Adhyaya 13

Verse 1

श्रीमार्कण्डेय उवाच । एवं भगवती पुण्या स्तुता सा मुनिपुंगवैः । चिन्तयामास सर्वेषां दास्यामि वरमुत्तमम्

Śrī Mārkaṇḍeya nói: Được các bậc hiền thánh tối thượng tán dương như vậy, Đức Nữ Thần Bhagavatī thanh tịnh liền suy niệm: “Ta sẽ ban cho tất cả họ một ân phúc tối thượng.”

Verse 2

ततः प्रसुप्तांस्ताञ्ज्ञात्वा रात्रौ देवी जगाम ह । एकैकस्य ऋषेः स्वप्ने दर्शनं चारुहासिनी

Rồi sau đó, biết các vị hiền sĩ đã an giấc, Đức Nữ Thần đến trong đêm; với nụ cười dịu hiền, Người ban cho từng vị ṛṣi được chiêm kiến trong mộng, lần lượt từng người.

Verse 3

ततोऽर्धरात्रे सम्प्राप्त उत्थिता जलमध्यतः । विमलाम्बरसंवीता दिव्यमालाविभूषिता

Rồi khi nửa đêm đến, nàng từ giữa dòng nước vươn lên, khoác y phục tinh khiết không vết nhơ và trang nghiêm bằng vòng hoa thần diệu.

Verse 4

घृतातपत्रा सुश्रोणी पद्मरागविभूषिता । जगाद मा भैरिति तानेकैकं तु पृथक्पृथक्

Nàng cầm chiếc lọng rực rỡ, dáng hình thướt tha, trang sức bằng hồng ngọc; rồi nói riêng với từng vị: “Chớ sợ.”

Verse 5

वसध्वं मम पार्श्वे तु भयं त्यक्त्वा क्षुधादिजम्

“Hãy ở bên Ta; hãy gạt bỏ nỗi sợ—cùng với đói khát và những điều tương tự.”

Verse 6

एवमुक्त्वा तदा देवी स्वप्नान्ते तान्महामुनीन् । जगामादर्शनं पश्चात्प्रविश्य जलमात्मिकम्

Nói xong, đến cuối giấc mộng, Nữ Thần liền ẩn mất khỏi tầm mắt các đại hiền, rồi nhập vào tự tính nước của chính mình.

Verse 7

ततः प्रभाते मुनयो मिथ ऊचुर्मुदन्विताः । तथा दृष्टा मया दृष्टा स्वप्ने देवी सुदर्शना

Rồi khi bình minh lên, các hiền giả vui mừng nói với nhau: “Đúng vậy, ta đã thấy—trong mộng ta đã thấy Nữ Thần dung nhan mỹ diệu, điềm lành hiển hiện.”

Verse 8

अभयं दत्तमस्माकं सिद्धिश्चाप्यचिरेण तु । प्रशस्तं दर्शनं तस्या नर्मदाया न संशयः

Chúng con đã được ban cho sự vô úy, và thành tựu cũng sẽ đến chẳng bao lâu. Được chiêm bái (darśana) Mẫu Narmadā thật tối thắng cát tường—không chút nghi ngờ.

Verse 9

अथान्यदिवसे राजन्मत्स्यानां रूपमुत्तमम् । पश्यन्ति सपरीवाराः स्वकीयाश्रमसन्निधौ

Rồi vào một ngày khác, hỡi Đại vương, họ cùng các bạn đồng hành đã thấy những hình tướng cá tuyệt mỹ ngay gần āśrama của mình.

Verse 10

तान्दृष्ट्वा विस्मयाविष्टा मत्स्यांस्तत्र महर्षयः । पूजयामासुरव्यग्रा हव्यकव्येन देवताः

Thấy những con cá ấy ở đó, các đại hiền rishi tràn ngập kinh ngạc; với tâm không xao động, các ngài phụng thờ chư thiên bằng lễ vật havya-kavya dành cho chư thiên và tổ tiên.

Verse 11

तान्मत्स्यसङ्घान्सम्प्राप्य महादेव्याः प्रसादतः । सपुत्रदारभृत्यास्ते वर्तयन्ति पृथक्पृथक्

Nhờ ân phúc của Đại Nữ Thần, khi được những đàn cá ấy, họ—cùng con trai, vợ và người nương tựa—mỗi gia thất tự riêng mà duy trì đời sống.

Verse 12

दिने दिने तथाप्येवमाश्रमेषु द्विजातयः । मत्स्यानां सञ्चयं दृष्ट्वा विस्मिताश्चाभवंस्तदा

Ngày qua ngày, cũng như thế, các dvija trong các āśrama, thấy cá tích tụ ngày càng nhiều, bấy giờ đều kinh ngạc.

Verse 13

अध्याय

“Chương.” (tựa chương)

Verse 14

हृष्टपुष्टास्तदा सर्वे नर्मदातीरवासिनः । ऋषयस्ते भयं सर्वे तत्यजुः क्षुत्तृषोद्भवम्

Bấy giờ, tất cả các bậc hiền triết cư ngụ bên bờ sông Narmadā đều hoan hỷ và sung mãn; mọi nỗi sợ phát sinh từ đói khát đều được họ dứt bỏ.

Verse 15

ते जपन्तस्तपन्तश्च तिष्ठन्ति भरतर्षभ । अर्चयन्ति पित्ःन्देवान्नर्मदातटमाश्रिताः

Hỡi bậc trượng phu tối thượng trong dòng Bhārata! Nương tựa bờ sông Narmadā, họ an trú nơi ấy—tụng niệm japa và tu khổ hạnh—đồng thời thờ phụng cả Pitṛ (tổ tiên) lẫn chư Deva.

Verse 16

तैर्जपद्भिस्तपद्भिश्च सततं द्विजसत्तमैः । भ्राजते सा सरिच्छ्रेष्ठा ताराभिर्द्यौर्ग्रहैरिव

Nhờ các bậc dvija tối thượng luôn chuyên chú japa và khổ hạnh, dòng sông bậc nhất ấy rạng ngời—như bầu trời lấp lánh bởi sao và các hành tinh.

Verse 17

तत्र तैर्बहुलैः शुभ्रैर्ब्राह्मणैर्वेदपरागैः । नर्मदा धर्मदा पूर्वं संविभक्ता यथाक्रमम्

Tại đó, bởi nhiều vị Bà-la-môn thanh tịnh, tinh thông Veda, sông Narmadā—đấng ban bố dharma—xưa kia đã được sắp đặt và phân định theo đúng thứ tự.

Verse 18

ऋषिभिर्दशकोटिभिर्नर्मदातीरवासिभिः । विभक्तेयं विभक्ताङ्गी नर्मदा शर्मदा नृणाम्

Mười koṭi hiền thánh ṛṣi cư ngụ bên bờ Narmadā đã phân định Narmadā này—thân phần được chia theo đúng pháp; Narmadā là đấng ban an lạc cho loài người.

Verse 19

यज्ञोपवीतैश्च शुभैरक्षसूत्रैश्च भारत । कूलद्वये महापुण्या नर्मदोदधिगामिनी

Hỡi Bhārata, trên cả hai bờ, với yajñopavīta cát tường và aksasūtra (chuỗi japa) thiêng lành, Narmadā đại phước đức vẫn chảy mãi về biển cả.

Verse 20

पृथगायतनैः शुभ्रैर्लिङ्गैर्वालुकमृन्मयैः । भ्राजते या सरिच्छ्रेष्ठा नक्षत्रैरिव शर्वरी

Narmadā, bậc tối thắng trong các dòng sông, rực sáng với những thánh xứ riêng biệt và các liṅga thanh khiết bằng cát và đất sét—như đêm đen lấp lánh muôn vì sao.

Verse 21

एवं त ऋषयः सर्वे तर्पयन्तः सुरान्पित्ःन् । न्यवसन्नर्मदातीरे यावदाभूतसम्प्लवम्

Thế rồi, tất cả các ṛṣi ấy, dâng tarpaṇa làm thỏa lòng chư Deva và các Pitṛ, đã an trú bên bờ Narmadā cho đến khi đại pralaya của muôn loài xảy đến.

Verse 22

किंचिद्गते ततस्तस्मिन्घोरे वर्षशताधिके । अर्धरात्रे तदा कन्या जलादुत्तीर्य भारत

Rồi sau một thời gian trôi qua—hơn một trăm năm ghê gớm—vào lúc nửa đêm, hỡi Bhārata, một thiếu nữ từ trong nước vươn lên hiện ra.

Verse 23

विद्युत्पुंजसमाभासा व्यालयज्ञोपवीतिनी । त्रिशूलाग्रकरा सौम्या तानुवाच ऋषींस्तदा

Nàng rực sáng như khối chớp, lấy rắn làm dây thánh (yajñopavīta), hiền hòa mà tay vẫn nắm mũi đinh ba—rồi bấy giờ nàng cất lời với các bậc hiền triết.

Verse 24

आगच्छध्वं मुनिगणा विशध्वं मामयोनिजाम् । समेताः पुत्रदारैश्च ततः सिद्धिमवाप्स्यथ

“Hãy đến đây, hỡi các đoàn thể hiền sĩ; hãy đi vào Ta—Ta là Ayoni-jā, Đấng không sinh từ bào thai. Hãy tụ hội cùng con trai và thê quyến; rồi các ngươi sẽ đạt được siddhi.”

Verse 25

यस्य यस्य हि या वाञ्छा तस्य तां तां ददाम्यहम् । विष्णुं ब्रह्माणमीशानमन्यं वा सुरमुत्तमम्

Ai có ước nguyện điều gì, Ta ban cho điều ấy. Dù là được gặp Viṣṇu, Brahmā, Īśāna (Śiva), hay bất cứ vị thiên thần tối thượng nào khác giữa chư thiên.

Verse 26

तत्र सर्वान्नयिष्यामि प्रसन्ना वरदा ह्यहम् । प्राणायामपरा भूत्वा मां विशध्वं समाहिताः

Tại đó, Ta sẽ dẫn dắt tất cả các ngươi—vì Ta hoan hỷ và thật là Đấng ban ân. Hãy chuyên chú prāṇāyāma, và với tâm định tĩnh, hãy đi vào Ta (nương tựa nơi Ta).

Verse 27

सह पुत्रैश्च दारैश्च त्यक्त्वाश्रमपदानि च । कालक्षेपो न कर्तव्यः प्रलयोऽयमुपस्थितः

Cùng với con trai và thê quyến, hãy từ bỏ cả chốn ẩn tu và các địa vị của những āśrama trong đời—đừng phí thời gian. Pralaya này đã kề cận.

Verse 28

संहारः सर्वभूतानां कल्पदाहः सुदारुणः । एकाहमभवं पूर्वं महाघोरे जनक्षये

Có sự hủy diệt của mọi loài—ngọn lửa tận kiếp (kalpa) vô cùng dữ dội. Thuở trước, trong cuộc diệt vong ghê gớm của muôn sinh linh ấy, chỉ một mình ta còn lại.

Verse 29

शेषा नद्यः समुद्राश्च सर्व एव क्षयंगताः । वरदानान्महेशस्य तेनाहं न क्षयं गता

Mọi con sông khác và cả các đại dương đều đi đến diệt vong. Nhưng nhờ những ân phúc (vara) do Maheśa ban, ta không rơi vào hủy hoại.

Verse 30

अमृतः शाश्वतो देवः स्थाणुरीशः सनातनः । स पूजितः प्रार्थितो वा किं न दद्याद्द्विजोत्तमाः

Đấng Thần linh bất tử, thường hằng—Sthāṇu, Īśa, Đấng Vĩnh Cửu—khi được thờ phụng hay chỉ cần khẩn cầu, hỡi các bậc dvija tối thượng, có điều gì Ngài lại không ban?

Verse 31

एवमुक्त्वा ऋषीव्रेवा प्रविवेश जलं ततः । करात्तशूला सा देवी व्यालयज्ञोपवीतिनी

Nói xong với các vị hiền triết, Revā liền đi vào dòng nước. Nữ Thần cầm cây tam xoa trong tay và đeo rắn làm yajñopavīta (dây thiêng).

Verse 32

ततस्ते तद्वचः श्रुत्वा विस्मयापन्नमानसाः । अभिवन्द्य च मां सर्वे क्षामयन्तः पुनः पुनः

Rồi khi nghe lời nàng, tâm họ tràn đầy kinh ngạc. Tất cả đều đảnh lễ ta và hết lần này đến lần khác cầu xin tha thứ.

Verse 33

क्षम्यतां नो यदुक्तं हि वसतां तव संश्रये । गृहांस्त्यक्त्वा महाभागाः सशिष्याः सहबान्धवाः

Bạch bậc đại phúc, xin tha thứ những lời chúng con đã nói, vì chúng con nương tựa dưới sự che chở của Ngài. Rời bỏ nhà cửa, chúng con đến cùng các đệ tử và thân quyến.

Verse 34

जप्त्वा चैकाक्षरं ब्रह्म हृदि ध्यात्वा महेश्वरम् । स्नात्वा च मन्त्रपूताभिरथ चाद्भिर्जितव्रताः

Sau khi trì tụng Brahman một âm (bija thiêng), quán niệm Maheśvara trong tim, và tắm gội trong dòng nước được thanh tịnh bởi thần chú—những bậc kiên trì giới nguyện liền tự chuẩn bị.

Verse 35

विविशुर्नर्मदातोयं सपक्षा इव पर्वताः । द्योतयन्तो दिशः सर्वाः कुशहस्ताः सहाग्रयः

Họ bước vào dòng nước Narmadā như những ngọn núi có cánh; tay cầm cỏ kuśa, đầu ngọn dựng cao, tựa như chiếu rạng khắp mười phương.

Verse 36

गतेषु तेषु राजेन्द्र अहमेकः स्थितस्तदा । अमरेशं समासाद्य पूजयन्नर्मदां नदीम्

Khi họ đã đi rồi, bạch đấng chúa các vua, lúc ấy ta ở lại nơi đó một mình. Đến gần Amareśa, ta thành kính thờ phụng sông Narmadā.

Verse 37

अनुभूताः सप्तकल्पा मायूराद्या मया नृप । प्रसादाद्वेधसः सर्वे रेवया सह भारत

Hỡi bậc quân vương, hỡi Bhārata, nhờ ân phúc của Vedhas (Phạm Thiên), ta đã trải nghiệm bảy kiếp kalpa, khởi từ Māyūra, cùng với Revā (Narmadā).

Verse 38

जन्मतोऽद्य दिनं यावन्न जानेऽस्याः पुरास्थितिम्

Từ khi ta sinh ra cho đến hôm nay, ta không hề biết có thời xưa nào mà nàng (Revā/Narmadā) lại không an lập, không hiện hữu.

Verse 39

इयं हि शांकरी शक्तिः कला शम्भोरिलाह्वया । नर्मदा दुरितध्वंसकारिणी भवतारिणी

Vì nàng chính là Śāṅkarī Śakti—thần lực, một phần của Śambhu—được gọi bằng danh Ilā. Nàng là Narmadā, đấng diệt trừ tội lỗi, đấng đưa muôn loài vượt qua dòng sinh tử luân hồi.

Verse 40

यदाहमपि नाभूवं पुराकल्पेषु पाण्डव । चतुर्दशसु कल्पेषु तेष्वियं सुखसंस्थिता

Hỡi Pāṇḍava, trong những kalpa thuở trước khi chính ta còn chưa hiện hữu, suốt mười bốn kalpa ấy nàng vẫn an nhiên an lập.

Verse 41

चतुर्दश पुरा कल्पा न मृता येषु नर्मदा । तानहं सम्प्रवक्ष्यामि देवी प्राह यथा मम

Thuở xưa có mười bốn kalpa mà Narmadā không ‘chết’, nghĩa là chưa từng đoạn tuyệt. Nay ta sẽ tuyên nói các kalpa ấy, đúng như lời Đức Nữ Thần đã dạy ta.

Verse 42

कापिलं प्रथमं विद्धि प्राजापत्यं द्वितीयकम् । ब्राह्मं सौम्यं च सावित्रं बार्हस्पत्यं प्रभासकम्

Hãy biết: kalpa thứ nhất là Kāpila, thứ hai là Prājāpatya; rồi đến Brāhma, Saumya, Sāvitra, Bārhaspatya và Prabhāsaka.

Verse 43

माहेन्द्रमग्निकल्पं च जयन्तं मारुतं तथा । वैष्णवं बहुरूपं च ज्यौतिषं च चतुर्दशम्

Lại nên biết: Kalpa Māhendra, Agni-kalpa, Jayanta và Māruta; rồi đến Kalpa Vaiṣṇava, Bahurūpa, và Kalpa Jyautiṣa là thứ mười bốn.

Verse 44

एते कल्पा मया ख्याता न मृता येषु नर्मदा । मायूरं पञ्चदशमं कौर्मं चैवात्र षोडशम्

Đó là những kalpa ta đã tuyên thuyết, nơi Narmadā không hề dứt. Kalpa Māyūra là thứ mười lăm, và tại đây Kalpa Kaurma là thứ mười sáu.

Verse 45

बकं मात्स्यं च पाद्मं च वटकल्पं च भारत । एकविंशतिमं चैतं वाराहं सांप्रतीनकम्

Hỡi Bhārata, đó là Kalpa Baka, Mātsya, Pādma và Vaṭa-kalpa; còn thời hiện tại này là kalpa thứ hai mươi mốt, mang danh Vārāha.

Verse 46

इमे सप्त मया साकं रेवया परिशीलिताः । एकविंशतिकल्पास्तु नर्मदायाः शिवाङ्गतः

Bảy kalpa này ta đã cùng Revā cẩn trọng quán xét. Còn hai mươi mốt kalpa của Narmadā, hãy biết là phát sinh từ chính thân phần của Śiva.

Verse 47

संजाताया नृपश्रेष्ठ मया दृष्टा ह्यनेकशः । कथिता नृपतिश्रेष्ठ भूयः किं कथयामि ते

Hỡi bậc vương giả tối thượng, ta quả đã thấy nàng (Revā/Narmadā) nhiều lần khi vừa sinh khởi. Hỡi đấng đứng đầu các bậc trị vì, ta đã nói rồi; còn biết nói thêm gì với ngài nữa?