Adhyaya 17

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । एवं संस्तूयमानस्तु ब्रह्माद्यैर्मुनिपुंगवैः । ब्रह्मलोकगतैस्तत्र संजहार जगत्प्रभुः

Śrī Mārkaṇḍeya thưa rằng: “Khi được Brahmā cùng các bậc hiền thánh tối thượng đã đến Brahmaloka tán dương như thế tại nơi ấy, Đấng Chúa Tể của vũ trụ liền thu nhiếp lại sự hiển hiện ấy.”

Verse 2

स तद्भीमं महारौद्रं दक्षिणं वक्त्रमव्ययम् । महादंष्ट्रोत्कटारावं पातालतलसंनिभम्

Bấy giờ, Ngài hiển lộ gương mặt phương Nam—đáng kinh hãi, cực kỳ phẫn nộ, bất hoại—gầm vang dữ dội với nanh lớn, tựa như tầng sâu của Pātāla.

Verse 3

विद्युज्ज्वलनपिङ्गाक्षं भैरवं लोमहर्षणम् । महाजिह्वं महादंष्ट्रं महासर्पशिरोधरम्

Đôi mắt vàng sẫm bừng cháy như chớp và lửa—Bhairava khiến người nhìn phải rợn tóc gáy. Ngài có lưỡi lớn, nanh lớn, và đội trên đầu những đại xà hùng mạnh.

Verse 4

महासुरशिरोमालं महाप्रलयकारणम् । ग्रसत्समुद्रनिहितवातवारिमयं हविः

Ngài trang nghiêm bằng tràng hoa những thủ cấp đại asura, là nguyên nhân của đại hủy diệt; Ngài nuốt lấy như lễ phẩm gió và nước được tích chứa trong lòng đại dương.

Verse 5

वडवामुखसङ्काशं महादेवस्य तन्मुखम् । जिह्वाग्रेण जगत्सर्वं लेलिहानमपश्यत

Ông nhìn thấy khuôn mặt của Mahadeva, tựa như ngọn lửa Vadava, đang liếm trọn cả vũ trụ bằng đầu lưỡi của Ngài.

Verse 6

योजनानां सहस्राणि सहस्राणां शतानि च । दिशो दश महाघोरा मांसमेदोवसोत्कटाः

Trải dài hàng ngàn và hàng trăm ngàn yojana, mười phương hướng hiện ra vô cùng khủng khiếp—đầy rẫy thịt, mỡ và máu huyết.

Verse 7

तस्य दंष्ट्रा व्यवर्धत शतशोऽथ सहस्रशः । सासुरान्सुरगन्धर्वान् सयक्षोरगराक्षसान्

Sau đó, những chiếc răng nanh của Ngài mọc dài ra—hàng trăm và hàng ngàn chiếc—đe dọa và áp chế cả Asura, Deva, Gandharva, Yaksha, Naga và Rakshasa.

Verse 8

तस्य दंष्ट्राग्रसंलग्नान्स ददर्श पितामहः । दन्तयन्त्रान्तसंविष्टं विचूर्णितशिरोधरम्

Pitamaha (Brahma) nhìn thấy họ mắc trên đầu những chiếc răng nanh đó—bị nghiền nát trong bộ hàm, cổ và đầu vỡ vụn thành từng mảnh.

Verse 9

जगत्पश्यामि राजेन्द्र विशन्तं व्यादिते मुखे । नानातरङ्गभङ्गाङ्गा महाफेनौघसंकुलाः । यथा नद्यो लयं यान्ति समुद्रं प्राप्य सस्वनाः

Hỡi đức vua cao quý, tôi thấy cả thế giới đang đi vào cái miệng há to đó—giống như những dòng sông, cuộn trào bọt nước và sóng vỗ, lao đi với tiếng gầm vang và tan biến khi chạm vào biển cả.

Verse 10

तथा ततं विश्वमिदं समस्तमनेकजीवार्णवदुर्विगाह्यम् । विवेश रुद्रस्य मुखं विशालं ज्वलत्तदुग्रं घननादघोरम्

Cũng vậy, toàn thể vũ trụ bao trùm khắp này—khó dò như biển cả đầy vô lượng sinh linh—đã nhập vào miệng rộng lớn của Rudra, miệng ấy rực cháy, dữ dội và ghê rợn với tiếng gầm vang như sấm.

Verse 11

ज्वालास्ततस्तस्य मुखात्सुघोराः सविस्फुलिङ्गा बहुलाः सधूमाः । अनेकरूपा ज्वलनप्रकाशाः प्रदीपयन्तीव दिशोऽखिलाश्च

Bấy giờ, từ miệng Ngài bùng vọt những ngọn lửa cực kỳ kinh khiếp—dày đặc, đầy tia lửa, kèm khói—muôn hình muôn vẻ, rực sáng như hỏa quang, tựa như đang soi sáng khắp mọi phương.

Verse 12

ततो रविज्वालसहस्रमालि बभूव वक्त्रं चलजिह्वदंष्ट्रम् । महेश्वरस्याद्भुतरूपिणस्तदा स द्वादशात्मा प्रबभूव एकः

Rồi dung nhan của Maheśvara, Đấng mang hình tướng kỳ diệu, được kết vòng bằng ngàn ngọn lửa như mặt trời, với những lưỡi lửa lay động và nanh nhọn; và khi ấy, Đấng Nhất Thể hiển lộ thành mười hai thể tính.

Verse 13

ततस्ते द्वादशादित्या रुद्रवक्त्राद्विनिर्गताः । आश्रित्य दक्षिणामाशां निर्दहन्तो वसुंधराम्

Bấy giờ, mười hai Āditya ấy từ miệng Rudra xuất hiện; nương về phương Nam, họ bắt đầu thiêu đốt mặt đất.

Verse 14

भौमं यज्जीवनं किंचिन्नानावृक्षतृणालयम् । शुष्कं पूर्वमनावृष्ट्या सकलाकुलभूतलम्

Mọi sự sống trên cõi đất—nơi nương tựa của muôn loài cây cỏ—đã sớm khô kiệt vì hạn hán không mưa, và toàn bộ bề mặt địa cầu chìm trong khốn quẫn.

Verse 15

तद्दीप्यमानं सहसा सूर्यैस्तै रुद्रसम्भवैः । धूमाकुलमभूत्सर्वं प्रणष्टग्रहतारकम्

Khi những mặt trời do Rudra sinh ra bỗng rực cháy, muôn nơi ngập khói mù, khiến các hành tinh và tinh tú đều khuất khỏi tầm nhìn.

Verse 16

जज्वाल सहसा दीप्तं भूमण्डलमशेषतः । ज्वालामालाकुलं सर्वमभूदेतच्चराचरम्

Bỗng chốc toàn thể địa cầu bừng cháy khắp nơi không sót; cả thế giới hữu động và vô động đều bị nuốt trọn trong những tràng hoa lửa.

Verse 17

। अध्याय

Adhyāya—dấu chỉ tiêu đề chương.

Verse 18

विशालतेजसा दीप्ता महाज्वालासमाकुलाः । ददहुर्वै जगत्सर्वमादित्या रुद्रसम्भवाः

Rực cháy với quang minh rộng lớn, bị vây quanh bởi những ngọn lửa khổng lồ, các Āditya—sinh từ Rudra—quả thật đã thiêu đốt toàn thể vũ trụ.

Verse 19

आदित्यानां रश्मयश्च संस्पृष्टा वै परस्परम् । एवं ददाह भगवांस्त्रैलोक्यं सचराचरम्

Các tia sáng của những Āditya chạm nhau rồi hòa làm một; do vậy Đức Bhagavān đã thiêu đốt Tam giới, cùng tất cả hữu động và vô động.

Verse 20

सप्तद्वीपप्रमाणस्तु सोऽग्निर्भूत्वा महेश्वरः । सप्तद्वीपसमुद्रान्तां निर्ददाह वसुंधराम्

Hóa thân thành Lửa, đức Maheśvara trải rộng đến tầm mức bảy dvīpa và thiêu đốt địa cầu, vốn bị bao bọc bởi các đại dương của bảy dvīpa.

Verse 21

सुमेरुमन्दरान्तां च निर्दहुर्वसुधां तदा । भित्त्वा तु सप्तपातालं नागलोकं ततोऽदहत्

Rồi Ngài thiêu đốt mặt đất cho đến núi Sumeru và Mandara; và sau khi phá xuyên bảy cõi Pātāla, Ngài lại thiêu rụi cõi Nāga.

Verse 22

भूम्यधः सप्तपातालान्निर्दहंस्तारकैः सह । चचाराग्निः समन्तात्तु निर्दहन्वै युधिष्ठिर

Dưới lòng đất, thiêu rụi bảy cõi Pātāla cùng các vì sao, ngọn Lửa ấy chuyển động khắp mọi phương—hỡi Yudhiṣṭhira—nuốt trọn muôn loài.

Verse 23

धम्यमान इवाङ्गारैर्लोहरात्रिरिव ज्वलन् । तथा तत्प्राज्वलत्सर्वं संवर्ताग्निप्रदीपितम्

Như bị quạt bùng lên bởi than hồng, rực cháy như đêm đen tựa sắt; thế rồi muôn vật đều bùng lửa thiêu đốt, do ngọn hỏa của đại kiếp hoại diệt thắp lên.

Verse 24

निर्वृक्षा निस्तृणा भूमिर्निर्निर्झरसरः सरित् । विशीर्णशैलशृङ्गौघा कूर्मपृष्ठोपमाभवत्

Địa cầu trở nên không cây, không cỏ; suối, hồ và sông đều tiêu mất. Chỉ còn những đống đỉnh núi vỡ vụn, khiến nó giống như lưng rùa.

Verse 25

ज्वालामालाकुलं कृत्वा जगत्सर्वं चिदामकम् । महारूपधरो रुद्रो व्यतिष्ठत महेश्वरः

Ngài phủ khắp vũ trụ bằng những tràng hoa lửa, biến cả thế gian thành tro than rực cháy. Rudra, mang hình tướng rộng lớn đáng kinh, hiển hiện đứng vững như Maheśvara.

Verse 26

समातृगणभूयिष्ठा सयक्षोरगराक्षसा । ततो देवी महादेवं विवेश हरिलोचना

Rồi Nữ Thần—được vây quanh chủ yếu bởi các đoàn Mātṛkā, cùng với Yakṣa, loài rắn thần và Rākṣasa—bậc mắt như hoa sen, đi vào Mahādeva và hòa nhập trong Ngài.

Verse 27

निर्वाणं परमापन्ना शान्तेव शिखिनः शिखा । जगत्सर्वं हि निर्दग्धं त्रिभिर्लोकैः सहानघ

Nàng đạt đến Niết-bàn tối thượng—như ngọn lửa đã tắt, lặng yên. Hỡi bậc vô nhiễm, khi toàn thể vũ trụ cùng ba cõi đều bị thiêu rụi thành tro.

Verse 28

रुद्रप्रसादान्मुक्त्वा मां नर्मदां चाप्ययोनिजाम् । युगानामयुतं देवो मया चाद्य बुभक्षणात्

Nhờ ân phúc của Rudra, Ngài đã tha cho ta—và cả Narmadā, bậc vô thai sinh. Vị Thần của đại hoại diệt đã không nuốt chửng (chúng ta) suốt mười nghìn yuga; cho đến hôm nay cũng không nuốt nàng.

Verse 29

पुरा ह्याराधितः शूली तेनाहमजरामरः । अघमर्षणघोरं च वामदेवं च त्र्यम्बकम्

Thuở xưa, Đấng cầm Tam Xoa đã được phụng thờ; nhờ sự thờ phụng ấy, ta trở nên bất hoại và bất tử—nhờ các thần chú/hóa thân Aghamarṣaṇa, Ghora, Vāmadeva và Tryambaka.

Verse 30

ऋषभं त्रिसुपर्णं च दुर्गां सावित्रमेव च । बृहदारण्यकं चैव बृहत्साम तथोत्तरम्

Ngài tụng Ṛṣabha-sūkta, Trisuparṇa-sūkta, Durgā-sūkta và Sāvitrī (Gāyatrī); lại tụng Bṛhadāraṇyaka Upaniṣad, Bṛhatsāman và cả ‘Uttara’—khúc tụng bổ sung.

Verse 31

रौद्रीं परमगायत्रीं शिवोपनिषदं तथा । यथा प्रतिरथं सूक्तं जप्त्वा मृत्युंजयं तथा

Ngài cũng trì tụng Raudrī-sūkta, Gāyatrī tối thượng và Śiva-Upaniṣad; lại tụng Pratiratha-sūkta; và còn niệm thần chú Mṛtyuñjaya nữa.

Verse 32

सरित्सागरपर्यन्ता वसुधा भस्मसात्कृता । वर्जयित्वा महाभागां नर्मदाममृतोपमाम्

Trái đất cùng sông ngòi và biển cả đều bị thiêu thành tro; chỉ trừ Narmadā phúc đức—tựa như amṛta—vẫn không bị hủy diệt.

Verse 33

महेन्द्रो मलयः सह्यो हेमकूटोऽथ माल्यवान् । विन्ध्यश्च पारियात्रश्च सप्तैते कुलपर्वताः

Mahendra, Malaya, Sahya, Hemakūṭa, Mālyavān, Vindhya và Pāriyātra—bảy ngọn ấy là những ‘kulaparvata’, tức các núi danh tiếng của dòng tộc.

Verse 34

द्वादशादित्यनिर्दग्धाः शैलाः शीर्णशिलाः पृथक् । भस्मीभूतास्तु दृश्यन्ते न नष्टा नर्मदा तदा

Các núi bị thiêu đốt bởi mười hai Āditya; đá vỡ vụn, từng ngọn đứng cách biệt, trông như đã hóa tro—nhưng khi ấy Narmadā vẫn không bị diệt mất.

Verse 35

हिमवान्हेमकूटश्च निषधो गन्धमादनः । माल्यवांश्च गिरिश्रेष्ठो नीलः श्वेतोऽथ शृङ्गवान्

Himavān và Hemakūṭa; Niṣadha và Gandhamādana; Mālyavān—bậc tối thượng trong các núi—và cả Nīla, Śveta cùng Śṛṅgavān.

Verse 36

एते पर्वतरा जानो देवगन्धर्वसेविताः । युगान्ताग्निविनिर्दग्धाः सर्वे शीर्णमहाशिलाः

Những bậc vương giả của núi non ấy, được chư thiên và gandharva phụng sự, đều bị lửa tận kiếp thiêu đốt; mọi khối đá lớn đều tan vỡ, rã rời.

Verse 37

एवं मया पुरा दृष्टो युगान्ते सर्वसंक्षयः । वर्जयित्वा महापुण्यां नर्मदां नृपसत्तम

Như thế, thuở xưa ta đã thấy sự tiêu vong toàn thể vào lúc tận yuga; nhưng, hỡi bậc vương thượng, chỉ riêng Narmadā chí phúc, đại công đức, là không hề bị tổn hại.