Home›Skanda Purana›Nagara Khanda›Tirtha Mahatmya›Adhyaya 23›Shloka 2
←Previous Verse
Next Verse→

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 2

Devanagari script

। सूत उवाच । तस्यैव पश्चिमे भागे मृगतीर्थमनुत्तमम् । अस्ति पुण्यतमं ख्यातं समस्ते धरणीतले । तत्र ये मानवास्तीर्थे सम्यक्छ्रद्धासमन्विताः । चैत्रशुक्लचतुर्दश्यां स्नानं कुर्वंतिभास्करे

Transliteration

| sūta uvāca | tasyaiva paścime bhāge mṛgatīrthamanuttamam | asti puṇyatamaṃ khyātaṃ samaste dharaṇītale | tatra ye mānavāstīrthe samyakchraddhāsamanvitāḥ | caitraśuklacaturdaśyāṃ snānaṃ kurvaṃtibhāskare

Translation

Sūta nói: Ở phía tây của chính vùng ấy có một thánh địa vượt trội mang tên Mṛgatīrtha, nổi tiếng là nơi công đức tối thượng khắp cõi đất. Những người, với lòng tin kiên cố, tắm tại tīrtha ấy vào ngày mười bốn của nửa tháng sáng tháng Caitra, lúc mặt trời mọc, sẽ được phước đức lớn lao.

Word by Word
सूतःSūta
सूतः:
Karta (Speaker/कर्ता)
TypeNoun
Rootसूत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; वक्ता/कर्ता
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
तस्यof that
तस्य:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; सम्बन्ध
एवindeed/just
एव:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (emphasis/only)
पश्चिमेin the western
पश्चिमे:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपश्चिम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; 'भागे' इत्यस्य विशेषण
भागेpart/region
भागे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण
मृगतीर्थम्Mṛga-tīrtha
मृगतीर्थम्:
Karma/Predicate (Apposition)
TypeNoun
Rootमृग + तीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय/कर्म (as apposition)
अनुत्तमम्unsurpassed
अनुत्तमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'मृगतीर्थम्' इत्यस्य विशेषण
अस्तिthere is
अस्ति:
Kriya (Existence/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
पुण्यतमम्most holy
पुण्यतमम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुण्यतम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'मृगतीर्थम्' इत्यस्य विशेषण
ख्यातम्renowned
ख्यातम्:
Predicate (विधेय)
TypeAdjective
Rootख्या (धातु)
Formक्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेयविशेषण
समस्तेin the entire
समस्ते:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसमस्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; 'धरणीतले' इत्यस्य विशेषण
धरणीतलेon the surface of the earth
धरणीतले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootधरणी + तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण (locative adverb)
येwho (those who)
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
मानवाःpeople
मानवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्ता
तीर्थेat the tīrtha
तीर्थे:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; अधिकरण
सम्यक्properly
सम्यक्:
Kriya-visheshana (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootसम्यक् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb: properly)
श्रद्धाfaith
श्रद्धा:
Samasa-anga (Compound member)
TypeNoun
Rootश्रद्धा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; समासपूर्वपद (in compound)
समन्विताःendowed (with)
समन्विताः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसम्-अन्वि (धातु)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; 'मानवाः' इत्यस्य विशेषण
चैत्रof Caitra
चैत्र:
Samasa-anga (Compound member)
TypeAdjective
Rootचैत्र (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद; मासविशेषण (of Caitra)
शुक्लbright (fortnight)
शुक्ल:
Samasa-anga (Compound member)
TypeAdjective
Rootशुक्ल (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद; पक्षविशेषण (bright fortnight)
चतुर्दश्याम्on the fourteenth (tithi)
चतुर्दश्याम्:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootचतुर्दशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कालाधिकरण (on the 14th lunar day)
स्नानम्bathing
स्नानम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्म
कुर्वन्तिdo/perform
कुर्वन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
भास्करेat (the time of) the sun / at sunrise
भास्करे:
Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
TypeNoun
Rootभास्कर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; कालाधिकरण (at sunrise/when the sun is present)
Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Mṛgatīrtha

Type: tirtha

Visual Art Cues

Scene: At the edge of a clear tīrtha pool named Mṛgatīrtha, pilgrims with folded hands step into water as the sun rises; the western landscape is hinted; the atmosphere is fresh, golden, and auspicious, with a sense of ‘newly revealed’ sacred place.

Characters & Entities
S
Sūta
M
Mṛgatīrtha
C
Caitra (month)
B
Bhāskara (Sun)

FAQs

Faithful observance at a sanctified place—especially ritual bathing on an auspicious tithi—multiplies merit and supports dharmic life.

Mṛgatīrtha, described as an unsurpassed tīrtha located in the western part of the referenced region.

Snāna (ritual bathing) at Mṛgatīrtha on Caitra śukla caturdaśī, performed with proper śraddhā, at sunrise/under the Sun.

←Previous Verse
Next Verse→