Kṛṣṇādi-Śivabhaktoddhāraṇa & Śiva-māhātmya-varṇana (Deliverance of Krishna and other devotees; Description of Shiva’s Greatness)

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । एतच्छ्रुत्वा वचस्तस्य सोब्रवीत्तं महामुनिम् । विस्मयं परमं गत्वोपमन्युं शांतमानसम्

Sanatkumāra nói: Nghe những lời ấy, ông tràn ngập kinh ngạc tột bậc, rồi thưa với đại hiền Upamanyu—bậc có tâm an tịnh và điềm nhiên.

Verse 2

वासुदेव उवाच । धन्यस्त्वमसि विप्रेन्द्र कस्त्वां स्तोतुमलं कृती । यस्य देवादिदेवस्ते सान्निध्यं कुरुते श्रमे

Vāsudeva nói: “Thật phúc thay cho ngài, ô bậc tối thượng trong hàng Bà-la-môn. Trong những người thành tựu, ai xứng đáng để ca tụng ngài—khi mà vì ngài, chính Đấng Thần của các thần ban sự hiện diện gần kề, ngay giữa nhọc nhằn và gian lao?”

Verse 3

दर्शनं मुनिशार्दूल दद्यात्स भगवाञ्छिवः । अपि तावन्ममाप्येवं प्रसादं वा करोत्वसौ

Ô bậc hùng mãnh như hổ giữa các hiền giả, nguyện Đấng Thế Tôn Śiva ban cho ta được chiêm kiến thánh nhan; ít nhất xin Ngài cũng rủ lòng ban ân sủng ấy cho ta nữa.

Verse 4

उपमन्युरुवाच । अचिरेणैव कालेन महादेवं न संशयः । तस्यैव कृपया त्वं वै द्रक्ष्यसे पुरुषोत्तम

Upamanyu nói: “Chẳng bao lâu nữa, ngài sẽ được thấy Mahādeva—không hề nghi ngờ. Chỉ nhờ ân sủng của Ngài, ô bậc Tối Thượng, ngài nhất định sẽ được diện kiến.”

Verse 5

षोडशे मासि सुवरान् प्राप्स्यसि त्वं महेश्वरात् । सपत्नीकात्कथं नो दास्यते देवो वरान्हरे

“Đến tháng thứ mười sáu, ngài sẽ nhận được những ân phúc tối hảo từ Maheśvara. Ôi Hari, làm sao Chúa Tể lại không ban phúc cho người chí thành phụng thờ cùng với hiền thê của mình?”

Verse 6

पूज्योसि दैवतैस्सर्वैः श्लाघनीयस्सदा गुणैः । जाप्यं तेऽहं प्रवक्ष्यामि श्रद्दधानाय चाच्युत

Ngài đáng được chư thiên đồng thờ phụng, và luôn đáng ca ngợi bởi các đức hạnh. Hỡi Acyuta, người có lòng tin và kiên định, nay ta sẽ tuyên nói thần chú để ngươi trì tụng (japa).

Verse 7

तेन जपप्रभावेण सत्यं द्रक्ष्यसि शंकरम् । आत्मतुल्यबलं पुत्रं लभिष्यसि महेश्वरात्

Nhờ năng lực của việc trì tụng thần chú ấy, ngươi sẽ thật sự được thấy Śaṅkara. Và từ Maheśvara, ngươi sẽ nhận được một người con trai có sức mạnh ngang bằng chính ngươi.

Verse 8

जपो नमश्शिवायेति मंत्रराजमिमं हरे । सर्वकामप्रदं दिव्यं भुक्तिमुक्तिप्रदायकम्

Hỡi Hari, hãy trì tụng vị vua của các chân ngôn này: “Namaḥ Śivāya”. Chân ngôn ấy linh diệu, ban thành tựu mọi ước nguyện chân chính, và ban cả phúc lạc thế gian lẫn giải thoát tối hậu.

Verse 9

सनत्कुमार उवाच । एवं कथयतस्तस्य महादेवाश्रिताः कथाः । दिनान्यष्टौ प्रयातानि मुहूर्तमिव तापस

Sanatkumāra nói: Khi ông kể như thế—những câu chuyện quy hướng về Mahādeva—thì đối với vị khổ hạnh ấy, tám ngày trôi qua như chỉ một khoảnh khắc.

Verse 10

नवमे तु दिने प्राप्ते मुनिना स च दीक्षितः । मंत्रमध्यापितं शार्वमाथर्वशिरसं महत्

Đến ngày thứ chín, vị hiền triết làm lễ điểm đạo cho ông đúng pháp; và ông được truyền dạy chân ngôn Śaiva thiêng liêng—giáo pháp Atharvaśiras vĩ đại, hiển lộ Đức Śarva (Śiva).

Verse 11

जटी मुण्डी च सद्योऽसौ बभूव सुसमाहितः । पादांगुष्ठोद्धृततनुस्तेपे चोर्द्ध्वभुजस्तथा

Lập tức ông trở thành vị khổ hạnh tóc bện (jaṭā), đầu cạo nhẵn, và an trú trong định tĩnh sâu xa. Nâng thân mình, chỉ tựa trên ngón chân cái, ông hành khổ hạnh; lại giơ hai tay lên cao, tiếp tục sự tu khổ hạnh ấy.

Verse 12

संप्राप्ते षोडशे मासि संतुष्टः परमेश्वरः । पार्वत्या सहितश्शंभुर्ददौ कृष्णाय दर्शनम्

Khi tháng thứ mười sáu đến, Đấng Tối Thượng Parameśvara hoan hỷ; Śambhu cùng với Pārvatī đã ban cho Kṛṣṇa được chiêm bái thánh nhan (darśana) của Ngài.

Verse 13

पार्वत्या सहितं देवं त्रिनेत्रं चन्द्रशेखरम् । ब्रह्माद्यैस्स्तूयमानं तु पूजितं सिद्धकोटिभिः

Họ chiêm ngưỡng Thượng Đế cùng với Pārvatī—Đấng Tam Nhãn, Candraśekhara, người đội vầng trăng—được Brahmā và chư thiên khác tán dương, và được vô số (crore) Siddha phụng thờ.

Verse 14

दिव्यमाल्याम्बरधरं भक्तिनम्रैस्सुरासुरैः । प्रणतं च विशेषेण नानाभूषणभूषितम्

Ngài khoác vòng hoa thiêng và y phục cõi trời; chư thiên và a-tu-la, khiêm cung vì lòng sùng kính, đều cúi đầu đảnh lễ. Đặc biệt, Ngài được tôn thờ cung kính, trang nghiêm bằng muôn thứ bảo sức.

Verse 15

सर्वाश्चर्यमयं कांतं महेशमजमव्ययम् । नानागणान्वितं तुष्टं पुत्राभ्यां संयुतं प्रभुम्

Nàng chiêm ngưỡng Đấng Khả Ái—Mahēśa—Đấng vô sinh, bất hoại, hiện thân của mọi điều kỳ diệu; được các đoàn gaṇa muôn vẻ hầu cận, an nhiên hoan hỷ, và ở cùng hai người con, bậc Chúa Tể tối thượng.

Verse 16

श्रीकृष्णः प्रांजलिर्दृष्ट्वा विस्मयोत्फुल्ललोचनः । ईदृशं शंकरं प्रीतः प्रणनाम महोत्सवः

Chiêm ngưỡng Śaṅkara trong hình tướng kỳ diệu như thế, Śrī Kṛṣṇa chắp tay cung kính, đôi mắt mở rộng vì kinh ngạc. Tràn đầy hoan hỷ, Ngài cúi mình đảnh lễ, như thể một đại lễ thiêng đang rộn ràng trong lòng.

Verse 17

नानाविधैः स्तुतिपदैर्वाङ्मयेनार्चयत्तदा । सहस्रनाम्ना देवेशं तुष्टाव नतकंधरः

Bấy giờ, bằng muôn vàn câu kệ tán thán—lấy lời thiêng làm lễ cúng—ông phụng thờ Đấng Chúa của chư thiên; rồi cúi đầu khiêm hạ, tụng Danh Thiên (Sahasranāma) để ca ngợi Deveśa (Śiva).

Verse 18

ततो देवास्सगंधर्वा विद्याधरमहोरगाः । मुमुचुः पुष्पवृष्टिं च साधुवादान्मनोनुगान्

Bấy giờ chư thiên—cùng các Gandharva, Vidyādhara và đại xà—rải mưa hoa, đồng thanh cất tiếng “Lành thay! Lành thay!”, hoan hỷ tán thán.

Verse 19

पार्वत्याश्च मुखं दृष्ट्वा भगवान्भक्तवत्सलः । उवाच केशवं तुष्टो रुद्रश्चाथ बिडौजसा

Thấy dung nhan của Pārvatī, Đấng Thế Tôn—hằng thương mến người sùng kính—liền hoan hỷ; bấy giờ Rudra, rực rỡ uy quang, cất lời với Keśava.

Verse 20

श्रीमहादेव उवाच । कृष्णं जानामि भक्तं त्वां मयि नित्यं दृढव्रतम् । वृणीष्व त्वं वरान्मत्तः पुण्यांस्त्रैलोक्यदुर्लभान्

Śrī Mahādeva phán: “Hỡi Kṛṣṇa, Ta biết ngươi là kẻ sùng kính của Ta, luôn kiên định lời nguyện đối với Ta. Vậy hãy chọn các ân ban từ Ta—những phúc ân thanh tịnh mà ngay cả trong ba cõi cũng khó được.”

Verse 21

सनत्कुमार उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा कृष्णः प्रांजलिरादरात् । प्राह सर्वेश्वरं शम्भुं सुप्रणम्य पुनः पुनः

Sanatkumāra nói: Nghe lời ấy, Kṛṣṇa chắp tay cung kính, rồi sau khi đảnh lễ Śambhu—Đấng Chủ Tể muôn loài—hết lần này đến lần khác, mới thưa rằng.

Verse 22

कृष्ण उवाच । देवदेव महादेव याचेऽहं ह्युत्तमान्वरान् । त्वत्तोऽष्टप्रमितान्नाथ त्वयोद्दिष्टान्महेश्वर

Kṛṣṇa thưa rằng: “Ô Đấng Thần của chư thần, ô Mahādeva, con thật lòng cầu xin Ngài những ân phúc tối thượng—tám điều, ô Chúa tể—chính những điều Ngài đã chỉ dạy, ô Maheśvara.”

Verse 23

तव धर्म्मे मतिर्नित्यं यशश्चाप्रचलं महत् । त्वत्सामीप्यं स्थिरा भक्तिस्त्वयि नित्यं ममास्त्विति

“Nguyện tâm trí con luôn an trú trong dharma của Ngài; nguyện danh tiếng lớn lao của con không lay chuyển. Nguyện con được ở gần Ngài thường hằng, và nguyện lòng sùng kính bền vững đối với Ngài luôn hiện hữu trong con.”

Verse 24

पुत्राणि च दशाद्यानां पुत्राणां मम संतु वै । वध्याश्च रिपवस्सर्वे संग्रामे बलदर्पिताः

“Nguyện con thật có các con trai—mười người và hơn nữa. Và nguyện mọi kẻ thù, phồng lên vì kiêu mạn sức lực, đều bị giết trong chiến trận.”

Verse 25

अपमानो भवेन्नैव क्वचिन्मे शत्रुतः प्रभो । योगिनामपि सर्वेषां भवेयमतिवल्लभः

Ôi Lạy Chúa, nguyện con không bao giờ chịu nhục ở bất cứ nơi đâu vì kẻ thù; trái lại, nguyện con trở nên vô cùng được mến chuộng, ngay cả đối với hết thảy các bậc yogin.

Verse 26

इत्यष्टौ सुवरान्देहि देवदेव नमोऽस्तु ते । सर्वेश्वरस्त्वमेवासि मत्प्रभुश्च विशेषतः

“Vậy nên, ô Đấng Thần của các thần, xin ban cho con tám ân huệ tối thắng ấy. Con xin đảnh lễ Ngài. Chỉ riêng Ngài là Chúa tể của muôn loài; và đặc biệt, Ngài là Chủ của chính con.”

Verse 27

सनत्कुमार उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा तमाह भगवान्भवः । सर्वं भविष्यतीत्येवं पुनस्स प्राह शूलधृक्

Sanatkumāra nói: Nghe lời ấy, Đức Thế Tôn Bhava (Śiva) liền ngỏ lời với người kia. Đấng cầm Tam Xoa lại phán: “Như vậy, mọi sự ắt sẽ thành tựu đúng như thế.”

Verse 28

साम्बो नाम महावीर्यः पुत्रस्ते भविता बली । घोरसंवर्तकादित्यश्शप्तो मुनिभिरेव च

“Một người con trai tên Sāmba, dũng lực phi thường và sức mạnh hùng mãnh, sẽ sinh ra cho ngươi. Lại nữa, chàng sẽ bị các bậc hiền thánh nguyền rủa, trở nên như Mặt Trời Saṃvartaka đáng sợ, rực cháy với uy lực hủy diệt.”

Verse 29

मानुषो भवितासीति स ते पुत्रो भवि ष्यति । यद्यच्च प्रार्थितं किंचित्तत्सर्वं च लभस्व वै

“Chàng sẽ sinh ra làm người và sẽ trở thành con của ngươi. Và bất cứ điều gì ngươi đã cầu nguyện—dù chỉ là điều nhỏ nhất—nguyện cho ngươi quả thật được trọn vẹn tất cả.”

Verse 30

सनत्कुमार उवाच । एवं लब्ध्वा वरान्सर्वाञ्छ्रीकृष्णः परमेश्वरात् । नानाविधाभिर्बह्वीभिस्स्तुतिभिस्समतोषयत्

Sanatkumāra nói: Như vậy, sau khi nhận được mọi ân phúc từ Đấng Tối Thượng (Parameśvara), Śrī Kṛṣṇa đã làm Ngài hoan hỷ bằng vô số lời tán tụng dồi dào, muôn hình muôn vẻ.

Verse 31

तमाहाथ शिवा तुष्टा पार्वती भक्तवत्सला । वासुदेवं महात्मानं शंभुभक्तं तपस्विनम्

Bấy giờ Śivā—Pārvatī, hoan hỷ và luôn trìu mến những người sùng kính—đã cất lời với Vāsudeva đại tâm, kẻ mộ đạo của Śambhu và bậc khổ hạnh kiên định.

Verse 32

पार्वत्युवाच । वासुदेव महाबुद्धे कृष्ण तुष्टास्मि तेऽनघ । गृहाण मत्तश्च वरान्मनोज्ञान्भुवि दुर्लभान्

Pārvatī nói: “Hỡi Vāsudeva, hỡi Kṛṣṇa bậc đại trí, hỡi đấng vô tội—ta hài lòng về ngươi. Hãy nhận từ ta những ân phúc làm vui lòng tâm ý, hiếm có ở cõi đời.”

Verse 33

सनत्कुमार उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्याः पार्वत्यास्स यदूद्वहः । उवाच सुप्रसन्नात्मा भक्तियुक्तेन चेतसा

Sanatkumāra nói: Nghe như vậy lời của Pārvatī, bậc cao quý thuộc dòng Yadu liền đáp lại—tâm hồn an nhiên, và ý thức hòa vào lòng sùng kính.

Verse 34

श्रीकृष्ण उवाच । देवि त्वं परितुष्टासि चेद्ददासि वरान्हि मे । तपसाऽनेन सत्येन ब्राह्मणान्प्रति मास्मभूत्

Śrī Kṛṣṇa nói: “Ôi Nữ Thần, nếu Người hài lòng và thật sự ban ân phúc cho con, thì nhờ chính khổ hạnh này và nhờ chân thật này, xin đừng bao giờ để trong con khởi lên sự bất kính hay ác ý đối với các brāhmaṇa.”

Verse 35

द्वेषः कदाचिद्भद्रं पूजयेयं द्विजान्सदा । तुष्टौ च मातापितरौ भवेतां मम सर्वदा

Nguyện con không bao giờ nuôi lòng oán ghét. Nguyện con luôn kính thờ bậc hiền thiện và các bậc nhị sinh (dvija). Và nguyện cha mẹ con mãi mãi hoan hỷ đối với con.

Verse 36

सर्वभूतेष्वानुकूल्यं भजेयं यत्र तत्रगः । कुले प्रभृति रुचिता ममास्तु तव दर्शनात्

Nguyện con nuôi dưỡng lòng thân thiện đối với mọi loài, thong dong đi đến bất cứ nơi đâu. Từ hôm nay trở đi, nhờ ân phúc được chiêm bái Ngài, xin cho tâm con hoan hỷ trong gia tộc và dòng dõi của chính mình.

Verse 37

तर्पयेयं सुरेन्द्रादीन्देवान् यज्ञशतेन तु । यतीनामतिथीनां च सहस्राण्यथ सर्वदा

Con nguyện làm thỏa lòng các chư thiên—khởi từ Indra—bằng một trăm lễ tế tự. Và con cũng nguyện luôn làm mãn nguyện hàng ngàn vị khổ hạnh và những bậc tân khách đáng kính.

Verse 38

भोजयेयं सदा गेहे श्रद्धापूतं तु भोजनम् । बांधवैस्सह प्रीतिस्तु नित्यमस्तु सुनिर्वृतिः

Nguyện con luôn ở trong nhà mình dâng bữa ăn được thánh hóa bởi lòng tin; nguyện tình thân ái với quyến thuộc luôn hiện hữu, cùng sự mãn nguyện bền lâu và an lạc sâu thẳm.

Verse 39

देवि भार्य्यासहस्राणां भवेयं प्राणवल्लभः । अक्षीणा काम्यता तासु प्रसादात्तव शांकरि

Ôi Nữ Thần, nguyện con trở thành người được hàng ngàn người vợ yêu quý như chính sinh mệnh; và nhờ ân sủng của Mẹ, ôi Śāṅkarī, nguyện sức mạnh dục vọng đối với họ không bao giờ suy giảm.

Verse 40

आसां च पितरो लोके भवेयुः सत्यावादिनः । इत्याद्याः सुवरास्संतु प्रसादात्तव पार्वति

Và nguyện các bậc cha ông (tổ tiên) của những người nữ ấy ở đời này là những người nói lời chân thật. Nhờ ân sủng của Mẹ, ôi Pārvatī, nguyện họ và những người khác được ban giọng nói tốt lành và lời lẽ cao quý.

Verse 41

सनत्कुमार उवाच । तस्य तद्वचनं श्रुत्वा देवी तं चाह विस्मिता । एवमस्त्विति भद्रं ते शाश्वती सर्वकामदा

Sanatkumāra nói: Nghe lời ấy, Nữ Thần kinh ngạc và bảo ông: “Hãy như vậy. Phúc lành đến với ngươi—nguyện điều ấy trường cửu và thành tựu mọi sở nguyện.”

Verse 42

तस्मिंस्तांश्च वरान्दत्त्वा पार्वतीपरमेश्वरौ । तत्रैवांतश्च दधतुः कृत्वा कृष्णस्य सत्कृपाम्

Sau khi ban những ân huệ ấy cho ông ngay tại đó, Pārvatī và Parameśvara vẫn ở lại nơi ấy, nội tâm an định—vì đã bày tỏ lòng ân từ chân thật đối với Kṛṣṇa.

Verse 43

कृष्णः कृतार्थमात्मानममन्यत मुनीश्वरः । उपमन्योर्मुनराशु प्रापाश्रममनुत्तमम्

Bấy giờ Kṛṣṇa—bậc tôn chủ giữa các hiền sĩ—tự thấy mình đã viên mãn. Ngài mau chóng đến đạo tràng (ẩn viện) vô song của hiền giả Upamanyu.

Verse 44

प्रणम्य शिरसा तत्र तं मुनिं केशिहा ततः । तया वृत्तं च तस्मै तत्समाचष्टोपमन्यवे

Rồi Keśihā cúi đầu đảnh lễ vị hiền sĩ ấy tại đó, và thuật lại cho Upamanyu toàn bộ câu chuyện về mọi điều đã xảy ra qua nàng.

Verse 45

स च तं प्राह कोऽन्यस्स्याच्छर्वाद्देवाज्जनार्द्दन । महादानपतिर्लोके क्रोधे वाऽतीव दुस्सहः

Và hiền sĩ nói với Ngài: “Hỡi Janārdana, ngoài Śarva—Đấng Thiêng Liêng—còn ai nữa? Trong đời này, Ngài là bậc chủ tể tối thượng của những đại thí; và khi nổi giận, Ngài thật không thể chống chịu.”

Verse 46

ज्ञाने तपसि वा शौर्य्ये स्थैर्य्ये वा पद एव च । शृणु शंभोस्तु गोविन्द देवैश्वर्य्यं महायशाः

Dù là về trí tuệ, khổ hạnh, dũng lực, sự kiên định, hay ngay cả địa vị đạt được—hãy lắng nghe, hỡi Govinda lẫy lừng, về vương quyền thần thánh của Śambhu (Đức Śiva).

Verse 47

तच्छ्रुत्वा श्रद्धया युक्तोऽभवच्छंभोस्तु भक्तिमान् । पप्रच्छ शिवमाहात्म्यं स तं प्राह मुनीश्वरः

Nghe vậy, Ngài tràn đầy tín tâm và trở thành người sùng kính Śambhu. Rồi Ngài thỉnh hỏi về vinh quang của Đức Śiva; và bậc hiền sĩ tôn quý đã đáp lời.

Verse 48

उपमन्युरुवाच । भगवाञ्शंकरः पूर्वं ब्रह्मलोके महात्मना । स्तुतो नामसहस्रेण दण्डिना ब्रह्मयोगिना

Upamanyu thưa: Thuở xưa, tại cõi Phạm Thiên (Brahmaloka), Đức Thế Tôn Śaṅkara đã được bậc đại tâm Daṇḍin—vị du-gi, người chứng tri Brahman—tán dương bằng một ngàn Danh hiệu thiêng liêng.

Verse 49

सांख्याः पठंति तद्गीतं विस्तीर्णं च निघंटवत् । दुर्ज्ञानं मानुषाणां तु स्तोत्रं तत्सर्वकामदम्

Những người theo Sāṅkhya tụng lời dạy ấy như một “khúc ca”, trải rộng như tự điển. Nhưng với phàm nhân thì khó thấu; dẫu vậy, bài tán tụng ấy ban thành tựu mọi sở nguyện.

Verse 50

स्मरन्नित्यं शंकरं त्वं गच्छ कृष्ण गृहं सुखी । भविष्यसि सदा तात शिवभक्तगणाग्रणीः

“Hãy luôn tưởng niệm Śaṅkara, rồi an vui trở về nhà, hỡi Kṛṣṇa. Này con yêu, con sẽ mãi là bậc đứng đầu trong hàng ngũ những người sùng kính Śiva.”

Verse 51

इत्युक्तस्तं नमस्कृत्य वासुदेवो मुनीश्वरम् । मनसा संस्मरञ्शंभुं केशवो द्वारकां ययौ

Được dạy như thế, Vāsudeva cúi đầu đảnh lễ bậc chúa tể các hiền triết; rồi Keśava, trong tâm luôn tưởng nhớ Śambhu (Đức Śiva), lên đường về Dvārakā.

Verse 52

सनत्कुमार उवाच । एवं कृष्णस्समाराध्य शंकरं लोकशंकरम् । कृतार्थोऽभून्मुनिश्रेष्ठ सर्वाजेयोऽभवत्तथा

Sanatkumāra thưa: “Như vậy, hỡi bậc hiền triết tối thượng, Kṛṣṇa sau khi chí thành thờ phụng Śaṅkara—đấng ban an lành cho muôn cõi—đã viên mãn sở nguyện; và cũng trở nên bất khả chiến bại trước hết thảy.”

Verse 53

तथा दाशरथी रामश्शिवमाराध्य भक्तितः । कृतार्थोऽभून्मुनिश्रेष्ठ विजयी सर्वतोऽभवत्

Cũng vậy, hỡi bậc hiền thánh tối thượng, Rāma—con của Daśaratha—đã chí thành phụng thờ và làm vui lòng Đức Śiva; nhờ đó ngài toại nguyện mọi sở cầu và chiến thắng khắp mọi phương.

Verse 54

तपस्तप्त्वाऽतिविपुलं पुरा रामो गिरौ मुने । शिवाद्धनुश्शरं चापं ज्ञानं वै परमुत्तमम्

Hỡi bậc hiền giả, thuở xưa Rāma đã tu khổ hạnh vô cùng lớn lao trên núi; và từ Đức Śiva, ngài nhận được cung tên, cùng trí tuệ tối thượng, không gì sánh kịp.

Verse 55

रावणं सगणं हत्वा सेतुं बद्ध्वांभसांनिधौ । सीतां प्राप्य गृहं यातो बुभुजे निखिलां महीम्

Sau khi giết Rāvaṇa cùng toàn bộ quân binh của hắn, và dựng cây cầu nơi bờ biển, ngài đoạt lại Sītā, trở về quê nhà, rồi cai trị và hưởng trọn cõi đất này trong chính pháp.

Verse 56

तथा च भार्गवो रामो ह्याराध्य तपसा विभुम् । निरीक्ष्य दुःखितश्शर्वात्पितरं क्षत्रियैर्हतम्

Cũng vậy, Bhārgava Rāma (Paraśurāma), nhờ khổ hạnh mà phụng thờ Đấng Toàn Biến; rồi, lòng đau xót, ngài chứng kiến cha mình bị các Kṣatriya sát hại—theo ý chỉ và định luật của Śarva (Đức Śiva).

Verse 57

तीक्ष्णं स परशुं लेभे निर्ददाह च तेन तान् । त्रिस्सप्तकृत्वः क्षत्रांश्च प्रसन्नात्परमेश्वरात्

Nhờ Đức Parameśvara đầy ân sủng, ngài nhận được chiếc rìu sắc bén; và với nó, ngài tiêu diệt các Kṣatriya ấy, lặp lại đến hai mươi mốt lần—do ân huệ của Chúa Tể.

Verse 58

अजेयश्चामरश्चैव सोऽद्यापि तपसांनिधिः । लिंगार्चनरतो नित्यं दृश्यते सिद्धचारणैः

Ajeya và Amara—người đến nay vẫn là kho tàng của khổ hạnh—luôn chuyên tâm thờ phụng Śiva-liṅga, và được các bậc Siddha cùng Cāraṇa chiêm kiến.

Verse 59

महेन्द्रपर्वते रामः स्थितस्तपसि तिष्ठति । कल्पांते पुनरेवासावृषिस्थानमवाप्स्यति

Rāma an trú trên núi Mahendra, bền bỉ ở trong khổ hạnh. Đến cuối kiếp (kalpa), ngài sẽ lại đạt địa vị và cảnh giới của một ṛṣi (hiền thánh).

Verse 60

असितस्यानुजः पूर्वं पीडया कृतवांस्तपः । मूलग्राहेण विश्वस्य देवलो नाम तापसः

Thuở xưa, em trai của Asita—một vị khổ hạnh tên Devala—vì nỗi khổ bức bách mà tu khổ hạnh, mong nắm bắt căn nguyên tận gốc của vũ trụ.

Verse 61

पुरन्दरेण शप्तस्तु तपस्वी यश्च सुस्थिरम् । अधर्म्यं धर्ममल मल्लिंगमारध्य कामदम्

Vị khổ hạnh kiên định ấy—dẫu bị Purandara (Indra) nguyền rủa—vẫn thờ phụng Liṅga ban điều ước. Nhờ sự thờ phụng ấy, điều phi pháp được gột thành chánh pháp, và vết nhơ tội lỗi được tẩy trừ.

Verse 62

चाक्षुषस्य मनोः पुत्रो मृगोऽभूत्तु मरुस्थले । वसिष्ठशापाद्गृत्समदो दण्डकारण्य एकलः

Do lời nguyền của Vasiṣṭha, Gṛtsamāda—con của Cākṣuṣa Manu—đã hóa thành nai nơi vùng hoang mạc, sống đơn độc trong rừng Daṇḍaka.

Verse 63

हृदये संस्मन्भक्त्या प्रवणेन युतं शिवम् । तस्मान्मृत्युमुखाकारो गणो मृगमुखोऽभवत्

Nhớ niệm Śiva trong tim với lòng sùng kính khiêm nhu và sự quy phục, vị gaṇa vốn mang dung mạo như miệng tử thần đáng sợ ấy liền hóa thành gương mặt nai hiền.

Verse 64

अजरामरतां नीतस्तीर्त्वा शापं पुनश्च सः । शंकरेण कृतः प्रीत्या नित्यं लम्बोदरानुगः

Vượt qua lời nguyền, ông được dẫn đến trạng thái không già không chết. Rồi với ân tình, Śaṅkara lập ông làm kẻ tùy tùng phụng sự Lambodara (Gaṇeśa) mãi mãi.

Verse 65

गार्ग्याय प्रददौ शर्वो मोक्षं च भुवि दुर्लभम् । कामचारी महाक्षेत्रं कालज्ञानं महर्द्धिमत्

Với Gārgya, Śarva (Śiva) ban cả mokṣa—điều hiếm có ở đời—lại thêm ân phúc: tự do đi lại theo ý, được đến đại thánh địa, tri kiến về Thời (kāla), và phúc lạc linh thiêng cao quý.

Verse 66

चतुष्पादं सरस्वत्याः पारंगत्वं च शाश्वतम् । न तुल्यं च सहस्रं तु पुत्राणां प्रददौ शिवः

Śiva ban cho họ bốn bậc viên mãn của Sarasvatī—sự tinh thông vĩnh cửu và đức toàn thiện—lại còn ban một ngàn người con trai, không gì sánh kịp.

Verse 67

वेदव्यासं तु योगीन्द्रं पुत्रं तुष्टः पिनाक धृक् । पराशराय च ददौ जरामृत्युविवर्जितम्

Hài lòng, Đấng mang Pināka (Śiva) ban cho người con là Vedavyāsa, bậc tối thượng trong các yogin; và Ngài cũng ban cho Parāśara trạng thái không già không chết.

Verse 68

मांडव्यश्शंकरणैव जीवं दत्त्वा विसर्जितः । वर्षाणां दश लक्षाणि शूलाग्रा दवरोपितः

Māṇḍavya được chính Śaṅkara ban lại mạng sống và được thả ra. Thế nhưng suốt mười lakh năm, ông vẫn bị ghim trên mũi đinh ba, chịu quả báo của mối ràng buộc ấy, cho đến khi ân điển của Đấng Chúa tể hiển lộ.

Verse 69

दरिद्रो ब्राह्मणः कश्चिन्निक्षिप्य गुरुवेश्मनि । पुत्रं तु गालवं यश्च पूर्वमासीद्गृहाश्रमी

Có một brāhmaṇa nghèo, đã gửi gắm con trai mình nơi nhà của vị guru. Trước kia ông từng sống đời gia chủ; và người con ấy mang tên Gālava.

Verse 70

गुप्तो वा मुनिशालायां भिक्षुरायाति तद्गृहम् । भार्य्यामुवाच यः कश्चिदवश्यं निर्धनो यतः

Dù người ấy lén đến từ một am thất của bậc hiền triết, hay đến nhà ấy như một vị khất sĩ xin ăn—dù là ai—ông nói với vợ mình: “Hẳn người ấy nghèo, nên mới tìm đến đây.”

Verse 71

स तु वाच्यो भवत्या च न दृश्यंत इति प्रियः । अतिथेरागतस्यापि किं दास्यामि गृहे वसन्

Này người thương, nàng cũng hãy bảo ông ta: “Không được gặp.” Vì dẫu có khách đến, ta ở trong nhà mà chẳng có gì trong tay, thì biết lấy gì mà dâng cho người?

Verse 72

कदाचिदतिथिः कश्चित्क्षुत्तृषाक्षामतर्षितः । तामुवाच स भर्ता ते क्व गतश्चेति तं च सा

Một lần, có một vị khách đến, kiệt sức vì đói và khát. Khi ấy, chồng nàng hỏi: “Nàng đã đi đâu?”—và nàng liền đáp lại chàng.

Verse 73

प्राह भर्ता मदीयस्तु सांप्रतं न च दृश्यते । स ऋषिस्तामुवाचेदं ज्ञात्वा दिव्येन चक्षुषा

Nàng thưa: “Hiện giờ chồng thiếp không thấy đâu cả.” Bấy giờ vị hiền triết, dùng thiên nhãn hiểu rõ sự tình, liền nói với nàng như sau.

Verse 74

गृहस्थितः प्रतिच्छन्नस्तत्रैव स मृतो द्विजः । विश्वामित्रस्यनुज्ञातस्तत्पुत्रो गालवस्तथा

Vị Bà-la-môn ấy ẩn mình trong nhà và chết ngay tại đó. Với sự cho phép của Viśvāmitra, người con trai của ông—Gālava—bèn tiếp tục làm theo đúng lẽ.

Verse 75

गृहमागत्य मातुस्स श्रुत्वा शापं सुदारुणम् । आराध्य शंकरं देवं पूजां कृत्वा तु शांभवीम्

Trở về nhà, chàng nghe mẹ kể về lời nguyền vô cùng khốc liệt ấy. Bấy giờ chàng chí thành cầu thỉnh và làm vui lòng Thần Śaṅkara, Đấng Thiêng Liêng, rồi cử hành lễ thờ phụng Śāmbhavī—sự tôn kính dâng lên quyền năng cát tường của Śiva.

Verse 76

गृहादसौ विनिष्क्रांतस्संस्मरञ्शंकरं हृदा । अथ तं तनयं दृष्ट्वा पिता तं प्राह साञ्जलिम्

Ông bước ra khỏi nhà, trong lòng tưởng niệm Śaṅkara bằng cả trái tim. Rồi khi thấy con trai, người cha chắp tay cung kính mà thưa với con.

Verse 77

महादेवप्रसादाच्च कृतकृत्योऽस्मि कृत्यतः । धनवान्पुत्रवांश्चैव मृतोऽहं जीवितः पुनः

Nhờ ân phúc của Mahādeva, ta đã viên mãn mọi điều cần làm. Ta có của cải và con trai; tuy như đã chết, nay lại được phục sinh, sống thêm lần nữa.

Verse 78

इति वः कथितमशेषं नाहं शक्तः समासतो व्यासात् । वक्तुं शंभोश्च गुणाञ्शेषस्यापि न मुखानि स्युः

Như vậy, ta đã nói với các ngươi tất cả những gì có thể nói. Nhưng ta không đủ khả năng—dù tóm lược hay giảng rộng—mà diễn tả trọn vẹn các đức tính và vinh quang của Śambhu. Ngay cả Śeṣa cũng không có đủ miệng để nói hết mọi điều ấy.