विभूतिविस्तरप्रश्नः / Inquiry into the Expansion of Śiva’s Vibhūti

Verse 1

ॐ । नमस्समस्तसंसारचक्रभ्रमणहेतवे । गौरीकुचतटद्वन्द्वकुंकुमांकितवक्षसे

Om. Kính lễ Đức Śiva—nguyên nhân khiến bánh xe luân hồi xoay chuyển—Đấng có lồng ngực rộng in dấu son đỏ từ đôi gò ngực của Nữ thần Gaurī khi nàng ôm Ngài.

Verse 2

सूत उवाच । उक्त्वा भगवतो लब्धप्रसादादुपमन्युना । नियमादुत्थितो वायुर्मध्ये प्राप्ते दिवाकरे

Sūta nói: Sau khi Upamanyu, nhờ được ân sủng của Đấng Chúa Tể, đã nói như vậy, Thần Gió Vāyu liền đứng dậy theo đúng giới luật tu trì, và hiện đến khi mặt trời đã lên đến chính ngọ.

Verse 3

ऋषयश्चापि ते सर्वे नैमिषारण्यवासिनः । अथायमर्थः प्रष्टव्य इति कृत्वा विनिश्चयम्

Tất cả các bậc hiền triết cư ngụ nơi rừng Naimiṣāraṇya, sau khi đi đến quyết định vững chắc rằng: “Việc này nay phải hỏi”, liền định tâm thỉnh vấn thêm, để chân lý về Śiva—Đấng Tối Thượng—được tỏ rạng.

Verse 4

कृत्वा यथा स्वकं कृत्यं प्रत्यहं ते यथा पुरा । भगवंतमुपायांतं समीक्ष्य समुपाविशन्

Sau khi hoàn tất các bổn phận hằng ngày của mình như thuở trước, họ thấy Đấng Chí Phúc đang tiến đến, liền kính cẩn chiêm ngưỡng và ngồi xuống trong tư thế hầu cận trang nghiêm.

Verse 5

अथासौ नियमस्यांते भगवानम्बरोद्भवः । मध्ये मुनिसभायास्तु भेजे कॢप्तं वरासनम्

Rồi, khi thời hạn giới hạnh đã viên mãn, Đấng Chí Phúc—đấng sinh từ hư không—ngự lên tòa ngồi tối thắng đã được chuẩn bị trang nghiêm giữa hội chúng các bậc hiền thánh.

Verse 6

सुखासनोपविष्टश्च वायुर्लोकनमस्कृतः । श्रीमद्विभूतिमीशस्य हृदि कृत्वेदमब्रवीत्

Ngồi an nhiên trên chỗ ngồi của mình, Vāyu—đấng được muôn cõi kính lễ—đem ghi khắc trong tim vinh quang cát tường, uy linh rực rỡ của Īśa, rồi cất lời như sau.

Verse 7

तं प्रपद्ये महादेवं सर्वज्ञमपराजितम् । विभूतिस्सकलं यस्य चराचरमिदं जगत्

Con xin nương tựa nơi Mahādeva, Đấng toàn tri và bất khả chiến bại; vibhūti thần diệu của Ngài chính là toàn thể vũ trụ này, cả động lẫn tĩnh.

Verse 8

इत्याकर्ण्य शुभां वाणीमृषयः क्षीणकल्मषाः । विभूतिविस्तरं श्रोतुमूचुस्ते परमं वचः

Nghe những lời cát tường ấy, các hiền sĩ—đã mòn sạch cấu uế—bèn thưa lời thỉnh cầu tối thượng, mong được nghe tường tận về vibhūti, tức sự vĩ đại thiêng liêng và muôn vẻ vinh quang.

Verse 9

ऋषय ऊचुः । उक्तं भगवता वृत्तमुपमन्योर्महात्मनः । क्षीरार्थेनापि तपसा यत्प्राप्तं परमेश्वरात्

Các hiền sĩ thưa: “Bạch đấng tôn kính, Ngài đã thuật lại thánh tích của Upamanyu, bậc đại hồn—rằng dù khổ hạnh chỉ vì cầu sữa, ngài ấy vẫn đạt được ân huệ tối thượng từ Parameśvara (Chúa Śiva).”

Verse 10

दृष्टो ऽसौ वासुदेवेन कृष्णेनाक्लिष्टकर्मणा । धौम्याग्रजस्ततस्तेन कृत्वा पाशुपतं व्रतम्

Ngài được Vāsudeva—Śrī Kṛṣṇa, bậc hành nghiệp thanh tịnh không vướng ngại—trông thấy. Khi ấy, người anh cả của Dhaumya đã thọ trì Pāśupata-vrata, rồi hành xử theo hạnh nguyện ấy.

Verse 11

प्राप्तं च परमं ज्ञानमिति प्रागेव शुश्रुम । कथं स लब्धवान् कृष्णो ज्ञानं पाशुपतं परम्

Chúng ta đã nghe từ trước rằng Ngài đã đạt được tri kiến tối thượng. Vậy thì, Kṛṣṇa đã thọ đắc tri kiến Pāśupata tối cao ấy bằng cách nào?

Verse 12

वायुरुवाच । स्वेच्छया ह्यवतीर्णोपि वासुदेवस्सनातनः । निंदयन्निव मानुष्यं देहशुद्धिं चकार सः

Vāyu nói: “Dẫu Vāsudeva vĩnh cửu đã giáng thế theo ý nguyện tự tại của mình, Ngài vẫn hành xử như thể quở trách thân phận làm người, và vì thế đã thực hiện sự thanh tịnh hóa thân thể.”

Verse 13

पुत्रार्थं हि तपस्तप्तुं गतस्तस्य महामुनेः । आश्रमं मुनिभिर्दृष्टं दृष्टवांस्तत्र वै मुनिम्

Vì cầu được một người con, ông đã đến ẩn thất của bậc đại hiền ấy để tu khổ hạnh. Các vị hiền giả trông thấy đạo tràng, và ngay tại đó họ quả thật được diện kiến chính vị hiền nhân.

Verse 14

भस्मावदातसर्वांगं त्रिपुंड्रांकितमस्तकम् । रुद्राक्षमालाभरणं जटामंडलमंडितम्

Toàn thân ngài rạng ngời bởi tro thiêng (bhasma); trên đầu in dấu Tripuṇḍra—ba vạch tro. Ngài đeo tràng hạt Rudrākṣa làm trang sức, và được điểm tô bởi vành miện tròn của búi tóc kết (jaṭā).

Verse 15

तच्छिष्यभूतैर्मुनिभिश्शास्त्रैर्वेदमिवावृतम् । शिवध्यानरतं शांतमुपमन्युं महाद्युतिम्

Được vây quanh bởi các hiền giả là đệ tử của ngài—như Veda được bao bọc bởi những thánh luận (śāstra)—bấy giờ Upamanyu, bậc rực rỡ đại quang, ngồi an nhiên tĩnh lặng, trọn lòng nhập định quán niệm Śiva.

Verse 16

नमश्चकार तं दृष्ट्वा हृष्टसर्वतनूरुहः । बहुमानेन कृष्णो ऽसौ त्रिः कृत्वा तु प्रदक्षिणाम्

Thấy Ngài, Kṛṣṇa toàn thân rúng động vì hoan hỷ, liền cúi lạy đảnh lễ. Với lòng tôn kính sâu xa, chàng đi nhiễu quanh (pradakṣiṇā) ba vòng.

Verse 17

नष्टमासीन्मलं सर्वं मायाजं कार्ममेव च । तपःक्षीणमलं कृष्णमुपमन्युर्यथाविधिः

Như vậy, mọi cấu uế đều bị tiêu trừ—cả thứ sinh từ māyā lẫn thứ phát sinh từ nghiệp. Nhờ khổ hạnh, vết nhơ đen tối trói buộc đã mòn dần, và Upamanyu được thanh tịnh đúng theo pháp tắc đã định.

Verse 18

भस्मनोद्धूल्य तं मन्त्रैरग्निरित्यादिभिः क्रमात् । अथ पाशुपतं साक्षाद्व्रतं द्वादशमासिकम्

Bấy giờ, người ta xoa lên thân ông tro thiêng (bhasma), vừa tụng theo thứ tự các chân ngôn bắt đầu bằng “Agni…” và những câu tiếp theo. Sau đó, nên thực hành trực tiếp hạnh nguyện Pāśupata—lời thệ nguyện của chính Chúa—trong mười hai tháng.

Verse 19

कारयित्वा मुनिस्तस्मै प्रददौ ज्ञानमुत्तमम् । तदाप्रभृति तं कृष्णं मुनयश्शंसितव्रताः

Sau khi khiến ông thực hành kỷ luật đã định, vị hiền triết ban cho ông tri kiến tối thượng. Từ đó về sau, các bậc ẩn sĩ vững bền trong những hạnh nguyện được tán dương đã thừa nhận và ca ngợi Kṛṣṇa ấy.

Verse 20

दिव्याः पाशुपताः सर्वे परिवृत्योपतस्थिरे । ततो गुरुनियोगाद्वै कृष्णः परमशक्तिमान्

Tất cả các tín đồ Pāśupata cõi trời đều tụ hội vây quanh và đứng hầu với lòng tôn kính. Rồi theo mệnh lệnh của bậc Guru, Kṛṣṇa—đấng mang năng lực tối thượng—liền tiến hành (hành động).

Verse 21

तपश्चकार पुत्रार्थं सांबमुद्दिश्य शंकरम् । तपसो तेन वर्षांते दृष्टो ऽसौ परमेश्वरः

Cầu được con trai, ông thực hành khổ hạnh, hướng sự thờ phụng đến Śaṅkara cùng với Ambā. Khi mãn một năm tu khổ hạnh ấy, ông đã được diện kiến Đấng Tối Thượng, Parameśvara.

Verse 22

श्रिया परमया युक्तस्सांबश्च सगणश्शिवः । वरार्थमाविर्भूतस्य हरस्य सुभगाकृतेः

Śiva—cùng với Ambā và được các gaṇa hầu cận—rực rỡ trong vinh quang tối thượng. Ngài đã hiển lộ trong dung mạo cát tường, mỹ lệ của Hara để ban ân phúc.

Verse 23

स्तुतिं चकार नत्वासौ कृष्णः सम्यक्कृतांजलिः । सांबं समगणव्यग्रो लब्धवान्पुत्रमात्मनः

Sau khi đảnh lễ, Kṛṣṇa chắp tay đúng phép mà dâng lời tán tụng. Và Sāmba—bậc nổi bật nhất giữa hội chúng tùy tùng—đã được ông nhận làm con của chính mình.

Verse 24

तपसा तुष्टचित्तेन दत्तं विष्णोश्शिवेन वै । यस्मात्सांबो महादेवः प्रददौ पुत्रमात्मनः

Vì hoan hỷ trước khổ hạnh của Viṣṇu, Śiva quả thật đã ban ân cho Viṣṇu; bởi chính khi ấy, Sāmbha Mahādeva đã ban cho ông một người con từ chính tinh túy của Ngài.

Verse 25

तस्माज्जांबवतीसूनुं सांबं चक्रे स नामतः । तदेतत्कथितं सर्वं कृष्णस्यामितकर्मणः

Vì thế, Ngài đặt tên cho con trai của Jāmbavatī là “Sāmba”. Như vậy, toàn bộ câu chuyện này đã được thuật lại—về Kṛṣṇa, Đấng có công hạnh vô lượng, không thể đo lường.

Verse 26

महर्षेर्ज्ञानलाभश्च पुत्रलाभश्च शंकरात् । य इदं कीर्तयेन्नित्यं शृणुयाच्छ्रावयेत्तथा

Nhờ Śaṅkara, vị đại hiền triết đã đạt được lợi ích của chân tri và cũng nhận phúc lành có con trai. Ai thường xuyên tụng niệm điều này, ai lắng nghe, hoặc khiến người khác được nghe, cũng đều đồng hưởng quả phúc thiêng liêng ấy.

Verse 27

स विष्णोर्ज्ञानमासाद्य तेनैव सह मोदते

Đạt được chân tri về Viṣṇu, người ấy hoan hỷ, cùng vui với chính Ngài mà thôi.