Adhyaya 6
Chương này tiếp tục cuộc đối thoại giữa vua và hiền triết trong khuôn khổ lời kể của Sūta. Sau khi nghe hoàn cảnh của Triśaṅku, Viśvāmitra trấn an nhà vua và hứa sẽ đưa ông lên cõi trời với chính thân xác hiện tại, làm nổi bật sức mạnh của saṅkalpa (ý chí/đại nguyện) và sự tranh chấp về thẩm quyền nghi lễ. Viśvāmitra còn thách thức trật tự thiên giới, tuyên bố nhờ tapas (khổ hạnh lực) ông có thể khởi lập một sṛṣṭi (sáng tạo) riêng. Từ đây câu chuyện chuyển sang thần học sùng kính: ông đến đảnh lễ Śiva (Śaṅkara, Śaśiśekhara) và tụng một bài tán tụng, nhận Śiva là Đấng bao hàm nhiều chức năng vũ trụ và các thần linh, thể hiện sự tổng hợp Purāṇa. Śiva hoan hỷ ban ân; Viśvāmitra cầu xin “sṛṣṭi-māhātmya” (uy lực/tri kiến về sáng tạo) nhờ ân điển của Ngài. Śiva chấp thuận rồi rời đi; Viśvāmitra an trú thiền định và bắt đầu tạo dựng một sáng tạo bốn phần để ganh đua, kết nối sùng kính, quyền năng và thử nghiệm vũ trụ trong bối cảnh hành hương (tīrtha).
Shlokas
Verse 1
। सूत उवाच । तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य त्रिशंकोर्मुनिपुंगवः । विश्वामित्रोऽब्रवीद्वाक्यं किंचिल्लज्जासमन्वितः
Sūta nói: Nghe lời của Triśaṅku, bậc thánh hiền tối thượng Viśvāmitra liền đáp lại, pha chút ngượng ngùng.
Verse 2
मा विषादं महीपाल विषयेऽत्र करिष्यसि । अनेनैव शरीरेण त्वां नयिष्याम्यहं दिवम्
“Chớ sầu muộn, hỡi Đại vương, về việc này. Chính với thân này, ta sẽ đưa ngài lên cõi trời.”
Verse 3
तत्तत्कर्म करिष्यामि स्वर्गार्थे नृपसत्तम । तवाभीष्टं करिष्यामि किं वा यास्यामि संक्षयम्
“Vì cõi trời, hỡi bậc vương giả tối thượng, ta sẽ làm mọi nghi lễ và hành động cần thiết. Ta sẽ thành tựu điều ngài mong—bằng không, ta sẽ bỏ mạng trong nỗ lực ấy.”
Verse 4
एवमुक्त्वा परं कोपं कृत्वोपरि दिवौकसाम् । उवाच च ततो रौद्रं प्रत्यक्षं तस्य भूपतेः
Nói xong, ngài khơi dậy cơn thịnh nộ dữ dội đối với chư thiên nơi thiên giới, rồi ngay trước mặt nhà vua, thốt ra những lời khủng khiếp một cách công khai.
Verse 5
यथा मया द्विजत्वं हि स्वयमेवार्जितं बलात् । तथा सृष्टिं करिष्यामि स्वकीयां नात्र संशयः
Như chính ta, nhờ sức mạnh của khổ hạnh (tapas) mà tự mình đạt được địa vị “nhị sinh”, thì cũng vậy, ta sẽ tạo lập một tạo hóa của riêng ta—điều ấy không hề nghi ngờ.
Verse 6
ततस्तं स समालोक्य शंकरं शशिशेखरम् । प्रणम्य विधिवद्भक्त्या स्तुतिं चक्रे महामुनिः
Bấy giờ, vị đại hiền giả nhìn thấy Śaṅkara, Đấng đội trăng trên đỉnh đầu; liền cúi lạy đúng nghi lễ với lòng sùng kính và soạn một bài tán tụng.
Verse 7
विश्वामित्र उवाच । जय देव जयाचिंत्य जय पार्वतिवल्लभ । जय कृष्ण जगन्नाथ जय कृष्ण जगद्गुरो
Viśvāmitra thưa rằng: “Khải hoàn thay, lạy Chúa Tể; khải hoàn thay, Đấng Bất Khả Tư Nghị; khải hoàn thay, phu quân yêu dấu của Pārvatī. Khải hoàn thay, hỡi Kṛṣṇa, Chúa của vũ trụ; khải hoàn thay, hỡi Kṛṣṇa, bậc Đạo sư của thế gian.”
Verse 8
जयाचिंत्य जयामेय जयानंत जयाच्युत । जयामर जयाजेय जयाव्यय सुरेश्वर
“Khải hoàn thay, Đấng Bất Khả Tư Nghị; khải hoàn thay, Đấng Vô Lượng; khải hoàn thay, Đấng Vô Tận; khải hoàn thay, Đấng Bất Thoái. Khải hoàn thay, Đấng Bất Tử; khải hoàn thay, Đấng Bất Khả Chiến Bại; khải hoàn thay, Đấng Bất Hoại—hỡi Chúa Tể chư thiên!”
Verse 9
जय सर्वग सर्वेश जय सर्वसुराश्रय । जय सर्वजनध्येय जय सर्वाघनाशन
“Khải hoàn thay, Đấng hiện diện khắp nơi; khải hoàn thay, Chúa Tể muôn loài. Khải hoàn thay, nơi nương tựa của chư thiên; khải hoàn thay, Đấng mà mọi người nên quán niệm. Khải hoàn thay, Đấng tiêu trừ mọi tội lỗi!”
Verse 10
त्वं धाता च विधाता च त्वं कर्ता त्वं च रक्षकः । चतुर्विधस्य देवेश भूतग्रामस्य शंकर
Ngài là Đấng nâng đỡ và Đấng an bài; Ngài là Đấng tác thành và Đấng hộ trì. Ôi Chúa tể chư thiên, ôi Śaṅkara, Ngài chủ trì và gìn giữ toàn thể quần sinh trong bốn loại phân chia.
Verse 11
यथा तिलस्थितं तैलं यथा दधिगतं घृतम् । तथैवाधिष्ठितं कृत्स्नं त्वया गुप्तेन वै जगत्
Như dầu ẩn trong hạt mè, như bơ ghee hiện hữu trong sữa chua, cũng vậy: toàn thể thế gian này được Ngài thấm khắp và nâng đỡ, vì Ngài kín nhiệm hiện diện trong muôn loài.
Verse 12
त्वं ब्रह्मा त्वं हृषीकेशस्त्वं शक्रस्त्वं हुताशनः । त्वं यज्ञस्त्वं वषट्कारस्त्वमिन्दुस्त्वं दिवाकरः
Ngài là Brahmā; Ngài là Hṛṣīkeśa; Ngài là Śakra; Ngài là Thần Lửa. Ngài chính là tế lễ; Ngài là tiếng hô vaṣaṭ; Ngài là Trăng, và Ngài là Mặt Trời.
Verse 13
अथवा बहुनोक्तेन किं स्तवेन तव प्रभो । समासादेव वक्ष्यामि विभूतिं श्रुतिनोदिताम्
Hoặc nữa—tán dương Ngài dài dòng để làm gì, hỡi Chúa tể? Con xin nói vắn tắt về uy linh của Ngài, như các Veda đã tuyên thuyết.
Verse 14
यत्किंचित्त्रिषु लोकेषु स्थावरं जंगमं विभो । तत्सर्वं भवता व्याप्तं काष्ठं हव्यभुजा यथा
Bất cứ điều gì trong ba cõi—động hay tĩnh, hỡi Đấng Toàn Năng—tất thảy đều được Ngài thấm khắp, như lửa ẩn tàng trong gỗ.
Verse 15
श्रीभगवानुवाच । परितुष्टोऽस्मि भद्रं ते वरं प्रार्थय सन्मुने । यत्ते हृदि स्थितं नित्यं सर्वं दास्याम्यसंशयम्
Đức Thế Tôn phán: “Ta hoàn toàn hoan hỷ về ngươi; nguyện điều cát tường đến với ngươi. Hãy xin một ân huệ, hỡi bậc hiền thánh. Điều gì hằng ở trong tim ngươi, Ta sẽ ban trọn vẹn—không chút nghi ngờ.”
Verse 16
विश्वामित्र उवाच । यदि तुष्टोसि देवेश यदि देयो वरो मम । तन्मे स्यात्सृष्टिमाहात्म्यं त्वत्प्रसादान्महेश्वर
Viśvāmitra thưa: “Nếu Ngài hoan hỷ, ô Chúa tể chư thiên—nếu một ân huệ được ban cho con—thì, ô Maheśvara, nhờ ân sủng của Ngài, xin cho con được lãnh thọ thánh truyện về uy đức của công cuộc tạo hóa.”
Verse 17
एवमस्त्विति तं चोक्त्वा भगवान्वृषभध्वजः । सर्वैर्गणैः समायुक्तस्ततश्चादर्शनं गतः
Nói với ông: “Hãy như vậy,” Đức Thế Tôn—Đấng mang cờ hiệu Bò Thần—liền khuất khỏi tầm mắt, cùng toàn thể các gaṇa tháp tùng.
Verse 18
विश्वामित्रोऽपि तत्रैव स्थितो ध्यानपरायणः । चक्रे चतुर्विधां सृष्टिं स्पर्द्धया हंसगामिनः
Viśvāmitra cũng ở lại ngay nơi ấy, một lòng nương tựa thiền định; và vì muốn ganh đua với Đấng “đi như Thiên Nga” (Brahmā), ông đã tạo ra một cuộc sáng tạo bốn loại.