Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 5

Devanagari script

तेषां बलाच्च पार्वत्याः शापभारेण यन्त्रितः । तां नित्यमेवानुनयन्नृचे सोवाच शंकरम्

Transliteration

teṣāṃ balācca pārvatyāḥ śāpabhāreṇa yantritaḥ | tāṃ nityamevānunayannṛce sovāca śaṃkaram

Translation

Và do sự thúc bách của họ, lại bị ràng buộc bởi gánh nặng lời nguyền của Pārvatī, ngài không ngừng tìm cách làm Nàng nguôi lòng; rồi bằng một thánh tụng (ṛc), ngài thưa với Śaṅkara.

Word by Word

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), बहुवचन

• बलात्: due to (their) force
• बलात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th/Ablative), एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक निपात (conjunction)

• पार्वत्याः: of Pārvatī
• पार्वत्याः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन

• शाप-भारेण: by the burden of the curse
• शाप-भारेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: शाप (प्रातिपदिक) + भार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: शापस्य भारः

• यन्त्रितः: restrained; bound
• यन्त्रितः: Karta (Predicate participle/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: √यन्त्र्/यम् (धातु; causative sense 'to restrain')
• Form: क्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• नित्यम्: always
• नित्यम्: Sambandha (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नित्य (प्रातिपदिक)
• Form: क्रियाविशेषण-अव्यय (adverbial accusative)

• एव: indeed; just
• एव: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात (emphatic particle)

• अनुनयन्: conciliating; appeasing
• अनुनयन्: Karta (Concurrent action/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: अनु-√नी (धातु)
• Form: शतृ (present active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• ऋचे: with a hymn/verse
• ऋचे: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: ऋच् (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन (वैदिक/छान्दस रूप)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Speech act/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• शंकरम्: Śaṅkara
• शंकरम्: Karma (Addressee/object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: शंकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

Speaker

Gālava (continuing narration; implied)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A figure burdened by an unseen curse (dark aura) repeatedly bows to Devī; then, holding a palm-leaf or in a Vedic posture, chants an ṛc and turns to address Śaṅkara, who listens gravely.

Characters & Entities

• Pārvatī
• Śaṅkara (Śiva)
• Devāḥ (implied as 'they')
• Ṛc (Vedic verse)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

When bound by the consequences of a curse, reconciliation through humility, appeasement, and sacred speech (mantra/stuti) is upheld as dharmic conduct.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific site is stated in this verse; it supports the larger tīrtha narrative context of the chapter.

What ritualistic prescription is mentioned?

Recitation of an ṛc (Vedic verse) as a form of stuti/propitiation is implied.