Adhyaya 18: Arjuna Declines the Throne; Garga Directs Him to Dattatreya; The Gods Defeat the Daityas through Dattatreya’s Vision and the Movement of Lakshmi

Verse 1

इति श्रीमार्कण्डेयपुराणे पितापुत्रसंवादे दत्तात्रेयोत्पत्तिर्नाम सप्तदशोऽध्यायः । अष्टादशोऽध्यायः । पुत्र उवाच कस्यचित्त्वथ कालस्य कृतवीर्यात्मजोऽर्जुनः । कृतवीर्ये दिवं याते मन्त्रिभिः सपुहितैः ॥

至此，在《圣·摩尔迦ṇḍeya往世书》中，于父子对话之中，名为《达多特利耶（Dattātreya）之起源》的第十七章告终。今始第十八章。其子曰：过了一段时日，克利多毗利耶之子阿周那——当克利多毗利耶已升天之后——群臣与王家祭司前来觐见。

Verse 2

पौरैश्चात्माभिषेकार्थं समाहूतोऽब्रवीदिदम् । नाहं राज्यं करिष्यामि मन्त्रिणो नरकोत्तरम् ॥

又被国民召请为其举行加冕灌顶之礼时，他说道：“诸位大臣，我不愿承受王位——此事（若治理失当）将导向地狱。”

Verse 3

यदर्थं गृह्यते शुल्कं तदनिष्पादयन् वृथा । पण्यानां द्वादशं भागं भूपालाय वणिग्जनः ॥

若征收关税却不履行其所为之目的（即护卫与秩序），则此征收徒然无益。商人之众向国王奉纳货物的十二分之一。

Verse 4

दत्त्वार्थरक्षिभिर्मार्गे रक्षितो याति दस्युतः । गोपाश्च घृततक्रादेः षड्भागञ्च कृषीबलाः ॥

既已缴纳，行人便在守卫财物之兵的护持下行于道路，远离盗贼。牧牛者（纳其分）自酥油(ghee)、酪乳等物；耕作者（纳）六分之一。

Verse 5

दत्त्वान्यद्भूबुजे दद्युर्यदि भागं ततोऽधिकम् । पण्यादीनामशेषाणां वणिजो गृह्णतस्ततः ॥

若人在缴纳之后，仍被迫向土地享用者（国王）交出超过应纳之分，则商人便会撤去（或停止运来）一切货物等物。

Verse 6

इष्टापूर्तविनाशाय तद्राज्ञश्चौरधर्मिणः । यद्यन्यैः पालयते लोकस्तद्वृत्तयन्तरसंश्रितैः ॥

行事如盗之王，必致其 iṣṭa 与 pūrta 之功德毁灭；因为若民众由他人——以他业为生者——加以护持，则王之取用即成盗取。

Verse 7

गृह्णतो बलिषड्भागं नृपतेर्नरको ध्रुवम् । निरूपितमिदं राज्ञः पूर्वै रक्षणवेतनम् ॥

凡王取 bali 与六分之一而不尽护民之责者，堕地狱必定无疑。古圣已判定：此乃国王为护持所受之薪酬（即赋税唯作为守护之报酬方为正当）。

Verse 8

अरक्षंश्चौरतश्चौर्यं तदेनो नृपतेर्भवेत् । तस्माद्यदि तपस्तप्त्वा प्राप्तो योगित्वमीप्सितम् ॥

若国王不能保护臣民免遭盗贼侵害，则盗贼所行之盗窃，便成为国王之罪。因此，若你已修苦行而得所愿之瑜伽境界，就当依之而行：守护众生，依法（达摩）而治。

Verse 9

भुवः पालनसामर्थ्ययुक्त एको महीपतिः । पृथिव्यां शस्त्रधृङ्मान्यस्त्वहमेवर्धिसंयुतः । ततो भविष्ये नात्मानं करिष्ये पापभागिनम् ॥

（他思忖道：）“大地之上当有一位独一的君主，具足护持世界之力。我在执兵之士中受尊崇，亦具威力与昌盛。故我当成为那位统治者，不使自身分担罪业。”

Verse 10

पुत्र उवाच तस्य तन्निश्चयं ज्ञात्वा मन्त्रिमध्यस्थितोऽब्रवीत् । गर्गो नाम महाबुद्धिर्मुनिश्रेष्ठो वयोऽतिगः ॥

其子说道：既已明了他的决意，立于群臣之中的一人开口——名为伽尔伽（Garga），大智卓绝，为诸圣贤之最，年岁已高。

Verse 11

यद्येवं कर्तुकामस्त्वं राज्यं सम्यक् प्रशासितुम् । ततो शृणुष्व मे वाक्यं कुरुष्व च नृपात्मज ॥

若你确欲正当地治理王国，王子啊，就当听我之言，并依之而行。

Verse 12

दत्तात्रेयं महाभागं सह्यद्रोणीकृताश्रयम् । तम् आराधय भूपाल पाति यो भुवनत्रयम् ॥

大王啊，当礼敬供奉达塔特雷耶（Dattātreya）——至为吉祥者，安住于萨希亚（Sahya）山谷之中；因为他护持三界。

Verse 13

योगयुक्तं महाभागं सर्वत्र समदर्शिनम् । विष्णोरंशं जगद्धातुरवतीर्णं महीतले ॥

他笃修瑜伽，光辉卓著，以平等之见观照一切；作为毗湿奴——护持世界者——的流出化现，降临于大地。

Verse 14

यम् आराध्य सहस्राक्षः प्राप्तवान् पदमात्मनः । हृतं दुरात्मभिर्दैत्यैर्जघान च दितेः सुतान् ॥

礼敬了他之后，“千眼者”（因陀罗）夺回了被邪恶的代底耶所篡夺的本位，并诛杀了底蒂之子。

Verse 15

अर्जुन उवाच कथमाराधितो देवैर्दत्तात्रेयः प्रतापवान् । कथञ्चापहृतं दैत्यैरिन्द्रत्वं प्राप वासवः ॥

阿周那说：诸天是如何礼敬大威力的达多特利耶（Dattātreya）的？又当代底耶夺取了因陀罗之位后，婆娑婆（因陀罗）如何重新夺回？

Verse 16

गर्ग उवाच देवानां दानवानाञ्च युद्धमासीद् सुदारुणम् । दैत्यानामीश्वरो जम्भो देवानाञ्च शचीपतिः ॥

伽尔伽说：天神与达那婆之间爆发了一场极其可怖的战争。代底耶之主为阇婆（Jambha），而天神之主则是舍契之夫（因陀罗）。

Verse 17

तेषाञ्च युध्यमानानां दिव्यः संवत्सरो गतः । ततो देवाः पराभूता दैत्याः विजयिनोऽभवन् ॥

他们交战之际，转瞬已过一“天年”。随后诸天败北，代底耶得胜。

Verse 18

विप्रचित्तिमुखैर्देवा दानवैस्ते पराजिताः । पलायनकृतोत्साहा निरुत्साहा द्विषज्जये ॥

诸天被由毗钵罗质底（Vipracitti）统领的达那婆（Dānava）击败。他们的勇气只化为逃遁；面对敌方的胜利，诸神意气消沉。

Verse 19

बृहस्पतिमुपागम्य दैत्यसैन्यवधेप्सवः । अमन्त्रयन्त सहिता बालखिल्यैस्तथर्षिभिः ॥

为求毁灭阿底耶（Daitya）之军，诸天趋近布里哈斯帕提（Bṛhaspati），并与之共同商议；巴拉奇利耶（Bālakhilya）等诸仙（Ṛṣi）亦随侍在侧。

Verse 20

बृहस्पतिरुवाच दत्तात्रेयṃ महात्मानमत्रेः पुत्रं तपोधनम् । विकृताचरणं भक्त्या सन्तोषयितुमर्हथ ॥

布里哈斯帕提说道：“你们应以虔敬之心令大心者达多特利耶（Dattātreya）欢喜——阿特里（Atri）之子，具足苦行之力；其行止超越常规。”

Verse 21

स वो दैत्यविनाशाय वरदो दास्यते वरम् । ततो हनिष्यथ सुराः सहिता दैत्यदानवान् ॥

彼为赐愿者，将赐予你们一愿，以成就对阿底耶（Daitya）的毁灭。其后，诸神合一，必将诛灭阿底耶与达那婆（Dānava）。

Verse 22

गर्ग उवाच इत्युक्तास्ते तदा जग्मुर्दत्तात्रेयाश्रमं सुराः । ददृशुश्च महात्मानं तं ते लक्ष्म्या समन्वितम् ॥

伽尔伽（Garga）说道：“诸天既受此言，便前往达多特利耶（Dattātreya）的林居道场；他们见到那位大心者，具足光辉与吉祥福运。”

Verse 23

उद्गीयमानं गन्धर्वैः सुरापानरतं मुनिम् । ते तस्य गत्वा प्रणतिमवदन् साध्यसाधनम् ॥

他们看见那位仙圣正被乾闼婆歌咏赞颂，却在饮用醇酒。众神走近，俯首礼拜，致以恭敬的问安，意在成就自身所求。

Verse 24

चक्रुः स्तवञ्चोपजहरुर्भक्ष्यभोज्यस्त्रगादिकम् । तिष्ठन्तमनुतिष्ठन्ति यान्तं यान्ति दिवौकसः ॥

他们献上赞颂的圣歌，又奉上可供享用的饮食、花鬘等物。圣者起身时，天界众生亦侍立其侧；圣者行走时，他们随行相从。

Verse 25

आराधयामासुरधः स्थितास्तिष्ठन्तमासने । स प्राह प्रणतान् देवान् दत्तात्रेयः किमिष्यते । मत्तो भवद्भिर्येनेयं शुश्रूषा क्रियते मम ॥

他们在下方侍立而礼拜，他则安坐于座。随后，达多特利耶对俯伏的诸天说道：“你们从我这里所求为何，竟为此而如此侍奉于我？”

Verse 26

देवा ऊचुः दानवैर्मुनिशार्दूल ! जम्भाद्यैर्भूर्भुवादिकम् । हृतं त्रैलोक्यमाक्रम्य क्रतुभागाश्च कृत्स्नशः ॥

诸天说道：“噢，诸仙之虎！那达那婆——阇婆等——横行三界，夺取了布尔界、布瓦尔界及其余诸界；并且夺走了一切祭祀中本应归于我们的份额。”

Verse 27

तद्वधे कुरु बुद्धिं त्वं परित्राणाय नोऽनघ । त्वत्प्रसादादभीप्सामः पुनः प्राप्तं त्रिविष्टपम् ॥

“因此，噢，无垢者，请为护佑我等而专心致力于歼灭他们。凭借您的恩德，我们愿再度夺回特里维什塔帕（天界）。”

Verse 28

दत्तात्रेय उवाच मद्याऽसक्तोऽहमुच्छिष्टो न चैवाऽहं जितेन्द्रियः । कथमिक्छथ मत्तोऽपि देवाḥ शत्रुपराभवम् ॥

达多特利耶说道：“我贪著于酒；我是不净者（食余者）；且尚未制伏诸根。诸天怎能竟欲从我这里求得你们敌人的败亡？”

Verse 29

देवा ऊचुः अनघस्त्वं जगन्नाथ न लेपस्तव विद्यते । विद्याक्षालनशुद्धान्तर्निविष्टज्ञानदीधिते ॥

诸天说道：“无罪的世间之主啊，任何污点都不沾染于你。你的内在由知识的净化之力而澄明，智慧的光辉常住于你之中。”

Verse 30

दत्तात्रेय उवाच सत्यमेतत् सुरा विद्या ममाऽस्ति समदर्शिनः । अस्याऽस्तु योषितः सङ्गादहमुच्छिष्टतां गतः ॥

达多特利耶说道：“诚然，诸天啊：知识在我，我亦平等观一切。然而，由于与此女子相交，我竟至于名为‘ucchiṣṭa’（因食余而染污）的境地。”

Verse 31

स्त्रीसम्भोगो हि दोषाय सातत्येनोपसेवितः । एवमुक्तास्ततो देवाḥ पुनर्वचनमब्रुवन् ॥

沉溺于与女子的欲乐，若不断追逐，确实会导致过失。如此说罢，诸天又复开口。

Verse 32

देवा ऊचुः अनघेयं द्विजश्रेष्ठ जगन्माता न दूष्यते । यथांशुमाला सूर्यस्य द्विज-चाण्डालसङ्गिनी ॥

诸天说道：“无罪的最胜二生者啊，世间之母（天女/女神，Devī）不为污秽所染——正如日光之鬘不为污秽所染，虽同样与婆罗门及旃陀罗相接触。”

Verse 33

गर्ग उवाच एवमुक्तस्ततो देवैर्दत्तात्रेयोऽब्रवीदिदम् । प्रहस्य त्रिदशान् सर्वान् यद्येतद्भवतां मतम् ॥

伽尔伽说道：诸天如此启请之后，达多特利耶便含笑望向那三十位天神，说道：“若这确是你们的本意……”

Verse 34

तदाऽहूयाऽसुरान् सर्वान् युद्धाय सुरसत्तमाः । इहाऽनयत मद्दृष्टिगोचरं मा विलम्बतः ॥

“那么，诸天之最啊，召集一切阿修罗来作战。把他们带到此处，置于我目光所及之内——不可迟延。”

Verse 35

मद्दृष्टिपातहुतभुक्-प्रक्षीणबलतेजसः । येन नाशमशेषास्ते प्रयान्ति मम दर्शनात् ॥

“一旦被我目光所击，他们将如同被祭火焚尽；其力与光辉尽皆衰竭。仅凭我这一瞥，他们全都将走向毁灭。”

Verse 36

गर्ग उवाच तस्य तद्वचनं श्रुत्वा देवैर्दैत्याः महाबलाः । आहवाय समाहूता जग्मुर्देवगणान् रुषा ॥

伽尔伽说道：听闻此言，那些强大的底提耶——被诸天召来应战者——怒气冲冲地出阵，迎向天众之军。

Verse 37

ते हन्यमाना दैतेयैर्देवाḥ शीघ्रं भयातुराः । दत्तात्रेयाश्रमं जग्मुः समेताः शरणार्थिनः ॥

被底提耶击溃后，诸天——迅速地、因恐惧而忧惶——一同前往达多特利耶的隐修林，求取庇护。

Verse 38

तमेव विविशुर्दैत्याḥ कालयन्तो दिवौकसः । ददृशुश्च महात्मानं दत्तात्रेयं महाबलम् ॥

阿修罗族的代提耶众进入那处所在，侵扰天界居民；他们看见了伟大而有力的达塔特雷耶。

Verse 39

वामपार्श्वस्थितामिष्टामशेषजगतां शुभाम् । भाऱ्याञ्चास्य सुचार्वङ्गीं लक्ष्मीमिन्दुनिभाननाम् ॥

在他左侧，他们看见他心爱的妻子——为诸世界带来吉祥——肢体娴雅如吉祥天女（拉克什米），面容明净如月。

Verse 40

नीलोत्पलाभनयनां पीनश्रोणिपयोधराम् । गदन्तीं मधुरां भाषां सर्वैर्योषिद्गुणैर्युताम् ॥

她双目如青莲，腰胯与胸乳丰盈，说话柔美甘甜，并具足一切女性的德行。

Verse 41

ते तां दृष्ट्वाग्रतो दैत्याḥ साभिलाषा मनोभवम् । न शेषुरुद्धतं धैर्यान्मनसा वोढुमातुराः ॥

见她在前，代提耶众满怀渴慕，为欲念所击；他们无法自持，难以承受心中汹涌的情欲波涛。

Verse 42

त्यक्त्वा देवान् स्त्रियं तां तु हर्तुकामा हतौजसः । तेन पापेन मुह्यन्तः संशक्तास्ते ततोऽब्रुवन् ॥

他们抛却与诸天的争战，气势已衰者竟欲夺取那女子；为此罪业所迷惑，他们聚集一处，继而开口说道。

Verse 43

स्त्रोरत्नमेतत् त्रैलोक्ये सारं नो यदि वै भवेत् । कृतकृत्यास्ततः सर्व इति नो भावितं मनः ॥

“她是三界女子中的至宝；若她成为我们的本质（为我所有），则我们众皆得圆满。”——他们心中如此断定。

Verse 44

तस्मात् सर्वे समुत्क्षिप्य शivikāyāṃ सुरार्दनाः । आरोप्य स्वमधिष्ठानं नयाम इति निश्चिताः ॥

因此，那些折磨诸天者都决意道：“把她抬起，安置在肩舆上，带到我们的住处去。”

Verse 45

गर्ग उवाच सानुरागास्ततस्ते तु प्रोक्ताश्चेत्थं परस्परम् । तस्य तां योषितं साध्वीं समुत्क्षिप्य स्मरार्दिताः ॥

伽尔伽说道：就这样，他们怀着情欲彼此言说；继而为欲望所煎迫，便抬起了他那贤德的妻子。

Verse 46

शivikāyāṃ समारोप्य सहिताः दैत्यदानवाः । शिरः सु शivikāṃ कृत्वा स्वस्थानाभिमुखं ययुः ॥

将她安置于肩舆之上后，诸代提耶与达那婆一同把它顶在头上，向自己的住处行去。

Verse 47

दत्तात्रेयस्ततो देवान् विहस्येदमथाब्रवीत् । दिष्ट्या वर्धथ दैत्यानामेषा लक्ष्मीः शिरोगता । सप्त स्थानान्यतिक्रान्ता नवमं यमुपैष्यति ॥

于是达多特利耶笑着对诸天说道：“代提耶的福运确实增长了——这位‘拉克什弥’已临在他们头上！越过七处驿站之后，她将去往第九处。”

Verse 48

देवा ऊचुः कथयस्व जगन्नाथ ! केषु स्थानेष्वस्थिताः । पुरुषस्य फलं किं वा प्रयच्छत्यथ नश्यति ॥

诸天神说道：“请告知我们，噢世间之主——她住于哪些处所（安住之站）？她赐予世人何等果报？随后她又如何消逝、离去？”

Verse 49

दत्तात्रेय उवाच नृणां पदे स्थिता लक्ष्मीर् निलयं सम्प्रयच्छति । सक्थ्न्योश्च संस्थिता वस्त्रं तथा नानाविधं वसु ॥

达多特利耶说道：“当吉祥天女拉克什米安住于人的足下时，她赐予居所；当她位于大腿之处时，她赐予衣服与种种财富。”

Verse 50

कलत्रञ्च गुह्यसंस्था क्रोडस्था पत्यदायिनी । मनोरथान् पूरयति पुरुषाणां हृदि स्थिता ॥

“当她安住于隐秘之处时，赐予妻室；安住于腰胯/膝间时，赐予夫君；而当她住于心中时，便成就世人的诸愿。”

Verse 51

लक्ष्मीर् लक्ष्मीवतां श्रेष्ठा कण्ठस्था कण्ठभूषणम् । अभीष्टबन्धुदारैश्च तथाश्लेषं प्रवासिभिः ॥

“吉祥天女拉克什米——诸福之中最胜者——当她住于喉间时，赐予颈饰；并且她也赐予与至亲与配偶的相聚与拥抱，即便是因远行或流放而久别之人亦然。”

Verse 52

सृष्टानुवाक्यलावण्यमाज्ञामवितथां तथा । मुखसंस्था कवित्वञ्च यच्छत्युदधिसम्भवा ॥

“生于大海的吉祥天女拉克什米，当她安住于口中时，赐予言辞之美、无不应验的号令（有效的权威），并赐予诗才。”

Verse 53

शिरोगता सन्त्यजति ततो 'न्यं याति चाश्रयम् । सेयं शिरोगता चैतान् परित्यक्ष्यति साम्प्रतम् ॥

当吉祥天女拉克什米到达头顶时，她便舍离此人，转而投向别的依止。如今，这位已至头顶的拉克什米，将在此刻舍弃这些仇敌。

Verse 54

प्रगृह्यास्त्राणि बद्ध्यन्तां तस्मादेते सुरारयः । न भेतव्यं भृशञ्चैते मया निस्तेजसः कृताः । परदारावमर्षाच्च दग्धपुण्याः हतौजसः ॥

“因此，拿起你们的兵器，捆缚这些天神之敌。不要过分畏惧他们；我已使他们失去光辉威德。由于他们对他人妻室的暴行，其功德已被焚尽，勇力亦已毁灭。”

Verse 55

ततस्ते विविधैरस्त्रैर्वध्यमानाः सुरारयः । मूध्नि लक्ष्म्या समाक्रान्ता विनेशुरिति नः श्रुतम् ॥

于是，那些天神之敌被种种兵器击倒而灭亡——正如我们所闻，他们乃被拉克什米压在头顶而碾碎。

Verse 56

लक्ष्मीश्चीत्पत्य सम्प्राप्ता दत्तात्रेयं महामुनिम् । स्तूयमाना सुरैः सर्वैर्दैत्यनाशान्मुदान्वितैः ॥

而吉祥天女拉克什米与其主同来，趋近大圣达塔特雷亚；诸天因阿修罗族（代提耶）被灭而欢喜，齐声赞颂（他/她）。

Verse 57

प्रणिपत्य ततो देवा दत्तात्रेयं मनीषिणम् । नाकपृष्ठमनुप्राप्ता यथापूर्वं गतज्वराः ॥

随后，诸天向睿智的达塔特雷亚俯首致敬，复又如前回到天界之境——从忧患中解脱。

Verse 58

तथा त्वमपि राजेन्द्र ! यदीच्छसि यथेप्सितम् । प्राप्तुमैश्वर्यमतुलं तूर्णमाराधयस्व ताम् ॥

因此，至善之王啊——若你欲得所愿，为迅速获得无与伦比的主权，应当立刻礼敬并供奉她（女神）。