Adhyaya 273
Đấng Īśvara (Śiva) dạy Devī hãy hướng tâm đến Śaṇḍa-tīrtha, một thánh địa vô song có năng lực dập tắt mọi tội lỗi và ban thành tựu như ý. Ngài kể nguồn gốc: thuở trước Phạm Thiên (Brahmā) có năm đầu; trong một duyên sự, Īśvara chém rời một đầu, khiến máu và các điềm lạ làm nơi ấy trở nên linh thiêng, đồng thời mọc lên những cây thốt nốt lớn, được nhớ như một rừng thốt nốt. Chiếc sọ (kapāla) dính vào tay Īśvara; thân Ngài và bò thần Nandin đều trở nên sẫm tối, nên Ngài hành hương vì lo ngại lỗi lầm. Không nơi nào cởi được gánh nặng cho đến khi Ngài đến Prabhāsa và thấy dòng Sarasvatī quay mặt về phương Đông. Khi Nandin tắm, nó lập tức hóa trắng; cùng lúc ấy Īśvara được giải khỏi tội sát hại (hatyā). Ngay khoảnh khắc đó, kapāla rơi khỏi tay, và nơi ấy được thiết lập thành hình thái Liṅga Kapālamocana. Chương còn quy định việc cúng śrāddha gần Prācī Devī (Sarasvatī), khẳng định công đức làm thỏa mãn tổ tiên rộng lớn; đặc biệt vào ngày Caturdaśī nửa tháng tối (Kṛṣṇa-pakṣa) của tháng Āśvayuja, nếu đúng nghi thức, chọn người thọ nhận xứng đáng và bố thí như cơm thực, vàng, sữa chua, chăn mền. Danh xưng Śaṇḍa-tīrtha được giải thích dựa trên sự biến đổi của bò thần.
Shlokas
Verse 1
ईश्वर उवाच । ततो गच्छेन्महादेवि शंडतीर्थमनुत्तमम् । सर्वपापोपशमनं सर्वकामफलप्रदम्
Īśvara phán: “Rồi sau đó, hỡi Đại Nữ Thần, hãy đi đến Śaṇḍatīrtha vô thượng—nơi làm lắng dịu mọi tội lỗi và ban quả lành cho mọi điều ước nguyện.”
Verse 2
तस्योत्पत्तिं प्रवक्ष्यामि शृणुष्वैकमनाः प्रिये । पुरा पंचशिरा आसीद्ब्रह्मा लोकपितामहः
Ta sẽ giải thích nguồn gốc của nó, hãy lắng nghe với tâm trí nhất quán, hỡi người yêu dấu. Thuở xưa, Phạm Thiên (Brahmā), ông tổ của thế giới, có năm đầu.
Verse 3
शिरस्तस्य मया छिन्नं कस्मिंश्चित्कारणांतरे । तत्र गंधवती जाता ब्रह्मणः सा च शोणितैः
Vì một lý do nào đó, ta đã chặt một đầu của ông ấy. Từ hành động đó, một mùi hôi thối bốc lên, và máu của Phạm Thiên cũng chảy ra.
Verse 4
तत्रोद्गता महातालास्तेन तालवनं स्मृतम् । अथ करतले लग्नं कपालं ब्रह्मणो मम
Tại đó, những cây cọ lớn mọc lên; do đó nơi này được gọi là Tālavana. Sau đó, hộp sọ của Phạm Thiên dính chặt vào lòng bàn tay ta.
Verse 5
शरीरं कृष्णतां यातं मम चैव वृषस्य च । अथ तीर्थान्यनेकानि गतोहं पापशंकया
Cơ thể ta, và cả con bò của ta nữa, đều chuyển sang màu đen. Sau đó, vì sợ tội lỗi, ta đã đi đến nhiều bến nước thiêng liêng.
Verse 6
न क्वचिद्व्रजते पापं ततः प्रभासमागतः । क्षेत्रे तत्र मया दृष्टा प्राची देवी सरस्वती
Tội lỗi không hề tan biến ở bất cứ nơi nào khác. Vì vậy, ta đã đến Prabhāsa. Tại vùng đất thiêng đó, ta đã nhìn thấy nữ thần Sarasvatī đang hướng về phía đông.
Verse 7
तत्र मे वृषभः स्नातुं प्रविष्टो जलमध्यतः । तत्क्षणाच्छ्वेतता प्राप्तो मुक्तोहमपि हत्यया
Tại đó, con bò của ta bước vào giữa dòng nước để tắm. Ngay khoảnh khắc ấy nó lại trở nên trắng tinh, và ta cũng được giải thoát khỏi tội sát hại Phạm Thiên (Brahmā).
Verse 8
करमध्ये च मे लग्नं कपालं पतितं तदा । कपालमोचनश्चासौ लिंगरूपी स्थितोऽभवत्
Rồi chiếc sọ vốn mắc ở giữa lòng bàn tay ta liền rơi xuống. Nơi ấy, được gọi là Kapālamocana, đã được an lập tại đó dưới hình tướng một liṅga.
Verse 9
तत्रापि यो ददेच्छ्राद्धं प्राचीदेव्यास्तु संनिधौ । मातृकं पैतृकं चैव तृप्तं कुलशतं तथा
Cũng tại nơi ấy, ai dâng lễ Śrāddha trước sự hiện diện của Nữ Thần Prācī, thì cả dòng ngoại lẫn dòng nội đều được thỏa mãn; quả thật, trăm đời trong gia tộc đều được an vui.
Verse 10
भवेच्च तस्य तृप्तिस्तु यावत्कल्पास्तु सप्ततिः । मास आश्वयुजे देवि कृष्णपक्षे चतुर्दशी । तत्र दद्यात्तु यः श्राद्धं दक्षिणामूर्तिमाश्रितः
Sự thỏa mãn ấy kéo dài cho đến bảy mươi kalpa. Ôi Nữ Thần, vào ngày mười bốn của nửa tháng tối trong tháng Āśvayuja, ai dâng lễ Śrāddha tại đó, nương tựa Dakṣiṇāmūrti, sẽ đạt được quả báo này.
Verse 11
यथावित्तोपचारेण सुपात्रे च यथाविधि । यावद्युगसहस्रं तु तृप्ताः स्युस्ते पितामहाः
Với lễ vật tùy theo khả năng, và đúng nghi thức dâng cho người thọ nhận xứng đáng, các bậc tổ tiên của người ấy sẽ được thỏa mãn suốt một ngàn yuga.
Verse 12
अन्नसुवर्णदानं च दधिकंबलमेव च । तत्र देयं विधानेन सर्वपापोपशुद्धये
Tại đó, nên đúng pháp mà bố thí lương thực và vàng, lại dâng sữa chua và chăn mền—theo nghi quỹ—để được tẩy sạch trọn vẹn mọi tội lỗi.
Verse 13
कृष्णरूपी वृषो देवि यदा श्वेतत्वमागतः । शंडतीर्थमितिख्यातं तेन त्रैलोक्यपूजितम्
Ôi Nữ Thần, khi con bò vốn mang sắc đen bỗng đạt đến sắc trắng, nơi ấy liền được biết đến với danh xưng Śaṃḍatīrtha; chính bởi sự kiện ấy mà được tôn thờ khắp ba cõi.