शिशुकस्य शिवशास्त्रप्राप्तिः (Śiśuka’s Attainment of Śaiva Teaching and Grace)

Verse 1

ऋषय ऊचुः । धौम्याग्रजेन शिशुना क्षीरार्थं हि तपः कृतम् । तस्मात्क्षीरार्णवो दत्तस्तस्मै देवेन शूलिना

Các bậc hiền triết nói: “Quả thật, đứa trẻ—người anh của Dhaumya—đã tu khổ hạnh để cầu được sữa. Vì thế, Thần mang đinh ba, Chúa Śiva, đã ban cho nó Biển Sữa.”

Verse 2

स कथं शिशुको लेभे शिवशास्त्रप्रवक्तृताम् । कथं वा शिवसद्भावं ज्ञात्वा तपसि निष्ठितः

Làm sao một đứa trẻ nhỏ bé ấy lại đạt địa vị người tuyên giảng Thánh giáo của Śiva? Và làm sao, sau khi chứng ngộ chân thực tánh của Śiva, nó lại an trụ kiên cố trong khổ hạnh?

Verse 3

कथं च लब्धविज्ञानस्तपश्चरणपर्वणि । रुद्राग्नेर्यत्परं वीर्यं लभे भस्म स्वरक्षकम्

“Và khi đã đạt được tri kiến chân thật, con phải tiến bước thế nào trên con đường và các bậc của khổ hạnh? Làm sao con có thể thọ đắc uy lực tối thượng phát sinh từ lửa của Rudra—bhasma, tro thánh làm sự hộ trì cho chính con?”

Verse 4

वायुरुवाच । न ह्येष शिशुकः कश्चित्प्राकृतः कृतवांस्तपः । मुनिवर्यस्य तनयो व्याघ्रपादस्य धीमतः

Vāyu nói: “Đứa trẻ này quyết chẳng phải kẻ phàm tục, vì nó đã tu khổ hạnh. Nó là con của bậc hiền triết Vyāghrapāda, vị tối thắng trong hàng các muni.”

Verse 5

जन्मान्तरेण संसिद्धः केनापि खलु हेतुना । स्वपदप्रच्युतो दिष्ट्या प्राप्तो मुनिकुमारताम्

Nhờ những thành tựu từ đời trước, nó đã được viên mãn; nhưng vì một nguyên do nào đó, nó bị rơi khỏi địa vị của mình. Tuy vậy, do phước lành, nó lại đạt đến thân phận một thiếu niên hiền sĩ.

Verse 6

महादेवप्रसादस्य भाग्यापन्नस्य भाविनः । दुग्धाभिलाषप्रभवद्वारतामगमत्तपः

Nhờ ân phúc của Mahādeva, đối với người mà số mệnh đã chín muồi và phúc lành sắp thành tựu, khổ hạnh bỗng hóa thành một cánh cửa—phát sinh từ niềm khao khát sữa.

Verse 7

अतः सर्वगणेशत्वं कुमारत्वं च शाश्वतम् । सह दुग्धाब्धिना तस्मै प्रददौ शंकरः स्वयम्

Vì thế, chính Śaṅkara đã ban cho người ấy quyền làm chủ muôn Gaṇa đời đời, cùng địa vị Kumāra vĩnh cửu—bậc Thánh Tử; và đồng thời Ngài cũng ban cả Biển Sữa như một ân điển thiêng liêng nuôi dưỡng.

Verse 8

तस्य ज्ञानागमोप्यस्य प्रसादादेव शांकरात् । कौमारं हि परं साक्षाज्ज्ञानं शक्तिमयं विदुः

Ngay cả việc người ấy được tiếp cận kinh điển của trí tuệ giải thoát cũng chỉ phát sinh từ ân sủng của Śaṅkara. Bởi các bậc hiền triết biết rằng Trí Tuệ tối thượng, trực chứng, chính là giáo huấn của Kumāra—tri thức được kết thành từ Thần Lực (Śakti).

Verse 9

शिवशास्त्रप्रवक्तृत्वमपि तस्य हि तत्कृतम् । कुमारो मुनितो लब्धज्ञानाब्धिरिव नन्दनः

Quả thật, do Ngài tác thành, người ấy được lập làm bậc tuyên thuyết Śiva-śāstra. Chàng thiếu niên thần thánh ấy—Nandana—nhờ vị hiền giả mà trở nên như biển cả tri thức vừa mới thọ đắc.

Verse 10

दृष्टं तु कारणं तस्य शिवज्ञानसमन्वये । स्वमातृवचनं साक्षाच्छोकजं क्षीरकारणात्

Trong sự dung hội của tri kiến về Śiva, nguyên nhân chân thật của trạng thái ấy được thấy không gì khác hơn lời của chính mẹ mình—nỗi sầu khởi lên trực tiếp vì sữa trở thành duyên cớ.

Verse 11

कदाचित्क्षीरमत्यल्पं पीतवान्मातुलाश्रमे । ईर्षयया मातुलसुतं संतृप्तक्षीरमुत्तमम्

Có lần, khi ở tại am thất của cậu bên ngoại, cậu chỉ uống một chút sữa. Nhưng vì lòng ganh tị, cậu nhìn người con của cậu mình—kẻ đã no nê với thứ sữa thượng hảo.

Verse 12

पीत्वा स्थितं यथाकामं दृष्ट्वा वै मातुलात्मजम् । उपमन्युर्व्याघ्रपादिः प्रीत्या प्रोवाच मातरम्

Thấy người anh em họ bên ngoại đứng đó, đã uống thỏa lòng, Upamanyu—còn gọi là Vyāghrapāda—vui mừng thưa với mẹ mình.

Verse 13

उपमन्युरुवाच । मातर्मातर्महाभागे मम देहि तपस्विनि । गव्यं क्षीरमतिस्वादु नाल्पमुष्णं पिबाम्यहम्

Upamanyu thưa: “Mẹ ơi, mẹ ơi—hỡi người nữ tu khổ hạnh đầy phúc đức—xin hãy cho con. Con muốn uống sữa bò ngọt lịm, không phải chỉ một ít, mà khi sữa còn ấm nóng.”

Verse 14

वायुरुवाच । तच्छ्रुत्वा पुत्रवचनं तन्माता च तपस्विनी । व्याघ्रपादस्य महिषी दुःखमापत्तदा च सा

Vāyu nói: Nghe lời con trai, mẹ cậu—một nữ tu khổ hạnh, hiền thê của Vyāghrapāda—bấy giờ liền bị nỗi sầu khổ bao trùm.

Verse 15

उपलाल्याथ सुप्रीत्या पुत्रमालिंग्य सादरम् । दुःखिता विललापाथ स्मृत्वा नैर्धन्यमात्मनः

Rồi với tình thương sâu thẳm, nàng âu yếm vuốt ve con trai và kính cẩn ôm chặt lấy con. Nhưng lòng nàng đau buồn, liền than khóc, nhớ đến cảnh nghèo túng của chính mình.

Verse 16

स्मृत्वास्मृत्वा पुनः क्षीरमुपमन्युस्स बालकः । देहि देहीति तामाह रुद्रन्भूयो महाद्युतिः

Nhớ đến sữa hết lần này đến lần khác, cậu bé Upamanyu—rực rỡ hào quang—lại òa khóc và thưa với Rudra: “Xin ban cho, xin ban cho con!”

Verse 17

तद्धठं सा परिज्ञाय द्विजपत्नी तपस्विनी । शान्तये तद्धठस्याथ शुभोपायमरीरचत्

Hiểu rõ sự cố chấp ấy, người vợ khổ hạnh của vị brāhmaṇa, mong làm dịu nó, bèn nghĩ ra một phương cách cát tường để đưa nó về an hòa.

Verse 18

उञ्छवृत्त्यार्जितान्बीजान्स्वयं दृष्ट्वा च सा तदा । बीजपिष्टमथालोड्य तोयेन कलभाषिणी

Bấy giờ, nàng tự thấy những hạt thóc nhặt được do mót lúa; người nữ có giọng nói ngọt ngào ấy liền xay hạt thành bột rồi hòa với nước.

Verse 19

एह्येहि मम पुत्रेति सामपूर्वं ततस्सुतम् । आलिंग्यादाय दुःखार्ता प्रददौ कृत्रिमं पयः

Nàng dịu dàng nói: “Lại đây, lại đây—con của mẹ,” trước hết dùng lời hiền hòa dỗ dành đứa trẻ; rồi trong nỗi sầu khổ, nàng ôm chặt con, kéo sát vào lòng và cho uống thứ sữa nhân tạo.

Verse 20

पीत्वा च कृत्रिमं क्षीरं मात्रां दत्तं स बालकः । नैतत्क्षीरमिति प्राह मातरं चातिविह्वलः

Uống thứ sữa nhân tạo mẹ trao, cậu bé vô cùng bối rối, thốt với mẹ: “Đây không phải là sữa.”

Verse 21

दुःखिता सा तदा प्राह संप्रेक्ष्याघ्राय मूर्धनि । समार्ज्य नेत्र पुत्रस्य कराभ्यां कमलायते

Bấy giờ, nàng đau khổ tột cùng liền cất lời—nhìn kỹ, đưa mũi ngửi đỉnh đầu con; rồi bằng đôi tay, nàng lau đôi mắt của con trai, đẹp như hoa sen.

Verse 22

जनन्युवाच । तटिनी रत्नपूर्णास्तास्स्वर्गपातालगोचराः । भाग्यहीना न पश्यन्ति भक्तिहीनाश्च ये शिवे

Người Mẹ nói: “Những dòng sông đầy châu báu, chảy thông suốt cõi trời và cõi âm, kẻ bạc phước chẳng thể thấy—cũng như những ai thiếu lòng sùng kính đối với Śiva.”

Verse 23

राज्यं स्वर्गं च मोक्षं च भोजनं क्षीरसंभवम् । न लभन्ते प्रियाण्येषां न तुष्यति यदा शिवः

Khi Śiva không hoan hỷ, những người ấy chẳng đạt được vương quyền, cũng chẳng được thiên giới hay giải thoát; ngay cả những lạc thú đáng yêu—như thức ăn bổ dưỡng từ sữa—cũng không đến với họ.

Verse 24

भवप्रसादजं सर्वं नान्यद्देवप्रसादजम् । अन्यदेवेषु निरता दुःखार्ता विभ्रमन्ति च

Mọi thành tựu đều phát sinh từ ân sủng của Bhava (Śiva), chứ không từ ân sủng của thần linh nào khác. Kẻ mải mê theo các thần khác, bị khổ đau bức bách, cứ lang thang trong mê lầm.

Verse 25

क्षीरं तत्र कुतो ऽस्माकं वने निवसतां सदा । क्व दुग्धसाधनं वत्स क्व वयं वनवासिनः

“Làm sao ở đó lại có sữa cho chúng ta, những kẻ luôn sống trong rừng? Con yêu, phương tiện nào để có sữa ở đâu—còn chúng ta chỉ là người ở rừng mà thôi?”

Verse 26

कृत्स्नाभावेन दारिद्र्यान्मया ते भाग्यहीनया । मिथ्यादुग्धमिदं दत्तम्पिष्टमालोड्य वारिणा

Vì hoàn toàn thiếu thốn và nghèo khổ, ta—kẻ bạc phận—đã dâng ngươi thứ “sữa giả” này, được làm bằng cách khuấy bột với nước.

Verse 27

त्वं मातुलगृहे स्वल्पं पीत्वा स्वादु पयः शृतम् । ज्ञात्वा स्वादु त्वया पीतं तज्जातीयमनुस्मरन्

Sau khi chỉ uống một ít sữa ngọt đã đun chín ở nhà cậu bên ngoại, và biết nó ngọt lành khi nếm, ngươi cứ mãi nhớ tưởng những thứ đồng vị, cùng một hương ấy.

Verse 28

दत्तं न पय इत्युक्त्वा रुदन् दुःखीकरोषि माम् । प्रसादेन विना शंभो पयस्तव न विद्यते

Ngươi vừa khóc vừa nói: “Chưa được dâng sữa,” khiến ta sầu khổ. Ôi Śambhu! Không có ân sủng của Ngài, thì nào có sữa cho Ngài được nữa.

Verse 29

पादपंकजयोस्तस्य साम्बस्य सगणस्य च । भक्त्या समर्पितं यत्तत्कारणं सर्वसम्पदाम्

Bất cứ điều gì được dâng hiến với lòng sùng kính nơi đôi chân sen của Đức Śiva—cùng với Umā và được các gaṇa hầu cận—đều trở thành nhân duyên của mọi phú quý và mọi thành tựu.

Verse 30

अधुना वसुदोस्माभिर्महादेवो न पूजितः । सकामानां यथाकामं यथोक्तफलदायकः

Nay, hỡi Vasu, chúng ta chưa phụng thờ Đại Thần Mahādeva. Tuy vậy, Ngài vẫn là Đấng ban quả đúng như đã được tuyên thuyết—đối với kẻ cầu mong lợi lạc thế gian, Ngài ban quả theo đúng sở nguyện.

Verse 31

धनान्युद्दिश्य नास्माभिरितः प्रागर्चितः शिवः । अतो दरिद्रास्संजाता वयं तस्मान्न ते पयः

“Vì nhắm đến của cải, trước đây chúng tôi đã không thờ phụng Śiva tại đây. Bởi vậy chúng tôi trở nên nghèo khó; do đó, chúng tôi không có sữa để dâng Ngài.”

Verse 32

पूर्वजन्मनि यद्दत्तं शिवमुद्दिश्य वै सुतः । तदेव लभ्यते नान्यद्विष्णुमुद्दिश्य वा प्रभुम्

Hỡi Sūta, điều gì đã được bố thí trong đời trước với Śiva làm đối tượng thọ nhận—chỉ chính quả báo ấy được thọ hưởng, không gì khác; dẫu có dâng hiến mà hướng đến Viṣṇu, bậc Chúa Tể, cũng vẫn vậy.

Verse 33

वायुरुवाच । इति मातृवचः श्रुत्वा तथ्यं शोकादिसूचकम् । बालो ऽप्यनुतपन्नंतः प्रगल्भमिदमब्रवीत्

Vāyu nói: Nghe lời mẹ—chân thật và thấm đượm nỗi sầu khổ cùng bao cảm xúc—ngay cả cậu bé, lòng chưa hề ăn năn, cũng mạnh dạn cất lời như sau.

Verse 34

उपमन्युरुवाच । शोकेनालमितो मातः सांबो यद्यस्ति शंकरः । त्यज शोकं महाभागे सर्वं भद्रं भविष्यति

Upamanyu nói: “Mẹ ơi, mẹ đã bị nỗi buồn vây phủ. Nếu Sāmba—Śaṅkara, tức Śiva hiệp nhất cùng Umā—thật sự hiện hữu, thì xin mẹ bỏ sầu, hỡi người phúc đức; mọi điều ắt sẽ trở nên cát tường.”

Verse 35

शृणु मातर्वचो मेद्य महादेवो ऽस्ति चेत्क्वचित् । चिराद्वा ह्यचिराद्वापि क्षीरोदं साधयाम्यहम्

Mẹ hãy nghe lời con hôm nay: nếu Mahādeva còn ở bất cứ nơi đâu, thì dù lâu hay chóng, con cũng sẽ thành tựu việc đến được Biển Sữa (Kṣīroda).

Verse 36

वायुरुवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य बालकस्य महामतेः । प्रत्युवाच तदा माता सुप्रसन्ना मनस्विनी

Vāyu nói: Nghe những lời của cậu bé trí tuệ ấy, người mẹ—tâm an tịnh và ý chí kiên định—liền đáp lại với niềm hoan hỷ lớn lao.

Verse 37

मातोवाच । शुभं विचारितं तात त्वया मत्प्रीतिवर्धनम् । विलंबं मा कथास्त्वं हि भज सांबं सदाशिवम्

Người mẹ nói: “Con yêu, con đã suy xét thật tốt—điều ấy làm tăng niềm hoan hỷ của mẹ. Đừng chần chừ thêm lời nữa; hãy chí thành thờ phụng Sāṃba Sadāśiva, Đức Śiva hiệp nhất cùng Umā.”

Verse 38

सर्वस्मादधिको ऽस्त्येव शिवः परमकारणम् । तत्कृतं हि जगत्सर्वं ब्रह्माद्यास्तस्य किंकराः

Quả thật, Śiva vượt trên tất cả và là Nguyên Nhân Tối Thượng. Từ Ngài mà toàn thể vũ trụ này được khai sinh; ngay cả Brahmā và các vị thần khác cũng chỉ là kẻ hầu cận của Ngài.

Verse 39

तत्प्रसादकृतैश्वर्या दासास्तस्य वयं प्रभोः । तं विनान्यं न जानीमश्शंकरं लोकशंकरम्

Nhờ ân sủng của Ngài mà mọi quyền năng chúng con có được mới phát sinh. Chúng con là tôi tớ của Đấng Chúa ấy. Ngoài Ngài ra, chúng con chẳng biết ai khác—Śaṅkara, bậc đem an lành và thiện ý cho muôn cõi.

Verse 40

अन्यान्देवान्परित्यज्य कर्मणा मनसा गिरा । तमेव सांबं सगणं भज भावपुरस्सरम्

Hãy từ bỏ mọi thần linh khác, và chỉ thờ phụng một mình Ngài—Sāṃba, Śiva cùng Umā và các gaṇa của Ngài—bằng thân, bằng tâm, bằng lời, lấy lòng sùng kính trọn vẹn làm đầu.

Verse 41

तस्य देवाधिदेवस्य शिवस्य वरदायिनः । साक्षान्नमश्शिवायेति मंत्रो ऽयं वाचकः स्मृतः

Đối với Śiva—Đấng Tối Thượng trong các thần và là Đấng ban ân phúc—thần chú “Namaḥ Śivāya” này được ghi nhớ như danh xưng trực tiếp, chỉ thẳng chính Ngài.

Verse 42

सप्तकोटिमहामंत्राः सर्वे सप्रणवाः परे । तस्मिन्नेव विलीयंते पुनस्तस्माद्विनिर्गताः

Bảy ức đại thần chú—đều tối thượng và đều kèm theo praṇava “Oṁ”—đều tan hòa vào chính Ngài; rồi lại từ chính Ngài mà sinh khởi và tuôn ra.

Verse 43

सप्रसादाश्च ते मंत्राः स्वाधिकाराद्यपेक्षया । सर्वाधिकारस्त्वेको ऽयं मंत्र एवेश्वराज्ञया

Các thần chú ấy quả thật ban ân sủng, tùy theo tư cách và khả năng của mỗi người. Nhưng theo mệnh lệnh của Đấng Tối Thượng, chỉ riêng thần chú này là thần chú có thẩm quyền phổ quát, thích hợp cho tất cả.

Verse 44

यथा निकृष्टानुत्कृष्टान्सर्वानप्यात्मनः शिवः । क्षमते रक्षितुं तद्वन्मंत्रो ऽयमपि सर्वदा

Cũng như Śiva, xem mọi loài là của chính Ngài—dù thấp hèn hay cao quý—đều có thể che chở, thì thần chú này cũng luôn có năng lực ban sự hộ trì.

Verse 45

प्रबलश्च तथा ह्येष मंत्रो मन्त्रान्तरादपि । सर्वरक्षाक्षमो ऽप्येष नापरः कश्चिदिष्यते

Thần chú này quả thật vô cùng mãnh liệt, còn mạnh hơn cả các thần chú khác. Nó có năng lực ban sự hộ trì trọn vẹn mọi phương diện; không có thần chú nào khác được xem là ngang bằng với nó.

Verse 46

तस्मान्मन्त्रान्तरांस्त्यक्त्वा पञ्चाक्षरपरो भव । तस्मिञ्जिह्वांतरगते न किंचिदिह दुर्लभम्

Vì thế, hãy bỏ các thần chú khác và một lòng quy hướng thần chú năm âm “Namaḥ Śivāya”. Khi thần chú ấy an trú nơi đầu lưỡi như sự trì tụng không gián đoạn, thì ở đời này không gì là khó đạt được.

Verse 47

अघोरास्त्रं च शैवानां रक्षाहेतुरनुत्तमम् । तच्च तत्प्रभवं मत्वा तत्परो भव नान्यथा

Aghora-astra là “vũ khí” hộ trì vô thượng cho những người sùng kính Śiva. Biết rằng nó phát sinh từ Đấng Tối Thượng ấy và chỉ thuộc về Ngài, hãy một lòng quy hướng về Ngài—chớ theo đường nào khác.

Verse 48

भस्मेदन्तु मया लब्धं पितुरेव तवोत्तमम् । विरजानलसंसिद्धं महाव्यापन्निवारणम्

“Nhưng tro thánh (bhasma) này ta đã nhận được—thật tối thượng, quả là từ chính phụ thân của con. Được thành tựu trong ngọn lửa ly dục, ly cấu, nó là bậc đại trừ tai ách và khổ nạn.”

Verse 49

मंत्रं च ते मया दत्तं गृहाण मदनुज्ञया । अनेनैवाशु जप्तेन रक्षा तव भविष्यति

“Hãy nhận, với sự cho phép của ta, thần chú mà ta đã trao cho con. Chỉ cần mau chóng trì tụng chính thần chú này, sự hộ trì ắt sẽ đến với con.”

Verse 50

वायुरुवाच । एवं मात्रा समादिश्य शिवमस्त्वित्युदीर्य च । विसृष्टस्तद्वचो मूर्ध्नि कुर्वन्नेव तदा मुनिः

Vāyu nói: Sau khi chỉ dạy Mẫu Thân như vậy và cất lời: “Nguyện được cát tường—nguyện là cát tường của Śiva,” vị hiền triết được cho lui; rồi ra đi, đội mệnh lệnh ấy trên đầu, tức kính cẩn vâng giữ.

Verse 51

तां प्रणम्यैवमुक्त्वा च तपः कर्तुं प्रचक्रमे । तमाह च तदा माता शुभं कुर्वंतु ते सुराः

Sau khi đảnh lễ mẹ và thưa như vậy, chàng liền khởi hành để tu khổ hạnh. Bấy giờ người mẹ nói: “Nguyện chư thiên ban cho con điều cát tường (và thành tựu).”

Verse 52

अनुज्ञातस्तया तत्र तपस्तेपे स दुश्चरम् । हिमवत्पर्वतं प्राप्य वायुभक्षः समाहितः

Được mẹ cho phép, chàng ở đó thực hành khổ hạnh vô cùng nghiêm khắc và khó nhọc. Khi đến núi Himavat (Himalaya), chàng an trụ trong định, chỉ nương vào hơi thở (khí) mà sống.

Verse 53

अष्टेष्टकाभिः प्रसादं कृत्वा लिंगं च मृन्मयम् । तत्रावाह्य महादेवं सांबं सगणमव्ययम्

Sau khi dựng một đàn thờ thanh tịnh bằng tám viên gạch và nặn một Liṅga bằng đất sét, hãy thỉnh mời tại đó Mahādeva—Śiva hợp nhất cùng Umā (Sāmba)—cùng các gaṇa của Ngài, Đấng Bất Hoại, Vô Tận.

Verse 54

भक्त्या पञ्चाक्षरेणैव पुत्रैः पुष्पैर्वनोद्भवैः । समभ्यर्च्य चिरं कालं चचार परमं तपः

Với lòng sùng kính, chỉ dùng thần chú năm âm “Namah Śivāya”, chàng thờ phụng Śiva bằng những đóa hoa rừng do các con mang về; và sau khi cung kính lễ bái suốt thời gian dài, chàng bước vào khổ hạnh tối thượng.

Verse 55

ततस्तपश्चरत्तं तं बालमेकाकिनं कृशम् । उपमन्युं द्विजवरं शिवसंसक्तमानसम्

Sau đó, người ta thấy cậu bé Upamanyu—bậc tối thượng trong hàng nhị sinh—đang tu khổ hạnh, một mình gầy gò, với tâm ý hoàn toàn gắn chặt nơi Chúa Śiva.

Verse 56

पुरा मरीचिना शप्ताः केचिन्मुनिपिशाचकाः । संपीड्य राक्षसैर्भावैस्तपसोविघ्नमाचरन्

Thuở xưa, có vài loài quỷ mị—những kẻ bị hiền giả Marīci nguyền rủa—mang tâm tính La-sát, áp bức các bậc ẩn sĩ và luôn tìm cách phá hoại công phu khổ hạnh (tapas) của họ.

Verse 57

स च तैः पीड्यमानो ऽपि तपः कुर्वन्कथञ्चन । सदा नमः शिवायेति क्रोशति स्मार्तनादवत्

Dẫu bị chúng hành hạ, ông vẫn gắng gượng tiếp tục tu khổ hạnh; và như tiếng hô nghi lễ vang dội, ông luôn luôn kêu lên hết lần này đến lần khác: “Namaḥ Śivāya” — “Kính lễ Śiva.”

Verse 58

तन्नादश्रवणादेव तपसो विघ्नकारिणः । ते तं बालं समुत्सृज्य मुनयस्समुपाचरन्

Chỉ vừa nghe âm thanh ấy, những kẻ phá hoại công phu khổ hạnh của các hiền giả liền bị tiêu tan. Bỏ mặc đứa trẻ ấy, các bậc ẩn sĩ bèn đến gần và cung kính phụng sự ông.

Verse 59

तपसा तस्य विप्रस्य चोपमन्योर्महात्मनः । चराचरं च मुनयः प्रदीपितमभूज्जगत्

Hỡi các bậc hiền triết, nhờ khổ hạnh (tapas) của vị Bà-la-môn ấy và của Upamanyu đại hồn, toàn thể thế gian—mọi loài động và bất động—dường như được soi sáng và thức tỉnh bởi uy lực tapas.