Shiva Purana — Vayaviya Samhita, Shloka 4

विभूतिविस्तरप्रश्नः / Inquiry into the Expansion of Śiva’s Vibhūti

Devanagari script

कृत्वा यथा स्वकं कृत्यं प्रत्यहं ते यथा पुरा । भगवंतमुपायांतं समीक्ष्य समुपाविशन्

Transliteration

kṛtvā yathā svakaṃ kṛtyaṃ pratyahaṃ te yathā purā | bhagavaṃtamupāyāṃtaṃ samīkṣya samupāviśan

Translation

Sau khi hoàn tất các bổn phận hằng ngày của mình như thuở trước, họ thấy Đấng Chí Phúc đang tiến đến, liền kính cẩn chiêm ngưỡng và ngồi xuống trong tư thế hầu cận trang nghiêm.

Word by Word

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund)

• यथा: as
• यथा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb/conjunction of manner)

• स्वकम्: one's own
• स्वकम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्वक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (कृत्यम्)

• कृत्यम्: duty/task
• कृत्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: कृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• प्रति-अहम्: every day
• प्रति-अहम्: Kala-adhikarana (काल-अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रति (अव्यय) + अहन् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समास (adverb), नित्यत्वार्थ

• ते: they
• ते: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन (सर्वनाम)

• यथा: as
• यथा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यथा (अव्यय)
• Form: अव्यय (adverb)

• पुरा: formerly/before
• पुरा: Kala-adhikarana (काल-अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• भगवन्तम्: the Lord
• भगवन्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: भगवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• उपायान्तम्: approaching/coming near
• उपायान्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Verb
• Root: उप-या (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (Present active participle), पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (भगवन्तम्)

• समीक्ष्य: having seen/observed
• समीक्ष्य: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-ईक्ष् (धातु)
• Form: ल्यप्/क्त्वा-समकक्ष अव्ययकृदन्त (Gerund), पूर्वकालिक

• समुपाविशन्: they sat down
• समुपाविशन्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम्-उप-आ-विश् (धातु)
• Form: लङ्-लकार (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

Speaker

Suta Goswami (narrating to the sages at Naimisharanya)

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Sadāśiva

Shakti Dimension

Role: nurturing

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It teaches that steadiness in daily dharma, joined with humble attentiveness to the Lord’s presence, prepares the devotee (paśu) to receive the grace of Pati (Shiva), loosening the bonds (pāśa) through right conduct and devotion.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The verse reflects the devotional posture central to Saguna Shiva worship—after completing prescribed observances, devotees sit in respectful attendance, as one would before the Shiva-linga or before the Lord’s manifested presence, ready for darśana and instruction.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Maintain daily nitya-karma and then sit in quiet reverence for Shiva’s darśana—ideally after applying tripuṇḍra (bhasma), wearing rudrākṣa, and repeating the Pañcākṣarī mantra “Om Namaḥ Śivāya” in a composed, seated posture.