Adhyaya 43: Portents of Death (Ariṣṭa-lakṣaṇas) and the Yogin’s Response; Alarka Renounces Kingship

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे योगधर्मे ओङ्कारध्यायो नाम द्विचत्वारिंशोऽध्यायः । त्रिचत्वारिंशोऽध्यायः । दत्तात्रेय उवाच । अरिष्टानि महाराज ! शृणु वक्ष्यामि तानि ते । येषामालोकनान्मृत्युं निजं जानाति योगवित् ॥

至此，《圣·摩尔迦ṇḍेय往世书》之“瑜伽法”部中，名为《观修唵（Oṃkāra）之章》的第四十二章告终。今第四十三章开始。达多特利耶（Dattātreya）说道：“大王，请听——我将宣说诸般征兆；见此征兆者，通达瑜伽之人便能知晓自身将临之死。”

Verse 2

देवमार्गं ध्रुवं शुक्रं सोमच्छायामरुन्धतीम् । यो न पश्येन्न जीवेत स नरः संवत्सरात् परम् ॥

若有人不能见诸天之道（银河）、不能见德鲁瓦（北极星）、不能见舒克罗（金星）、不能见月之光环/阴影，亦不能见阿伦达蒂（Arundhatī）——此人寿命不逾一年。

Verse 3

अरश्मिबिम्बं सूर्यस्य वह्निं चैवांशुमालिनम् । दृष्ट्वैकादशमासात् तु नरो नोर्धन्तु जीवति ॥

若有人见太阳之轮无有光芒，见火焰亦失其辉耀；既见此相，彼人寿命不逾十一月。

Verse 4

वान्ते मूत्रपुरीषे च यः स्वर्णं रजतं तथा । प्रत्यक्षं कुरुते स्वप्ने जीवेत स दशमासिकम् ॥

若有人于梦中分明见金银在呕吐物、尿液或粪秽之中，此人仅得寿十月。

Verse 5

दृष्ट्वा प्रेतपिशाचादीन् गन्धर्वनगराणि च । सुवर्णवर्णान् वृक्षांश्च नव मासान् स जीवति ॥

既见饿鬼（preta）、毗舍遮（piśāca）等类，又见“乾闼婆之城”（幻城），并见金色之树者，其人寿命为九月。

Verse 6

स्थूलः कृशः कृशः स्थूलो योऽकस्मादेव जायते । प्रकृतेश्च निवर्तेत तस्यायुश्चाष्टमासिकम् ॥

若人无故忽而肥、忽而瘦，瘦而复肥，乖离其常态体质，则其寿命（仅）八月。

Verse 7

खण्डं यस्य पदं पार्ष्ण्यां पादस्याग्रे च वा भवेत् । पांशुकर्दमयोर्मध्ये सप्त मासान् स जीवति ॥

若男子之足“折损/残缺”——或在足跟，或在足前——又见其仿佛处于尘与泥之间，则其人寿命为七月。

Verse 8

गृध्रः कपोतः काकालो वायसो वापि मूर्धनि । क्रव्यादो वा खगो नीलः षण्मासायुः प्रदर्शकः ॥

若有兀鹫、鸽、乌鸦，乃至渡鸦落栖于人之头顶——或有青色食肉之鸟亦如是——则被说为其余寿仅余六个月。

Verse 9

हन्यते काकपङ्क्तीभिः पांशुवर्षेण वा नरः । स्वां छायामन्यथा दृष्ट्वा चतुः पञ्च स जीवति ॥

人或为群鸦所击而亡，或为尘土如雨所降而殒。又若见自身之影异样显现（扭曲、非自然），则仅能再活四五日。

Verse 10

अनभ्रे विद्युतं दृष्ट्वा दक्षिणां दिशमाश्रिताम् । रात्राविन्द्रधनुश्चापि जीवितं द्वित्रिमासिकम् ॥

若无云而见闪电，尤以其在南方者为甚；又若夜间见虹——则说其余寿仅二三个月。

Verse 11

घृते तैले तथादर्शे तोये वा नात्मनस्तनुम् । यः पश्येदशिरस्कां वा मासादूर्ध्वं न जीवति ॥

若有人于酥油、油、镜或水中观己身，而见其形如无首——则其寿不逾一月。

Verse 12

यस्य वस्तसमो गन्धो गात्रे शवसमोऽपि वा । तस्यार्धमासिकं ज्ञेयं योगिनो नृप ! जीवितम् ॥

大王啊，若一人之身散发如陈旧霉布之臭，乃至如尸臭，则诸瑜伽行者言：当知其余寿唯半月。

Verse 13

यस्य वै स्त्रमात्रस्य हृत्पादमवशुष्यते । पिबतश्च जलं शोषो दशाहं सोऽपि जीवति ॥

若人仅以微小用力，心区与双足便枯槁无力，且即使饮水仍觉干燥，则其寿命仅余十日。

Verse 14

सम्भिन्नो मारुतो यस्य मर्मस्थानानि कृन्तति । हृष्यते नाऽम्बुसंस्पर्शात् तस्य मृत्युरुपस्थितः ॥

若人之紊乱风气（vāta）“切断”诸生命要穴（marmas），且即使触水亦无喜悦，则当知死亡已逼近。

Verse 15

ऋक्षवानरयानस्थो गायन् यो दक्षिणां दिशम् । स्वप्ने प्रयाति तस्यापि न मृत्युः कालमिच्छति ॥

若人在梦中向南而行，乘熊车或猴车，并且歌唱，则其人之死亦不迟延（必按其时而至）。

Verse 16

रक्तकृष्णाम्बरधरा गायन्ती हसती च यम् । दक्षिणाशान्नयेन्नारी स्वप्ने सोऽपि न जीवति ॥

若人在梦中见一女子身着红黑衣，歌笑相随，引人趋向南方，则其人亦将不久于世（死期迫近）。

Verse 17

नग्नं क्षपणकं स्वप्ने हसमानाṃ महाबलम् । एकं संविक्ष्य वल्गन्तं विद्याद्मृत्युमुपस्थितम् ॥

若人在梦中见一裸形苦行者 kṣapaṇaka，发笑——强盛而独行——跳跃奔动，当知死亡已至（近在咫尺）。

Verse 18

आमस्तकतालाद्यस्तु निमग्नं पङ्कसागरे । स्वप्ने पश्यत्यथात्मानं स सद्यो म्रियते नरः ॥

若有人在梦中见自己沉没于泥海之中，直至头顶之冠，彼人即刻命终。

Verse 19

केशाङ्गारांस्तथा भस्म भुजङ्गान्निर्जलां नदीम् । दृष्ट्वा स्वप्ने दशाहात्तु मृत्युरेकादशे दिने ॥

若于梦中见头发化为余烬、灰烬、群蛇，或见无水之河，则十日之后，于第十一日死亡降临。

Verse 20

करालैर्विकटैः कृष्णैः पुरुषैरुद्यतायुधैः । पाषाणैस्ताडितः स्वप्ने सद्यो मृत्युं लभेन्नरः ॥

若梦中见一人被丑恶可怖之黑色巨人举兵以石击打，则其人即刻遭逢死亡。

Verse 21

सूर्योदये यस्य शिवा क्रोशन्ती याति संमुखम् । विपरीतं परीतं वा स सद्यो मृत्युमृच्छति ॥

日出之时，若豺（śivā）嚎叫而向一人逼近——或自相反方向而来，或绕行其周——其人即刻命终。

Verse 22

यस्य वै भुक्तमात्रस्य हृदयं बाधते क्षुधा । जायते दन्तघर्षश्च स गतायुर्न संशयम् ॥

若人方食毕，饥饿即迫其胸（心），并起磨牙或牙齿格格作响之状，则其寿命已尽——无有疑惑。

Verse 23

दीपगन्धं न यो वेत्ति त्रस्यत्यह्नि तथा निशि । नात्मानं परनेत्रस्थं वीक्षते न स जीवति ॥

若有人不能觉知灯盏之气味（油香或烟气），昼夜惊惧，又不能见自我如同寄于他人之眼中——此人不名为生。

Verse 24

शक्रायुधं चार्धरात्रे दिवा ग्रहगणं तथा । दृष्ट्वा मन्येत संक्षीणमात्मजीवितमात्मवित् ॥

若有人于午夜见因陀罗之武器（虹霓），或于白昼见诸行星之群列，智者当知其自身寿命正在消减。

Verse 25

नासिका वक्रतामेति कर्णयोर्नमनॊन्नती । नेत्रञ्च वामं स्रवति यस्य तस्यायुरुद्गतम् ॥

若男子之鼻变曲，双耳下垂或高低不齐，且左眼流泪或渗出分泌物——其寿命已然离去。

Verse 26

आरक्ततामेति मुखं जिह्वा वा श्यामतां यदा । तदा प्राज्ञो विजानीयान्मृत्युमासन्नमात्मनः ॥

当面容转为赤红，或舌色变暗近黑之时，智者当知死亡已迫近其身。

Verse 27

उष्ट्र-रासभयानेन यः स्वप्ने दक्षिणां दिशम् । प्रयाति तञ्च जानीयात् सद्योमृत्युं न संशयः ॥

若有人于梦中骑骆驼或驴而行向南方——当知此人必定即刻趋于死亡，毫无疑问。

Verse 28

पिधाय कर्णौ निर्घोषं न शृणोत्यात्मसम्भवम् । नश्यते चक्षुषोर्ज्योतिर्यस्य सोऽपि न जीवति ॥

若一人捂住双耳而仍听不见从自身内部生起的内在之声，且其双目之光（力）熄灭——此人便不复存活（死亡将近）。

Verse 29

पततो यस्य वै गर्ते स्वप्ने द्वारं पिधीयते । न चोत्तिष्ठति यः श्वभ्रात्तदन्तं तस्य जीवितम् ॥

若人在梦中似乎坠入深坑，门户随即闭合，且不能从那深渊中起身——则其生命已至尽头。

Verse 30

ऊर्ध्वा च दृष्टिर्न च सम्प्रतिष्ठा रक्ताः पुनः सम्परिवर्तमाना । मुखस्य चोष्मा शुषिरञ्च नाभेः शंसन्ति पुंसामपरं शरीरम् ॥

目光上翻，安定尽失；双眼赤红而游转；面部热气退去，脐中空虚——这些向人宣告“另一个身体”（死亡与迁转）。

Verse 31

स्वप्नेऽग्निं प्रविशेद्यस्तु न च निष्क्रमते पुनः । जलप्रवेशादपि वा तदन्तं तस्य जीवितम् ॥

若人在梦中入火而不复出——或同样入水——这便是其寿命终尽之相。

Verse 32

यश्चाभिहन्यते दुष्टैर्भूतै रात्रावथो दिवा । स मृत्युम् सप्तरा्त्र्यन्ते नरः प्राप्रोत्यसंशयम् ॥

凡被邪恶的部多（bhūta，鬼灵）所击扰、所折磨者，不论昼夜——此人无疑将在七夜之末遭遇死亡。

Verse 33

स्ववस्त्रममलं शुक्लं रक्तं पश्यत्यथासितम् । यः पुमान् मृत्युमासन्नं तस्यापि हि विनिर्दिशेत् ॥

若一人见自己洁净的白衣呈现为红色，或又变为黑色，当宣示其死期亦已临近。

Verse 34

स्वभाववैपरीत्यन्तु प्रकृतेश्च विपर्ययः । कथयन्ति मनुष्याणां सदासन्नौ यमान्तकौ ॥

性情反转、自然本性乖违，被说为征兆：阎摩与死亡已近其身。

Verse 35

येषां विनीतः सततं येऽस्य पूज्यतमा मताः । तानेव चावजानाति तानेव च विनिन्दति ॥

凡其素来谦恭、并视为最堪受敬者；若他开始轻蔑他们，甚至加以责难，此即（死期将近之）征兆。

Verse 36

देवान्नार्चयते वृद्धान् गुरून् विप्रांश्च निन्दति । मातापित्रोर्न सत्कारं जामातॄणां करोति च ॥

他不祭敬诸天；辱骂长者、师长与婆罗门；不以正礼敬奉父母，亦不以应有之礼相待女婿——此等行径当知为严重之征（终期将至）。

Verse 37

योगिनां ज्ञानविदुषामन्येषां च महात्मनाम् । प्राप्ते तु काले पुरुषस्तद्विज्ञेयं विचक्षणैः ॥

当其时已至，此人便（生起轻慢）于瑜伽行者、具智之贤者及其他大心之士；明辨者当识此为一征（终期之兆）。

Verse 38

योगिनां सततं यत्नादरिष्टान्यवनीपते । संवत्सरान्ते तज्ज्ञेयं फलदानि दिवानिशम् ॥

大地之主啊，诸瑜伽行者以恒常精进观察凶兆（ariṣṭa）。至岁末，当知其果报显现——无论昼夜皆然。

Verse 39

विलोक्या विशदा चैषां फलपङ्क्तिः सुभीषणाः । विज्ञाय कार्यो मनसि स च कालो नरेश्वर ॥

既已明晰观察这些，当了知并铭记其结果的次第——极其可怖；并且那一时（kāla），人中之主啊，应当辨识。

Verse 40

ज्ञात्वा कालञ्च तं सम्यगभयस्थानमाश्रितः । युञ्जीत योगी कालोऽसौ यथा नास्याफलो भवेत् ॥

既已正确知晓彼时，当依止无畏之境，瑜伽行者应修习瑜伽——使此时不致于他成为徒然。

Verse 41

दृष्ट्वारिष्टं तथा योगी त्यक्त्वा मरणजं भयम् । तत्स्वभावं तदालोक्य काले यावत्युपागतम् ॥

如是，既见其兆，瑜伽行者当舍离由死而生之惧，审察其性，并观察彼时已逼近到何等程度。

Verse 42

तस्य भागे तथैवाह्नो योगं युञ्जीत योगवित् । पूर्वाह्ने चापराह्ने च मध्याह्ने चापि तद्दिने ॥

就在那一天的同一时段，通达瑜伽者应修习瑜伽——无论在上午、下午，或正午，当日皆应如是。

Verse 43

यत्र वा रजनीभागे तदरिष्टं निरीक्षितम् । तत्रैव तावद्युञ्जीत यावत् प्राप्तं हि तद्दिनम् ॥

若那征兆在夜间的某一段被见到，则应在那同一段时分修持，直至那一日确然到来。

Verse 44

ततस्त्यक्त्वा भयं सर्वं जित्वा तं कालमात्मवान् । तत्रैवावसथे स्थित्वा यत्र वा स्थैर्यमात्मनः ॥

随后，舍弃一切恐惧并战胜那段时刻，自持者应安住于彼处居所——或凡自我安定之处。

Verse 45

युञ्जीत योगं निर्जित्य त्रीन् गुणान् परमात्मनि । तन्मयश्चात्मना भूत्वा चिद्वृत्तिमपि सन्त्यजेत् ॥

他应修习瑜伽，于至上自性中降伏三种古那。令自身与彼（至上）本性同一后，应舍弃乃至心识的诸般变动。

Verse 46

ततः परमनिर्वाणमतीन्द्रियमगोचरम् । यद्बुद्धेर्यन्न चाख्यातुं शक्यते तत् समश्नुते ॥

此后他证得无上涅槃——超越诸根，超越一切境界——那超出理智、不可言说者。

Verse 47

एतत् सर्वं समाख्यातं तवालर्क ! यथार्थवत् । प्राप्स्यसे येन तद्ब्रह्म संक्षेपात्तन्निबोध मे ॥

阿拉尔迦啊，这一切我已如实为你阐明。现在请从我这里简要领会：凭借何者你将证得彼梵（Brahman）。

Verse 48

शशाङ्करश्मिसंयोगाच्छन्द्रकान्तमणिः पयः । समुत्सृजति नायुक्तः सोपमा योगिनः स्मृता ॥

当与月光相接触时，月光宝石（candrā-kānta，月石）会渗出液体；但若不在适当的相合之中，则不渗出。此被忆为瑜伽行者之譬喻。

Verse 49

यच्चार्करश्मिसंयोगादर्ककान्तो हुताशनम् । आविष्करोति नैकः सन्नुपमा सापि योगिनः ॥

又如日光宝石（arkakānta，日石）与日光相合便能生火——虽其自身并非多种火焰——此亦为瑜伽行者之譬喻。

Verse 50

पिपीलिकाखु-नकुल-गृहगोधा-कपिञ्जलाः । वसन्ति स्वामिवद् गेहे ध्वस्ते यान्ति ततोऽन्यतः ॥

蚂蚁、老鼠、獴、家壁虎与鹧鸪栖居于屋中，宛如其主；当房屋毁坏时，它们便迁往他处。

Verse 51

दुःखन्तु स्वामिनो ध्वंसे तस्य तेषां न किञ्चन । वेश्मनो यत्र राजेन्द्र सोपमा योगसिद्धये ॥

当那房屋被毁，忧伤属于其主人；对那些生灵而言却无所系。大王啊，此譬喻乃为说明瑜伽成就（悉地）的获得。

Verse 52

मृद्वाहिकाल्पदेहापि मुखाग्रेणाप्यणीयसाः । करोति मृद्भारचयमुपदेशः स योगिनः ॥

即使是搬运泥土的蚂蚁，虽其身微小、口端更细，亦能堆成沉重的土丘。此乃对瑜伽行者的教诲。

Verse 53

पशुपक्षिमनुष्याद्यैः पत्रपुष्पफलान्वितम् । वृक्षं विलुप्यमानन्तु दृष्ट्वा सिध्यन्ति योगिनः ॥

见一株具足叶、花、果的树，被野兽、飞鸟、人等攫取掠夺——瑜伽行者由此取法而得成就（悉地）。

Verse 54

रुरुशावविषाणाग्रमालक्ष्य तिलकाकृतिम् । सह तेन विवर्धन्तं योगी सिद्धिमवाप्नुयात् ॥

观察幼小鲁鲁鹿之角尖，形如芝麻印记，并见其随身渐渐增长——瑜伽行者由悟渐增之理而得圆满成就。

Verse 55

द्रवपूर्णमुपादाय पात्रमारोहतो भुवः । तुङ्गमार्गं विलोक्योच्चैर्विज्ञातं किं न योगिना ॥

持一器盛满液体，见（有人）自地面沿陡径攀升——关于谨慎持衡与上升之道，瑜伽行者又有何不明？

Verse 56

सर्वस्वे जीवनायालं निखाते पुरुषस्य या । चेष्टा तां तत्त्वतो ज्ञात्वा योगिनः कृतकृत्यता ॥

当一人为了生存而埋藏其全部财物，遂作种种奔劳——瑜伽行者洞见此等努力之真实体性，便成为已达所愿之人。

Verse 57

तद्गृहं यत्र वसतिः तद्भोज्यं येन जीवति । येन सम्पद्यते चार्थस्तत्सुखं ममतात्र का ॥

此即所居之“家”；此即赖以存活之“食”；此即成办所求之“财”；此即所谓“乐”——于此诸法之中，何处有“我所”之执？

Verse 58

अभ्यार्थितोऽपि तैः कार्यं करोति करणैर्यथा । तथा बुद्ध्यादिभिर्योगी पारक्यैः साधयेत्परम् ॥

正如一人虽受他人催促，仍借助行为之器具而行事；同样，瑜伽行者亦应依凭理智（buddhi）及其余诸器官（心与诸根），将它们视若外在于己，以成就至上者。

Verse 59

जड उवाच ततः प्रणम्यात्रिपुत्रमलर्कः स महीपतिः । प्रश्रयावनतो वाक्यमुवाचातिमुदान्वितः ॥

惰者（Jaḍa）说道：于是阿拉尔迦王（Alarka）向阿特里之子俯首致敬，满怀大喜而发言，其言辞充满谦卑与敬仰。

Verse 60

अलर्क उवाच दिष्ट्या देवैरिदं ब्रह्मन् ! पराभिभवसम्भवम् । उपपादितमत्युग्रं प्राणसन्देहदं भयम् ॥

阿拉尔迦（Alarka）说道：凭借善缘——确然是诸天之力——这极其凶猛的恐惧，由我的受辱与败北而生，竟被引发；它使我连自身性命都起了疑惧。

Verse 61

दिष्ट्या काशिपतेर्भूरि-बलसम्पत्पराक्रमः । यदुच्छेदादिहासयातः स युष्मत्सङ्गदो मम ॥

凭借善缘，迦尸（Kāśi）之王具足大力、资财与勇武；由于他摧毁了我的权势与地位，我才来到此处——而这又使我得以亲近并结缘于你。

Verse 62

दिष्ट्या मन्दबलश्चाहं दिष्ट्या भृत्याश्च मे हताः । दिष्ट्या कोशः क्षयं यातो दिष्ट्याहं भीतिमागतः ॥

凭借善缘，我在权势上变得衰弱；凭借善缘，我的随从被诛；凭借善缘，我的国库败落；凭借善缘，我陷入恐惧之中。

Verse 63

दिष्ट्या त्वत्पादयुगलं मम स्मृतिपथं गतम् । दिष्ट्या त्वदुक्तयः सर्वा मम चेतसि संस्थिताः ॥

承蒙善缘，你的一双圣足进入了我记忆之道；承蒙善缘，你的一切教诲已在我心中安立不动。

Verse 64

दिष्ट्या ज्ञानं ममोत्पन्नं भवतश्च समागमात् । भवता चैव कारुण्यं दिष्ट्या ब्रह्मन् ! कृतं मम ॥

承蒙善缘，因得遇见你，智慧在我心中生起；又承蒙善缘，婆罗门啊，你对我示以慈悲。

Verse 65

अनर्थोऽप्यर्थतां याति पुरुषस्य शुभोदयॆ । यथेदमुपकाराय व्यसनं सङ्गमात्तव ॥

当吉祥的觉醒生起时，连灾厄也会成为对人有意义的利益——正如此次不幸因得遇见你而转为助益于我。

Verse 66

सुबाहुरुपकारी मे स च काशिपतिः प्रभो । ययोः कृतेऽहं संप्राप्तो योगीश ! भवतोऽन्तिकम् ॥

苏婆呼曾是我的施惠者——迦尸国那位国王亦复如是，主啊；正因那二人，瑜伽行者之主，我得以来到你面前。

Verse 67

सोऽहं तव प्रसादाग्नि-निर्दग्धाज्ञानकिल्बिषः । तथा यतिष्ये येनेदृङ् न भूयां दुःखभाजनम् ॥

因此，我——无明之罪已被你恩典之火焚尽——将如是精进，使我不再成为这般忧苦的器皿。

Verse 68

परित्यजिष्ये गार्हस्थ्यमार्तिपादपकाननम् । त्वत्तोऽनुज्ञां समासाद्य ज्ञानदातुर्महात्मनः ॥

“在得到您的许可之后，噢伟大的心灵、赐予知识者，我将舍弃居家之道——其表相不过是虚饰与苦难。”

Verse 69

दत्तात्रेय उवाच गच्छ राजेन्द्र ! भद्रं ते यथा ते कथितं मया । निर्ममो निरहङ्कारस्तथा चर विमुक्तये ॥

达多特利耶说道：“去吧，诸王之最；愿吉祥归于你。为求解脱，当如我所教而住——无占有、无我慢。”

Verse 70

जड उवाच एवमुक्तः प्रणम्यैनमाजगाम त्वारान्वितः । यत्र काशिपतिर्भ्राता सुबाहुश्चास्य सोऽग्रजः ॥

阇陀说道：“既受如是教诲，他向其顶礼，随即疾行至其兄弟所在之处——迦尸之主与长兄苏婆呼。”

Verse 71

समुत्पत्य महाबाहुं सोऽलर्कः काशिभूपतिम् । सुबाहोरग्रतो वीरमुवाच प्रहसन्निव ॥

阿拉尔迦起身，在苏婆呼面前，对那位臂力雄伟的英雄——迦尸王——开口说道，仿佛带着一丝微笑。

Verse 72

राज्यकामुक काशीश ! भुज्यतां राज्यमूर्जितम् । तथा च रोचते तद्वत् सुबाहोः संप्रयच्छ वा ॥

“噢迦尸之主，渴求王位者！请享受这强盛的国度。或者若你以此为乐，也可同样将它交与苏婆呼。”

Verse 73

काशिराज उवाच किमलर्क ! परित्यक्तं राज्यं ते संयुगं विना । क्षत्रियस्य न धर्मोऽयं भवांश्च क्षत्रधर्मवित् ॥

迦尸国王说道：“阿拉尔迦！你为何不经战斗便舍弃王国？此非刹帝利之本分——而你本是通晓刹帝利法（kṣatriya-dharma）之人。”

Verse 74

निर्जितामात्यवर्गस्तु त्यक्त्वा मरणजं भयम् । सन्दधीत शरं राजा लक्ष्यं उद्दिश्य वैरिणम् ॥

“既已制御其群臣之环，并抛却由死亡而生的恐惧，国王当搭箭上弦，以敌为的而瞄准。”

Verse 75

तं जित्वा नृपतिर्भोगान् यथाभिलषितान् वरान् । भुञ्जीत परमं सिद्ध्यै यजेत च महामखैः ॥

“既已征服彼者，国王当随其所愿享受殊胜之乐，以求至上成就；亦当举行盛大的祭祀（yajña）。”

Verse 76

अलर्क उवाच एवमीदृशकं वीर ! ममाप्यासीन् मनः पुरा । साम्प्रतं विपरीतार्थं शृणु चाप्यत्र कारणम् ॥

阿拉尔迦说道：“勇士啊！我之心昔日亦曾如此。然今请听相反之结论——并其所以然。”

Verse 77

यथायं भौतिकः सङ्घस्तथान्तः करणं नृणाम् । गुणास्तु सकलास्तद्वदशेषेष्वेव जन्तुषु ॥

“正如此身乃物质之聚合，人之内器（心识之复合体）亦复如是；同样，一切诸德性（guṇa）无一例外，皆圆满存在于一切众生之中。”

Verse 78

चिच्छक्तिरेक एवायं यदा नान्योऽस्ति कश्चन । तदा का नृपते ज्ञानान्मित्रारिप्रभुभृत्यता ॥

大王啊，当唯有这唯一的觉知之力（意识之Śakti）存在，而别无他物时；一旦智慧生起，“朋友”与“敌人”，或“主人”与“仆从”的观念，还能有什么立足之处？

Verse 79

तन्मया दुःखमासाद्य त्वद्भयोद्भवमुत्तमम् । दत्तात्रेयप्रसादेन ज्ञानं प्राप्तं नरेश्वर ॥

人中之主啊，我曾遭遇由对你之畏惧而生的至上悲苦；蒙达多特利耶（Dattātreya）之恩，我得证真实之知。

Verse 80

निर्जितेन्द्रियवर्गस्तु त्यक्त्वा सङ्गमशेषतः । मनो ब्रह्मणि सन्धाय तज्जये परमो जयः ॥

然而，既已征服诸根之军，尽舍一切执著，令心安住于梵（Brahman）；战胜“彼”者，即为至上之胜利。

Verse 81

संसाध्यमन्यत्तत्सिद्ध्यै यतः किञ्चिन्न विद्यते । इन्द्रियाणि च संयम्य ततः सिद्धिं नियच्छति ॥

为得彼等圆满，别无他事可作；唯以摄伏诸根，即能获得成就（siddhi）。

Verse 82

सोऽहं न तेऽरिर्न ममासि शत्रुः सुबाहुरेषो न ममापकारी । दृष्टं मया सर्वमिदं यथात्मा अन्विष्यतां भूप ! रिपुस्त्वयान्यः ॥

我非汝之敌，汝亦非我之仇；此苏婆呼（Subāhu）于我无有过恶。我已见此一切皆为自我（Ātman）。大王当求之：敌在别处（非汝所想）。

Verse 83

इत्त्थं स तेनाभिहितो नरेन्द्रो हृष्टः समुत्थाय ततः सुबाहुः । दिष्ट्येति तं भ्रातरमाभिनन्द्य काशीश्वरं वाक्यमिदं बभाषे ॥

王听他如此说道，欢喜起身。随后，苏婆胡向那位兄弟致意，祝曰“吉祥！”，并对迦尸之主说了如下言辞。