Adhyaya 278

Verse 1

ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि शूलस्थानमिति श्रुतम् । देविकायास्तटे रम्ये भास्करं वारितस्करम्

Īśvara phán: Bấy giờ, hỡi Đại Nữ Thần, nên đi đến nơi được nghe gọi là Śūlasthāna. Trên bờ xinh đẹp của sông Devikā có Bhāskara, “Đấng ngăn kẻ trộm”.

Verse 2

यत्रातपत्तपो घोरं वाल्मीकिर्मुनिपुंगवः । वाल्मीकिनामा विप्रर्षिर्यत्र सिद्धो महामुनिः

Tại đó, bậc hiền thánh tối thượng Vālmīki đã thực hành khổ hạnh dữ dội. Cũng tại đó, đại hiền—Vālmīki, vị brāhmaṇa tiên tri—đã chứng đắc siddhi (thành tựu).

Verse 3

यत्र सप्तर्षयो मुष्टास्तेनैव मुनिना प्रिये । तस्यैव पश्चिमे भागे मरीचिप्रमुखा द्विजाः

Tại đó, hỡi người yêu dấu, bảy vị Ṛṣi đã bị chính vị hiền ấy (Vālmīki) “giữ chặt”. Và ở phần phía tây của nơi ấy cư ngụ các brāhmaṇa đứng đầu là Marīci.

Verse 4

देव्युवाच । कथं तु सिद्धो वाल्मीकिः कथं चौर्येऽकरोन्मनः । कथं सप्तर्षयो मुष्टा एतन्मे वद शंकर

Nữ Thần thưa: Làm sao Vālmīki đạt được sự thành tựu? Vì sao ông lại hướng tâm đến việc trộm cắp? Bảy vị Ṛṣi đã bị bắt giữ thế nào? Xin Ngài nói cho con, hỡi Śaṅkara.

Verse 5

ईश्वर उवाच । आसीत्पूर्वं द्विजो देवि नाम्ना ख्यातः शमीमुखः । गार्हस्थ्ये वर्तमानस्य तस्य पुत्रो व्यजायत । वैशाख इति नाम्नाऽसौ रौद्रकर्मा व्यजायत

Đức Íśvara phán: Này Hiền Nữ, thuở xưa có một vị Bà-la-môn nổi danh tên là Śamīmukha. Khi đang sống đời gia chủ, ông sinh được một người con trai, đặt tên là Vaiśākha, lớn lên lại nghiêng về những hành vi hung bạo.

Verse 6

मुक्त्वैकां गुरुशुश्रूषां नान्यत्किंचिदसौ द्विजः । अकरोच्छोभनं कर्म दिवाप्रभृति नित्यशः

Ngoài một lần phụng sự thầy, vị Bà-la-môn ấy chẳng làm thêm điều gì đáng quý. Từ lúc rạng đông, ông ta hằng ngày quen thói làm những việc bất chính, không đoan nghiêm.

Verse 7

अथ कालेन महता पितरौ तस्य तौ प्रिये । वार्द्धक्यभावमापन्नौ भर्तव्यौ तस्य विह्वलौ

Theo thời gian dài, cha mẹ thân yêu của ông ta trở nên già yếu, rơi vào cảnh tuổi già bệnh tật. Khốn khổ và bất lực, họ phải nương tựa vào ông để được nuôi dưỡng.

Verse 8

स नित्यं पदवीं गत्वा मुष्ट्वा लोकान्स्वशक्तितः । द्रव्यमादाय पितरौ भार्यां चापि पुपोष च

Hằng ngày ông ta ra đường lớn, tùy sức mình mà cướp bóc người qua lại. Lấy của cải ấy, ông nuôi cha mẹ và cả người vợ của mình.

Verse 9

कस्यचित्त्वथ कालस्य तेन मार्गेण गच्छतः । सप्तर्षींश्च तदापश्यत्तीर्थयात्रापरायणान्

Rồi vào một lúc nọ, khi ông ta đi theo con đường ấy, ông nhìn thấy Thất Hiền (Bảy vị ṛṣi), những bậc chuyên tâm hành hương đến các thánh địa tīrtha.

Verse 10

तान्दृष्ट्वा यष्टिमुद्यम्य भर्त्सयन्प रुषाक्षरैः । वाक्यैरुवाच तान्सर्वांस्तिष्ठध्वमिति भूरिशः

Thấy họ, hắn giơ gậy lên, buông lời mắng nhiếc thô bạo, rồi ra lệnh cho tất cả: “Đứng yên!”—kẻ ngạo mạn tột cùng.

Verse 11

अथ ते मुनयः शांताः समलोष्टाश्मकांचनाः । समाः शत्रौ च मित्रे च रोषरागविवर्जिताः

Bấy giờ các bậc hiền triết ấy an tịnh, xem đất cục, đá và vàng như nhau; đối với kẻ thù hay bạn hữu đều bình đẳng, lìa xa sân hận và ái nhiễm.

Verse 12

अस्माकं दर्शनं चास्य संभाष्यमृषिभिः सह । संजातं निष्फलं मा स्यादित्युवाचांगिरा वचः

Aṅgirā nói: “Nguyện cho cuộc gặp gỡ với hắn và cuộc đàm đạo này cùng các bậc hiền triết đừng trở nên vô ích.”

Verse 13

अंगिरा उवाच । भोभोस्तस्कर मे वाक्यं शृणुष्वावहितः क्षणात् । आत्मनस्तु हितार्थाय सत्यं चैव वदाम्यहम् । तव कः पोष्यवर्गोऽस्ति तच्च सर्वं वदस्व मे

Aṅgirā nói: “Này kẻ trộm, hãy lắng nghe lời ta, chú tâm trong giây lát. Vì lợi ích của ngươi, ta nói lời chân thật. Hãy cho ta biết: những ai nương tựa vào ngươi để được nuôi dưỡng? Hãy khai rõ tất cả.”

Verse 14

तस्कर उवाच । स्यातां मे पितरौ वृद्धौ भार्यैकाऽपत्यवर्ज्जिता । एका दासी ह्यहं षष्ठो नान्यदस्त्यधिकं मुने

Kẻ trộm thưa: “Ta có cha mẹ già, và một người vợ không con. Có một nữ tỳ; tính cả ta là người thứ sáu. Không còn ai hơn thế, bạch hiền giả.”

Verse 15

अंगिरा उवाच । गत्वा पृच्छस्व तान्सर्वान्पुष्टान्पापार्जितैर्धनैः । अहं करोमि पापानि सर्वे यूयं तु भक्षकाः

Aṅgirā nói: “Hãy đi hỏi tất cả những kẻ được nuôi dưỡng bằng của cải do tội lỗi mà có: ‘Ta gây tội—còn các ngươi thì hưởng dùng (lợi lộc).’”

Verse 16

तत्पापं भविता कस्य कथयंत्विति मे लघु । तथैव गत्वा पप्रच्छ पितरौ तावथोचतुः

“Hãy nói cho ta biết ngay—tội ấy sẽ thuộc về ai?” Nói vậy rồi, ông đi đến hỏi cha mẹ mình; và hai người ấy liền đáp lời.

Verse 17

मातापितरावूचतुः । एकः पापानि कुरुते फलं भुंक्ते महा जनः । भोक्तारो विप्रमुच्यंते कर्ता दोषेण लिप्यते

Cha mẹ nói: “Một người gây tội, nhưng kẻ khác—một ‘bậc lớn’—lại hưởng quả. Kẻ chỉ hưởng lợi có thể được buông tha, còn người làm thì bị vấy bẩn bởi lỗi.”

Verse 18

यः करोत्यशुभं कर्म कुटुंबार्थं तु मंदधीः । आत्मा न वल्लभस्तस्य नूनं पुंसः सुपापिनः

“Kẻ trí tối tăm làm việc bất tường vì gia quyến—hẳn đối với kẻ đại tội ấy, ngay chính bản thân mình cũng chẳng thật là điều đáng yêu.”

Verse 19

ईश्वर उवाच । तयोः स वचनं श्रुत्वा पुनर्भीतमनास्तदा । तयोस्तु संनतिं कृत्वा पितरौ पुनरब्रवीत्

Īśvara nói: “Nghe lời họ, lòng ông lại run sợ. Sau khi cúi lạy kính cẩn, ông lại thưa với cha mẹ mình lần nữa.”

Verse 20

युवाभ्यां हितमेवाहं यत्करोम्यशुभं क्वचित् । तस्यांशं भुज्यते किंचिद्युवाभ्यां वा न वोच्यताम्

“Dẫu đôi khi ta làm điều sai trái, ta cũng chỉ làm vì lợi ích của hai con. Vậy hãy để hai con hưởng một phần của điều ấy—hoặc ít nhất, đừng ngăn cấm ta.”

Verse 21

पितरावूचतुः । पूर्वे वयसि पुत्र त्वमावाभ्यां पाल्य एव हि । उत्तरे तु वयं पाल्याः सम्यक्पुत्र त्वया पुनः

Cha mẹ nói: “Thuở con còn nhỏ, con quả thật do chúng ta nuôi dưỡng. Nhưng khi chúng ta về già, chúng ta lại phải được con chăm sóc chu đáo để đáp đền.”

Verse 22

इतरेतरधर्मोऽयं निर्दिष्टः पद्मयोनिना । आवाभ्यां यत्कृतं कर्म युष्मदर्थं शुभाशुभम् । भोक्ष्यामो वयमेवेह तत्सर्वं नात्र संशयः

“Bổn phận tương hỗ này đã được Padmayoni (Phạm Thiên) chỉ dạy. Mọi hành động—thiện hay bất thiện—mà chúng ta đã làm vì các con, chính chúng ta sẽ thọ nhận hết quả báo ngay nơi đây; điều ấy không còn nghi ngờ.”

Verse 23

अथ त्वमपि यद्वत्स प्रकरोषि शुभाशुभम् । भोक्ष्यसे सकलं तद्वत्स्वयं नान्यः परत्र च

“Còn con nữa, hỡi đứa con yêu—điều thiện hay điều bất thiện con làm, con sẽ tự mình thọ nhận trọn vẹn; ở đời sau, không ai khác gánh thay.”

Verse 24

अवश्यं स्वयमश्नाति कृतं कर्म शुभाशुभम् । तस्मान्नरेण कर्तव्यं शुभं कर्म विपश्चिता

“Con người tất yếu phải ‘ăn’ (thọ nhận) nghiệp mình đã làm—thiện hay ác. Vì thế, bậc trí nên chỉ thực hành những việc lành, cát tường.”

Verse 25

चौर्यं वाथ कृषिं वाथ कुसीदं वाथ पुत्रक । वाणिज्यमथवा प्रेष्यं कृत्वाऽस्माकं च भोजनम् । अहर्निशं त्वया देयं न दोषोऽस्मासु पुत्रक

“Dù là trộm cắp, hay cày cấy, hay cho vay lấy lãi, con yêu—hoặc buôn bán hay làm tôi tớ—làm cách nào cũng được, nhưng con phải lo cơm ăn cho chúng ta ngày đêm. Chúng ta không có lỗi, hỡi con.”

Verse 26

ताभ्यां तद्वचनं श्रुत्वा ततो भार्यामभाषत । तदेव वाक्यं साऽवोचद्यत्प्रोक्तं गुरुभिः पुरा । ततो वैराग्यमापन्नो वैशाखो मुनिसत्तमः

Nghe những lời ấy từ họ, ông liền nói với vợ mình. Nàng lặp lại đúng lời ấy, như xưa các bậc thầy đã dạy. Bấy giờ Vaiśākha, bậc hiền triết tối thượng, liền khởi tâm ly tham (vairāgya).

Verse 27

गर्हयन्नेवमात्मानं भूयोभूयः सुदुःखितः । धिङ्मां दुष्कृतकर्माणं पापकर्मरतं सदा

Đau buồn khôn xiết, ông tự trách mình hết lần này đến lần khác: “Hổ thẹn thay cho ta—kẻ luôn mê đắm nghiệp tội, kẻ làm điều ác!”

Verse 28

विवेकेन परित्यक्तं सत्संगेन विवर्जितम् । यः करोति नरः पापं न सेवयति पंडितान् । न चात्मा वल्लभस्तस्य एतन्मे वर्तते हृदि

“Kẻ phạm tội—bị bỏ rơi bởi trí phân biệt (viveka), thiếu vắng thiện hữu tri thức (satsaṅga), không phụng sự bậc hiền trí—thì ngay cả chính mình cũng chẳng còn thương mình. Ý nghĩ ấy ở mãi trong lòng ta.”

Verse 29

एवं विकल्पहृदयो गत्वा स ऋषिसन्निधौ । उवाच श्लक्ष्णया वाचा गम्यतामिति सादरम्

Lòng bị giằng co bởi nghi hoặc và suy tư, ông đến trước các bậc hiền thánh và, bằng lời dịu dàng, cung kính thưa: “Xin cho phép con được ra đi, theo như lời các ngài dạy.”

Verse 30

वृसी प्रगृह्यतामेषा तथैव च कमण्डलुः । वल्कलानि च चीराणि मृगचर्माण्यशेषतः

Xin hãy nhận lấy tấm vṛsī (chiếu/cỏ ngồi) này, và cả bình nước kamandalu; cũng xin nhận y phục bằng vỏ cây, những mảnh áo rách, và toàn bộ da nai.

Verse 31

क्षम्यतामपराधो मे दीनस्य कृपणस्य च । सत्संगेन वियुक्तस्य मूर्खस्य मुनिसत्तमाः

Ôi các bậc Muni tối thượng, xin tha thứ lỗi lầm của con—kẻ khốn cùng, keo kiệt, ngu muội, bị lìa xa thánh chúng và thiện hữu.

Verse 32

अद्यप्रभृति निवृत्तः कर्मणोऽस्याहमेव च । रौद्रस्य सुनृशंसस्य साधुभिर्गर्हितस्य च । तस्मात्कथयतास्माकं निवृत्तिं चास्य कर्मणः

Từ hôm nay trở đi, chính con xin dứt bỏ việc làm này—việc tàn bạo, hung hãn như Raudra, vô nhân, bị các bậc thiện nhân quở trách. Vậy xin chỉ cho con cách đoạn tuyệt hẳn khỏi hành vi ấy.

Verse 33

येन युष्मत्प्रसादेन पापान्मोक्षमहं व्रजे । उपवासोऽथ मन्त्रो वा नियमो वाथ संयमः

Nhờ ân phúc của các Ngài, con phải làm cách nào để được giải thoát khỏi tội lỗi? Là nhờ nhịn ăn (upavāsa), hay trì tụng thần chú, hay giữ giới-nguyện (vrata), hay tu tự chế (saṃyama)?

Verse 34

ऋषय ऊचुः । साधु पृष्टं त्वया वत्स तत्त्वमेकमनाः शृणु । संगृह्य कीर्तयिष्यामस्त्वयाऽख्येयं न कस्यचित्

Các bậc hiền triết nói: “Con yêu, con hỏi thật phải. Hãy lắng nghe với tâm nhất niệm một chân lý cốt yếu. Chúng ta sẽ nói gọn—điều này không nên tiết lộ cho người bất kỳ.”

Verse 35

तेन जप्तेन पापत्मन्मोक्षं प्राप्स्यसि निश्चितम् । झाटघोटस्त्वया कीर्त्त्यो मन्त्रोऽयं चतुरक्षरः

Nhờ trì tụng (japa) thần chú ấy, hỡi kẻ mang tội, ngươi chắc chắn sẽ đạt giải thoát (mokṣa). ‘Jhāṭaghoṭa’ là câu ngươi phải tụng—đó là thần chú bốn âm tiết.

Verse 36

सर्वपापहरो नृणां स्वर्गमोक्षफलप्रदः । स तदैवं हि तैः प्रोक्तो वैशाखो मुनिपुंगवैः । तस्थौ जाप्यपरो नित्यं गतास्ते मुनिपुंगवाः

Thần chú ấy xóa sạch mọi tội lỗi của loài người và ban quả báo của thiên giới (svarga) cùng giải thoát (mokṣa). Vì thế, các bậc hiền thánh tối thượng đã truyền dạy như vậy cho Vaiśākha. Ông luôn chuyên nhất trì tụng, còn các bậc thánh hiền ấy thì ra đi.

Verse 37

तस्यैवं जपतो देवि देविकायास्तटे शुभे । अनिशं गुरु भक्तस्य समाधिः समपद्यत

Ôi Nữ Thần, khi ông cứ thế tiếp tục trì tụng trên bờ cát lành của sông Devikā, người đệ tử luôn tỉnh thức và sùng kính Guru ấy tự nhiên đạt được samādhi vững bền, liên tục không gián đoạn.

Verse 38

क्षुत्पिपासा तदा नष्टा शुद्धिमायात्कलेवरम्

Bấy giờ, đói và khát đều tan biến, thân thể ông trở nên thanh tịnh.

Verse 39

मंत्रे तीर्थे द्विजे देवे दैवज्ञे भेषजे गुरौ । यादृशी भाव ना यस्य सिद्धिर्भवति तादृशी

Đối với thần chú, thánh địa (tīrtha), bà-la-môn, thần linh, người am tường điềm báo, thầy thuốc và Guru—tâm niệm (bhāvanā) của người ta như thế nào thì sự thành tựu (siddhi) cũng thành ra đúng như thế ấy.

Verse 40

निर्मलोऽयं स्वभावेन परमात्मा यथा हितः । उपाधिसंगमासाद्य विकारं स्फटिको यथा

Đấng Tối Thượng Ngã này vốn tự tánh thanh tịnh, ban lợi ích; nhưng khi tiếp xúc với các upādhi (những duyên hạn định), Ngài dường như biến đổi—như pha lê tưởng chừng đổi sắc theo vật đặt bên cạnh.

Verse 41

यथा च भ्रमरी वंध्या लब्ध्वा जीवमणुं क्वचित् । स्वस्थाने स्थाप्य तं ध्यायेद्भ्रमरी ध्यानसंयुता

Và như con ong cái bhramarī hiếm muộn, ở đâu đó bắt được một ấu trùng nhỏ còn sống, đặt nó trong tổ của mình rồi chuyên chú quán niệm về nó, an trụ trong thiền định—

Verse 42

स तु तद्ध्यानसंवृद्धो जीवो भवति तादृशः । अन्ययोन्युद्भवो वापि तथा निदर्शनं सताम्

Sinh linh ấy, được nuôi lớn bởi chính sự quán niệm đó, liền trở nên đồng một bản tính; và ngay cả việc một hình tướng phát sinh từ hình tướng khác cũng được bậc hiền trí nêu làm thí dụ cho nguyên lý này.

Verse 43

आदिष्टो गुरुणा यश्च विकल्पं यदि गच्छति । नासौ सिद्धिमवाप्नोति मंदभाग्यो यथा निधिम्

Nhưng kẻ đã được Guru chỉ dạy mà còn rơi vào phân vân nghi hoặc, thì không đạt thành tựu—như người bạc phận chẳng tìm được kho báu chôn giấu.

Verse 44

एवं वर्षसहस्राणि समतीतानि भूरिशः । तस्य जाप्यपरस्यैव अमृतत्वं गतस्य च

Như vậy, muôn ngàn năm tháng đã nhiều phen trôi qua; và đối với người ấy—chỉ một lòng chuyên tu japa—cũng đã đến trạng thái bất tử.

Verse 45

ततः कालक्रमेणैव वल्मीकेन स वेष्टितः । येनासौ सर्वतो व्याप्तो न च तं स बुबोध वै

Rồi theo dòng thời gian, ông bị ụ mối bao bọc; nó lan khắp bốn phía quanh ông, mà ông vẫn chẳng hề hay biết.

Verse 46

कस्यचित्त्वथकालस्य मुनयस्ते समागताः । तं प्रदेशं तु संप्रेक्ष्य सहाय्यमितरेतरम् । ऊचुः परस्परं सर्वे दत्त्वा चैव करैः करम्

Rồi vào một lúc nào đó, các vị hiền thánh ấy đến nơi. Nhìn vùng đất ấy, họ nương tựa giúp đỡ lẫn nhau; tất cả cùng trò chuyện, tay nắm tay.

Verse 47

ऋषय ऊचुः । अत्रासौ तस्करः प्राप्तो वैशाखो दारुणाकृतिः । येन सर्वे वयं मुष्टा अस्मि न्स्थाने समागताः

Các vị hiền thánh nói: “Chính tại đây tên trộm Vaiśākha, dáng vẻ ghê rợn, đã đến—vì hắn mà tất cả chúng ta bị cướp đoạt, nên nay tụ hội ngay tại chốn này.”

Verse 48

एवं संजल्पमानास्ते शुश्रुवुः शब्दमुत्तमम् । वल्मीकमध्यतो व्यक्तं ततस्ते कौतुकान्विताः

Khi họ đang bàn luận như thế, họ nghe một âm thanh tuyệt diệu, vang rõ từ giữa ụ mối; bấy giờ họ tràn đầy kinh ngạc và hiếu kỳ.

Verse 49

अखनंस्तत्र वल्मीकं कुशीभिः पर्वतोपमम्

Tại đó, họ đào vào ụ mối—lớn như núi—bằng những dụng cụ làm từ cỏ kuśa.

Verse 50

अथ ते ददृशुस्तत्र विशाखं मुनिसत्तमाः । जपंतमसकृन्मत्रं तमेव चतुरक्षरम्

Bấy giờ các bậc hiền thánh tối thượng thấy Viśākha ở đó, không ngừng trì tụng chính thần chú bốn âm ấy.

Verse 51

तं समाधिगतं ज्ञात्वा भेषजैर्योगसंमतैः । ममर्दुः सर्वतो विप्रास्तत्र सुप्ततनौ भृशम्

Biết rằng ông đã nhập định (samādhi), các bà-la-môn liền dùng những dược thảo được truyền thống yoga chuẩn nhận mà xoa bóp mạnh khắp bốn phía thân thể đang nằm yên của ông.

Verse 52

ततोऽब्रवीदृष्रीन्सर्वान्स्वमर्थं गृह्यतां द्विजाः । युष्मदीयं गृहीतं यत्पा पेनाकृतबुद्धिना

Rồi ông nói với tất cả các hiền giả: “Hỡi các bậc nhị sinh, xin hãy nhận lại tài vật của chính quý vị—những gì thuộc về quý vị mà tôi đã lấy đi khi tâm trí bị tội lỗi và mê muội xui khiến.”

Verse 53

गम्यतां तीर्थयात्रायां सर्वे मुक्ता मया द्विजाः । वाच्यौ मे पितरौ गत्वा तथा भार्या द्विजोत्तमाः

“Xin hãy tiếp tục cuộc hành hương đến các bến thánh (tīrtha); hỡi các bà-la-môn, tất cả quý vị đã được tôi giải thoát. Và khi đi, xin chuyển lời của tôi đến cha mẹ tôi, và cũng đến người vợ của tôi nữa, hỡi các bậc nhị sinh tối thượng.”

Verse 54

सर्व संगपरित्यक्तो विशाखः समपद्यत । दर्शनं कांक्षते नैव भवद्भिस्तु यथा पुरा

Viśākha, sau khi dứt bỏ mọi ràng buộc, đã bước vào một nếp sống mới; ông hoàn toàn không còn mong muốn gặp gỡ hay giao kết với quý vị như thuở trước nữa.

Verse 55

ऋषय ऊचुः । बहुवर्षाण्यतीतानि तवात्र वसतो मुने । सर्वे ते निधनं प्राप्ता ये चान्ये ते कुटुंबिनः

Các hiền triết thưa: “Hỡi bậc Muni, đã bao năm dài trôi qua kể từ khi ngài cư trú nơi đây. Tất cả thân quyến của ngài—cùng những người khác trong gia thất—đều đã gặp cái chết.”

Verse 56

वयं चिरात्समायाताः स्थानेऽस्मिन्मुनिसत्तमाः । स त्वं सिद्धिमनुप्राप्तो मंत्रादस्मादसंशयम्

“Chúng ta đã đến nơi này sau một thời gian rất lâu, hỡi bậc hiền thánh tối thượng. Và quả thật ngài đã đạt được thành tựu—không chút nghi ngờ—nhờ chính thần chú này.”

Verse 57

यस्मात्त्वं मंत्रमेकाग्रो ध्यायन्वल्मीकमाश्रितः । तस्माद्वाल्मीकिनामा त्वं भविष्यसि महीतले

Vì ngài đã nhất tâm quán niệm thần chú, nương trú trong tổ mối (valmīka), nên trên cõi đất này ngài sẽ được tôn xưng với danh hiệu “Vālmīki”.

Verse 58

स्वच्छंदा भारती देवी जिह्वाग्रे ते भविष्यति । कृत्वा रामायणं काव्यं ततो मोक्षं गमिष्यसि

Nữ thần Bhāratī (Sarasvatī), tự tại theo ý nguyện, sẽ ngự nơi đầu lưỡi của ngài. Sau khi sáng tác trường ca thiêng “Rāmāyaṇa”, rồi đây ngài sẽ đạt đến giải thoát (mokṣa).

Verse 59

विशाख उवाच । गृह्यतां द्विजशार्दूलाः प्रसन्ना गुरुदक्षिणाम् । येनाहमनृणो भूत्वा करोमि सुमहत्तपः

Viśākha thưa: “Hỡi các bậc dvija như hổ, xin hoan hỷ nhận lễ vật dâng thầy (guru-dakṣiṇā) này, để tôi được hết nợ ân nghĩa, rồi sẽ thực hành khổ hạnh lớn lao.”

Verse 60

ऋषय ऊचुः । एषा नो दक्षिणा विप्र यस्त्वं सिद्धिमुपागतः । सर्वकामसमृद्धात्मा कृतकृत्या वयं मुने

Các hiền triết thưa rằng: Hỡi Bà-la-môn, đây là dakṣiṇā (lễ tạ thầy) của chúng ta—rằng ngài đã đạt thành tựu. Tâm linh ngài viên mãn mọi điều thiện lành như ý; hỡi bậc Muni, chúng ta cũng mãn nguyện vì mục đích đã hoàn thành.

Verse 61

वरं वरय भूयस्त्वं यस्ते मनसि वर्तते

Hãy xin thêm một ân phúc nữa—bất cứ điều gì đang ngự trong tâm trí ngài.

Verse 62

वाल्मीकिरुवाच । भवंतो यदि तुष्टा मे यदि देयो वरो मम । कथ्यतां तर्हि मे शीघ्रं को देवो ह्यत्र संस्थितः । देविकायास्तटे रम्ये सर्वकामफलप्रदः

Vālmīki thưa: Nếu chư vị hài lòng về tôi, và nếu một ân phúc sẽ được ban cho tôi, xin hãy nói ngay cho tôi biết: vị thần nào đang an vị tại đây, trên bờ xinh đẹp của sông Devikā, đấng ban quả lành cho mọi ước nguyện?

Verse 63

ऋषय ऊचुः । शृणुष्वैकमना विप्र यो देवश्चात्र संस्थितः । पश्य निंबमिमं विप्र बहुशाखाप्रविस्तरम्

Các hiền triết thưa: Hỡi Bà-la-môn, hãy lắng nghe với tâm chuyên nhất về vị thần đang an vị tại đây. Hỡi Bà-la-môn, hãy nhìn cây nimba này, tỏa rộng với muôn nhánh cành.

Verse 64

अस्य मूले स्थितः सूर्य्यः कल्पादौ ब्रह्मणोंऽशजः । तमाराधय यत्तेसावस्य स्थानस्य देवता

Dưới gốc cây này an vị Sūrya (Thần Mặt Trời), đấng vào thuở đầu của kalpa đã hiển lộ như một phần của Brahmā. Hãy thờ phụng Ngài, vì chính Ngài là vị thần hộ trì của thánh địa này.

Verse 65

सूर्यक्षेत्रं समाख्यातमिदं गव्यूतिमात्रकम् । अत्र स्थाने स्थिता येपि तेषां स्वर्गो ध्रुवं भवेत्

Nơi này được tôn xưng là Sūrya-kṣetra, chỉ rộng chừng một gavyūti. Dẫu ai chỉ ở trong chốn ấy thôi, thì chắc chắn cõi trời cũng thuộc về người ấy.

Verse 66

अद्यप्रभृति विप्रेन्द्र मूलस्थानमिति श्रुतम् । स्थानं सूर्यस्य विप्रेन्द्र कार्या चात्र त्वया स्थितिः

Từ hôm nay trở đi, hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, nơi này sẽ được gọi là “Mūla-sthāna” (Căn Thánh Xứ). Đây là tòa ngự của Sūrya; vì thế, hỡi viprendra, ngài nên cư trú tại đây.

Verse 67

अद्यप्रभृति विप्रेंद्र तीर्थमेतन्महीतले । गमिष्यति परां ख्यातिं देविकातटमाश्रितम्

Từ chính hôm nay, hỡi bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn, thánh độ (tīrtha) này trên cõi đất—nương bên bờ sông Devikā—sẽ đạt danh tiếng tối thượng.

Verse 68

वयं मुष्टा यतो विप्र मूलस्थाने पुरा स्थिताः । मूलस्थानेति वै नाम लोके ख्यातिं गमिष्यति

Hỡi Bà-la-môn, vì xưa kia chúng ta từng an trú tại “Mūlasthāna” (Căn Xứ), nên được gọi là Muṣṭa; và quả thật, danh xưng “Mūlasthāna” ấy sẽ vang danh trong thế gian.

Verse 69

अत्र ये मानवा भक्त्या स्नानं सूर्यस्य संगमे । उत्तरे तु करिष्यंति ते यास्यंति त्रिविष्टपम्

Những ai với lòng sùng tín tắm tại đây, nơi hội tụ của Mặt Trời, rồi cử hành nghi thức kết thúc (uttara) đúng pháp, sẽ được lên Triviṣṭapa, cõi trời.

Verse 70

तर्पणं तिलमिश्रेण जलेन द्विजसत्तमाः । गयाश्राद्धसमा तुष्टिः पितॄणां च भविष्यति

Hỡi bậc nhị sinh tối thượng, tại nơi này nếu dâng lễ tarpaṇa bằng nước hòa hạt mè, thì sự hoan hỷ của tổ tiên sẽ khởi lên, ngang bằng công đức của lễ śrāddha lừng danh tại Gayā.

Verse 71

अत्र ये मानवा भक्त्या श्राद्धं दास्यंति सत्तमाः । शाकमूलफलैर्वापि सम्यक्छ्रद्धासमन्विताः

Tại đây, những người thiện lành dâng lễ śrāddha với lòng sùng kính—dù chỉ bằng rau, rễ và trái—đầy đủ tín tâm chân thành và ý nguyện đúng đắn, sẽ hoàn thành nghi lễ một cách viên mãn.

Verse 72

तेषां यास्यंति पितरो मोक्षं नैवात्र संशयः

Tổ tiên của họ sẽ đạt mokṣa (giải thoát); tại đây không hề có nghi ngờ.

Verse 73

अपि कीटपतंगा ये पक्षिणः पशवो मृगाः । तृषार्ता जलसंस्पर्शाद्यास्यंति परमां गतिम्

Ngay cả côn trùng và bướm đêm, chim chóc, gia súc và thú rừng—khi khổ vì khát—chỉ cần chạm vào dòng nước này cũng sẽ đạt cảnh giới tối thượng.

Verse 74

वयमेव सदात्रस्थाः श्रावणे मासि सत्तम । पौर्णमास्यां भविष्यामस्तव स्नेहादसंशयम्

Chính chúng ta sẽ luôn ở lại nơi này; và vào tháng Śrāvaṇa, hỡi bậc cao quý, trong ngày rằm chúng ta nhất định sẽ hiển lộ—do tình thâm dành cho ngươi, không chút nghi ngờ.

Verse 75

तस्मिन्नहनि यस्तोयैः पितॄन्संतर्पयिष्यति । तस्याष्टादशकुष्ठानि क्षयं यास्यंति तत्क्षणात्

Vào ngày ấy, ai dùng nước làm lễ tarpaṇa để làm thỏa mãn các Tổ tiên (Pitṛ), thì mười tám thứ bệnh cùi/kuṣṭha của người ấy sẽ tiêu diệt ngay trong khoảnh khắc đó.

Verse 76

कपालोदुम्बराख्येंद्रमण्डलाख्यविचर्चिकाः । ऋष्यचर्मैककिटिभसिध्मालसविपादिकाः

Kapāla, Udumbara, Indramaṇḍala và Vicarcikā; Ṛṣyacarama, Eka-kiṭibha, Sidhmā, Ālasa và Vipādikā—đó là những tên gọi của các chứng bệnh ngoài da được nêu ra.

Verse 77

दद्रुसिता रुचिस्फोटं पुण्डरीकं सकाकणम् । पामा चर्मदलं चेति कुष्ठान्यष्टादशैव तु

“Như dadru, sitā, ruci-sphoṭa, puṇḍarīka, sakākaṇa, pāmā và carma-dala”—quả thật, đó là các chứng kuṣṭha thuộc mười tám loại.

Verse 78

गमिष्यंति न संदेह इत्युक्त्वांतर्दधुश्च ते । ऋषिः सिषेवे च रविं चक्रे रामायणं ततः

Nói rằng: “Chúng sẽ rời đi—không còn nghi ngờ,” họ liền biến mất khỏi tầm mắt. Sau đó, vị ṛṣi phụng thờ Ravi (Thần Mặt Trời), rồi mới trước tác bộ Rāmāyaṇa.

Verse 79

तस्मात्पश्येच्च तं देवं सर्वयज्ञफलप्रदम् । शृणुयाच्च कथां चैनां सर्वपातकनाशिनीम्

Vì thế, nên chiêm bái vị Deva ấy, Đấng ban quả báo của mọi tế lễ; và cũng nên lắng nghe chính câu chuyện này, câu chuyện có năng lực tiêu trừ mọi tội lỗi.

Verse 278

इति श्रीस्कान्दे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां सप्तमे प्रभासखण्डे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये देविकामाहात्म्यमूलस्थानमाहात्म्यवर्णनंनामाष्टसप्तत्युत्तर द्विशततमोऽध्यायः

Như vậy, trong Śrī Skanda Mahāpurāṇa—bộ sưu tập tám mươi mốt nghìn (câu kệ)—ở quyển thứ bảy, Prabhāsa Khaṇḍa, trong phần thứ nhất «Prabhāsa-kṣetra-māhātmya», kết thúc chương thứ 278, mang tên «Mô tả Māhātmya của Devikā và Māhātmya của Thánh địa nguyên thủy (Mūlasthāna)».