Adhyaya 96
Hiền triết Mārkaṇḍeya chỉ dạy vị quân vương đối thoại hãy tiến đến thánh địa tối thượng mang tên Koṭīśvara. Chương này tôn xưng nơi ấy là chốn “một koṭi ẩn sĩ” (ṛṣikoṭi) từng hội tụ, nhờ vậy uy linh của tīrtha được xác lập bởi cuộc hội ngộ khuôn mẫu của các bậc hiền thánh. Các đại hiền triết, sau khi bàn luận cùng những bậc dvija uyên bác chuyên tụng đọc các đoạn Veda cát tường, đã an vị Śaṅkara (liṅga/hiện thân của Śiva) tại đây để đem lại an lạc và hộ trì. Thánh tích được mô tả là nơi tháo gỡ ràng buộc, chặt đứt vòng luân hồi, xoa dịu khổ não của muôn loài. Nghi lễ được nhấn mạnh là tắm gội (snāna) với lòng sùng tín vào ngày rằm, đặc biệt là rằm tháng Śrāvaṇa (Śrāvaṇa Pūrṇimā). Lại nói, sau khi làm tarpaṇa và cúng piṇḍadāna đúng pháp, các pitṛ (tổ tiên) sẽ được thỏa mãn vô tận cho đến tận thời kỳ vũ trụ tan hoại. Kết lại, bờ sông Revā được nêu là “bí mật” và tối thượng trong các nơi hành lễ cho tổ tiên, do các hiền triết kiến lập, và được ca ngợi là ban cho giải thoát (mokṣa) cho mọi chúng sinh.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । ततो गच्छेत्तु राजेन्द्र तीर्थं कोटीश्वरं परम् । ऋषिकोटिः समायाता यत्र वै कुरुनन्दन
Śrī Mārkaṇḍeya nói: “Rồi sau đó, hỡi bậc chúa của các vua, hãy đến thánh độ tối thượng mang danh Koṭīśvara—hỡi niềm vui của dòng Kuru—nơi xưa kia ‘một koṭi hiền thánh’ đã tụ hội.”
Verse 2
कृष्णद्वैपायनस्यैव क्षेमार्थं मुनिपुंगवाः । मन्त्रयित्वा द्विजैः सर्वैर्वेदमङ्गलपाठकैः
Vì sự an lành của Kṛṣṇa Dvaipāyana (Vyāsa), các bậc đại hiền đã cùng bàn định với hết thảy các dvija—những vị tụng đọc các bài Veda cát tường—(mà khởi sự pháp sự nơi ấy).
Verse 3
स्थापितः शङ्करस्तत्र कारणं बन्धनाशनम् । संसारच्छेदकरणं प्राणिनामार्तिनाशनम्
Tại đó, Śaṅkara được an vị (dưới danh Koṭīśvara)—chính là nhân duyên phá tan trói buộc, chém đứt vòng luân hồi, và dứt trừ khổ não cho muôn loài.
Verse 4
कोटीश्वरमिति प्रोक्तं पृथिव्यां नृपनन्दन । स्नापयेत्तं तु यो भक्त्या पूर्णिमायां नृपोत्तम
Trên cõi đất này, Ngài được gọi là “Koṭīśvara”, hỡi hoàng tử. Và hỡi bậc vương thượng, ai vào ngày rằm mà tắm gội, làm lễ abhiṣeka cho Ngài với lòng bhakti—
Verse 5
पित्ःणां तर्पणं कृत्वा पिण्डदानं यथाविधि । श्रावणस्य विशेषेण पूर्णिमायां युधिष्ठिर
Sau khi làm lễ tarpaṇa cho các Pitṛ và dâng piṇḍa-dāna đúng theo nghi pháp—đặc biệt vào ngày rằm tháng Śrāvaṇa, hỡi Yudhiṣṭhira—
Verse 6
पित्ःणामक्षया तृप्तिर्यावदाभूतसम्प्लवम् । पित्ःणां परमं गुह्यं रेवातटसमाश्रितम् । मोक्षदं सर्वजन्तूनां निर्मितं मुनिसत्तमैः
Đối với các Pitṛ, có sự thỏa mãn bất tận, kéo dài cho đến tận đại pralaya (đại hủy diệt vũ trụ). Đây là bí mật tối thượng dành cho tổ tiên, an trụ nơi bờ sông Revā—ban mokṣa cho mọi loài hữu tình—do các bậc thánh hiền tối thắng kiến lập.
Verse 96
। अध्याय
Tại đây, chương (adhyāya) kết thúc.