Adhyaya 10

Verse 1

युधिष्ठिर उवाच । कस्मिन्कल्पे महाभागा नर्मदेयं द्विजोत्तम । विभक्ता ऋषिभिः सर्वैस्तपोयुक्तैर्महात्मभिः

Yudhiṣṭhira thưa: Ôi bậc phúc đức, ôi vị Bà-la-môn tối thượng—trong kiếp (kalpa) nào miền Narmadā cát tường này đã được tất cả các bậc hiền thánh, đầy đủ khổ hạnh, phân định và thiết lập?

Verse 2

एतद्विस्तरतः सर्वं ब्रूहि मे वदतां वर । कल्पान्ते यद्भवेत्कष्टं लोकानां तत्त्वमेव च

Xin bậc thuyết giả tối thượng giảng cho tôi tường tận mọi điều—cả nỗi khổ giáng xuống các thế giới vào lúc tận cùng một kalpa, và chân lý, nguyên lý chân thật ẩn sau đó.

Verse 3

अतीते तु पुरा कल्पे यथेयं वर्ततेऽनघ । अस्यान्त्यस्य च कल्पस्य व्यवस्थां कथय प्रभो । एवमुक्तः सभामध्ये मार्कण्डो वाक्यमब्रवीत्

Trong một kiếp xưa đã qua, cũng như hiện nay, hỡi bậc vô tội—xin hãy thuật rõ cả phép tắc và sự an bài của kiếp cuối này nữa, ôi Đấng Tối Thượng. Được thỉnh hỏi giữa hội chúng, Mārkaṇḍa liền nói những lời này.

Verse 4

मार्कण्डेय उवाच । वक्ष्येऽहं श्रूयतां सर्वैः कथेयं पूर्वतः श्रुता

Mārkaṇḍeya nói: Ta sẽ tuyên thuyết—xin tất cả hãy lắng nghe—câu chuyện này đúng như đã được nghe từ thuở xưa.

Verse 5

महत्कथेयं वैशिष्टी कल्पादस्मात्परं तु या । लोकक्षयकरो घोर आसीत्कालः सुदारुणः

Đây là một truyện thuật vĩ đại và kỳ đặc, thuộc về một kiếp vượt ngoài kiếp này. Đã từng có một thời—ghê gớm và vô cùng thảm khốc—gây nên sự diệt vong của các thế giới.

Verse 6

तस्मिन्नपि महाघोरे यथेयं वा मृता सती । परितुष्टैर्विभक्ता च शृणुध्वं तां कथामिमाम्

Ngay cả trong thời kỳ vô cùng kinh khiếp ấy, chân lý thiêng liêng này dường như đã tắt lịm như chết. Thế nhưng, nhờ các bậc siddha đã mãn nguyện trọn vẹn phân chia và gìn giữ, nó vẫn còn lưu tồn—nay hãy nghe chính câu chuyện này.

Verse 7

युगान्ते समनुप्राप्ते पितामहदिनत्रये । मानसा ब्रह्मणः पुत्राः साक्षाद्ब्रह्मेव सत्तमाः

Khi yugānta đến—trong chu kỳ ba ngày của Đấng Tổ Phụ Brahmā—những người con sinh từ ý niệm của Brahmā, bậc tối thắng trong muôn loài, hiện ra như chính Brahmā hiển lộ.

Verse 8

सनकाद्या महात्मानो ये च वैमानिका गणाः । यमेन्द्रवरुणाद्याश्च लोकपाला दिनत्रये

Các bậc đại hồn khởi đầu từ Sanaka, cùng các thiên chúng cư ngụ nơi thiên cung; và các Hộ Thế—Yama, Indra, Varuṇa cùng các vị khác—đều hiện diện trong suốt ba ngày ấy.

Verse 9

कालापेक्षास्तु तिष्ठन्ति लोकवृत्तान्ततत्पराः । ततः कल्पक्षये प्राप्ते तेषां ज्ञानमनुत्तमम्

Họ vẫn an trụ, chờ đúng thời khắc, chuyên tâm quan sát vận hành của các thế giới. Rồi khi sự tan hoại của một kiếp (kalpa) đến, tri kiến của họ trở nên vô thượng.

Verse 10

। अध्याय

Adhyāya — tiêu đề chương.

Verse 11

स्वर्लोकं च महश्चैव जनश्चैव तपस्तदा । आश्रयं सत्यलोकं च सर्वलोकमनुत्तमम्

Rồi người ta nói đến Svargaloka, Maharloka, Janaloka và Tapoloka; nhưng Satyaloka—nơi nương tựa tối thượng—được tuyên xưng là cõi vô thượng, vượt trên mọi thế giới.

Verse 12

कालं युगसहस्रान्तं पुत्रपौत्रसमन्विताः । सत्यलोके च तिष्ठन्ति यावत्संजायते जगत्

Trong thời hạn cho đến cuối một ngàn yuga, cùng con cháu, họ an trú nơi Satyaloka—cho đến khi thế gian lại được tái sinh.

Verse 13

ब्रह्मपुत्राश्च ये केचित्कल्पादौ न भवन्ति ह । त्रैलोक्यं ते परित्यज्य अनाधारं भवन्ति च

Và những người con của Phạm Thiên, kẻ nào vào lúc khởi đầu một kiếp (kalpa) không hiển lộ—rời bỏ Tam giới, liền trở thành không nơi nương tựa, bơ vơ vô sở y.

Verse 14

तैः सार्धं ये तु ते विप्रा अन्ये चापि तपोधनाः । यक्षरक्षःपिशाचाश्च अन्ये वैमानिका गणाः

Cùng với họ là các vị Bà-la-môn ấy và những bậc khổ hạnh khác giàu có về công phu khổ tu; lại có Dạ-xoa, La-sát, Tỳ-xá-xà, cùng các đoàn chúng khác thuộc hàng vãng lai trên không trung.

Verse 15

ऋषयश्च महाभागा वर्णाश्चान्ये पृथग्विधाः । सीदन्ति भूम्यां सहिता ये चान्ये तलवासिनः

Các bậc ṛṣi đại phúc, cùng những đoàn người khác thuộc nhiều giai tầng khác nhau—lại cả những kẻ cư trú ở các tầng dưới—đều tụ hội mà sụp xuống mặt đất, chìm trong khốn đốn.

Verse 16

अनावृष्टिरभूत्तत्र महती शतवार्षिकी । लोकक्षयकरी रौद्रा वृक्षवीरुद्विनाशिनी

Tại đó dấy lên một trận đại hạn kéo dài trăm năm—hung bạo, gây tiêu vong cho các cõi, hủy diệt cây cối và loài dây leo cỏ dại.

Verse 17

त्रैलोक्यसंक्षोभकरी सप्तार्णवविशोषणी । ततो लोकाः क्षुधाविष्टा भ्रमन्तीव दिशो दश

Nó làm chấn động Tam giới và làm khô cạn bảy biển lớn. Bấy giờ muôn loài bị đói bức bách, lang thang rối loạn khắp mười phương như kẻ lạc lối.

Verse 18

कंदैर्मूलैः फलैर्वापि वर्तयन्ते सुदुःखिताः । सरितः सागराः कूपाः सेवन्ते पावनानि च

Trong cảnh khốn cùng tột độ, họ sống cầm cự bằng củ, rễ và trái. Khát cầu dòng nước thanh tẩy, họ nương tựa sông ngòi, biển cả và giếng nước.

Verse 19

तत्रापि सर्वे शुष्यन्ति सरिद्भिः सह सागराः । ततो यान्यल्पसाराणि सत्त्वानि पृथिवीतले

Ngay cả ở đó, mọi biển cả cũng khô cạn cùng với các dòng sông. Rồi những loài hữu tình yếu ớt, sức lực mỏng manh trên mặt đất…

Verse 20

तान्येवाग्रे प्रलीयन्ते भिन्नान्युरुजलेन वै । अथ संक्षीयमाणासु सरित्सु सह सागरैः

Trước hết, chính các dòng nước ấy tan biến, vỡ vụn và bị cơn lũ mênh mông cuốn lấp. Rồi khi sông ngòi cùng biển cả dần suy kiệt, thế gian tiến về cõi khô hạn.

Verse 21

ऋषीणां षष्टिसाहस्रं कुरुक्षेत्रनिवासिनाम् । ये च वैखानसा विप्रा दन्तोलूखलिनस्तथा

Có sáu vạn hiền thánh cư ngụ tại Kurukṣetra; lại có các Bà-la-môn Vaikhānasa, cùng những bậc khổ hạnh sống nhờ hạt ngũ cốc được giã bằng chính răng mình.

Verse 22

हिमाचलगुहागुह्ये ये वसन्ति तपोधनाः । सर्वे ते मामुपागम्य क्षुत्तृषार्तास्तपोधनाः

Cả những bậc tapodhana—kho báu của khổ hạnh—ẩn cư trong các hang động kín đáo nơi dãy Hi-mã-lạp-sơn, hết thảy đều đến với ta, khổ sở vì đói và khát.

Verse 23

ऊचुः प्राञ्जलयः सर्वे सीदयामो महामुने । सरित्सागरशैलान्तं जगत्संशुष्यते द्विज

Tất cả chắp tay thưa: “Bạch Đại Muni, chúng con đang diệt vong. Hỡi bậc Nhị-sinh, toàn cõi thế gian—sông ngòi, biển cả, đến cả miền núi non—đều đang khô cạn.”

Verse 24

कुत्र यास्याम सहिता यावत्कालस्य पर्ययः । दीर्घायुरसि विप्रेन्द्र न मृतस्त्वं युगक्षये

“Chúng con sẽ cùng nhau đi về đâu cho đến khi vòng xoay của thời gian qua đi? Bạch Viprendra, ngài trường thọ; dẫu đến tận lúc tận cùng của một yuga, ngài cũng chẳng diệt.”

Verse 25

भूतं भव्यं भविष्यच्च सर्वं तव हृदि स्थितम् । तस्मात्त्वं वेत्सि सर्वं च कथयस्व महाव्रत

“Quá khứ, hiện tại và vị lai—tất thảy đều an trụ trong tâm ngài. Vì thế ngài biết mọi điều; bạch bậc đại thệ, xin hãy nói cho chúng con.”

Verse 26

कीदृक्कालं महाभाग क्षपिष्यामोऽथ सुव्रत । अनावृष्टिहतं सर्वं सीदते सचराचरम्

“Bạch bậc hữu phúc, bậc thiện thệ, chúng con phải chịu đựng thời vận như thế nào? Vì hạn hán, muôn loài đều bị tổn hại; toàn thế gian, cả động lẫn tĩnh, đang chìm vào suy vong.”

Verse 27

परित्राहि महाभाग न यथा याम संक्षयम् । ततः संचिन्त्य मनसा त्वरन्विप्रानथाब्रवम्

“Xin che chở chúng con, bậc hữu phúc, để chúng con khỏi đi đến diệt vong.” Rồi ta suy niệm trong lòng và mau chóng nói với các vị Bà-la-môn.

Verse 28

कुरुक्षेत्रं त्यजध्वं च पुत्रदारसमन्विताः । त्यक्त्वोदीचीं दिशं सर्वे यामो याम्यामनुत्तमाम्

Hãy rời bỏ Kurukṣetra, cùng với con trai và thê quyến. Từ bỏ phương Bắc, tất cả chúng ta hãy đi về phương Nam vô song, tối thượng.

Verse 29

नगरग्रामघोषाढ्यां पुरपत्तनशोभिताम् । गच्छामो नर्मदातीरं बहुसिद्धनिषेवितम्

Chúng ta hãy đến bờ sông Narmadā—nơi trù phú với thành thị, thôn làng và các xóm mục súc; rực rỡ bởi đô trấn và bến cảng; được nhiều bậc Siddha lui tới phụng sự.

Verse 30

रुद्राङ्गीं तां महापुण्यां सर्वपापप्रणाशिनीम् । पश्यामस्तां महाभागां न्यग्रोधावारसंकुलाम्

Hãy chiêm bái vị Nữ Thần mang hình Rudra (Śiva thấm khắp)—đấng đại phước, diệt trừ mọi tội lỗi, thật là bậc đại cát tường—nơi dày đặc những lùm cây đa (nyagrodha).

Verse 31

माहेश्वरैर्भागवतैः सांख्यैः सिद्धैः सुसेविताम् । अनावृष्टिभयाद्भीताः कूलयोरुभयोरपि

Nơi ấy được các Māheśvara, Bhāgavata, Sāṃkhya và các bậc Siddha phụng sự chu đáo. Vì sợ nạn hạn hán, họ cũng lưu trú ở cả hai bờ.

Verse 32

आश्रमे ह्याश्रमान्दिव्यान्कारयामो जितव्रताः । एवमुक्तास्तु ते सर्वे समेतानुचरैः सह

Quả thật, ngay trong āśrama này chúng ta sẽ cho dựng nên những tịnh thất linh thiêng—chúng ta là những người kiên định, đã chế ngự và trọn giữ các lời nguyện. Nghe nói vậy, tất cả họ cùng với tùy tùng đều tụ hội lại.

Verse 33

नर्मदातीरमासाद्य स्थिताः सर्वेऽकुतोभयाः । किंचित्पूर्वमनुस्मृत्य पुरा कल्पादिभिर्भयम्

Đến bờ sông Narmadā, tất cả đều đứng vững không chút sợ hãi. Nhưng khi chợt nhớ đôi phần thời xưa, họ lại hồi tưởng nỗi kinh hãi cổ xưa phát sinh từ những biến đổi của kalpa và các điều tương tự.

Verse 34

प्राप्तास्तु नर्मदातीरमादावेव कलौ युगे । ततो वर्षशतं पूर्णं दिव्यं रेवातटेऽवसन्

Họ đến bờ sông Narmadā ngay vào buổi đầu của thời Kali Yuga. Rồi sau đó, họ cư trú bên bờ Revā trọn một trăm năm thiêng (divya).

Verse 35

षड्विंशच्च सहस्राणि वर्षाणां मानुषाणि च । तत्राश्चर्यं मया दृष्टमृषीणां वसतां नृप

Và (tính ra) điều ấy tương đương hai mươi sáu nghìn năm của loài người. Tâu Đại vương, tại đó thần đã chứng kiến một điều kỳ diệu liên quan đến các bậc ṛṣi đang cư trú.

Verse 36

अनावृष्टिहते लोके संशुष्के स्थावरे चरे । भिन्ने युगादिकलने हाहाभूते विचेतने

Khi thế gian bị nạn hạn hán giáng xuống—khi muôn loài hữu tình và vô tình đều khô kiệt—khi sự tính đếm các yuga và những điều tương tự bị đảo lộn, và mọi người rơi vào tiếng than khóc, bàng hoàng mê mờ…

Verse 37

चातुर्वर्णे प्रलीने तु नष्टे होमबलिक्रमे । निःस्वाहे निर्वषट्कारे शौचाचारविवर्जिते

Khi trật tự bốn varṇa đã tan rã; khi trình tự các nghi lễ homa và bali bị tiêu vong; khi tiếng “svāhā” và “vaṣaṭ” lặng im; và khi sự thanh tịnh cùng chánh hạnh bị bỏ rơi…

Verse 38

इयमेका सरिच्छ्रेष्ठा ऋषिकोटिनिषेविता । नान्या काचित्त्रिलोकेऽपि रमणीया नरेश्वर

Chỉ riêng dòng sông này là bậc tối thắng trong các sông, được vô số hiền thánh (ṛṣi) phụng sự. Hỡi bậc chúa của loài người, trong cả ba cõi cũng không có sông nào khả ái đến thế.

Verse 39

यथेयं पुण्यसलिला इन्द्रस्येवामरावती । देवतायतनैः शुभ्रैराश्रमैश्च सुकल्पितैः

Như Amarāvatī thuộc về Indra, thì (Revā) này cũng vậy với dòng nước phước lành—được điểm trang bởi những đền thờ chư thiên rực sáng và các ẩn viện được kiến lập khéo léo.

Verse 40

शोभते नर्मदा देवी स्वर्गे मन्दाकिनी यथा । यावद्वृक्षा महाशैला यावत्सागरसंभवा

Nữ thần Narmadā rạng ngời như Mandākinī trên cõi Svarga—chừng nào rừng cây và núi non hùng vĩ còn bền vững, và chừng nào dòng nước sinh từ đại dương còn hiện hữu.

Verse 41

उभयोः कूलयोस्तावन्मण्डितायतनैः शुभैः । हूयद्भिरग्निहोत्रैश्च हविर्धूमसमाकुला

Cả hai bờ của Ngài đều được trang hoàng bằng những thánh xứ cát tường; lửa Agnihotra bừng cháy, lễ vật được rưới dâng, và khói hương tế phẩm lan tỏa khắp nơi.

Verse 42

बभूव नर्मदा देवी प्रावृट्काल इव शर्वरी । देवतायतनैर्नैकैः पूजासंस्कारशोभिता

Nữ thần Narmadā trở nên như đêm mùa mưa—rực rỡ bởi vô số đền thờ chư thiên, và trang nghiêm bởi lễ bái cùng các nghi thức thánh thiện.

Verse 43

सरिद्भिर्भ्राजते श्रेष्ठा पुरी शाक्री च भास्करी । केचित्पञ्चाग्नितपसः केचिदप्यग्निहोत्रिणः

Thành phố tối thắng ấy rực sáng nhờ các dòng sông—chói ngời như cõi của Śakra và Bhāskara. Có người tu khổ hạnh Ngũ Hỏa, có người giữ nghi lễ Agnihotra hằng ngày.

Verse 44

केचिद्धूमकमश्नन्ति तपस्युग्रे व्यवस्थिताः । आत्मयज्ञरताः केचिदपरे भक्तिभागिनः

Có người an trú vững trong khổ hạnh dữ dội, sống bằng thứ gọi là “thực phẩm khói” (dhūmaka). Có người hoan hỷ trong tự tế—hiến dâng nội tâm; lại có người nhận phần bhakti, một lòng sùng mộ.

Verse 45

वैष्णवज्ञानमासाद्य केचिच्छैवं व्रतं तथा । एकरात्रं द्विरात्रं च केचित्षष्ठाहभोजनाः

Có người đạt được trí tuệ Vaiṣṇava; có người cũng thọ trì giới nguyện Śaiva. Có người nhịn ăn một đêm hay hai đêm, lại có người chỉ dùng bữa vào ngày thứ sáu.

Verse 46

चान्द्रायणविधानैश्च कृच्छ्रिणश्चातिकृच्छ्रिणः । एवंविधैस्तपोभिश्च नर्मदातीरशोभितैः

Nhờ các phép hành trì Cāndrāyaṇa, nhờ các khổ hạnh sám tội Kṛcchra và Atikṛcchra, cùng bao lối tu khổ hạnh như thế, đôi bờ sông Narmadā trở nên rực rỡ trang nghiêm.

Verse 47

यजद्भिः शंकरं देवं केशवं भाति नित्यदा । एकत्वे च पृथक्त्वे च यजतां च महेश्वरम्

Nơi ấy luôn rạng ngời bởi những người thờ phụng Śaṅkara và Keśava—những ai kính lễ Maheśvara, dù quán thấy sự nhất thể hay sự sai biệt (giữa các thần).

Verse 48

कलौ युगे महाघोरे प्राप्ताः सिद्धिमनुत्तमाम् । यस्य यस्य हि या भक्तिर्विज्ञानं यस्य यादृशम्

Ngay cả trong thời Kali đáng kinh hãi, họ vẫn đạt được thành tựu tâm linh vô thượng—mỗi người tùy theo lòng bhakti mình mang và tùy theo mức hiểu biết mình có.

Verse 49

यस्मिन्यस्मिंश्च देवे तु तांतामीशोऽददात्प्रभुः । स्वभावैकतया भक्त्या तामेत्यान्तः प्रलीयते

Hễ ai hướng về vị thần nào, Đấng Chúa Tể liền ban sự thành tựu tương ứng. Nhờ bhakti hòa làm một với tự tánh, người ấy đạt đến thần tính ấy và tan hòa trong đó.

Verse 50

संसारे परिवर्तन्ते ये पृथग्भाजिनो नराः । ये महावृक्षमीशानं त्यक्त्वा शाखावलम्बिनः

Những kẻ cố chấp vào sự phân biệt cứ mãi xoay vần trong saṃsāra—như người bỏ Īśāna là đại thụ, mà chỉ bám víu vào những cành nhánh.

Verse 51

पुनरावर्तमानास्ते जायन्ते हि चतुर्युगे । देवान्ते स्थावरान्ते च संसारे चाभ्रमन्क्रमात्

Trở lại hết lần này đến lần khác, họ quả thật sinh ra suốt bốn thời đại—lang thang theo thứ lớp từ cảnh giới chư thiên đến cảnh giới bất động, và cứ thế xoay vòng trong saṃsāra.

Verse 52

पुनर्जन्म पुनः स्वर्गे पुनर्घोरे च रौरवे । ये पुनर्देवमीशानं भवं भक्तिसुसंस्थिताः

Lại sinh, lại lên trời, lại rơi vào Raurava ghê rợn—đó là sự trở lại của kẻ cứ mãi quay về; còn những ai vững trú trong bhakti đối với Īśāna, Chúa Bhava, thì tìm được con đường cao thượng hơn.

Verse 53

यजन्ति नर्मदातीरे न पुनस्ते भवन्ति च । आ देहपतनात्केचिदुपासन्तः परं गताः

Những ai phụng thờ nơi bờ sông Narmadā thì không còn bị ràng buộc trở lại. Có người tiếp tục tu tập và phụng sự cho đến khi thân này rơi rụng, liền đạt đến cảnh giới tối thượng.

Verse 54

केचिद्द्वादशभिर्वर्षैः षड्भरन्ये तपोधनाः । त्रिभिः संवत्सरैः केचित्केचित्संवत्सरेण तु

Có bậc giàu công khổ hạnh đạt được điều ấy trong mười hai năm, kẻ khác trong sáu năm. Có người trong ba năm, và có người quả thật chỉ trong một năm.

Verse 55

षड्भिर्मासैस्तु संसिद्धास्त्रिभिर्मासैस्तथापरे । मुनयो देवमाश्रित्य नर्मदां च यशस्विनीम्

Có người viên mãn trong sáu tháng, có người cũng vậy trong ba tháng—những bậc hiền triết nương tựa nơi Thần Chủ và nơi sông Narmadā rạng danh.

Verse 56

छित्त्वा संसारदोषांश्च अगमन्ब्रह्म शाश्वतम् । एवं कलियुगे घोरे शतशोऽथ सहस्रशः

Dứt bỏ mọi lỗi lầm của luân hồi, họ đi đến Brahman vĩnh cửu. Như thế, trong thời Kali đáng sợ này, điều ấy xảy ra hàng trăm, thậm chí hàng nghìn người.

Verse 57

नर्मदातीरमाश्रित्य मुनयो रुद्रमाविशन्

Nương tựa nơi bờ sông Narmadā, các bậc hiền triết nhập vào Rudra, tức hợp nhất với Śiva.

Verse 58

ये नर्मदातीरमुपेत्य विप्राः शैवे व्रते यत्नमुपप्रपन्नाः । त्रिकालमम्भः प्रविगाह्य भक्त्या देवं समभ्यर्च्य शिवं व्रजन्ति

Những vị Bà-la-môn đến bờ sông Narmadā và chí thành thọ trì hạnh nguyện Śaiva—mỗi ngày ba thời tắm trong dòng nước với lòng bhakti, rồi đúng pháp phụng thờ Đức Śiva—thì được đi về cõi Śiva.

Verse 59

ध्यानार्चनैर्जाप्यमहाव्रतैश्च नारायणं वा सततं स्मरन्ति । ते धौतपाण्डुरपटा इव राजहंसाः संसारसागरजलस्य तरन्ति पारम्

Nhờ thiền định, lễ bái, trì tụng japa và các đại nguyện, họ cũng luôn tưởng niệm Nārāyaṇa. Như thiên nga vương khoác y phục đã giặt trắng tinh, họ vượt qua biển nước của luân hồi saṃsāra để đến bờ bên kia.

Verse 60

सत्यं सत्यं पुनः सत्यमुत्क्षिप्य भुजमुच्यते । इदमेकं सुनिष्पन्नं ध्येयो नारायणः सदा

“Chân thật—chân thật—lại chân thật,” người ta giơ cao cánh tay mà tuyên cáo. Một kết luận này đã được xác lập vững vàng: Nārāyaṇa luôn là Đấng đáng để quán niệm.

Verse 61

यो वा हरं पूजयते जितात्मा मासं च पक्षं च वसेन्नरेन्द्र । रेवां समाश्रित्य महानुभावः स देवदेवोऽथ भवेत्पिनाकी

Muôn tâu Đại vương, ai tự chế ngự mình, phụng thờ Hara (Śiva), và nương tựa nơi Revā mà an trú trọn một tháng cùng một nửa tháng (một pakṣa), người đại hồn ấy quả thật trở thành Đấng của chư thiên—Pinākin (Śiva).

Verse 62

कीटाः पतंगाश्च पिपीलिकाश्च ये वै म्रियन्तेऽम्भसि नर्मदायाः । ते दिव्यरूपास्तु कुलप्रसूताः शतं समा धर्मपरा भवन्ति

Ngay cả sâu bọ, bướm đêm và kiến mà chết trong dòng nước sông Narmadā cũng được thân tướng thần diệu; sinh vào dòng dõi cao quý, họ sống trọn một trăm năm, chuyên tâm phụng hành dharma.

Verse 63

कालेन वृक्षाः प्रपतन्ति येऽपि महातरंगौघनिकृत्तमूलाः । ते नर्मदांभोभिरपास्तपापा देदीप्यमानास्त्रिदिवं प्रयान्ति

Theo thời gian, ngay cả những cây bị dòng sóng lớn cuốn xô làm đứt rễ mà ngã xuống, nhờ nước Narmadā gột sạch tội lỗi, cũng rực sáng mà tiến về Tridiva (cõi trời).

Verse 64

अकामकामाश्च तथा सकामा रेवान्तमाश्रित्य म्रियन्ति तीरे । जडान्धमूकास्त्रिदिवं प्रयान्ति किमत्र विप्रा भवभावयुक्ताः

Dù không ham muốn hay đầy ham muốn, ai nương tựa miền tận cùng của Revā và chết trên bờ sông ấy—kể cả kẻ ngu độn, người mù và người câm—đều đi đến Tridiva (cõi trời). Vậy, hỡi các bà-la-môn, với người có tâm thế bhakti chân chánh thì có gì lạ đâu?

Verse 65

मासोपवासैरपि शोषिताङ्गा न तां गतिं यान्ति विमुक्तदेहाः । म्रियन्ति रेवाजलपूतकायाः शिवार्चने केशवभावयुक्ताः

Ngay cả người thân thể hao mòn vì nhịn ăn suốt nhiều tháng cũng không đạt cảnh giới ấy sau khi lìa thân; nhưng người được nước Revā tẩy tịnh thân mình, chết trong sự thờ phụng Śiva và giữ Keśava (Viṣṇu) trong tim, mới đạt được cảnh giới ấy.

Verse 66

नीवारश्यामाकयवेङ्गुदाद्यैरन्यैर्मुनीन्द्रा इह वर्तयन्ति । आप्रित्य कूलं त्रिदशानुगीतं ते नर्मदाया न विशन्ति मृत्युम्

Tại đây, các bậc đại hiền sống bằng gạo rừng, kê, lúa mạch, táo jujube và những thức ăn tương tự. Nương tựa bờ sông được chư thiên ca ngợi, các ngài không rơi vào quyền lực của tử thần đối với Narmadā—tức vượt khỏi sự chết.

Verse 67

भ्रमन्ति ये तीरमुपेत्य देव्यास्त्रिकालदेवार्चनसत्यपूताः । विण्मूत्रचर्मास्थितिरोपधानाः कुक्षौ युवत्या न वसन्ति भूयः

Những ai lang thang sau khi đến bờ của Nữ Thần, được thanh tịnh bởi chân thật và bởi sự thờ phụng thần linh vào ba thời trong ngày—thân này chỉ là chỗ nương của phân uế, nước tiểu, da và xương—thì không còn trở lại trú trong thai của thiếu nữ nữa.

Verse 68

किं यज्ञदानैर्बहुभिश्च तेषां निषेवितैस्तीर्थवरैः समस्तैः । रेवातटं दक्षिणमुत्तरं वा सेवन्ति ते रुद्रचरानुपूर्वम्

Những ai phụng sự bờ nam hay bờ bắc của Revā, bước theo dấu chân thiêng của cuộc du hành của Rudra, thì còn cần gì nhiều tế lễ và bố thí, hay phải nương tựa mọi thánh địa tīrtha tối thắng?

Verse 69

ते वञ्चिताः पङ्गुजडान्धभूता लोकेषु मर्त्याः पशुभिश्च तुल्याः । ये नाश्रिता रुद्रशरीरभूतां सोपानपङ्क्तिं त्रिदिवस्य रेवाम्

Những kẻ không nương tựa Revā—chính là thân thể của Rudra, là hàng bậc thang làm lối lên cõi trời—thì trong các thế giới bị mê lừa; trở nên què quặt, đần độn, mù lòa, ngang hàng loài thú.

Verse 70

युगं कलिं घोरमिमं य इच्छेद्द्रष्टुं कदाचिन्न पुनर्द्विजेन्द्रः । स नर्मदातीरमुपेत्य सर्वं सम्पूजयेत्सर्वविमुक्तसंगः

Hỡi bậc tối thắng trong hàng hai lần sinh, ai muốn chứng kiến thời Kali khủng khiếp này mà không còn bị khuất phục nữa, hãy đến bờ Narmadā và phụng thờ bằng mọi cách, giải thoát khỏi mọi luyến chấp.

Verse 71

विघ्नैरनेकैरतियोज्यमाना ये तीरमुझन्ति न नर्मदायाः । ते चैव सर्वस्य हितार्थभूता वन्द्याश्च ते सर्वजनस्य मान्याः

Những người dù bị muôn vàn chướng ngại bức bách vẫn không rời bỏ bờ Narmadā—họ trở thành phương tiện cho lợi ích của hết thảy; đáng được đảnh lễ và được mọi người tôn kính.

Verse 72

भृग्वत्रिगार्गेयवशिष्ठकङ्काः शतैः समेतैर्नियतास्त्वसंख्यैः । सिद्धिं परां ते हि जलप्लुताङ्गाः प्राप्तास्तु लोकान्मरुतां न चान्ये

Bhr̥gu, Atri, Gārgya, Vasiṣṭha và Kaṅka—cùng với hàng trăm bậc hiền thánh vô số, nghiêm trì kỷ luật—khi thân được dìm trong nước thiêng, đã chứng đắc siddhi tối thượng và đạt đến cõi của các Marut; không phải kẻ khác.

Verse 73

ज्ञानं महत्पुण्यतमं पवित्रं पठन्त्यदो नित्यविशुद्धसत्त्वाः । गतिं परां यान्ति महानुभावा रुद्रस्य वाक्यं हि यथा प्रमाणम्

Tri kiến này thật vĩ đại, công đức tối thượng và thanh tịnh. Những ai tâm hằng trong sạch, thường xuyên tụng đọc—các bậc cao quý—sẽ đạt đến cảnh giới tối thượng, vì lời của Rudra chính là chứng cứ thẩm quyền.