middle (grade)
• Type: Adjective
• Root: मध्यम
• Form: पुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; विशेषणम् (दण्डस्य)

Entities Mentioned

• dhātrī (wet-nurse)
• āhitikā (pledged woman)

More Details

FAQs

What key distinction drives the grading of punishment here?

Not only willingness (kāmā) but also legal control/guardianship (svavaśā vs paravaśā). Violating another’s custodial authority increases the offence grade.