Adhyaya 23
Sūta mô tả một thánh địa tối thắng mang tên Mṛgatīrtha, nằm ở phía tây của vùng linh thiêng được nhắc đến. Ngài nói rằng ai với lòng tin đúng đắn, tắm tại đó lúc mặt trời mọc vào ngày Chaturdaśī (mười bốn) của nửa tháng sáng tháng Caitra (Caitra-śukla-caturdaśī), thì dù mang tội lỗi nặng nề cũng không còn sa vào thai sinh loài vật; đây là năng lực thanh tịnh và nâng đỡ của một tīrtha. Các ṛṣi thỉnh cầu kể nguồn gốc và hiệu lực đặc biệt của nơi ấy. Sūta thuật rằng trong một đại lâm, thợ săn đuổi theo bầy nai; vì sợ hãi và bị tên bắn thương, chúng lao vào một hồ nước sâu. Nhờ uy lực của dòng nước ấy, bầy nai đạt thân phận loài người; thậm chí những dấu hiệu tinh nhã bên ngoài cũng được nói là phát sinh chỉ do việc tắm. Câu chuyện tiếp tục giải thích căn nguyên: nguồn nước liên hệ với sự hiển lộ đã được nói trước (liṅga-bheda-udbhava), từng bị bụi đất che lấp, rồi theo mệnh lệnh thiêng liêng lại hiện ra qua một lỗ tổ mối và dần dần lộ rõ tại địa phương ấy. Lại nêu gương Triśaṅku: tuy ở trong cảnh bị xem là thấp kém về xã hội, ông tắm tại đây và phục hồi hình tướng chư thiên. Vì vậy, Sūta kết luận rằng thợ săn và nai, hễ tắm ở Mṛgatīrtha, đều được giải trừ cấu uế nghiệp lỗi và đạt cảnh giới cao hơn—một mô thức giáo huấn kết nối nghi lễ, thời điểm lịch pháp và thẩm quyền của truyền thuyết trong thần học tīrtha.
Shlokas
Verse 2
। सूत उवाच । तस्यैव पश्चिमे भागे मृगतीर्थमनुत्तमम् । अस्ति पुण्यतमं ख्यातं समस्ते धरणीतले । तत्र ये मानवास्तीर्थे सम्यक्छ्रद्धासमन्विताः । चैत्रशुक्लचतुर्दश्यां स्नानं कुर्वंतिभास्करे
Sūta nói: Ở phía tây của chính vùng ấy có một thánh địa vượt trội mang tên Mṛgatīrtha, nổi tiếng là nơi công đức tối thượng khắp cõi đất. Những người, với lòng tin kiên cố, tắm tại tīrtha ấy vào ngày mười bốn của nửa tháng sáng tháng Caitra, lúc mặt trời mọc, sẽ được phước đức lớn lao.
Verse 3
मध्ये स्थिते न ते यांति तिर्यग्योनौ कथंचन । अपि पापसमोपेता दोषैः सर्वैः समन्विताः
Ở trong phạm vi linh thiêng ấy, họ tuyệt nhiên không rơi vào thai sinh loài súc sinh—dẫu mang nặng tội lỗi và bị mọi lỗi lầm vây phủ.
Verse 4
कृतघ्ना नास्तिकाश्चौरा मर्यादाभेदकास्तथा । स्नाता ये तत्र सत्तीर्थे ते यांति परमां गतिम् । विमानवरमारूढाः स्तूयमानाश्च किंनरैः
Dẫu là kẻ vô ơn, kẻ vô tín, kẻ trộm cướp, hay người vượt ranh giới đạo lý—nếu tắm gội tại tìrtha chân thật ấy—cũng đạt cảnh giới tối thượng, lên xe trời thù thắng và được các Kiṃnara ca tụng.
Verse 5
ऋषय ऊचुः । मृगतीर्थं कथं तत्र संजातं सूतनंदन । किं प्रभावं समाचक्ष्व परं कौतूहलं हि नः
Các hiền triết thưa rằng: “Hỡi con của Sūta, Mṛgatīrtha đã phát sinh nơi ấy bằng cách nào? Xin hãy nói cho chúng tôi về uy lực của nó, vì lòng hiếu kỳ của chúng tôi thật lớn lao.”
Verse 6
सूत उवाच । पूर्वं तत्र महारण्ये नानामृगगणावृते । नानाविहंगसंघुष्टे नानावृक्षसमाकुले
Sūta thưa: “Thuở trước, nơi ấy là một đại lâm, đầy những bầy hươu nai đủ loại; vang rền tiếng chim muôn loài; và rậm rạp bởi vô số giống cây.”
Verse 7
समायाता महारौद्रा लुब्ध काश्चापपाणयः । कृष्णांगा भ्रममाणास्ते यमदूता इवाऽपरे
Bấy giờ những thợ săn cực kỳ hung bạo kéo đến, tay cầm cung. Thân hình đen sẫm, lảng vảng khắp nơi, họ tựa như những sứ giả khác của thần Yama.
Verse 8
एतस्मिन्नंतरे दृष्टं मृगयूथं तरोरधः । उपविष्टं सुविश्रब्धं तैस्तदा द्विज सत्तमाः
Đúng lúc ấy, hỡi bậc tối thắng trong hàng nhị sinh, họ (những thợ săn) trông thấy một bầy hươu dưới gốc cây, đang ngồi yên ổn, an nhiên và hết sức tin tưởng.
Verse 9
अथ तांल्लुब्धकान्दृष्ट्वा दूरतोऽपि भयातुराः । पलायनपराः सर्वे मृगा जग्मुर्द्रुतं ततः
Bấy giờ, vừa trông thấy bọn thợ săn ấy dù từ xa, đàn nai đều kinh hãi, chỉ một lòng chạy trốn, liền vội vã lao đi khỏi nơi đó.
Verse 10
अथ ते सन्निधौ दृष्ट्वा गंभीरं सलिलाशयम् । प्रविष्टा हरिणाः सर्वे भयार्ताः शरपीडिताः
Rồi họ thấy gần đó một hồ nước sâu; tất cả đàn nai, khổ sở vì sợ hãi và bị mũi tên của thợ săn làm đau đớn, liền lao xuống đó.
Verse 11
ततस्तत्सलिलस्यांतस्ते मृगाः सर्व एव हि । मानुषत्वमनुप्राप्तास्तत्प्रभावा द्द्विजोत्तमाः
Bấy giờ, ngay trong làn nước thiêng ấy, tất cả bầy nai quả thật đạt được thân phận làm người—hỡi bậc Nhị-sinh tối thượng—chỉ nhờ uy lực và vinh quang của tīrtha ấy.
Verse 12
अथ तान्मानुषीभूतान्पप्रच्छुर्लुब्धका मृगान् । मृगयूथं समायातं मार्गेणानेन सांप्रतम् । केन मार्गेण निर्यातं तस्माद्वदत मा चिरम्
Bấy giờ, bọn thợ săn hỏi những con nai đã hóa người: “Một bầy nai vừa đi đến theo lối này; nó đã rời đi theo đường nào? Hãy nói ngay, chớ chần chừ.”
Verse 13
मानुषा ऊचुः । वयं ते हरिणाः सर्वे मानुषत्वं सुदुर्लभम् । तीर्थस्याऽस्य प्रभावेन प्राप्ताः सत्यं न संशयः
Những người (mới) ấy thưa: “Chúng tôi chính là tất cả những con nai kia. Nhờ uy lực của tīrtha này, chúng tôi đã đạt được thân người vô cùng hiếm có; đó là sự thật, không chút nghi ngờ.”
Verse 15
स्नानमात्रात्ततः सर्वे दिव्यमाल्यानुलेपनाः । दिव्यगात्रधरा सर्वे संजाताः पार्थिवोत्तमाः
Bấy giờ, chỉ nhờ tắm gội mà tất cả đều được trang sức bằng vòng hoa và hương dầu thần diệu; ai nấy mang thân thể rực sáng, thân thần linh, và hiện khởi thành những bậc nhân kiệt trên cõi đất này.
Verse 16
ऋषय ऊचुः । अत्याश्चर्यमिदं सूत यत्त्वया परिकीर्तितम् । स्नानमात्रेण ते प्राप्ता लुब्धकास्तादृशं वपुः
Các bậc hiền triết thưa rằng: “Thật vô cùng kỳ diệu, hỡi Sūta, như lời ông thuật lại—chỉ nhờ tắm gội mà những kẻ thợ săn ấy đã đạt được dung thân như thế.”
Verse 17
तथा मानुष्यमापन्ना मृगास्तोयावगाहनात् । तत्कथं मेदिनीपृष्ठे तत्तीर्थं संबभूव ह
“Và cũng vậy, bầy nai đã đạt được thân người nhờ dìm mình trong nước. Vậy thì, trên mặt đất này, tīrtha ấy đã hình thành như thế nào?”
Verse 18
सूत उवाच । लिंगभेदोद्भवं तोयं यत्पुरा वः प्रकीर्तितम् । आच्छन्नं पांसुभिः कृत्स्नं वायुना शक्रशासनात्
Sūta đáp: “Nước ấy, sinh ra từ sự nứt tách của liṅga—điều ta đã từng kể với các ngài—đã bị gió phủ kín hoàn toàn bằng bụi, theo mệnh lệnh của Indra.”
Verse 19
वल्मीकरंध्रमासाद्य तन्निष्क्रांतं पुनर्द्विजाः । कालेन महता तत्र प्रदेशे स्वल्पमेव हि
“Hỡi các bậc nhị sinh, khi gặp một lỗ hổng nơi gò mối, dòng nước ấy lại tuôn ra. Trải qua thời gian rất lâu, tại vùng ấy nó chỉ hiện lộ với một lượng nhỏ mà thôi.”
Verse 20
यत्र स्नातः पुरा सद्यस्त्रिशंकुः पृथिवीपतिः । दिव्यं वपुः पुनः प्राप्त श्चंडालत्वेन संस्थितः
Tại nơi ấy, thuở xưa, vua Triśaṅku tắm gội và lập tức lại được thân thể thần diệu, tuy vẫn đang ở trong cảnh phận caṇḍāla.
Verse 21
एतस्मात्कारणात्तत्र स्नाताः सारंगलुब्धकाः । सर्वे पापविनिर्मुक्ताः संप्राप्ताः परमं वपुः
Vì lẽ ấy, những thợ săn đuổi nai đã tắm tại đó; tất thảy đều được giải thoát khỏi tội lỗi và đạt đến thân tướng tối thượng, thù thắng.