Adhyaya 277
Chương này xác định một thánh địa bên bờ sông Devikā, nơi nên đến chiêm bái để thấy Bhūdhara, đồng thời giải thích danh xưng ấy bằng một lý do huyền thoại–nghi lễ. Hình tượng Varāha, Thần Lợn Rừng đã nâng trái đất lên, được gợi nhắc; toàn bộ địa điểm được diễn giải như một ẩn dụ tế lễ (yajña) kéo dài. Một chuỗi tôn xưng đối chiếu thân thể Varāha với các thành phần của nghi lễ Veda: Veda là đôi chân, yūpa là ngà, sruva/sruc là miệng và gương mặt, Agni là lưỡi, cỏ darbha là lông tóc, Brahman là đầu—tạo nên một luận thuyết hợp nhất vũ trụ luận với cấu trúc yajña. Phần sau quy định nghi thức śrāddha hướng về tổ tiên theo các mốc lịch: tháng Puṣya, ngày amāvāsyā, ekādaśī, bối cảnh mùa, và lúc Mặt Trời chuyển vào cung Xử Nữ (Kanyā). Nêu rõ lễ vật như pāyasa và havis trộn đường thốt nốt, lời thỉnh mời Pitṛs, các mantra cho bơ sữa (ghee), sữa chua, sữa và món ăn khác; rồi đãi các vị Bà-la-môn học giả, làm piṇḍa-dāna. Kết quả được tuyên bố: śrāddha đúng pháp tại đây làm tổ tiên mãn nguyện trong thời lượng vũ trụ dài lâu và cho phước quả tương đương Gayā-śrāddha dù không cần đến Gayā, tôn vinh năng lực cứu độ của tirtha địa phương.
Shlokas
Verse 1
तत्रैव संस्थितं पश्येद्भूधरंनाम नामतः । उद्धृत्य पृथिवीं यस्माद्दंष्ट्राग्रेण दधार सः
Ngay tại đó, người ta nên chiêm bái thánh hiện thân mang danh Bhūdhara; vì chính Ngài đã nhấc bổng Trái Đất và nâng giữ nàng trên đầu ngà của mình.
Verse 2
भूधरस्तेन चाख्यातो देविकातटसंस्थितः । वेदपादो यूपदंष्ट्रः क्रतुदन्तः स्रुचीमुखः
Vì thế Ngài được tôn xưng là Bhūdhara, ngự nơi bờ sông Devikā—chân Ngài là các Veda, ngà Ngài là những cột tế (yūpa), răng Ngài là các nghi lễ (kratu), và miệng Ngài là chiếc muôi dâng cúng (srucī).
Verse 3
अग्निजिह्वो दर्भरोमा ब्रह्मशीर्षो महातपाः । अहोरात्रेक्षणपरो वेदांगश्रुतिभूषणः
Lưỡi Ngài là Lửa; lông Ngài là cỏ darbha; đầu Ngài là Phạm Thiên. Ngài là bậc đại khổ hạnh, luôn tỉnh giác suốt ngày đêm, trang nghiêm bởi Śruti và các Vedāṅga.
Verse 4
आद्यनासः स्रुवतुंडः सामघोषस्वनो महान् । प्राग्वंशकायो द्युतिमा न्नानादीक्षाविराजितः
Mũi Ngài là nguyên sơ; mõm Ngài như muôi tế lễ (sruva); âm vang hùng vĩ là tiếng tụng Sāman của Sāmaveda. Thân Ngài như khung tre của hàng rào tế đàn, rực sáng, huy hoàng bởi muôn dīkṣā (lễ thọ giới) trang nghiêm.
Verse 5
दक्षिणाहृदयो योगी महासत्रशयो महान् । उपाकर्मोष्ठरुचकः प्रवर्ग्यावर्तभूषणः
Ngài là bậc yogin, trái tim là nghi lễ phương Nam (Dakṣiṇā). Ngài vĩ đại, an trụ như nơi nương của đại tế satra. Môi Ngài rạng ngời như Upākarma, và được trang sức bởi vòng xoáy của nghi lễ Pravargya.
Verse 6
नानाच्छन्दोगतिपथो ब्रह्मोक्तक्रमविक्रमः । भूत्वा यज्ञवराहोऽसौ तत्र स्थाने स्थितोऽभवत्
Lộ trình của Ngài là muôn nẻo của các thể luật Veda; bước chân và sải bước theo thứ tự do Phạm Thiên tuyên thuyết. Khi hóa thành Yajñavarāha—Heo Rừng của Tế lễ—Ngài an trụ vững bền ngay tại chốn ấy.
Verse 7
पुष्यमासे ह्यमावास्यामेकादश्यामथापि वा । प्राप्ते प्रावृषि काले च ज्ञात्वा कन्यागतं रविम्
Vào tháng Puṣya—nhằm ngày Amāvāsyā (sóc) hoặc cũng có thể ngày Ekādaśī—và khi mùa mưa đã đến, biết rằng Mặt Trời đã nhập Kanyā (Xử Nữ)…
Verse 8
पायसं गुडसंयुक्तं हविष्यं च गुडप्लुतम् । नमो वः पितरो रसाय अन्नाद्यमभिमंत्रयेत्
Hãy gia trì các phẩm vật cúng dường—cháo sữa gạo ngọt với đường thốt nốt, và haviṣya thấm đẫm đường thốt nốt—rồi trì tụng: “Kính lễ các Pitṛ (Tổ phụ), xin ban rasa, tinh chất nuôi dưỡng.”
Verse 9
तेजोऽसिशुक्रमित्याज्यं दधिक्राव्णेन वै दधि । क्षीरमाज्याय मन्त्रेण व्यञ्जनानि च यानि तु
Đối với bơ ghee, tụng thần chú “tejo ’si śukram”; đối với sữa chua, tụng “dadhikrāvaṇa”; đối với sữa, tụng thần chú “ājya”—cũng như vậy đối với mọi món ăn kèm (vyañjana) khác.
Verse 10
भक्ष्यभोज्यानि सर्वाणि महानिन्द्रेण दापयेत् । संवत्स रोनियो मंत्रं जप्त्वा तेनोदकं द्विजः
Hãy dâng cúng mọi loại thức ăn và mỹ vị với lòng cung kính sâu xa. Sau khi trì tụng thần chú “Saṃvatsara-roniya”, vị brāhmaṇa hãy dùng nước đã được gia trì bởi thần chú ấy.
Verse 11
एवं संभोज्य वै विप्रान्पिण्डदानं तु दापयेत् । इत्यनेन विधानेन यस्तत्र श्राद्धकृद्भवेत्
Như vậy, sau khi đã cung thỉnh và thọ thực cúng dường các brāhmaṇa đúng pháp, hãy thực hiện lễ dâng piṇḍa (nắm cơm). Ai làm śrāddha tại đó theo nghi thức này—
Verse 12
तस्य तृप्तास्तु पितरो यावदिंद्राश्चतुर्द्दश । गयाश्राद्धं विनापीह गयाश्राद्धफलं लभेत्
Các Pitṛ (tổ tiên) của người ấy được thỏa mãn lâu dài, cho đến khi mười bốn vị Indra còn tồn tại. Dẫu không làm Gayā-śrāddha, ngay tại đây vẫn đạt được trọn quả báo của Gayā-śrāddha.
Verse 277
इति श्रीस्कांदे महापुराण एकाशीतिसाहस्र्यां सहितायां सप्तमे प्रभासखंडे प्रथमे प्रभासक्षेत्रमाहात्म्ये देविकामाहात्म्ये भूधरयज्ञवराहमाहात्म्यवर्णनंनाम सप्तसप्तत्युत्तरद्विशततमोऽध्यायः
Như vậy kết thúc chương thứ 277, mang nhan đề “Sự mô tả sự vĩ đại của Bhūdhara-yajña và Varāha”, trong Devikā Māhātmya, thuộc Prabhāsakṣetra Māhātmya, ở quyển thứ bảy—Prabhāsa Khaṇḍa—của Skanda Mahāpurāṇa tôn kính, bản tập hợp tám mươi mốt nghìn câu kệ.