Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

शुक्लपक्षे चतुर्दश्यां चैत्रमासे दिवाकरः । स्वयमभ्येत्य देवेशं पूजयत्येव शंकरम्

Transliteration

śuklapakṣe caturdaśyāṃ caitramāse divākaraḥ | svayamabhyetya deveśaṃ pūjayatyeva śaṃkaram

Translation

Vào ngày mười bốn của nửa tháng sáng trong tháng Caitra, chính Thái Dương tự đến và thờ phụng Śaṅkara, Chúa tể của chư thiên.

Word by Word

• शुक्लपक्षे: in the bright fortnight
• शुक्लपक्षे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शुक्ल (प्रातिपदिक) + पक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; समासः—कर्मधारय/तत्पुरुष (शुक्लः पक्षः)

• चतुर्दश्याम्: on the fourteenth lunar day
• चतुर्दश्याम्: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चतुर्दशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• चैत्रमासे: in the month of Caitra
• चैत्रमासे: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: चैत्र (प्रातिपदिक) + मास (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (चैत्रस्य मासः)

• दिवाकरः: the Sun
• दिवाकरः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: दिवाकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• स्वयम्: himself
• स्वयम्: Adverbial (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: स्वयम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण

• अभ्येत्य: having approached
• अभ्येत्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: अभि + इ (धातु) → अभ्येत्य (क्त्वान्त)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्यय (gerund/absolutive); पूर्वक्रिया (having come/approached)

• देवेशम्: the Lord of gods
• देवेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक) + ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष (देवानाम् ईशः)

• पूजयति: worships
• पूजयति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन

• एव: indeed, just
• एव: Particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण-निपात (particle of emphasis)

• शंकरम्: Śaṅkara (Śiva)
• शंकरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शंकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Agastya-āśrama Śaṅkara-sānnidhya kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: dvija-uttama(s)

Visual Art Cues

Scene: At dawn in Caitra, the Sun personified descends in a radiant chariot, offering worship to Śaṅkara at the hermitage shrine; golden light floods the grove as sages witness the cosmic rite.

Characters & Entities

• Divākara (Sūrya)
• Śaṅkara (Śiva)
• Caitra
• Caturdaśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Sacred time (tithi and month) amplifies sacred place; even cosmic powers honor Śiva at this site.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Agastya’s hermitage tīrtha, where Śaṅkara is worshiped (even by the Sun).

What ritualistic prescription is mentioned?

Worship of Śaṅkara on Caitra month’s bright-fortnight caturdaśī is highlighted as a sanctified observance.