काम्यकर्मविभागः — Taxonomy of Kāmya (Desire-Motivated) Śaiva Rites

Verse 1

श्रीकृष्ण उवाच । भगवंस्त्वन्मुखादेव श्रुतं श्रुतिसमं मया । स्वाश्रितानां शिवप्रोक्तं नित्यनैमित्तिकं तथा

Śrī Kṛṣṇa thưa: “Bạch bậc tôn kính, con đã được nghe trực tiếp từ chính miệng ngài lời dạy có uy quyền ngang với Veda—những điều Śiva đã chế định cho người nương tựa nơi Ngài: các pháp hành hằng ngày và cả những nghi lễ theo thời (bổn phận) nữa.”

Verse 2

इदानीं श्रोतुमिच्छामि शिवधर्माधिकारिणाम् । काम्यमप्यस्ति चेत्कर्म वक्तुमर्हसि साम्प्रतम्

Nay con muốn được nghe về những người đủ tư cách thọ trì dharma của Śiva. Nếu còn có các nghi lễ kāmya (hành trì vì mong cầu) dành cho họ, xin ngài hãy giảng rõ ngay lúc này.

Verse 3

उपमन्युरुवाच । अस्त्यैहिकफलं किञ्चिदामुष्मिकफलं तथा । ऐहिकामुष्मिकञ्चापि तच्च पञ्चविधं पुनः

Upamanyu nói: “Có một quả báo thuộc đời này, và cũng có một quả báo thuộc đời sau. Lại có quả báo vừa thuộc đời này vừa thuộc đời sau; và quả báo ấy lại chia thành năm loại.”

Verse 4

किंचित्क्रियामयं कर्म किंचित्कर्म तपो मयम् । जपध्यानमयं किंचित्किंचित्सर्वमयं तथा

Có nghiệp chủ yếu là hành trì nghi lễ; có nghiệp thiên về khổ hạnh. Có nghiệp cấu thành bởi japa và thiền định; và cũng có nghiệp bao trùm tất cả—ôm trọn mọi phương thức tu tập.

Verse 5

क्रियामयं तथा भिन्नं होमदानार्चनक्रमात् । सर्वशक्तिमतामेव नान्येषां सफलं भवेत्

Sự thờ phụng dựa trên hành động—phân biệt theo trình tự các pháp homa (cúng lửa), dāna (bố thí), và arcana (nghi lễ tôn thờ)—chỉ kết quả cho những ai đầy đủ thần lực tâm linh; còn với kẻ khác thì không thật sự sinh quả.

Verse 6

शक्तिश्चाज्ञा मदेशस्य शिवस्य परमात्मनः । तस्मात्काम्यानि कर्माणि कुर्यादाज्ञाधरोद्विजः

Năng lực (Śakti) và thánh lệnh (ājñā) chính là pháp chỉ của Ta—Śiva, Đấng Tự Ngã Tối Thượng. Vì vậy, hỡi bậc lưỡng sinh, người gìn giữ thánh lệnh ấy hãy hành các nghi lễ kāmya theo đúng mệnh lệnh thiêng liêng.

Verse 7

अथ वक्ष्यामि काम्यं हि चेहामुत्र फलप्रदम् । शैवैर्माहेश्वरैश्चैव कार्यमंतर्बहिः क्रमात्

Nay Ta sẽ giảng về pháp tu kāmya, ban quả báo cả ở đời này lẫn đời sau. Pháp ấy được các Śaiva và Māheśvara thực hành theo thứ lớp, từ nội tâm đến ngoại nghi.

Verse 8

शिवो महेश्वरश्चेति नात्यंतमिह भिद्यते । यथा तथा न भिद्यंते शैवा माहेश्वरा अपि

Ở đây, danh xưng “Śiva” và “Maheśvara” thật ra không khác biệt về bản thể. Cũng như vậy, các Śaiva và các Māheśvara cũng không nên bị xem là hai phái tách rời.

Verse 9

शिवाश्रिता हि ते शैवा ज्ञानयज्ञरता नराः । माहेश्वरास्समाख्याता कर्मयज्ञरता भुवि

Những người Śaiva nương tựa nơi Śiva và chuyên tâm vào tế lễ của trí tuệ (jñāna-yajña) thật là những bậc hữu phúc. Còn ở đời này, những ai chuyên tâm vào tế lễ của hành nghiệp—nghĩa là bổn phận nghi lễ (karma-yajña)—được gọi là các Māheśvara.

Verse 10

तस्मादाभ्यन्तरे कुर्युः शैवा माहेश्वरा वहिः । न तु प्रयोगो भिद्येत वक्ष्यमाणस्य कर्मणः

Vì thế, hãy là Śaiva ở bên trong, và bề ngoài là Māheśvara; nhưng nghi thức đã được quy định của pháp sự sắp được truyền dạy thì chớ được thay đổi hay làm sai lệch.

Verse 11

परीक्ष्य भूमिं विधिवद्गंधवर्णरसादिभिः । मनोभिलषिते तत्र वितानविततांबरे

Sau khi xét kỹ nền đất đúng pháp—qua hương, sắc, vị và các tướng khác—tại nơi tâm ưa thích, hãy giăng lọng (viṭāna) và sắp đặt màn che rộng phủ phía trên cho nghi lễ.

Verse 12

सुप्रलिप्ते महीपृष्ठे दर्पणोदरसंनिभे । प्राचीमुत्पादयेत्पूर्वं शास्त्रदृष्टेन वर्त्मना

Trên mặt đất đã được trát kỹ và chuẩn bị phẳng đều—nhẵn như mặt trong của gương—trước hết phải xác lập phương Đông, theo con đường mà kinh điển đã chỉ dạy.

Verse 13

एकहस्तं द्विहस्तं वा मण्डलं परिकल्पयेत् । आलिखेद्विमलं पद्ममष्टपत्रं सकर्णिकम्

Hãy kiến lập một maṇḍala nghi lễ rộng một gang tay hoặc hai gang tay; trong đó vẽ một đóa sen tinh khiết, tám cánh, có nhụy trung tâm (karnikā).

Verse 14

रत्नहेमादिभिश्चूर्णैर्यथासंभवसंभृतैः । पञ्चावरणसंयुक्तं बहुशोभासमन्वितम्

Dùng các thứ bột từ châu báu, vàng và những vật tương tự—tùy theo khả năng mà sắm đủ—hãy chuẩn bị maṇḍala ấy với năm lớp bao bọc (āvaraṇa), rực rỡ trang nghiêm.

Verse 15

दलेषु सिद्धयः कल्प्याः केसरेषु सशक्तिकाः । रुद्रा वामादयस्त्वष्टौ पूर्वादिदलतः क्रमात्

Trên các cánh sen, hãy quán tưởng các thành tựu thiêng (siddhi); nơi các sợi nhụy, quán tưởng các Thần lực (Śakti) cùng đi đôi với chúng. Tám vị Rudra—khởi từ Vāma—được quán niệm theo đúng thứ tự, bắt đầu từ cánh phía Đông rồi lần lượt tiếp theo.

Verse 16

कर्णिकायां च वैराग्यं बीजेषु नव शक्तयः । स्कन्दे शिवात्मको धर्मो नाले ज्ञानं शिवाश्रयम्

Trong nhụy (karnikā) là tâm ly tham; trong các âm tiết hạt giống là chín năng lực. Trong cuống là pháp (dharma) lấy Śiva làm bản thể; và trong kinh mạch là trí (jñāna) chỉ nương tựa nơi Śiva.

Verse 17

कर्णिकोपरि चाग्नेयं मंडलं सौरमैन्दवम् । शिवविद्यात्मतत्त्वाख्यं तत्त्वत्रयमतः परम्

Trên nhụy là maṇḍala của Agni, cùng các giới cầu của mặt trời và mặt trăng. Vượt lên trên đó là tam nguyên lý: tattva của Śiva, tattva của Vidyā và tattva của Ātman—siêu việt mọi tầng bậc thấp hơn.

Verse 18

सर्वासनोपरि सुखं विचित्रकुसुमान्वितम् । पञ्चावरणसंयुक्तं पूजयेदंबया सह

Trên tòa ngồi tối thắng trong mọi tòa, êm ái và trang hoàng bằng muôn hoa rực rỡ, hành giả nên thờ phụng (Śiva) cùng với Thánh Mẫu, sắp đặt nghi lễ theo năm lớp bao vi (pañcāvaraṇa).

Verse 19

शुद्धस्फटिकसंकाशं प्रसन्नं शीतलद्युतिम् । विद्युद्वलयसंकाशजटामुकुटभूषितम्

Ngài hiện ra như pha lê tinh khiết—an nhiên, trong sáng, rạng ngời ánh quang mát dịu—đầu đội mũ miện kết bằng búi tóc jata, chói lòa như vành sét.

Verse 20

शार्दूलचर्मवसनं किञ्चित्स्मितमुखांबुजम् । रक्तपद्मदलप्रख्यपादपाणितलाधरम्

Ngài khoác y bằng da hổ; gương mặt như hoa sen thoáng nụ cười. Bàn chân, lòng bàn tay và đôi môi rực sáng sắc đỏ như cánh sen hồng thắm.

Verse 21

सर्वलक्षणसंपन्नं सर्वाभरणभूषितम् । दिव्यायुधवरैर्युक्तं दिव्यगंधानुलेपनम्

Ngài đầy đủ mọi tướng tốt cát tường và trang sức bằng mọi bảo vật; mang theo những thần khí tối thắng, và được xức những hương liệu thiên giới thơm ngát.

Verse 22

पञ्चवक्त्रं दशभुजं चन्द्रखण्डशिखामणिम् । अस्य पूर्वमुखं सौम्यं बालार्कसदृशप्रभम्

Ngài có năm mặt, mười tay, đội bảo châu trên đỉnh đầu mang dấu trăng lưỡi liềm. Trong đó, gương mặt phương Đông hiền hòa và cát tường, rực sáng như mặt trời vừa mới mọc.

Verse 23

त्रिलोचनारविंदाढ्यं कृतबालेंदुशेखरम् । दक्षिणं नीलजीमूतसमानरुचिरप्रभम्

Ở phương Nam của thánh tướng ấy, ông chiêm bái Chúa Tể: ba mắt như hoa sen, đội vầng trăng non dịu mềm làm bảo châu trên đỉnh; hào quang mỹ lệ tựa mây mưa xanh thẫm—cát tường, từ mẫn, đáng để linh hồn bị trói buộc quán niệm, cầu ân điển của Pati (Śiva).

Verse 24

भ्रुकुटीकुटिलं घोरं रक्तवृत्तेक्षणत्रयम् । दंष्ट्राकरालं दुर्धर्षं स्फुरिताधरपल्लवम्

Thật kinh khiếp khi chiêm ngưỡng: chân mày co quắp trong nét cau dữ dằn; ba con mắt tròn đỏ như máu; nanh lộ ghê rợn, bất khả khuất phục, không ai dám đối địch—đôi môi như nụ non rung lên, dồn dập bởi uy lực đang trào dâng.

Verse 25

उत्तरं विद्रुमप्रख्यं नीलालकविभूषितम् । सविलासं त्रिनयनं चन्द्राभरणशेखरम्

Phương Bắc của Ngài rực sáng như san hô đỏ, điểm trang bởi những lọn tóc xoăn xanh thẫm; dáng vẻ ung dung, duyên nhã, ba mắt, và vầng trăng non làm trang sức đỉnh đầu.

Verse 26

पश्चिमं पूर्णचन्द्राभं लोचनत्रितयोज्ज्वलम् । चन्द्ररेखाधरं सौम्यं मंदस्मितमनोहरम्

Ngài hướng về phương Tây, rực sáng như trăng tròn, chói ngời bởi ba con mắt huy hoàng. Mang dấu trăng lưỡi liềm, hiền hòa và cát tường, Ngài làm say lòng người bằng nụ cười dịu nhẹ, mê hoặc.

Verse 27

पञ्चमं स्फटिकप्रख्यमिंदुरेखासमुज्ज्वलम् । अतीव सौम्यमुत्फुल्ललोचनत्रितयोज्ज्वलम्

Hóa thân thứ năm rực sáng như pha lê, chói lòa với dấu trăng lưỡi liềm. Dáng vẻ vô cùng hiền hòa, cát tường, tỏa rạng bởi ba con mắt mở rộng huy hoàng.

Verse 28

दक्षिणे शूलपरशुवज्रखड्गानलोज्ज्वलम् । सव्ये च नागनाराचघण्टापाशांकुशोज्ज्वलम्

Trong các tay phải, Ngài rực sáng với đinh ba, rìu, chày kim cang, kiếm và ngọn lửa bừng cháy; trong các tay trái, Ngài rực sáng với rắn, mũi tên sắt, chuông, thòng lọng và móc câu (ankusha).

Verse 29

निवृत्त्याजानुसंबद्धमानाभेश्च प्रतिष्ठया । आकंठं विद्यया तद्वदाललाटं तु शांतया

Từ đầu gối lên đến rốn, hãy an lập (bôi) tro thánh vibhūti với tâm ly dục, rút lui khỏi thế tục. Từ rốn trở lên, hãy bôi với sự kiên định; lên đến cổ, với minh tri (vidyā); và cũng vậy, trên trán, với sự an tịnh thanh lương.

Verse 30

तदूर्ध्वं शांत्यतीताख्यकलया परया तथा । पञ्चाध्वव्यापिनं साक्षात्कलापञ्चकविग्रहम्

Vượt lên trên nữa, nhờ năng lực tối thượng và siêu việt mang danh “Śāntyatītā”, hành giả trực ngộ Đức Chúa tể thấm khắp năm con đường hiển lộ—Đấng mà chính thân tướng là năm kalā, năm quyền năng thiêng liêng.

Verse 31

ईशानमुकुटं देवं पुरुषाख्यं पुरातनम् । अघोरहृदयं तद्वद्वामगुह्यं महेश्वरम्

Đấng Maheśvara đội vương miện là Īśāna, cổ xưa nguyên thủy, được biết danh là Puruṣa. Cũng vậy, trái tim Ngài là Aghora; và huyền nhiệm ẩn tàng bên trái là Vāma.

Verse 32

सद्यपादं च तन्मूर्तिमष्टत्रिंशत्कलामयम् । मातृकामयमीशानं पञ्चब्रह्ममयं तथा

Ngài còn được gọi là Sadyapāda; Thánh Thể ấy của Ngài được cấu thành bởi ba mươi tám kalā (năng lực thiêng). Ngài là Īśāna, thấm nhuần các Mātṛkā (ma trận âm thanh thánh), và cũng là hiện thân của Pañcabrahman—năm thực tại/khuôn mặt của Śiva.

Verse 33

ओंकाराख्यमयं चैव हंसशक्त्या समन्वितम् । तथेच्छात्मिकया शक्त्या समारूढांकमंडलम्

Ngài mang bản tính của danh xưng Oṁ, hiệp nhất cùng Haṁsa-Śakti. Lại nữa, nương trên icchā-śakti—năng lực của Ý Chí—Ngài nâng giữ maṇḍala rực sáng nơi lòng (trên đùi) của mình.

Verse 34

ज्ञानाख्यया दक्षिणतो वामतश्च क्रियाख्यया । तत्त्वत्रयमयं साक्षाद्विद्यामूर्तिं सदाशिवम्

Bên phải Ngài là Śakti mang danh Jñāna (Tri thức), bên trái là Śakti mang danh Kriyā (Hành động). Chính Ngài là Sadāśiva—thân tướng thuần Vidyā—trực tiếp hàm chứa tam nguyên lý: Pati, Paśu và Pāśa.

Verse 35

मूर्तिमूलेन संकल्प्य सकलीकृत्य च क्रमात् । संपूज्य च यथान्यायमर्घान्तं मूलविद्यया

Trước hết, lấy cội nguồn của thánh tướng mà khởi niệm thỉnh mời (Śiva), rồi tuần tự làm cho quán tưởng ấy được viên mãn. Sau đó, theo đúng nghi quỹ, hãy phụng thờ Ngài cho đến lễ dâng arghya, bằng mūla-vidyā (chân ngôn căn bản).

Verse 36

मूर्तिमन्तं शिवं साक्षाच्छक्त्या परमया सह । तत्रावाह्य महादेवं सदसद्व्यक्तिवर्जितम्

Tại đó, hãy thỉnh mời Śiva—đấng hiện diện chân thật trong thánh thân—cùng với Śakti tối thượng của Ngài. Rồi phụng thờ Mahādeva, đấng vượt ngoài cả hiển lộ lẫn vô hiển, siêu việt mọi giới hạn của sự cá biệt hóa.

Verse 37

पञ्चोपकरणं कृत्वा पूजयेत्परमेश्वरम् । ब्रह्मभिश्च षडङ्गैश्च ततो मातृकया सह

Sau khi sắp đặt năm vật dụng nghi lễ (pañcopakaraṇa), hãy phụng thờ Parameśvara. Kế đó, với các Brahma-mantra và sáu chi phụ trợ (ṣaḍaṅga), rồi tiếp nữa cùng Mātṛkā—ma trận các mẫu tự thiêng—nghi lễ thờ phụng được cử hành trọn vẹn.

Verse 38

प्रणवेन शिवेनैव शक्तियुक्तेन च क्रमात् । शांतेन वा तथान्यैश्च वेदमन्त्रैश्च कृत्स्नशः

Nên cử hành nghi lễ theo đúng thứ tự, nhờ Praṇava (Oṁ) và cả thần chú “Śiva” kết hợp với Śakti; hoặc dùng thần chú Śānti, và cũng vậy dùng trọn vẹn các thần chú Veda khác.

Verse 39

पूजयेत्परमं देवं केवलेन शिवेन वा । पाद्यादिमुखवासांतं कृत्वा प्रस्थापनं विना

Nên thờ phụng Đấng Tối Thượng—hoặc chính Thần Tính Tuyệt Đối, hoặc chỉ riêng Śiva—dâng các lễ vật từ nước rửa chân (pādya) cho đến hương thơm nơi miệng (mukhavāsa), nhưng không làm nghi thức tiễn thỉnh, giải tán thần linh (visarjana).

Verse 40

पञ्चावरणपूजां तु ह्यारभेत यथाक्रमम्

Kế đó, nên khởi sự lễ bái năm vòng bao bọc (pañcāvaraṇa-pūjā) theo đúng trình tự đã quy định.