Adhyaya 86
Chương này thuật lại nguồn gốc một thánh địa (tīrtha) gắn với Nữ thần Saptaviṃśatikā, vị được liên hệ với hai mươi bảy nakṣatra (các “lunar mansions”). Sūta kể rằng các con gái của Dakṣa—chính là các nakṣatra và đều kết hôn với Soma (Nguyệt thần)—đau khổ vì Rohiṇī được Soma yêu chiều quá mức. Những người còn lại, cảm thấy vận số bất hạnh và bị bỏ rơi, đã đến kṣetra tu khổ hạnh, an vị Durgā và dâng cúng, lễ bái bền bỉ. Durgā hoan hỷ và ban ân: phục hồi saubhāgya (phúc lành hôn nhân, cát tường của người phụ nữ) và giải trừ nỗi khổ bị chồng xa lánh. Từ đó, bản văn mở rộng thành chỉ dẫn về vrata: thờ phụng ngày mười bốn với chay tịnh và lòng sùng kính; giữ kỷ luật một năm với tâm chuyên nhất; cùng những kiêng cữ ẩm thực (như tránh vị mặn/kiềm) để biểu thị sự nghiêm trì. Lại nêu mốc lịch: tháng Aśvina, nửa tháng sáng, ngày thứ chín, lễ bái lúc nửa đêm sẽ đem lại cát tường mạnh mẽ và lâu bền. Câu chuyện còn đan xen thần thoại về Mặt Trăng: Śūlapāṇi hỏi Dakṣa về chứng bệnh rājayakṣmā của Soma; Dakṣa giải thích lời nguyền của mình; rồi Śiva thiết lập cân bằng vũ trụ khi tuyên bố Soma phải đối xử bình đẳng với mọi người vợ, từ đó phát sinh hai kỳ trăng thượng huyền và hạ huyền. Kết chương khẳng định Nữ thần vẫn hiện diện nơi kṣetra như đấng ban saubhāgya cho phụ nữ, và dạy rằng tụng đọc thanh tịnh vào ngày mồng tám sẽ đạt được phúc lành ấy.
Shlokas
Verse 1
सूत उवाच । अथान्यापि च तत्रास्ति सप्तविंशतिका तथा । नक्षत्रैः स्थापिता देवी वांछितस्य प्रदायिनी
Sūta thưa: “Lại nữa, tại đó còn có một Nữ Thần khác tên Saptaviṃśatikā, do các Nakṣatra (chòm sao) an lập, ban cho mọi điều người ta ước nguyện.”
Verse 2
दक्षस्य तनया पूर्वं सप्तविंशतिसंख्यया । उद्वाहिता हि सोमेन पूर्वं ब्राह्मणसत्तमाः
Hỡi bậc brāhmaṇa tối thượng, thuở xưa các ái nữ của Dakṣa—tổng cộng hai mươi bảy—đã được gả cho Soma (Thần Nguyệt).
Verse 3
तासां मध्ये ऽभवच्चैका रोहिणी तस्य वल्लभा । प्राणेभ्योऽपि सदासक्तस्तया सार्धं स तिष्ठति
Trong số họ, chỉ một nàng—Rohiṇī—trở thành ái thê của Ngài. Ngài gắn bó với nàng hơn cả hơi thở của chính mình, luôn ở bên nàng.
Verse 4
ततो दौर्भाग्यसंतप्ताः सर्वा स्ता दक्षकन्यकाः । वैराग्यं परमं गत्वा क्षेत्रेऽस्मिंस्तपसि स्थिताः
Bấy giờ, tất cả các ái nữ của Dakṣa, bị nỗi bất hạnh thiêu đốt, đạt đến ly tham tối thượng và tại thánh địa (kṣetra) này, an trú trong khổ hạnh.
Verse 5
संस्थाप्य देवतां दुर्गां श्रद्धया परया युताः । बलिपूजोपहारैस्तां पूजयंत्यः सुरेश्वरीम्
Sau khi an vị Thánh Mẫu Durgā với lòng tín kính tối thượng, họ phụng thờ Đấng Nữ Chúa của chư thiên bằng lễ vật, nghi thức cúng bái và các phẩm hiến tế.
Verse 6
ततः कालेन महता तासां सा तुष्टिमभ्यगात् । अब्रवीच्च प्रतुष्टोऽहं वरं दास्यामि पुत्रिकाः
Rồi theo thời gian rất lâu, Thánh Mẫu hài lòng với họ và phán: “Ta đã hoàn toàn mãn nguyện. Này các con gái, Ta sẽ ban cho các con một ân phúc.”
Verse 7
तस्मात्तत्प्रार्थ्यतां चित्ते यद्युष्माकं व्यवस्थितम् । सर्वं दास्याम्यसंदिग्धं यद्युष्माकं हृदि स्थितम्
Vì vậy, hãy cầu xin điều đã được quyết định vững chắc trong tâm các con. Bất cứ điều gì ngự trong lòng các con, Ta sẽ ban trọn vẹn—không chút nghi ngờ.
Verse 8
ततः प्रोचुश्च ताः सर्वाः प्रसादात्तव वांछितम् । अस्माकं विद्यते देवि यावत्त्रैलोक्यसंस्थितम्
Bấy giờ tất cả họ thưa: “Ôi Thánh Mẫu, nhờ ân sủng của Mẹ, điều chúng con ước nguyện sẽ còn tồn tại chừng nào ba cõi còn bền vững.”
Verse 9
एकं पत्युः सुखं मुक्त्वा यत्सौभाग्यसमुद्भवम् । तस्मात्तद्देहि चास्माकं यदि तुष्टासि चंडिके
Ngoài niềm vui duy nhất phát sinh từ phúc duyên của người chồng, chúng con đã bị tước mất mọi điều. Vậy xin Mẹ ban cho chúng con điều ấy, nếu Mẹ hài lòng, ô Caṇḍikā.
Verse 10
वयं दौर्भाग्यदोषेण सर्वाः क्लेशं परं गताः । न शक्नुमः प्रियान्प्राणान्देहे धर्तुं कथंचन
Do lỗi của vận rủi, tất cả chúng con đã rơi vào khổ đau tột cùng; chúng con không thể, بأي cách nào, giữ gìn hơi thở sinh mệnh thân yêu trong thân này.
Verse 11
श्रीदेव्युवाच । अद्यप्रभृति युष्माकं सौभाग्यं पतिसंभवम् । मत्प्रसादादसंदिग्धं भविष्यति सुखोदयम्
Đức Nữ Thần cát tường phán: “Từ hôm nay trở đi, phúc duyên hôn phối của các ngươi—do người chồng mà thành—nhờ ân sủng của Ta, chắc chắn sẽ trở thành nguồn khởi của an lạc.”
Verse 12
अन्यापि या पतित्यक्ता स्त्री मामत्र स्थितां सदा । पूजयिष्यति सद्भक्तया चतुर्दश्यामुपोषिता
Bất cứ người phụ nữ nào khác, dù bị chồng ruồng bỏ, nếu đã trai giới vào ngày trăng mười bốn và thờ phụng Ta tại nơi này—nơi Ta hằng ngự—với lòng chí thành, thì sẽ được ân điển của Ta.
Verse 13
सा भविष्यति सौभाग्ययु्क्ता पुत्रवती सती । यावत्संवत्सरं तावदेकभक्तपरायणा
Nàng sẽ được đầy đủ phúc lành, trở thành người phụ nữ hiền đức có con cái; và suốt một năm, nàng sẽ chuyên tâm giữ hạnh “ekabhakta” (chỉ thọ một bữa) với tâm nhất hướng.
Verse 14
अक्षारलवणाशा या नारी मां पूजयिष्यति । न तस्याः पतिजं दुःखं दौर्भाग्यं वा भविष्यति
Người phụ nữ nào, kiêng các món có tính kiềm và mặn, mà thờ phụng Ta, thì sẽ không chịu nỗi khổ do chồng gây ra, cũng chẳng gặp vận rủi.
Verse 15
आश्विनस्य सिते पक्षे संप्राप्ते नवमीदिने । उपवासपरा या मां निशीथे पूजयिष्यति । तस्याः सौभाग्यमत्युग्रं सर्वदा वै भविष्यति
Trong nửa tháng sáng của Āśvina, khi đến ngày mồng chín, người nữ chuyên tâm trai giới và thờ phụng Ta vào lúc nửa đêm—phúc duyên của nàng sẽ vô cùng mạnh mẽ, luôn luôn như vậy.
Verse 16
एवमुक्त्वा तु सा देवी विरराम द्विजोत्तमाः । ताश्च सर्वाः सुसंहृष्टा जग्मुर्दक्षस्य मंदिरम्
Nói xong như thế, Nữ Thần liền im lặng, hỡi bậc tối thượng trong hàng lưỡng sinh. Tất cả những người nữ ấy vô cùng hoan hỷ, cùng đi đến cung điện của Dakṣa.
Verse 17
एतस्मिन्नंतरे दक्ष आहूतः शूलपाणिना । प्रोक्तः कस्मात्त्वया चन्द्रो यक्ष्मणा संनियोजितः । तदयुक्तं कृतं दक्ष जामाताऽयं यतस्तव
Trong lúc ấy, Dakṣa được Śūlapāṇi (Śiva) triệu đến và quở rằng: “Vì sao ngươi khiến Mặt Trăng mắc chứng yakṣmā (hao mòn)? Điều ấy là không phải, hỡi Dakṣa, bởi người ấy là con rể của ngươi.”
Verse 18
दक्ष उवाच । अनेन तनया मह्यमष्टाविंशतिसंख्यया । ऊढा अखण्डचारित्रास्तास्त्यक्ता दोषवर्जिताः । मुक्त्वैकां रोहिणीं देव निषिद्धेन मयाऽसकृत्
Dakṣa thưa: “Bởi người ấy, các con gái của ta—hai mươi tám vị—đã được cưới làm vợ; thế nhưng những người không tì vết, hạnh kiểm trọn vẹn ấy lại bị ruồng bỏ. Chỉ trừ một người là Rohiṇī, ôi Đấng Thiêng—dẫu ta đã nhiều lần ngăn cấm.”
Verse 19
ततो मयाऽतिकोपेन नियुक्तो राजयक्ष्मणा । असत्यजल्पको मन्दः कामदेववशं गतः
Vì thế, do cơn thịnh nộ quá mức của ta, hắn bị giáng chứng rājayakṣmā. Kẻ u mê ấy nói lời dối trá, đã rơi vào quyền lực của Kāma, vị thần dục vọng.
Verse 20
श्रीभगवानुवाच । अद्यप्रभृति सर्वासां समं स प्रचरिष्यति । मद्वाक्यान्नात्र संदेहः सत्यमेतन्मयोदितम्
Đức Thế Tôn phán: “Từ hôm nay trở đi, người ấy sẽ đối xử bình đẳng với tất cả. Do lời Ta, nơi đây không còn nghi hoặc—đây chính là chân thật do Ta tuyên thuyết.”
Verse 21
त्वयापि यद्वचः प्रोक्तमसत्यं स्यान्न तत्क्वचित् । तस्मादेष क्षयं पक्षं वृद्धिं पक्षं प्रयास्यति
Cả những lời do ngươi nói ra cũng chẳng bao giờ trở thành hư dối. Vì thế, người ấy sẽ trải qua nửa tháng khuyết và nửa tháng tròn (tuần trăng tàn và tuần trăng mọc).
Verse 22
दक्षोऽपि बाढमित्येव तत्प्रोक्त्वा च ययौ गृहम् । चंद्रस्तु दक्षकन्यास्ताः समं पश्यति सर्वदा
Dakṣa cũng chỉ nói: “Được vậy,” rồi trở về nhà. Còn Candra (Thần Nguyệt) từ đó về sau luôn nhìn các ái nữ của Dakṣa với tâm bình đẳng.
Verse 23
गच्छमानः क्षयं पक्षं वृद्धिं पक्षं च सद्द्विजाः । सापि देवी ततः प्रोक्ता सप्तविंशतिका क्षितौ । सर्वसौभाग्यदा स्त्रीणां तस्मिन्क्षेत्रे व्यवस्थिता
Hỡi các bậc nhị sinh cao quý, khi người ấy đi qua nửa tháng khuyết và nửa tháng tròn, thì Nữ Thần ấy trên cõi đời được xưng tụng là “Saptaviṃśatikā” (Hai Mươi Bảy). An trụ nơi thánh địa ấy, Ngài ban mọi phúc tướng cát tường cho phụ nữ.
Verse 24
यश्चैतत्पुरतस्तस्याः संप्राप्ते चाष्टमीदिने । शुचिर्भूत्वा पठेद्भक्त्या स सौभाग्यमवाप्नुयात्
Ai, khi ngày Aṣṭamī đến, tự làm thanh tịnh và chí thành tụng đọc điều này trước mặt Nữ Thần ấy, người đó sẽ đạt được phúc duyên cát tường (saubhāgya).