Adhyaya 23: Kuru’s Consecration and the Sanctification of Samantapañcaka (Kurukshetra)

Verse 1

देवदेव उवाच तस्यां तपत्यां नरसत्तमेन जातः सुतः पार्थिवलक्षणस्तु स जातकर्मादिभिरेव संस्कृतो विवर्द्धताज्येन हुतो यथाग्निः

Devadeva phán: Nơi nàng Tapatī ấy, bởi bậc tối thượng trong loài người, một hoàng tử ra đời, mang đủ tướng trạng của bậc quân vương. Đứa trẻ được làm các lễ saṃskāra đúng phép, khởi đầu bằng lễ jāta-karma; và lớn lên như ngọn lửa được nuôi bằng bơ ghee ngày càng thêm.

Verse 2

कृतो ऽस्य चूडाकरणश्च देवा विप्रण मित्रावरुणात्मजेन नवाब्दिकस्य व्रतबन्धनं च वेदे च शास्त्रे विधिपारगो ऽबूत्

Hỡi chư thiên, lễ cūḍākaraṇa (cắt tóc) của ngài được cử hành bởi một bà-la-môn, con của Mitra và Varuṇa. Khi lên chín tuổi, lễ thọ giới (upanayana / vrata-bandhana) cũng được thực hiện; và ngài trở thành người tinh thông, vượt đến bờ kia của nghi pháp trong Veda và các śāstra.

Verse 3

ततश्चतुःपड्भिरपीह वर्षैः सर्वज्ञतामभ्यगमत ततो ऽसौ ख्यातः पृथिव्यां पुरुषोत्तमो ऽसौ नाम्ना कुरुः संवरणस्य पुत्रः

Sau đó, ngay tại đây chỉ trong bốn hoặc năm năm, ngài đạt đến trạng thái toàn tri (tri kiến viên mãn). Từ đó, ngài được danh tiếng trên cõi đất như bậc nhân kiệt tối thượng; tên là Kuru, con của Saṃvaraṇa.

Verse 4

ततो नरपतिर्दृष्ट्वा धर्मिकं तनयं शुभम् दारक्रियार्थमकरोद् यत्नं शुभकुले ततः

Bấy giờ nhà vua, thấy người con trai cát tường và sống theo dharma, liền nỗ lực lo việc hôn phối, tìm kiếm một gia tộc cao quý.

Verse 5

सोदामिनीं सुदाम्नस्तु सुतां रूपाधिकां नपः कुरोरर्थाय वतवान् स प्रादात् कुरवे ऽपि ताम्

Vị vua ấy, đã quyết định như vậy, liền gả cho Kuru nàng Sūdāminī—con gái của Sūdāman—người có dung sắc vượt trội, vì lợi ích và mối liên minh hôn phối của Kuru.

Verse 6

स तां नृपसुतां लब्ध्वा धर्मार्थावविरोधयन् रेमे तन्व्या सह तया पौलोम्या मघवानिव

Khi đã được nàng công chúa ấy, ngài vui hưởng cùng nàng—thân hình thon mảnh—mà không để dharma và artha đối nghịch nhau, như Maghavān (Indra) với Paulomī (Śacī).

Verse 7

ततो नरपतिः पुत्रं राज्यभारक्षमं बली विदित्वा योवराज्याय विधानेनाभ्यषेचयत्

Bấy giờ nhà vua, nhận biết con trai Bali hùng mạnh và có thể gánh vác trọng trách vương quốc, liền theo đúng nghi lễ mà làm lễ quán đảnh, lập ngài làm thái tử (yuvarāja).

Verse 8

ततो राज्ये ऽभिषिक्तस्तु कुरुः पित्रा निजे पदे पालयामास स महीं पुत्रवच्च स्वयं प्रजाः

Bấy giờ Kuru, được phụ vương làm lễ quán đảnh tấn phong lên ngôi vương đúng với địa vị chính đáng của mình, đã hộ trì cõi đất và tự thân chăm sóc thần dân như con ruột của mình.

Verse 9

स एव क्षेत्रपालो ऽभूत् पशुपालः स एव हि स सर्वपालकश्चासीत् प्रजापालो महाबलः

Chính ngài trở thành người hộ vệ lãnh thổ; quả thật ngài cũng là người bảo hộ đàn gia súc. Ngài là bậc che chở muôn loài, là người hộ dân, đầy đủ đại lực.

Verse 10

ततो ऽस्य बुद्धिरुपन्ना कीर्तिर्लोके गरीयसी यावत्कीर्तिः सुसंस्था हि तावद्वासः सुरैः सह

Bấy giờ ý chí của ngài trở nên kiên định, và danh tiếng trong đời càng thêm trọng đại. Vì chừng nào danh tiếng còn được thiết lập vững bền, chừng ấy nơi cư trú của người ấy (như thể) ở cùng chư thiên.

Verse 11

स त्वेवं नृपतिश्रेष्ठो याथातथ्यमवेक्ष्य च विचचार महीं सर्वां कीर्त्यर्थं तु नराधिपः

Vì thế, bậc vương thượng tối thắng ấy, sau khi quán xét mọi sự đúng như thật, đã du hành khắp cõi đất vì mục đích lưu danh.

Verse 12

ततो द्वैतवनं नाम पुण्यं लोकेश्वरो बली/ तदासाद्य सुसंतुष्टो विवेशाभ्यान्तरं ततः

Bấy giờ vị chúa tể của dân chúng, đầy uy lực, đến nơi thánh địa mang tên Dvaitavana; khi đã tới và lòng rất hoan hỷ, ngài bước vào vùng nội địa của khu rừng ấy.

Verse 13

तत्र देवीं ददर्शाथ पुण्यां पापविमोचनीम् प्लक्षजां ब्रह्मणः पुत्रीं हरिजिह्वां सरस्वतीम्

Tại đó, ngài liền trông thấy Nữ thần Sarasvatī—thánh thiện, bậc giải trừ tội lỗi—sinh từ cây plakṣa, là ái nữ của Phạm Thiên (Brahmā), và nổi danh là “lưỡi của Hari”.

Verse 14

सुदर्शनस्य जननीं ह्वन्दं कृत्वा सुविस्तरम् स्थितां भगवतीं कूले तीर्थकोटिभिराप्लुताम्

Ngài trông thấy Đấng Nữ Thần chí phúc, mẹ của Sudarśana, đã tạo nên một vùng nước rộng lớn, đứng trên bờ, như được tràn đầy bởi vô số (crore) thánh địa tīrtha.

Verse 15

तस्यास्तज्जलमीक्ष्यैव स्नात्वा प्रीतो ऽभवन्नृपः समाजगाम च पुनः ब्रह्मणो वेदिमुत्तराम्

Chỉ vừa thấy nước của nàng, nhà vua liền tắm và sinh hoan hỷ; rồi lại đi đến bàn thờ (vedi) phía bắc của Phạm Thiên (Brahmā).

Verse 16

समन्तपञ्चकं नाम धर्मस्थानमनुत्तमम् आकमन्ताद् योजनानि पञ्च च सर्वतः

Có một thánh địa tối thượng của Dharma mang tên Samantapañcaka; từ Ākamanta, nơi ấy trải rộng năm yojana về mọi phía.

Verse 17

देवा ऊचुः कियन्त्यो वेदयः सन्ति ब्रह्मणः पुरुषोत्तम येनोत्तरतया वेदिर्गादिता सर्वपञ्चका

Chư Thiên thưa rằng: “Ôi Puruṣottama, có bao nhiêu bàn thờ (vedi) thuộc về Phạm Thiên? Nhờ bàn thờ nào mà bàn thờ phía bắc được xưng tụng là ‘sarvapañcakā’ (đủ cả năm phần)?”

Verse 18

देवदेव उवाच/ वेदयो लोकनाथस्य पञ्च धर्मस्य सेतवः यासु यष्टं सुरेशेन लोकनाथेन शंभुना

Đức Chúa của chư thiên phán: “Các vedi (đàn tế) của Đấng Chúa tể thế gian có năm, là những chiếc cầu nâng đỡ Dharma; trên đó, Śaṃbhu—Chúa tể thế gian, bậc tối thượng của chư thiên—đã cử hành tế lễ.”

Verse 19

प्रयागो मध्यमा वेदिः पूर्वा वेदिर्गयाशिरः विरजा दक्षिणा वेदिरनन्तफलदायिनी

Prayāga là vedi ở trung tâm. Vedi phía đông gọi là Gayāśiras. Vedi phía nam là Virajā, nơi ban cho quả phúc vô tận (công đức).

Verse 20

प्रतीची पुष्करा वेदिस्त्रिभिः कुण्डैरलङ्कृता समन्तपञ्चका चोक्ता वेदिरेवोत्तराव्यया

Vedi phía tây là Puṣkarā, được trang nghiêm bởi ba kuṇḍa (hồ/giếng thiêng). Vedi phía bắc quả thật gọi là Samantapañcakā, bất hoại, thường trụ.

Verse 21

तममन्यत राजर्षिरिदं क्षेत्रं महाफलम् करिष्यामि कृषिष्यामि सर्वान् कामान् यथेप्सितान्

Bấy giờ vị vương hiền (rājarṣi) tự nghĩ: “Thánh địa (kṣetra) này cho quả lớn. Ta sẽ lao tác, ta sẽ canh tác nơi đây, để đạt mọi điều ước như ý.”

Verse 22

कृत्वा सीरं स सौवर्णं गह्य रुद्रवृषं प्रभुः पौण्ड्रकं याम्यमहिषं स्वयं कर्षितुमुद्यतः

Ngài cho làm một chiếc cày bằng vàng; rồi tự tay ách con bò tên Rudravṛṣa và con trâu của thần Yama tên Pauṇḍraka, vị chúa/đức vua lên đường để tự mình cày xới.

Verse 23

तं कर्षन्तं नरवरं समभ्येत्य तक्रतुः प्रोवाच राजन् किमिदं भवान् कर्तुमिहोद्यतः

Đến gần bậc tối thượng trong loài người đang cày ruộng, Takratu nói: “Tâu Đại vương, Ngài định làm việc gì tại đây?”

Verse 24

तं कर्षन्तं नरवरं समभ्येत्य शतक्रतुः प्रोवाच राजन् किमिदं भवान् कर्तुमिहोद्यतः

Thấy bậc ưu tú trong loài người đang cày kéo, Śatakratu (Indra) đến gần và nói: “Tâu Đại vương, việc này là gì mà Ngài định làm tại đây?”

Verse 25

राजाब्रवीत् सुरवरं तपः सत्यं क्षमां दयाम् कृषामि शौचं दानं च योगं च ब्रह्मचारिताम्

Nhà vua thưa với bậc tối thượng trong chư thiên: “Trẫm cày cấy khổ hạnh, chân thật, nhẫn nhục và từ bi; thanh tịnh, bố thí, yoga và hạnh brahmacarya.”

Verse 26

तस्योवाच हरिर्देवः कस्माद्बीजो नरेश्वर लब्धो ऽष्टाङ्गेति सहसा अवहस्य गतस्ततः

Bấy giờ Hari, Đấng Thần, nói với vua: “Hỡi Nareśvara, Ngài đã lấy ‘hạt giống’ gọi là aṣṭāṅga (tám chi) từ đâu?” Nói xong, Ngài bỗng cười rồi rời khỏi nơi ấy.

Verse 27

गते ऽपि शक्र राजर्षिरहन्यहनि सीरधृक् कृषते ऽन्यान् समन्ताच्च सप्तक्रोशान् महीपतिः

Dẫu Śakra (Indra) đã rời đi, vị vương thánh—nhà vua—vẫn cầm cày, ngày qua ngày tiếp tục cày xới những vùng đất khác khắp chung quanh, lan rộng đến bảy krośa theo mọi hướng.

Verse 28

ततो ऽहमब्रुवं गत्वा कुरो किमिदमित्यथ तदाष्टाङ्गं महाधर्मं समाख्यातं नृपेण हि

Bấy giờ ta đi đến và hỏi: “Hỡi Kuru, điều này là gì?” Khi ấy, quả thật nhà vua đã giảng giải cho ta Đại Pháp (mahā-dharma) gồm tám chi phần.

Verse 29

ततो मयास्य गदितं नृप बीजं क्व तिष्ठति स चाह मम देहस्थं बीजं तमहमब्रुवम् देह्यहं वापयिष्यामि सीरं कृषतु वै भवान्

Rồi ta nói với ông: “Tâu đại vương, hạt giống được giữ ở đâu?” Ông đáp: “Hạt giống ở trong thân ta.” Ta liền nói: “Xin trao cho ta; ta sẽ gieo—còn ngài hãy cày bằng lưỡi cày.”

Verse 30

ततो नृपतिना बाहुर्दक्षिणः प्रसृतः कतः प्रसृतं तं भुजं दृष्ट्वा मया चक्रेण वेगतः

Bấy giờ nhà vua đưa cánh tay phải ra. Thấy cánh tay ấy duỗi thẳng, ta liền nhanh chóng chém bằng đĩa thần (cakra).

Verse 31

सहस्रधा ततश्छिद्य दत्तो युष्माकमेव हि ततः सव्यो भुजो राज्ञा दत्तश् छिन्नो ऽप्यसौ मया

Rồi ta chém nó thành một ngàn mảnh, và quả thật đã trao cho các ngươi. Sau đó nhà vua cũng dâng cánh tay trái—dẫu cánh ấy cũng bị ta chặt đứt.

Verse 32

तथैवोरुयुगं प्रादान्मया छिन्नौ च तावुभौ ततः स मे शिरः प्रादात् तेन प्रीते ऽस्मि तस्य च वरदो ऽस्मीत्यथेत्युक्ते कुरुर्वरमयाचत

Cũng như thế, ông dâng đôi đùi, và ta chặt cả hai. Rồi ông dâng đầu mình cho ta; nhờ vậy ta hài lòng với ông. Khi nói: “Ta là bậc ban ân huệ,” thì Kuru (nhà vua) đã cầu xin một ân huệ.

Verse 33

यावदेतन्मया कृष्टं धर्मक्षेत्रं तदस्तु च स्नातानां च मृतानां च महापुण्यफलं त्विह

Chừng nào mảnh đất này còn là nơi do chính ta cày xới, thì xin cho nó thật sự trở thành một “pháp điền” (dharma-kṣetra). Người tắm tại đây, và cả người chết tại đây, đều được quả báo công đức lớn lao.

Verse 34

उपवासं च दानं च स्नानं जप्यं च माधव होमयज्ञादिकं चान्यच्छुभं वाप्यशुभं विभो

Ôi Mādhava, việc trai giới, bố thí, tắm gội và tụng niệm (japa); cùng các hành sự khác như lễ homa và yajña—dù là cát tường hay thậm chí bất tường, hỡi Đấng Tối Thượng—(đều được xét trong bối cảnh thiêng liêng này).

Verse 35

त्वत्प्रसाद्धृषीकेश शङ्खचक्रगदाधर अक्षयं प्रवरे क्षेत्रे भवत्वत्र महाफलम्

Nhờ ân sủng của Ngài, ô Hṛṣīkeśa, Đấng mang ốc tù và, đĩa và chùy—xin cho tại thánh địa tối thắng này phát sinh đại quả bất hoại (akṣaya).

Verse 36

तथा भवान् सुरैः सार्धं समं देवेन शलिना वस त्वं पुण्डरीकाक्ष मन्नामव्यञ्जके ऽच्युत इत्येवमुक्तस्तेनाहं राज्ञा बाढमुवाच तम्

Cũng vậy, xin Ngài cùng chư thiên an trú, ngang hàng với vị Thần linh rực rỡ ấy. Ôi Đấng mắt như hoa sen (Puṇḍarīkākṣa), ôi Acyuta, xin ngự tại nơi mang danh ta. Được vị vua ấy thưa như vậy, ta đáp lại ông: “Được, cứ như thế.”

Verse 37

तथा च त्वं दिव्यवपुर्भव भूयो महीपते तथान्तकाले मामेव लयटमेष्यसि सुव्रत

Vậy nên, hỡi bậc chúa tể cõi đất (mahīpati), hãy lại mang thân thể thần diệu (divya-vapuḥ). Và cũng thế, vào lúc lâm chung, hỡi người giữ hạnh nguyện tốt (suvrata), ngươi sẽ đi đến sự dung nhập vào chính Ta mà thôi.

Verse 38

कीर्तिश्च शाश्वती तुभ्यं भविष्यति न संशयः तत्रैव याजका यज्ञान् यजिष्यन्ति सहस्रशः

Và đối với ngươi sẽ có danh tiếng vĩnh cửu—không nghi ngờ gì. Và ngay tại nơi ấy, các tư tế chủ lễ sẽ cử hành các tế lễ (yajña) đến hàng nghìn lần.

Verse 39

तस्य क्षेत्रस्य रक्षार्थं ददौ स पुरुषोत्तमः यक्षं च चन्द्रनामानं वासुकिं चापि पन्नगम्

Để bảo hộ vùng thánh địa (kṣetra) ấy, Đấng Tối Thượng (Puruṣottama) đã chỉ định làm hộ vệ: Yakṣa tên Candra và cả Vāsuki, loài rắn (pannaga).

Verse 40

विद्याधरं शङ्कुकर्णं सुकेशिं राक्षसेश्वरम् अजावनं च नृपतिं महोदेवं च पावकम्

(Ngài còn chỉ định làm hộ vệ) Vidyādhara tên Śaṅkukarṇa, Sukeśin—chúa tể loài Rākṣasa—và Ajāvana là vị vua; cùng Mahodeva và Pāvaka (Thần Lửa).

Verse 41

एतानि सर्वतो ऽभ्येत्य रक्षन्ति कुरुजाङ्गलम् अमीषां बलिनो ऽन्ये च भृत्याश्चैवानुयायिनः

Tiến đến từ mọi phía, các vị hộ vệ ấy bảo hộ Kurujāṅgala; và những kẻ khác nữa—các tùy tùng cường tráng và những người theo hầu của họ—cũng cùng bảo vệ.

Verse 42

अष्टौ सहस्राणि धरनुर्धराणां ये वारयन्तीह सुदुष्कृतान् वै स्नातुं न यच्छन्ति महोग्ररूपास्तवन्यस्य भूताः सचराचराणाम्

Tại đây có tám nghìn vị hùng lực—những kẻ nâng đỡ địa giới (các hộ thần)—ngăn chặn kẻ thật sự ác nghiệp. Với hình tướng vô cùng dữ tợn, họ không cho những kẻ ấy được tắm; các hữu thể này thuộc về vị Chúa ấy, bảo hộ mọi loài, hữu tình và vô tình.

Verse 43

तस्यैव मध्ये बहुपुण्य उक्तः पृथूदकः पापहरः शिवश्च पुण्या नदी प्राङ्मुखतां प्रयाता यत्रौघयुक्तस्य शुभा जताढ्या

Ngay giữa vùng đất thiêng ấy, Pṛthūdaka được tuyên xưng là nơi có công đức lớn—diệt trừ tội lỗi và đem lại điềm lành. Tại đó có một dòng sông thánh chảy hướng về phương Đông; dòng nước cát tường, phong phú với “búi tóc kết” (biểu tượng gắn với hạnh tu khổ hạnh/Thần Śiva).

Verse 44

पूर्वं प्रजेयं प्रपितामहेन सृष्टा समं भूतगणैः समस्तैः मही जलं वह्निसमीरमेव खं त्वेवमादौ विबभौ पृथूदकः

Thuở xưa, Đấng Tổ Phụ (Brahmā) đã khai mở tạo hóa cùng với toàn thể các chúng sinh; đất, nước, lửa, gió và hư không—như vậy, ngay từ buổi ban đầu, Pṛthūdaka đã hiển lộ.

Verse 45

तथा च सर्वाणा महार्णवानि तीर्थानि नद्यः स्त्रवणाः सरांसि संनिर्मितानीह महाभुजेन तच्चैक्यमागात् सलिलं महीषु

“Vì thế, mọi đại dương, các thánh địa tắm gội (tīrtha), sông ngòi, dòng suối chảy và hồ ao đều được Đấng Hùng Lực (Mighty-armed One) tạo dựng tại đây; và nước ấy đã tụ hội thành một thể thống nhất trên mặt đất.”