Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 9

Devanagari script

अथान्यदिवसे राजन्मत्स्यानां रूपमुत्तमम् । पश्यन्ति सपरीवाराः स्वकीयाश्रमसन्निधौ

Transliteration

athānyadivase rājanmatsyānāṃ rūpamuttamam | paśyanti saparīvārāḥ svakīyāśramasannidhau

Translation

Rồi vào một ngày khác, hỡi Đại vương, họ cùng các bạn đồng hành đã thấy những hình tướng cá tuyệt mỹ ngay gần āśrama của mình.

Word by Word

• अथ: then
• अथ: Sambandha (Discourse marker/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: अथ (अव्यय)
• Form: अनन्तरार्थक-अव्यय (then/now)

• अन्यदिवसे: on another day
• अन्यदिवसे: Adhikarana (Time locus/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अन्य-दिवस (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (तत्पुरुष: अन्यः दिवसः), पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘on another day’

• राजन्: O king
• राजन्: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: राजन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; vocative ‘O king’

• मत्स्यानाम्: of the fishes
• मत्स्यानाम्: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: मत्स्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन; ‘of the fishes’

• रूपम्: form; appearance
• रूपम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘form/appearance’

• उत्तमम्: excellent; best
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifies रूपम्) ‘excellent’

• पश्यन्ति: they see
• पश्यन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: लट्-लकार (present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन; ‘they see’

• सपरीवाराः: with retinue
• सपरीवाराः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स-परिवार (प्रातिपदिक)
• Form: उपपद-तत्पुरुष/अव्ययीभावसदृश ‘स’ (with) + परिवार; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (of implied ‘they’) ‘with attendants/retinue’

• स्वकीय: one’s own
• स्वकीय: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्वकीय (प्रातिपदिक)
• Form: विशेषणम्; (in compound with आश्रम)

• आश्रम: hermitage
• आश्रम: Sambandha (Compound member/समासाङ्ग)
• Type: Noun
• Root: आश्रम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, (in compound with सन्निधि)

• सन्निधौ: in the vicinity
• सन्निधौ: Adhikarana (Location/देशाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सन्निधि (प्रातिपदिक)
• Form: समासः (तत्पुरुष: स्वकीय-आश्रम-सन्निधि), पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘near (their) own hermitage’

Speaker

Narrator addressing a King (rājan)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā/Narmadā āśrama-tīrtha (local stretch)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: King (unnamed here)

Visual Art Cues

Scene: A royal addressee is invoked as the narrative shifts: sages and companions at their hermitage spot gleaming, unusually beautiful fish in clear river shallows near the bank.

Characters & Entities

• King (listener, unspecified)
• Munis (implied)
• Matsya (fish)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

In a sanctified region, nature itself becomes a sign of divine favor, sustaining dharmic communities.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The setting is the Narmadā-side āśrama region within Revākhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse introduces a wondrous event that follows divine blessing.