Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Nagara Khanda, Shloka 19

चिंतयानो दिवानक्तं ब्राह्मणान्प्रति तत्सदा । कथं तेषां द्विजेंद्राणामुपकारो भविष्यति । मदीयो मम यैर्दत्तं गात्रमेतत्पुनर्नवम्

ciṃtayāno divānaktaṃ brāhmaṇānprati tatsadā | kathaṃ teṣāṃ dvijeṃdrāṇāmupakāro bhaviṣyati | madīyo mama yairdattaṃ gātrametatpunarnavam

Ngày đêm ông luôn nghĩ về các bà-la-môn ấy: “Ta phải phụng sự các bậc dvija tối thắng ấy thế nào, những người đã ban cho thân này của ta được tái sinh, mới mẻ một lần nữa?”

चिन्तयानःthinking, pondering
चिन्तयानः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootचिन्तय् (धातु)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle/शतृ), परस्मैपदी; पुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; धातु: चिन्तय् (चिन्तने)
दिवाby day
दिवा:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootदिवा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
नक्तम्by night
नक्तम्:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootनक्तम् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
ब्राह्मणान्Brahmins
ब्राह्मणान्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootब्राह्मण (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया (2nd), बहुवचन
प्रतिtowards, with regard to
प्रति:
Sampradana/Direction (प्रति-सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formअव्यय; उपसर्ग/पूर्वसर्ग-स्वरूपेण तथा सम्बन्धसूचक अव्यय (preposition-like)
तत्that (matter)
तत्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम
सदाalways
सदा:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formअव्यय; नित्यत्ववाचक क्रियाविशेषण (adverb)
कथम्how?
कथम्:
Prashna (Interrogative)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नवाचक क्रियाविशेषण (interrogative adverb)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; सर्वनाम
द्विजेन्द्राणाम्of the best of the twice-born (Brahmins)
द्विजेन्द्राणाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (द्विजानाम् इन्द्राः); पुल्लिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन
उपकारःhelp, service, benefit
उपकारः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउपकार (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
भविष्यतिwill be, will happen
भविष्यति:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), परस्मैपद; प्रथमपुरुष, एकवचन; धातु: भू (भवने)
मदीयःmine, belonging to me
मदीयः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootमदीय (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धवाचक विशेषण (possessive adjective)
ममof me
मम:
Shashthi-sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th), एकवचन; अस्मद्-शब्द (genitive)
यैःby whom
यैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया (3rd), बहुवचन; यद्-शब्द (relative pronoun)
दत्तम्given
दत्तम्:
Kriya (Participial predicate)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle/क्त); नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; धातु: दा (दाने)
गात्रम्body, limb
गात्रम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगात्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
एतत्this
एतत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; सर्वनाम
पुनःagain
पुनः:
Adhikarana (Manner/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय; पुनरावृत्तिवाचक क्रियाविशेषण (adverb)
नवम्new
नवम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनव (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; विशेषण

Narrator (third-person, reporting the king’s thoughts)

Type: kshetra

Scene: A devotee sits wakeful through day and night, hands folded, contemplating how to serve venerable brāhmaṇas who restored his life; the sages appear serene, radiant with tapas.

B
Brāhmaṇas

FAQs

One should actively seek ways to repay benefactors—gratitude must become concrete service (seva/upakāra).

No specific tīrtha is named in this verse; it continues the ethical narrative within the tīrtha-mahātmya framework.

No direct ritual is stated; the emphasis is on brāhmaṇa-upakāra (service/benefit rendered to brāhmaṇas), which commonly includes dāna and honoring.