Adhyaya 30
Chương này được trình bày dưới dạng đối thoại: hiền triết Mārkaṇḍeya đáp lời Yudhiṣṭhira về một thánh địa (tīrtha) nổi tiếng ở bờ bắc sông Narmadā, gọi là Dārutīrtha. Bản văn nêu rõ nhân vật gắn với tên thánh địa là Dāru, thuộc dòng Bhārgava, một brāhmaṇa uyên bác, tinh thông Veda và Vedāṅga. Cuộc đời ông được kể theo thứ tự các āśrama: brahmacarya, gṛhastha, vānaprastha, và cuối cùng là đời sống khổ hạnh phù hợp yati-dharma. Truyện nhấn mạnh việc Dāru bền bỉ thiền định hướng về Mahādeva và tu khổ hạnh cho đến cuối đời, khiến thánh địa này vang danh “trong ba cõi”. Sau đó là phần chỉ dạy: tắm gội đúng nghi thức tại đây, cúng kính pitṛ (tổ tiên) và chư thiên. Các phẩm hạnh như chân thật, chế ngự sân hận, và mưu cầu lợi ích cho muôn loài được đặt song hành với lời hứa thành tựu các mục đích. Bản văn còn gắn việc trai giới với satya và śauca, và khẳng định tụng đọc Veda (Ṛg, Sāma, Yajus) đem lại “quả báo thù thắng”. Kết lại, theo lời Śaṅkara, ai xả thân tại nơi này với sự hành trì đúng pháp sẽ đạt “anivartikā gati” — con đường không còn trở lại.
Shlokas
Verse 1
श्रीमार्कण्डेय उवाच । नर्मदोत्तरकूले तु दारुतीर्थमनुत्तमम् । यत्र सिद्धो महाभाग तपस्तप्त्वा द्विजोत्तमः
Śrī Mārkaṇḍeya nói: Trên bờ bắc sông Narmadā có một thánh độ vô song mang tên Dāru-tīrtha, nơi một vị Bà-la-môn tối thượng, đầy phước duyên, đã tu khổ hạnh và chứng đắc, trở thành bậc Siddha.
Verse 2
युधिष्ठिर उवाच । कोऽसौ द्विजवरश्रेष्ठः सिद्धस्तत्र महामुने । दारुकेति सुतः कस्य एतन्मे वक्तुमर्हसि
Yudhiṣṭhira thưa: “Bạch đại thánh, vị Bà-la-môn tối thượng nào đã thành tựu tại đó? ‘Dāruka’ là con của ai? Xin Ngài từ bi nói cho con biết.”
Verse 3
श्रीमार्कण्डेय उवाच । भार्गवे विपुले वंशे धीमतो देवशार्मणः । दारुर्नाम महाभागो वेदवेदाङ्गपारगः
Śrī Mārkaṇḍeya nói: Trong dòng Bhārgava rộng lớn có một bậc trí giả tên Devaśarman. Con trai cao quý của ông tên Dāru, tinh thông các Veda và cả những Vedāṅga phụ trợ.
Verse 4
ब्रह्मचारी गृहस्थश्च वानप्रस्थो विधिक्रमात् । यतिधर्मविधानेन चचार विपुलतपः
Ngài sống theo đúng thứ tự pháp: trước là phạm hạnh (brahmacārī), rồi cư sĩ (gṛhastha), kế đến ẩn lâm (vānaprastha); và theo kỷ luật của yati-dharma, Ngài thực hành khổ hạnh rộng lớn.
Verse 5
ध्यायन्वै स महादेवं निराहारो युधिष्ठिर । उवास तीर्थे तस्मिन् वै यावत्प्राणपरिक्षयम्
Hỡi Yudhiṣṭhira, Ngài thiền niệm Mahādeva, nhịn ăn không dùng thực phẩm, và an trú tại thánh địa (tīrtha) ấy cho đến khi hơi thở mạng sống dần cạn kiệt.
Verse 6
तस्य नाम्ना तु तत्तीर्थं त्रिषु लोकेषु विश्रुतम् । तत्र स्नात्वा विधानेन अर्चयेत्पितृदेवताः
Nhờ chính danh xưng của Ngài mà thánh địa ấy vang danh khắp ba cõi. Tắm gội tại đó đúng theo nghi thức, người ta nên thờ cúng các Pitṛ (tổ tiên) và chư thiên.
Verse 7
सत्यवादी जितक्रोधः सर्वभूतहिते रतः । सर्वान्कामानवाप्नोति राजन्नत्रैव सवर्था
Người nói lời chân thật, đã chế ngự sân hận, và chuyên tâm vì lợi ích của mọi loài—hỡi Đại vương—ngay tại đây (nhờ tīrtha này) sẽ đạt được mọi điều mong cầu, đủ mọi phương diện.
Verse 8
यः कुर्यादुपवासं च सत्यशौचपरायणः । सौत्रामणिफलं चास्य सम्भवत्यविचारितम्
Ai thực hành upavāsa (nhịn ăn), chuyên tâm nơi chân thật và thanh tịnh, người ấy chắc chắn được quả báo của nghi lễ Sautrāmaṇi, không sai chạy, không nghi ngờ.
Verse 9
ऋग्वेदजापी ऋग्वेदी साम वा सामपारगः । यजुर्वेदी यजुर्जप्त्वा लभते फलमुत्तमम्
Dù là người trì tụng Ṛgveda, người thông hiểu Ṛgveda, một Sāmavedin hay bậc tinh thông các khúc Sāman, hoặc một Yajurvedin—chỉ cần tụng đọc chính Veda của mình, người ấy đạt được quả phúc tối thượng (ngay tại đây).
Verse 10
प्राणांस्त्यजति यो मर्त्यस्तस्मिंस्तीर्थे विधानतः । अनिवर्तिका गतिस्तस्य इत्येवं शङ्करोऽब्रवीत्
Phàm nhân nào xả bỏ hơi thở sinh mệnh tại tīrtha ấy đúng theo nghi thức, người ấy đạt con đường không còn trở lại; đó là lời Śaṅkara (Śiva) đã tuyên thuyết.
Verse 30
। अध्याय
Chương. (tiêu đề chương)