Skanda Purana — Prabhasa Khanda, Shloka 4

Devanagari script

पृथिव्युवाच । यदि देयो वरो मह्यं शंखचक्रगदाधर । अनेन वपुषा तिष्ठ ह्यस्मिंस्तीर्थे सदा हरे

Transliteration

pṛthivyuvāca | yadi deyo varo mahyaṃ śaṃkhacakragadādhara | anena vapuṣā tiṣṭha hyasmiṃstīrthe sadā hare

Translation

Đất Mẹ thưa rằng: “Nếu ban cho con một ân phúc, hỡi Hari, Đấng cầm ốc, đĩa và chùy—xin Ngài mãi an trụ tại thánh địa (tīrtha) này, trong chính thân tướng này.”

Word by Word

• पृथिवी: Pṛthivī (Earth-goddess)
• पृथिवी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा (1st case)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect); प्रथमपुरुष; एकवचनम्; परस्मैपदम्

• यदि: if
• यदि: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: यदि (अव्यय)
• Form: शर्तार्थक-अव्यय (conditional particle)

• देयः: to be given
• देयः: Vidhaya (विधेय)
• Type: Adjective
• Root: देय (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दा)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा (1st case); विधेय-विशेषणम् (वरो इत्यस्य); भाव्य/कर्तव्यार्थक (gerundive)

• वरः: a boon
• वरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचनम्; प्रथमा (1st case)

• मह्यम्: to me
• मह्यम्: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; एकवचनम्; चतुर्थी (4th case)

• शंखचक्रगदाधर: O bearer of conch, discus, and mace
• शंखचक्रगदाधर: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: शंख + चक्र + गदा + धर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचनम्; सम्बोधन (Vocative); षष्ठी-तत्पुरुष/उपपद-समासः (शंख-चक्र-गदा-धरः = bearing conch, discus, mace)

• अनेन: with this
• अनेन: Karana (करण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; एकवचनम्; तृतीया (3rd case); विशेषणम् (वपुषा इत्यस्य)

• वपुषा: body, form
• वपुषा: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: वपुस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; एकवचनम्; तृतीया (3rd case)

• तिष्ठ: stay
• तिष्ठ: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative); मध्यमपुरुष; एकवचनम्; परस्मैपदम्

• हि: indeed
• हि: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: निश्चय/हेतौ-अव्यय (particle: indeed)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; एकवचनम्; सप्तमी (7th case); विशेषणम् (तीर्थे इत्यस्य)

• तीर्थे: at the sacred ford/place
• तीर्थे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; एकवचनम्; सप्तमी (7th case)

• सदा: always
• सदा: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: नित्यत्वार्थक-अव्यय (adverb)

• हरे: O Hari
• हरे: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; एकवचनम्; सम्बोधन (Vocative)

Speaker

Pṛthivī (Bhūmi/ Earth)

Characters & Entities

• Pṛthivī (Bhūmi)
• Hari (Viṣṇu)
• Śaṅkha
• Cakra
• Gadā
• Tīrtha

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

A tīrtha becomes a living sanctuary when the deity’s presence is requested and affirmed for the welfare of beings.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Varāha/Hari-associated tīrtha in Arbuda-khaṇḍa where Bhūmi requests the Lord’s perpetual abiding.

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct ritual; the verse explains the theological basis for the site’s enduring sanctity—Hari’s constant presence.