Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 3

Devanagari script

अस्पृष्टं कलिदोषेण तथान्यैरुपपातकैः । ब्रह्महत्यादिकैश्चैवत्रिपुरारेः प्रभावतः

Transliteration

aspṛṣṭaṃ kalidoṣeṇa tathānyairupapātakaiḥ | brahmahatyādikaiścaivatripurāreḥ prabhāvataḥ

Translation

Tīrtha này không bị vấy nhiễm bởi lỗi lầm của thời Kali, cũng không bị các tội phụ khác—như tội sát hại Bà-la-môn—làm ô uế; nhờ uy lực của Tripurāri (Śiva), nó vẫn thanh tịnh.

Word by Word

• अस्पृष्टम्: untouched
• अस्पृष्टम्: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्पृश् (धातु) + क्त (क्त-प्रत्यय) + अ- (निषेध)
• Form: नञ्-पूर्वक क्त-कृदन्त विशेषण; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘untouched’

• कलिदोषेण: by the fault of Kali (age)
• कलिदोषेण: Karaṇa (Instrument/means/करण)
• Type: Noun
• Root: कलि (प्रातिपदिक) + दोष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति, एकवचन (Instrumental singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (kaleḥ doṣaḥ)

• तथा: and also
• तथा: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/उपमानार्थक क्रियाविशेषण (also/likewise)

• अन्यैः: by other
• अन्यैः: Karaṇa (Instrument/means/करण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; तृतीया विभक्ति, बहुवचन (Instrumental plural)

• उपपातकैः: minor sins
• उपपातकैः: Karaṇa (Instrument/means/करण)
• Type: Noun
• Root: उपपातक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति, बहुवचन (Instrumental plural)

• ब्रह्महत्यादिकैः: by (sins) such as brahmin-slaying, etc.
• ब्रह्महत्यादिकैः: Karaṇa (Instrument/means/करण)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्महत्या (प्रातिपदिक) + आदि (प्रातिपदिक) + क (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; तृतीया विभक्ति, बहुवचन (Instrumental plural); ‘brahmahatyā-ādi’ (and the like) तत्पुरुष/कर्मधारय-प्रायः

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक निपात (conjunction)

• एव: indeed
• एव: Nipāta (Emphasis/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारणार्थक निपात (emphatic particle)

• त्रिपुरारेः: of Tripurāri (Śiva)
• त्रिपुरारेः: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: त्रिपुर (प्रातिपदिक) + अरि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति, एकवचन (Genitive singular); षष्ठी-तत्पुरुषः (tripurasya ariḥ) = ‘enemy of Tripura’ (Śiva)

• प्रभावतः: due to the power
• प्रभावतः: Hetu/Apādāna (Cause/from/हेतु-अपादान)
• Type: Noun
• Root: प्रभाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग; पञ्चमी विभक्ति, एकवचन (Ablative singular)

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Type: tirtha

Skanda Dialogue

Listener: kingly audience

Visual Art Cues

Scene: A luminous tīrtha protected by Tripurāri: Śiva stands with trident, a halo of ash-white radiance forming a boundary that repels dark ‘Kali’ shadows and sin-forms labeled brahmahatyā; pilgrims bathe safely within the sanctified circle.

Characters & Entities

• Kali (Kali-yuga)
• Tripurāri (Śiva)
• Brahmahatyā

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva’s presence makes a sacred place transcendent—capable of remaining pure even amid Kali-yuga and of neutralizing grave moral taints.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The chapter’s featured Nāgarakhaṇḍa tīrtha, praised as uniquely unaffected by Kali-doṣa due to Śiva (Tripurāri).

What ritualistic prescription is mentioned?

No direct rite is stated here; the verse establishes the tīrtha’s exceptional purity and sin-destroying capacity.