Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 75

शिवशक्त्यैक्य-तत्त्वविचारः / Inquiry into the Unity of Śiva and Śakti

Para–Apara Ontology

Devanagari script

येयमुक्ता विभूतिर्वै प्राकृती सा परा मता । अप्राकृतां परामन्यां गुह्यां गुह्यविदो विदुः

Transliteration

yeyamuktā vibhūtirvai prākṛtī sā parā matā | aprākṛtāṃ parāmanyāṃ guhyāṃ guhyavido viduḥ

Translation

Sự hiển lộ (vibhūti) đã được nói đến đây quả thật thuộc về Prakṛti, nhưng vẫn được xem là “cao hơn”. Tuy vậy, những bậc thấu triệt giáo pháp bí mật biết một sự hiển lộ khác, tối thượng—phi vật chất, vượt ngoài Prakṛti, và thật sự ẩn mật.

Word by Word

• या: which
• या: Karta/Subject (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक-यः/या (relative pronoun)

• इयम्: this
• इयम्: Karta/Subject (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; निर्देशार्थक (this)

• उक्ता: said/declared
• उक्ता: Kriya/Predicate (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु) → उक्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृत् (क्त-प्रत्ययान्त past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘विभूतिः’ इत्यस्य विधेय-विशेषणम्

• विभूतिः: manifestation/power
• विभूतिः: Karta/Subject (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विभूति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• वै: indeed
• वै: Sambandha/Emphasis (निश्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: वै (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक-अव्यय (indeed)

• प्राकृती: material/natural
• प्राकृती: Visheshana/Qualifier (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्राकृत (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘विभूतिः’ इत्यस्य विशेषणम्

• सा: that
• सा: Karta/Subject (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘विभूतिः’ इत्यस्य पुनर्निर्देशः

• परा: supreme
• परा: Visheshana/Qualifier (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘सा’/‘विभूतिः’ इत्यस्य विशेषणम्

• मता: is considered
• मता: Kriya/Predicate (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: मन् (धातु) → मत (कृदन्त)
• Form: भूतकृत् (क्त-प्रत्ययान्त past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘considered/held as’

• अप्राकृताम्: non-material
• अप्राकृताम्: Karma/Object (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अ-प्राकृत (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/कर्म), एकवचन; ‘सा’ इत्यस्य कर्मरूपेण (as …)

• पराम्: supreme
• पराम्: Visheshana/Qualifier (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पर (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘अप्राकृताम्’ इत्यस्य सह विशेषणम्

• अन्याम्: other/distinct
• अन्याम्: Visheshana/Qualifier (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘अप्राकृताम्’ इत्यस्य सह विशेषणम्

• गुह्याम्: secret
• गुह्याम्: Visheshana/Qualifier (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गुह्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘विभूतिम्’ इत्यर्थे विशेषणम्

• गुह्यविदः: knowers of the secret
• गुह्यविदः: Karta/Subject (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गुह्य (प्रातिपदिक) + विद् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; उपपद-तत्पुरुषः (गुह्यं वेदन्ति ये)

• विदुः: know
• विदुः: Kriya/Predicate (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: विद् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, बहुवचन

Speaker

Suta Goswami

Shaiva Theology

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Sadāśiva

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: teaching

Characters & Entities

• Shiva
• Prakriti

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It distinguishes between a ‘higher’ manifestation still within Prakṛti (the realm of change and qualities) and an even more secret, supreme reality beyond Prakṛti—pointing the seeker from worldly and subtle attainments toward transcendent liberation under Shiva’s grace.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Linga and saguna worship can begin within the domain of Prakṛti (form, symbol, ritual), yet it is meant to mature into realization of Shiva as the aprākṛta—beyond material nature—so the symbol leads the mind to the formless, supreme Pati.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Use disciplined Shiva-upāsanā—japa of the Panchākṣarī (Om Namaḥ Śivāya) with inward meditation—so devotion does not stop at external or subtle ‘vibhūti’ but turns toward the hidden, transcendent Shiva beyond Prakṛti.