Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 93

Devanagari script

जज्ञे पुनःपुनर्विष्णुः कर्त्तुं धर्मव्यवस्थितिम् । धर्मान्नारायणः साध्यः संभूतश्चाक्षुषेंतरे

Transliteration

jajñe punaḥpunarviṣṇuḥ karttuṃ dharmavyavasthitim | dharmānnārāyaṇaḥ sādhyaḥ saṃbhūtaścākṣuṣeṃtare

Translation

Vì thế, Viṣṇu đã giáng sinh hết lần này đến lần khác để tái lập trật tự của Dharma. Từ Dharma, Nārāyaṇa—trong tư cách Sādhya—hiển lộ, và Ngài xuất hiện trong Cākṣuṣa Manvantara.

Word by Word

• जज्ञे: was born/manifested
• जज्ञे: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; आत्मनेपद

• पुनःपुनः: again and again
• पुनःपुनः: Kriya-visheshana (Adverbial modifier)
• Type: Indeclinable
• Root: पुनः (अव्यय)
• Form: अव्यय (reduplicated adverb: repetition)

• विष्णुः: Viṣṇu
• विष्णुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विष्णु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative), एकवचन

• कर्तुम्: to do/establish
• कर्तुम्: Prayojana (Purpose/प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु) + तुमुन् (कृदन्त)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय (infinitive): 'to do'; क्रियार्थक

• धर्मव्यवस्थितिम्: the establishment/order of dharma
• धर्मव्यवस्थितिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक) + व्यवस्था/व्यवस्थिति (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष: धर्मस्य व्यवस्था = धर्म-व्यवस्थितिः; स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• धर्मात्: from dharma
• धर्मात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: धर्म (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन

• नारायणः: Nārāyaṇa
• नारायणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नारायण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• साध्यः: to be accomplished/attainable
• साध्यः: Visheshana (Predicate qualifier)
• Type: Adjective
• Root: साध्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नारायणः-विशेषण (predicate adjective: 'to be accomplished/achievable')

• संभूतः: having arisen/manifested
• संभूतः: Kriya (Predicative/क्रिया-भाव)
• Type: Verb
• Root: सम् + भू (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (past participle, क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; नारायणः-सम्बन्धि

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक निपात (conjunction)

• आक्षुषे: in (the) Ākṣuṣa (Manvantara)
• आक्षुषे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: आक्षुष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (मन्वन्तर-नामविशेषण), सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन; अन्तरे-विशेषण

• अन्तरे: in the period/interval
• अन्तरे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्तर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative), एकवचन

Speaker

Īśvara (Śiva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Prabhāsa-kṣetra (context)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Devī (Pārvatī)

Visual Art Cues

Scene: A montage of Viṣṇu’s repeated descents: central Nārāyaṇa emerging from a radiant Dharma-personification, surrounded by smaller vignettes of avatāras restoring order; a manvantara wheel labeled ‘Cākṣuṣa’ in the background.

Characters & Entities

• Viṣṇu
• Dharma
• Nārāyaṇa
• Sādhya
• Cākṣuṣa Manvantara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Avatāra is presented as dharma’s safeguard across cosmic eras; righteousness is periodically reset when it declines.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site is named; the verse is doctrinal/cosmological within the Prabhāsakṣetra Māhātmya setting.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it explains the purpose and timing (manvantara) of divine manifestation.