Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 93
Devanagari script
निन्युस्तं भूपतिं दीनं वाष्पव्याकुललोचनम् । निश्वसंतं यथानागं तेजसा परिवर्जितम्
Transliteration
ninyustaṃ bhūpatiṃ dīnaṃ vāṣpavyākulalocanam | niśvasaṃtaṃ yathānāgaṃ tejasā parivarjitam
Translation
Họ dìu vị vua khốn khổ ấy đi—đôi mắt rối bời vì lệ—thở dài như voi, và đã mất đi hào quang thuở trước.
Word by Word
निन्युःthey led
निन्युः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootनी (धातु)
Formलिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपदी
तम्him
तम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
भूपतिम्the king
भूपतिम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
दीनम्wretched, dejected
दीनम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootदीन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भूपतिम् इति विशेषण
वाष्प-व्याकुल-लोचनम्with tear-troubled eyes
वाष्प-व्याकुल-लोचनम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootवाष्प (प्रातिपदिक) + व्याकुल (प्रातिपदिक) + लोचन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘eyes agitated with tears’
निश्वसन्तम्sighing
निश्वसन्तम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeVerb
Rootनि + श्वस् (धातु)
Formशतृ (present active participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भूपतिम् इति विशेषण
यथाlike
यथा:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeIndeclinable
Rootयथा (अव्यय)
Formअव्यय (उपमा/तुलना) — ‘as/like’
नागम्an elephant
नागम्:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootनाग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; उपमान
तेजसाby radiance, vigor
तेजसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
परिवर्जितम्deprived of
परिवर्जितम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootपरि + वर्ज् (धातु)
Formक्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; भूपतिम् इति विशेषण
Speaker
Sūta
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Śrīhāṭakeśvara-kṣetra
Type: kshetra
Skanda Dialogue
Listener: Audience of the māhātmya
Visual Art Cues
Scene: Attendants support and lead a king whose face is wet with tears; he sighs heavily like an elephant, his aura dimmed, moving slowly as if weighed down by grief.
Characters & Entities
S
SūtaA
Anarta-adhipati (king)FAQs
Worldly glory is fragile; intense attachment can strip one of ‘tejas’, urging reliance on dharma and inner steadiness.
The broader passage belongs to Śrīhāṭakeśvara-kṣetra māhātmya; this verse itself is descriptive narrative.
None.