Adhyaya 12

Verse 1

व्यास उवाच । ततो देवैर्नृपश्रेष्ठ रक्षार्थं सत्यमंदिरम् । स्थापितं तत्तदाद्यैव सत्याभिख्या हि सा पुरी

Vyāsa nói: Bấy giờ, hỡi bậc vương thượng, chư thiên đã dựng lập Satyamaṃdira để hộ trì; từ chính khi ấy, thành ấy quả thật nổi danh với tên ‘Satyā’.

Verse 2

पूर्वं धर्मेश्वरो देवो दक्षिणेन गणाधिपः । पश्चिमे स्थापितो भानुरुत्तरे च स्वयंभुवः

Phía đông đặt thờ Đức Dharmeśvara; phía nam là Gaṇādhipa (Gaṇeśa); phía tây là Bhānu (Thái Dương); và phía bắc là Svayaṃbhu (Đấng Tự Sinh).

Verse 3

युधिष्ठिर उवाच । गणेशः स्थापितः केन कस्मात्स्थापितवानसौ । किं नामासौ महाभाग तन्मे कथय मा चिरम्

Yudhiṣṭhira thưa: Ai đã an vị Gaṇeśa, và vì duyên cớ gì người ấy an vị Ngài? Bậc đại phúc ấy tên là gì? Xin nói cho tôi biết, chớ chậm trễ.

Verse 4

व्यास उवाच । अधुनाहं प्रवक्ष्यामि गणेशोत्पत्तिकारणम्

Vyāsa nói: Nay ta sẽ giảng rõ nguyên do về sự hiển hiện của Gaṇeśa.

Verse 5

समये मिलिताः सर्वे देवता मातरस्तथा । धर्मारण्ये महाराज स्थापितश्चंडिकासुतः

Bấy giờ, tất cả chư Thiên đều hội tụ, cùng với các Mẫu Thần (Mātrikā); tâu Đại vương, tại Dharmāraṇya, con trai của Caṇḍikā đã được cử hành lễ an vị (pratiṣṭhā).

Verse 6

आदौ देवैर्नृपश्रेष्ठ भूमौ वै सत्ययोषिताम् । प्राकारश्चाभवत्तत्र पताकाध्वजशोभितः

Trước hết, tâu bậc vua tối thượng, chư Thiên đã dựng tại đó một vòng tường bao trên mảnh đất của các nữ nhân Satya, rực rỡ trang nghiêm với cờ phướn và chiến kỳ.

Verse 7

ब्राह्मणायतने तत्र प्राकारमण्डलान्तरे । तन्मध्ये रचितं पीठमिष्टकाभिः सुशोभितम्

Tại đó, trong khu vực của hàng Bà-la-môn, bên trong vòng tường bao, ngay chính giữa đã dựng một pīṭha (bệ thánh) xây bằng gạch, trang nghiêm rực rỡ.

Verse 8

प्रतोल्यश्च चतस्रो वै शुद्धा एव सतोरणाः । पूर्वे धर्मेश्वरो देवो दक्षिणे गणनायकः

Tại đó quả có bốn cổng thanh tịnh, mỗi cổng đều có vòm torana mỹ lệ; phía Đông an vị Đức Dharmeśvara, phía Nam an vị vị Thủ lãnh các Gaṇa (Gaṇeśa).

Verse 9

पश्चिमे स्थापितो भानुरुत्तरे च स्वयंभुवः । धर्मेश्वरोत्पत्तिवृत्तमाख्यातं तत्तवाग्रतः

Phía Tây an vị Bhānu (Thần Mặt Trời), phía Bắc an vị Svayaṃbhu; còn sự tích về nguồn gốc của Dharmeśvara đã được thuật lại trước mặt ngài rồi.

Verse 10

अधुनाहं प्रवक्ष्यामि गणेशोत्पत्तिहेतुकम् । कदाचित्पार्वती गात्रोद्वर्त्तनं कृतवत्यभूत्

Nay ta sẽ giảng rõ nguyên do sự hiển lộ của Thánh Ganesha. Có một lần, Mẫu Parvati xoa bôi ubtan để tẩy sạch và thanh tịnh thân thể.

Verse 11

मलं तज्जनितं दृष्ट्वा हस्ते धृत्वा स्वगात्रजम् । प्रतिमां च ततः कृत्वा सुरूपं च ददर्श ह

Thấy lớp cấu uế sinh ra—vốn từ chính thân mình—Ngài cầm lấy trong tay. Rồi từ đó nắn thành một pho tượng, và chiêm ngưỡng một dung hình mỹ lệ.

Verse 12

जीवं तस्यां च संचार्य उदतिष्ठत्तदग्रतः । मातरं स तदोवाच कि करोमि तवाज्ञया

Khi đã truyền sinh khí vào hình ấy, người ấy đứng dậy trước mặt Ngài. Rồi thưa cùng mẹ: “Thưa Mẫu thân, theo thánh lệnh của Người, con phải làm gì?”

Verse 13

पार्वत्युवाच । यावत्स्नानं करिष्यामि तावत्त्वं द्वारि तिष्ठ मे । आयुधानि च सर्वाणि परश्वादीनि यानि तु

Mẫu Parvati phán: “Trong lúc ta tắm gội, con hãy đứng canh nơi cửa của ta. Và hãy cầm lấy mọi binh khí, như rìu và các thứ khác.”

Verse 14

त्वयि तिष्ठति मद्द्वारे कोऽपि विघ्नं करोतु न । एवमुक्तो महादेव्या द्वारेऽतिष्ठत्स सायुधः

“Khi con đứng nơi cửa của ta, chớ để ai gây chướng ngại.” Được Đại Nữ Thần truyền dạy như vậy, người ấy liền đứng nơi ngưỡng cửa, tay cầm binh khí.

Verse 16

द्वारस्थेन गणेशेन प्रवेशोदायि तस्य न । ततः क्रुद्धो महादेवः परस्परमयुध्यत

Vì Gaṇeśa đứng canh nơi cửa, nên Ngài không được cho vào. Bấy giờ Mahādeva nổi giận, liền giao chiến với Ngài ấy.

Verse 17

युद्धं कृत्वा ततश्चोभौ परस्परवधैषिणौ । परशुं जघ्निवान्देव ललाटे परमे शुभम्

Sau khi giao chiến, cả hai đều mong đối phương bại vong. Bấy giờ Thần dùng rìu bổ vào trán—hậu quả ghê gớm, song lại là điềm cát tường tối thượng.

Verse 18

ततो देवो महादेवः शूलमुद्यम्य चाहनत् । शिरश्चिच्छेद शूलेन तद्भूमौ निपपात ह

Rồi Thần Mahādeva giương cây tam trượng mà đánh; chính bằng tam trượng ấy, đầu bị chém lìa và rơi xuống mặt đất.

Verse 19

एतस्मिन्नंतरे देवो महादेवो जगाम ह । आभ्यंतरे प्रवेष्टुं च मतिं दध्रे महेश्वरः

Trong lúc ấy, Thần Mahādeva tiếp tục tiến bước. Maheśvara bèn quyết ý đi vào bên trong.

Verse 20

पार्वतीं विकलां दृष्ट्वा देवदेवो महेश्वरः । चिंतयामास देवोऽपि किं कृतं वा मुधा मया

Thấy Pārvatī đau đớn rã rời, Maheśvara—Đấng Thần của chư thần—trầm tư: “Ta đã làm điều gì, và cớ sao lại làm một cách uổng công như vậy?”

Verse 21

एतस्मिन्नंतरे तत्र गजासुरमपश्यत । तं दृष्ट्वा च महादैत्यं सर्वलोकैकपूजितः

Ngay lúc đó, Ngài nhìn thấy Gajasura. Khi nhìn thấy con quỷ hùng mạnh đó, Đấng được mọi thế giới tôn thờ đã chuẩn bị hành động.

Verse 22

जघ्निवांस्तच्छिरो गृह्य पार्वत्या कृतमर्भकम् । उत्तस्थौ सगणस्तत्र महादेवस्य सन्निधौ

Sau khi giết hắn và lấy cái đầu đó, đứa trẻ do Parvati tạo ra đã đứng dậy cùng với các gana, ngay trước sự hiện diện của Mahadeva.

Verse 23

ततो नाम चकारास्य गजानन इति स्फुटम् । सुराः सर्वे च संपृक्ता हर्षिता मुनयस्तथा

Sau đó, Ngài đặt tên cho cậu bé là 'Gajanana'. Tất cả các vị thần tụ họp lại, và các hiền triết cũng vui mừng khôn xiết.

Verse 24

स्तुवंति स्तुतिभिः शश्वत्कुटुम्बकुशलंकरम् । विक्रीणाति कुटुम्बं यो मोदकार्थं समर्चके

Họ luôn ca ngợi Ngài bằng những bài thánh ca, người mang lại hạnh phúc cho gia đình. Nhưng kẻ bán rẻ gia đình mình chỉ vì bánh modaka là hành động sai trái.

Verse 25

दक्षिणस्यां प्रतोल्यां तमेकदंतं च पीवरम् । आर्चयच्च महादेवं स्वयंभूः सुरपूजितम्

Tại cổng phía nam, ông thờ phụng Đấng có một ngà và thân hình to lớn; và ông cũng thờ phụng Mahadeva - Đấng Tự sinh, được các vị thần tôn sùng.

Verse 26

जटिलं वामनं चैव नागयज्ञोपवीतकम् । त्र्यक्षं चैव महाकायं करध्वजकुठारकम्

Ngài tóc bện rối, dáng như Vāmana, lấy rắn làm dây thiêng upavīta; ba mắt, thân hình vĩ đại, tay cầm cờ và rìu—đó là cách Đức Chúa được mô tả.

Verse 27

दधानं कमलं हस्ते सर्वविप्रविनाशनम् । रक्षणाय च लोकानां नगराद्दक्षिणाश्रितम्

Tay cầm hoa sen, Ngài diệt trừ mọi điều gây suy vong cho các brāhmaṇa; và để hộ trì các cõi, Ngài an trụ về phía nam của thành.

Verse 28

सुप्रसन्नं गणाध्यक्षं सिद्धिबुद्धिनमस्कृतम् । सिंदूराभं सुरश्रेष्ठं तीव्रांकुशधरं शुभम्

Ngài an nhiên hoan hỷ, là chủ tể các gaṇa, được Siddhi và Buddhi đảnh lễ; sắc như sindūra, bậc tối thắng giữa chư thiên, cát tường, tay cầm ankuśa sắc bén.

Verse 29

शतपुष्पैः शुभैः पुष्पैरर्चितं ह्यमराधिपः । प्रणम्य च महाभक्त्या तुष्टुवु स्तं सुरास्ततः

Chúa tể các bậc bất tử đã cúng dường Ngài bằng một trăm đóa hoa cát tường. Rồi chư thiên cúi lạy với đại tín tâm và tán thán Ngài.

Verse 30

देवा ऊचुः । नमस्तेस्तु सुरेशाय गणानां पतये नमः । गजानन नमस्तुभ्यं महादेवाधिदैवत

Chư thiên thưa rằng: “Kính lễ Ngài, hỡi Sureśa—Chúa tể chư thiên; kính lễ Ngài, Chúa của các gaṇa. Hỡi Gajānana, kính lễ Ngài—đấng Adhidaivata của Mahādeva, quyền năng thần linh tối thượng.”

Verse 31

भक्तिप्रियाय देवाय गणाध्यक्ष नमोस्तु ते । इत्येतैश्च शुभैः स्तोत्रैः स्तूयमानो गणाधिपः । सुप्रीतश्च गणाध्यक्षः तदाऽसौ वाक्यमब्रवीत्

Kính lễ Ngài, ôi vị Thần linh yêu mến Bhakti, ôi Đấng Chủ tể các Gaṇa! Được tán dương bằng những thánh tụng cát tường ấy, Gaṇādhipa vô cùng hoan hỷ; bấy giờ Gaṇādhyakṣa liền phán lời này.

Verse 32

गणाध्यक्ष उवाच । तुष्टोऽहं वो सुरा ब्रूत वांछितं च ददामि वः

Gaṇādhyakṣa phán: “Hỡi chư Thiên, Ta đã hoan hỷ với các ngươi. Hãy nói—điều gì các ngươi mong cầu, Ta sẽ ban cho.”

Verse 33

देवा ऊचुः । त्वमत्रस्थो महाभाग कुरु कार्यं च नः प्रभो । धर्मारण्ये च विप्राणां वणिग्जननिवासिनाम्

Chư Thiên thưa: “Ôi Đấng Chủ tể phúc đức lớn, Ngài đang ngự tại đây—xin hoàn thành sở nguyện của chúng con, bậc Tôn chủ. Tại Dharmāraṇya, xin làm đấng ban ân và hộ trì cho các brāhmaṇa cùng giới thương nhân cư trú nơi này.”

Verse 34

ब्रह्मचर्यादियुक्तानां धार्मिकाणां गणेश्वर । वर्णाश्रमेतराणां च रक्षिता भव सर्वदा

Ôi Gaṇeśvara, xin Ngài luôn là đấng hộ trì cho những người sống theo Chánh pháp—những ai giữ brahmacarya và các kỷ luật tu trì khác—và cả những người ở ngoài khuôn phép varṇa và āśrama truyền thống.

Verse 35

त्वत्प्रसादान्महाभाग धनसौख्ययुता द्विजाः । भवंतु सर्वे सततं वणिजश्च महाबलाः

Ôi bậc Đại Phúc, nhờ ân prasāda của Ngài, xin cho các dvija luôn được đầy đủ tài vật và an lạc; và xin cho giới thương nhân cũng hằng mạnh mẽ, thịnh vượng.

Verse 36

रक्षितव्यास्त्वया देव यावच्चंद्रार्कमेदिनी । एवमस्त्विति सोवादीद्गणनाथो महेश्वरः

Hỡi Đấng Thần linh, xin Ngài gìn giữ họ cho đến khi đất này còn bền vững cùng trăng và mặt trời. Nghe vậy, Gaṇanātha—Đại Chúa Mahēśvara—phán: “E-vam astu, hãy được như thế.”

Verse 37

देवाश्च हर्षमापन्नाः पूजयंति गणाधिपम् । ततो देवा मुदा युक्ताः पुष्पधूपादितर्पणैः

Chư thiên hoan hỷ, đồng lòng phụng thờ Gaṇādhipa. Rồi trong niềm vui, các devas dâng hoa, hương và những phẩm vật khác để làm lễ tarpaṇa.

Verse 38

ये चान्ये मनुजा लोके निर्विघ्नार्थं च पूजयन्

Và những người khác trong thế gian, ai phụng thờ Ngài để được thoát khỏi mọi chướng ngại—

Verse 39

विवाहोत्सवयज्ञेषु पूर्वमाराधितो भवेत् । धर्मारण्योद्भवानां च प्रसन्नो भव सर्वदा

Trong lễ cưới, hội lễ và các cuộc tế tự yajña, trước hết phải kính lễ Ngài. Và với những người sinh ra tại Dharmāraṇya (hay thuộc về nơi ấy), xin Ngài luôn ban ân hoan hỷ.