Adhyaya 61
Īśvara thuật lại một giáo huấn gắn với thánh địa ở phương đông, gần đền thờ Śrīdaittyasūdana, nơi có một Nữ thần được tôn là kṣetra-dūtī (sứ giả hộ trì thánh địa) mang tính chất Vaiṣṇavī. Chương này nhắc lại cuộc xung đột khi các daitya hùng mạnh, bị Viṣṇu dồn ép, kéo về phương nam và giao chiến lâu dài bằng nhiều loại thần khí. Thấy khó hàng phục họ, Viṣṇu thỉnh cầu Bhairavī-Śakti, được xưng là Mahāmāyā, nguồn năng lực rực sáng. Nữ thần lập tức hiển hiện; khi thấy Viṣṇu, đôi mắt của Ngài mở rộng kỳ diệu, nên được gọi là Viśālākṣī, và được an vị tại đó như đấng tiêu diệt các thế lực thù nghịch. Bài thuyết giảng tiếp nối việc thờ phụng đôi Umā (Umā-dvaya) liên hệ với Somēśvara và Daittyasūdana, đồng thời quy định trình tự hành hương: trước lễ Somēśvara, sau mới đến Śrīdaittyasūdana. Nghi lễ theo lịch được nêu rõ: cúng bái vào ngày trăng thứ ba của tháng Māgha, đem lại phúc báo nối dõi (thoát nạn hiếm muộn qua nhiều đời) cùng sức khỏe, an lạc và cát tường cho người hành trì hằng ngày. Kết lại bằng phala-śruti ngắn: nghe chuyện này trừ tội lỗi và làm tăng trưởng dharma.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवीं क्षेत्रदूतीं तु वैष्णवीम् । श्रीदैत्यसूदनाद्देवि पूर्वभागे व्यवस्थिताम्
Īśvara phán: “Rồi người ấy nên đến Đại Nữ Thần, Vaiṣṇavī—‘Sứ giả của Thánh địa’ (Kṣetradūtī). Hỡi Devī, nàng an trú ở phía đông, gần Śrī Daityasūdana.”
Verse 2
योगेश्वर्यास्तथैशान्यां धनुषां सप्तके स्थिताम् । महादौर्भाग्यदग्धानां स्थितां भेषजरूपिणीम्
“Ở phương đông-bắc, gần Yogeśvarī, nàng tọa lạc cách bảy dhanuṣ (độ dài cây cung). Nàng đứng dưới hình tướng phương dược chữa lành cho những ai bị thiêu đốt bởi đại bất hạnh.”
Verse 3
चाक्षुषस्यांतरे देवि यदा दैत्या बलोत्कटाः । हन्यमाना विष्णुनाऽथ दक्षिणां दिशमाविशन्
Hỡi Nữ Thần, trong Manvantara của Cākṣuṣa, khi các Dānava hùng mạnh, khí thế bạo liệt bị Viṣṇu đánh diệt, họ liền tháo chạy và lẩn vào phương nam.
Verse 4
तत्र वर्षशतं साग्रं दैत्याश्चक्रुर्महाहवम् । विष्णुना सह देवेशि दिव्यास्त्रैश्च पृथग्विधैः
Tại đó, hỡi Nữ Chúa của chư thiên, các Daitya đã gây nên một cuộc đại chiến với Viṣṇu suốt hơn một trăm năm, dùng đủ loại thiên khí thần diệu.
Verse 5
दुःखवध्यांस्ततो ज्ञात्वा विष्णुः कमललोचनः । सस्मार भैरवीं शक्तिं महामायां महाप्रभाम्
Bấy giờ, Viṣṇu mắt như hoa sen, biết họ khó bề diệt trừ, liền tưởng niệm và thỉnh triệu Thần lực Bhairavī—Mahāmāyā, rực sáng uy quang tối thượng.
Verse 6
सा स्मृता क्षणमात्रेण विष्णुना प्रभविष्णुना । तत्रागता महादेवी आनंदस्फुरितेक्षणा
Được Đại Viṣṇu hùng lực tưởng niệm, nàng liền hiện đến trong khoảnh khắc—Đại Nữ Thần, đôi mắt rung động vì hỷ lạc.
Verse 7
विशाले तु कृते देव्या लोचने विष्णुदर्शनात् । विशालाक्षी ततो जाता तत्रस्था दैत्यनाशिनी
Khi chiêm bái Viṣṇu, Nữ Thần mở rộng đôi mắt; từ đó được gọi là Viśālākṣī. An trụ tại nơi ấy, Ngài trở thành bậc diệt trừ loài Daitya.
Verse 8
अस्मिन्कल्पेसमाख्याता ललितोमा वरानने । उमाद्वयं समाख्यातं सोमेशे दैत्यसूदने
Trong kiếp hiện tại này, hỡi người có dung nhan đoan chính, Ngài được xưng là Lalitā-Umā; và “đôi Umā” ấy lừng danh tại Someśa và tại Daityasūdana.
Verse 9
पूर्वं सोमेश्वरे पश्येत्पश्चाच्छ्रीदैत्यसूदने । उमा द्वयं पूजयित्वा तीर्थयात्राफलं लभेत्
Trước hết nên chiêm bái Someśvara, rồi sau đến bậc tôn kính Daityasūdana. Sau khi lễ bái hai vị Umā, hành giả đạt trọn quả phúc của cuộc hành hương các tīrtha.
Verse 10
माघे मासि तृतीयायां विधिना योऽर्चयेत्तु ताम् । न संततिविहीनः स्यात्तस्यकोट्यन्वये नरः
Ai phụng thờ Ngài đúng pháp vào ngày trăng thứ ba của tháng Māgha, thì trong dòng tộc người ấy, dẫu trải qua muôn triệu đời, cũng không ai bị tuyệt tự.
Verse 11
यो नित्यमीक्षते तत्र भक्त्या परमया युतः । आरोग्यसुखसौभाग्यसंयुक्तोऽसौ भवेच्चिरम्
Ai hằng ngày chiêm bái Thần linh tại nơi ấy, với lòng sùng kính tối thượng, sẽ được lâu bền kết hợp cùng sức khỏe, an lạc và phúc lộc cát tường.
Verse 12
इति संक्षेपतः प्रोक्तं माहात्म्यं ललितोद्भवम् । श्रुतं यत्पापनाशाय जायते धर्मवृद्धये
Như vậy, đại công đức phát sinh từ Lalitā đã được nói tóm lược. Nghe điều ấy khiến tội lỗi tiêu trừ và chánh pháp (dharma) tăng trưởng.
Verse 61
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभास क्षेत्रमाहात्म्ये ललितोमाविशालाक्षी माहात्म्यवर्णनंनामैकषष्टितमोऽध्यायः
Như vậy kết thúc chương thứ sáu mươi mốt, mang tên “Mô tả Đại linh hiển của Lalitā, Umā và Viśālākṣī”, thuộc Prabhāsa Khaṇḍa—trong Prabhāsa-kṣetra Māhātmya—của Śrī Skanda Mahāpurāṇa (bộ 81.000 kệ).