Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 3

Devanagari script

स्थापितः शङ्करस्तत्र कारणं बन्धनाशनम् । संसारच्छेदकरणं प्राणिनामार्तिनाशनम्

Transliteration

sthāpitaḥ śaṅkarastatra kāraṇaṃ bandhanāśanam | saṃsāracchedakaraṇaṃ prāṇināmārtināśanam

Translation

Tại đó, Śaṅkara được an vị (dưới danh Koṭīśvara)—chính là nhân duyên phá tan trói buộc, chém đứt vòng luân hồi, và dứt trừ khổ não cho muôn loài.

Word by Word

• स्थापितः: was established
• स्थापितः: Karta-predicative (Subject complement)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) → स्थापित (कृदन्त, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्तः (past passive participle)

• शङ्करः: Śaṅkara (Śiva)
• शङ्करः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शङ्कर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• तत्र: there
• तत्र: Adhikaraṇa (Location)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-क्रियाविशेषण (locative adverb: there)

• कारणम्: the cause/means
• कारणम्: Pradhāna-vākya-bhāga (Predicate)
• Type: Noun
• Root: कारण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय (predicate noun)

• बन्धन: bondage
• बन्धन: Viśeṣya-aṅga (Member of compound)
• Type: Noun
• Root: बन्धन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासपूर्वपदत्वेन

• आशनम्: destroying/removal
• आशनम्: Viśeṣaṇa (as compound head)
• Type: Noun
• Root: आशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘नाशन’ अर्थे; समासोत्तरपदत्वेन

• संसार: worldly existence
• संसार: Viśeṣya-aṅga (Member of compound)
• Type: Noun
• Root: संसार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासपूर्वपदत्वेन

• छेद: cutting/severing
• छेद: Viśeṣya-aṅga (Member of compound)
• Type: Noun
• Root: छेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासमध्यपदत्वेन

• करणम्: instrument/means
• करणम्: Pradhāna-vākya-bhāga (Predicate)
• Type: Noun
• Root: करण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘संसारच्छेदकरणम्’ विधेय-विशेषणम्

• प्राणिनाम्: of living beings
• प्राणिनाम्: Sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: प्राणिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन

• आर्ति: distress/suffering
• आर्ति: Viśeṣya-aṅga (Member of compound)
• Type: Noun
• Root: आर्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासपूर्वपदत्वेन

• नाशनम्: destruction/removal
• नाशनम्: Pradhāna-vākya-bhāga (Predicate)
• Type: Noun
• Root: नाशन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘आर्तिनाशनम्’ विधेय-विशेषणम्

Speaker

Mārkaṇḍeya

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Koṭīśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Rājendra / Kurunandana

Visual Art Cues

Scene: A newly established Śiva-liṅga at Koṭīśvara, radiant and immovable; devotees and sages circumambulate as chains (symbolic bondage) fall away, and a dark veil of saṃsāra is cleft by a shaft of light.

Characters & Entities

• Śaṅkara (Śiva)
• Koṭīśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Devotion to Śiva at a sanctified tīrtha is portrayed as a means to break bondage and transcend saṃsāra.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Koṭīśvara, where Śaṅkara is said to be established as a liberating presence.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implied worship of the established Śaṅkara/Koṭīśvara; the verse emphasizes the salvific power of that स्थापना (installation).