Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 14, Shloka 8

विभीषणोपदेशः

Vibhīṣaṇa’s Counsel to Rāvaṇa and the Rākṣasa Court

Devanagari script

नयक्षगन्धर्वमहोरगेभ्योभयंनसंख्येपतगोरगेभ्यः ।कथंनुरामाद्भविताभयंनोनरेन्द्रपुत्रात्समरेकदाचित् ।।।।

Transliteration

na yakṣagandharvamahoragebhyo bhayaṃ na saṅkhye patagoragebhyaḥ | kathaṃ nu rāmād bhavitā bhayaṃ no narendraputrāt samare kadācit ||

Translation

战场之上，我们不惧夜叉、不惧乾闼婆，也不惧巨蛇；亦不惧飞禽与爬虫。如此，怎会在战争中惧怕罗摩——那位王子呢？

Word by Word

• न: not / no
• न: सम्बन्धः (निषेध-प्रयोगः)
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध-अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्ययम् (negative particle)

• यक्षगन्धर्वमहोरगेभ्यः: from Yakshas, Gandharvas, and great serpents
• यक्षगन्धर्वमहोरगेभ्यः: अपादानम् (source: 'from')
• Type: Noun
• Root: यक्ष + गन्धर्व + महोरग (प्रातिपदिकानि)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया/पञ्चमी-विभक्तिः, बहुवचनम् (instr./abl. pl.); द्वन्द्व-समासः (यक्षाः च गन्धर्वाः च महोरगाः च)

• भयम्: fear
• भयम्: कर्म (object of implied 'is/exists')
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिकम्)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (nom./acc. sg.)

• न: not / no
• न: सम्बन्धः (निषेध-प्रयोगः)
• Type: Indeclinable
• Root: न (निषेध-अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्ययम् (negative particle)

• संख्ये: in battle
• संख्ये: अधिकरणम् (location: 'in')
• Type: Noun
• Root: संख्या (प्रातिपदिकम्)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम् (loc. sg.)

• पतगोरगेभ्यः: from birds and serpents
• पतगोरगेभ्यः: अपादानम् (source: 'from')
• Type: Noun
• Root: पतग + उरग (प्रातिपदिकानि)
• Form: पुंलिङ्गे, तृतीया/पञ्चमी-विभक्तिः, बहुवचनम् (instr./abl. pl.); द्वन्द्व-समासः (पतगाः च उरगाः च)

• कथम्: how?
• कथम्: सम्बन्धः (प्रश्न-प्रयोगः)
• Type: Indeclinable
• Root: कथम् (प्रश्न-अव्यय)
• Form: प्रश्नार्थक-अव्ययम् (interrogative adverb)

• नु: indeed / then
• नु: सम्बन्धः (निपातः)
• Type: Indeclinable
• Root: नु (निपात-अव्यय)
• Form: निपातः (emphatic/particle)

• रामात्: from Rama
• रामात्: अपादानम् (source: 'from')
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिकम्)
• Form: पुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम् (abl. sg.)

• भविता: will be / will arise
• भविता: क्रिया (भविष्यद्भावः)
• Type: Verb
• Root: भू (धातुः) + तृन्-प्रत्ययः (कर्तरि भविष्यत्-अर्थे)
• Form: कृदन्त-रूपम् (भविता = future agent/one who will be); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; वाक्ये भविष्यदर्थे 'भविष्यति' इव प्रयोगः

• भयम्: fear
• भयम्: कर्म (object/complement with 'भविता')
• Type: Noun
• Root: भय (प्रातिपदिकम्)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (nom./acc. sg.)

• नः: of us / our
• नः: सम्बन्धः (possessor: 'our')
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम् (gen. pl.); एन्क्लिटिक-रूपम्

• नरेन्द्रपुत्रात्: from the king’s son
• नरेन्द्रपुत्रात्: अपादानम् (source: 'from')
• Type: Noun
• Root: नरेन्द्र + पुत्र (प्रातिपदिकानि)
• Form: पुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम् (abl. sg.); षष्ठी-तत्पुरुषः (नरेन्द्रस्य पुत्रः)

• समरे: in war
• समरे: अधिकरणम् (location: 'in')
• Type: Noun
• Root: समर (प्रातिपदिकम्)
• Form: पुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम् (loc. sg.)

• कदाचित्: ever / at any time
• कदाचित्: सम्बन्धः (काल-निर्देशः)
• Type: Indeclinable
• Root: कदाचित् (काल-अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (adverb of time: 'ever/at any time')

Context

"Rama's arrows will not leave you with life even if you are guarded by Sun or wind god, not even if you sit on the lap of Indra or death god or even if you enter the sky or under water."

Characters & Entities

• Yakṣas
• Gandharvas
• Mahoragas (great serpents/Nāgas)
• Rāma

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma teaching by contrast: contempt for a righteous adversary and dismissal of truth leads to ethical blindness and strategic folly.

What is the narrative situation?

Prahasta argues against fear or conciliation, claiming the rākṣasas have faced greater beings and thus need not fear Rāma.

Which character virtue is emphasized?

A negative trait: overconfidence that ignores moral causality (adharma’s consequences).