Adhyaya 3

Verse 1

। सूत उवाच । ततः प्रणम्य भूयः स वसिष्ठं मुनिपुंगवम् । ययौ तत्र सुतास्तस्य यत्र ते शतसंख्यकाः

苏多说道：随后，他再次顶礼婆悉吒——诸圣中最卓越者——便前往那位仙人的众子所在之处；他们多达数百人。

Verse 2

तानपि प्राह नत्वा स तमेवार्थं नराधिपः । वसिष्ठवचनं कृत्स्नं तस्य तैरपि शंसितम्

他也向他们顶礼后，国王就同一件事向他们陈述；而婆悉吒的全部教诲，也被他们一一印可、赞同。

Verse 3

ततस्तान्स पुनः प्राह युष्माकं जनकोऽधुना । अशक्तो मा दिवं नेतुं सशरीरं विसर्जितः

随后他又对他们说：“你们的父亲如今已被解除其事，因为他无力将我连同此身一并引至天界。”

Verse 4

तस्माद्यदि न मां यूयं याजयिष्यथ सांप्रतम् । परित्यज्य करिष्यामि शीघ्रमन्यं पुरोहितम्

“因此，若你们此刻不为我主持祭祀，我便舍弃你们，立刻另择一位祭司。”

Verse 5

यो मां यज्ञप्रभावेन नयिष्यति सुरालयम् । अनेनैव शरीरेण सहितं गुरुपुत्रकाः

“噢，师尊之子们，凡能凭祭祀（yajña）之威力，引我连同此身直达诸天居处者——我将归向于他。”

Verse 6

तस्य तद्वचनं श्रुत्वा सर्वे ते मुनिसत्तमाः । परं कोपं समाविष्टास्तमूचुः परुषाक्षरैः

众圣贤听闻他这番言语，皆为盛怒所摄，以严厉尖刻之辞对他说道。

Verse 7

यस्मात्त्वया गुरुस्त्यक्तो हितकृत्पापवानसि । तस्माद्भवाधुना पाप चंडालो लोकनिंदितः

“因你弃离那为你谋福的师长，你实为罪人；故此，罪人啊，从今起当成旃陀罗（caṇḍāla），为世人所鄙。”

Verse 8

अथ तद्वचनांते स तत्क्षणात्पृथिवीपतिः । बभूवांत्यजरूपाढ्यो विकृताकारदेहभृत्

那些话音一落，那位大地之主立刻化作贱民之形，身躯怪异扭曲，形貌变坏。

Verse 9

यवमध्यः कृशग्रीवः पिंगाक्षो भुग्ननासिकः । कृष्णांगः शंकुवर्णश्च दुर्गंधेन समावृतः

他腰身狭窄，颈项瘦削，眼呈黄褐，鼻梁折断；四肢黝黑，肤色惨白，并被恶臭所笼罩。

Verse 10

अथात्मानं समालोक्य विकृतं स नराधिपः । चण्डालधर्मिणं सद्यो लज्जयाऽधोमुखः स्थितः

国王看到自己变得面目全非，如今过着贱民的生活，顿时羞愧地低下了头。

Verse 11

याहियाहीति विप्रैस्तैर्भर्त्स्यमानो मुहुर्मुहुः । सर्वतः सारमेयैश्च क्लिश्यमानो निरर्गलैः । काककोकिलसंकाशो जीर्णवस्त्रावगुंठितः

婆罗门不断喝斥他“滚开！滚开！”，恶犬也在四处围攻他，他身披破衣烂衫，看起来就像一只乌鸦或杜鹃。

Verse 12

ततः स चिन्तयामास दुःखेन महता वृतः । किं करोमि क्व गच्छामि कथं शांतिर्भविष्यति

随后他陷入了焦虑的沉思，内心充满了巨大的悲痛：“我该怎么办？我该去哪里？我怎样才能得到安宁？”

Verse 13

किं मयैतत्सुमूर्खेण वांछितं दुर्लभं पदम् । तत्प्रभावेन विभ्रष्टः कुलधर्मोऽपि मे स्वकः

“我这个愚人为何要渴望那难以企及的境界？由于那种欲望的力量，连我自己的祖传法（Dharma）也离我而去了。”

Verse 14

किं जलं प्रविशाम्यद्य किं वा दीप्तं हुताशनम् । भक्षयामि विषं किं वा कथं स्यान्मृत्युरद्य मे

“今天我是该投水自尽？还是该跳进熊熊烈火？我是该吞下毒药吗？今天死亡会以何种方式降临于我？”

Verse 15

अनेन वपुषा दारान्वीक्षयिष्यामि तान्कथम् । तादृशेन शरीरेण याभिः संक्रीडितं मया

以此身形，我怎能再望见我的诸位妻子——昔日我以那般躯体与她们嬉游欢戏之人？

Verse 16

कथं पुत्रांस्तथा पौत्रान्सुहृत्संबंधिबांधवान् । वीक्षयिष्यामि तान्भूयस्तथान्यं सेवकं जनम्

我又怎能再面对我的儿子与孙子、朋友、亲族与宗亲——以及同样侍奉我的其他人众？

Verse 17

तेऽद्य मामीदृशं श्रुत्वा हर्षं यास्यंति निर्भयाः

听闻我已变成如此，他们今日必将欢喜——毫无惧怕。

Verse 18

ये मया तर्पिता दानैर्ब्राह्मणा वेदपारगाः । तेऽद्य मामीदृशं श्रुत्वा संभविष्यंति दुःखिताः

那些通达吠陀、曾受我布施而得满足的婆罗门——今日听闻我变成如此——必定忧伤。

Verse 19

तथा ये सुहृदोऽभीष्टा नित्यं मम हिते रताः । कामवस्थां प्रयास्यन्ति दृष्ट्वा मां स्थितमीदृशम्

而我那些挚友，恒常系念我之安乐——见我立于如此境况——必被逼入凄苦的哀痛之中。

Verse 20

भद्रजात्या गजा ये मे मदान्धाः षष्टिहायनाः । मया विना मिथो युद्धे कस्तानद्य नियोक्ष्यति

我那些出身高贵的象——因发情而狂醉，已满六十岁——当它们彼此争斗时，今日若无我，谁能驾驭并调遣它们？

Verse 21

अश्वास्तित्तिरकल्माषाः सुदांताः सादिभिर्दृढैः । कस्तांश्चित्रपदन्यासैर्नियाम्यति मया विना

我的骏马——毛色如“鹧鸪色”与“杂斑色”——驯良而受缰绳牢控；若无我，谁能以巧妙步伐引导并约束它们？

Verse 22

तथा मे भृत्यवर्गास्ते कुलीना युद्धदुर्मदाः । मां विना कस्य यास्यंति समीपेऽद्य सुदुःखिताः

还有我的侍从随从——出身高门，战场上骄勇——若无我，今日他们悲苦至深，将投向谁的身旁？

Verse 23

संख्याहीनस्तथा कोशस्तादृङ्मे बहुरत्नभाक् । कस्य यास्यति संभोगं मया हीनस्तु रक्षितः

我的宝库亦然——曾满载无数珍宝——将渐趋匮乏。失去我之后，它将依谁的护持而得安稳与享用？

Verse 24

तथा मे संख्यया हीनं धान्यं गोजाविकं महत् । भविष्यति कथं हीनं मयाभीष्टैस्तु रक्षितम्

同样，我那丰厚的储藏——粮谷、牛群，以及山羊与绵羊的群畜——也将数量减少。由我与我所信任之人守护的，怎会竟至如此亏损？

Verse 25

एवं बहुविधं राजा स विलप्य च दुःखितः । जगाम नगराभ्याशं पद्भ्यामेव शनैःशनैः

于是，国王以种种方式哀叹，悲痛压身，便朝城郊而去，亲自徒步，缓缓前行，一步复一步。

Verse 26

ततो रात्रौ समासाद्य स्वं पुरं जनवर्जितम् । द्वारे स्थित्वा समाहूय पुत्रं मंत्रिभिरन्वितम्

随后在夜里，他抵达自己的城邑，如今已人去城空。立于城门，他召唤儿子前来，并有群臣随侍。

Verse 27

कथयामास वृत्तांतं सर्वं शापसमुद्भवम् । दूरे स्थितः स पुत्राणां वसिष्ठस्य महात्मनः

随后他详述始末，将由诅咒所生的一切尽皆陈说；同时他仍与大德婆悉吒（Vasiṣṭha）之诸子保持距离。

Verse 28

वज्रपातोपमं वाक्यं तेऽपि तस्य निशम्य तत् । बाष्पपर्याकुलैरास्यै रुरुदुः शोकसंयुताः

听到他那如霹雳坠落般的话语，他们也随之痛哭；泪水盈面，哀伤满怀。

Verse 29

हा नाथ हा महाराज हा नित्यं धर्मवत्सल । त्वया हीना भविष्यामः कथमद्य सुदुःखिताः

“哀哉，吾主！哀哉，大王——恒常怜爱正法者！失却于你，今日我等被忧苦摧折，将何以为生？”

Verse 30

किमेतद्युज्यते तेषां वासिष्ठानां दुरात्मनाम् । शापं ददुः स्वयाज्यस्य विशेषाद्विनतस्य च

那些瓦希ishtas（Vāsiṣṭhas）心怀恶念，竟然诅咒一个谦卑且致力于他们祭祀仪式的人，这怎么合乎情理呢？

Verse 31

ते वयं राजशार्दूल परित्यज्य गृहादिकम् । अन्त्यजत्वं गमिष्यामस्त्वया सार्धमसंशयम्

因此，国王中的猛虎啊，我们将抛弃家园和一切，毫无疑问地追随您，即使沦为最低贱的贱民。

Verse 32

त्रिशंकुरुवाच । भक्तिश्चेदस्ति युष्माकं ममोपरि निरर्गल । तन्मे पुत्रस्य मंत्रित्वं सर्वे कुरुत सांप्रतम्

特里尚库（Triśaṅku）说：“如果你们对我的忠诚真的毫无阻碍，那就立刻任命我的儿子——让你们所有人现在就奉他为大臣。”

Verse 33

हरिश्चंद्रः सुपुत्रोयं मम ज्येष्ठः सुवल्लभः । नियोजयध्वमव्यग्राः पदव्यां मम सत्वरम्

“这位哈里什钱德拉（Hariścandra）是我的贵子，也是我最心爱的长子。请毫不犹豫地迅速让他继承我的王位。”

Verse 34

अहं पुनः करिष्यामि यन्मे मनसि संस्थितम् । मृत्युं वा संप्रयास्यामि सदेहो वा सुरालयम्

“至于我，我将执行我心中已定的计划。要么赴死，要么带着这具肉身前往众神的居所。”

Verse 35

एवमुक्त्वा परित्यज्य सर्वांस्तान्स महीपतिः । जगामारण्यमाश्रित्य पद्भ्यामेव शनैः शनैः

说罢此言，国王舍弃众人，投依林野，以双足缓缓前行，一步复一步。

Verse 36

तेपि सन्मंत्रिणस्तूर्णं पुत्रं तस्य सुसम्मतम् । राज्ये नियोजयासमासुर्नादवादित्रनिःस्वनैः

那些贤良大臣也迅速将他深为认可的王子立于王位，在乐声与诸般乐器的轰然回响之中。