Kāla-vañcana (Overcoming/Outwitting Time) and the Pañcabhūta Basis of the Body

Verse 1

देव्युवाच । कथितं तु त्वया देव कालज्ञानं यथार्थतः । कालस्य वंचनं ब्रूहि यथा तत्त्वेन योगिनः

Nữ Thần thưa: “Ôi Deva, Ngài đã giảng giải chân tri về Thời Gian đúng như thật. Nay xin nói cho con biết: các yogin an trụ trong Thực Tại (tattva) vượt qua và vượt lên trên Thời Gian bằng cách nào?”

Verse 2

कालस्तु सन्निकृष्टो हि वर्तते सर्वजंतुषु । यथा चास्य न मृत्युश्च वंचते कालमागतम्

Thời gian quả thật vận hành rất gần kề mọi chúng sinh; và khi giờ định mệnh đã đến, ngay cả Thần Chết cũng không thể ngăn lại hay đánh lừa thời khắc ấy.

Verse 3

तथा कथय मे देव प्रीतिं कृत्वा ममोपरि । योगिनां च हिताय त्वं ब्रूहि सर्वसुखप्रद

Vì vậy, lạy Chúa Tể, do lòng thương đối với con, xin hãy nói cho con. Vì lợi ích của các yogin nữa, xin Ngài giảng dạy pháp ấy—pháp ban tặng mọi an lạc chân thật.

Verse 4

शंकर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि पृष्टोहं यत्त्वया शिवे । समासेन च सर्वेषां मानुषाणां हितार्थतः

Śaṅkara nói: Này Nữ Thần, hãy lắng nghe. Ôi Đấng cát tường, Ta sẽ tuyên bày điều nàng đã hỏi—một cách vắn tắt—vì lợi ích an lành cho hết thảy loài người.

Verse 5

पृथिव्यापस्तथा तेजो वायुराकाशमेव च । एतेषां हि समायोगः शरीरं पांचभौतिकम्

Đất, nước, lửa, gió và cả hư không—chính sự hòa hợp của các yếu tố ấy tạo nên thân thể ngũ đại; vì vậy hình hài hữu thân được cấu thành từ năm đại.

Verse 6

आकाशस्तु ततो व्यापी सर्वेषां सर्वगः स्थितः । आकाशे तु विलीयंते संभवंति पुनस्ततः

Kế đó, Ākāśa (hư không) là nguyên lý thấm khắp, hiện diện mọi nơi và an trụ trong muôn loài. Vào Ākāśa, các hữu tình tan hòa; và từ đó lại sinh khởi—tùy theo trật tự vũ trụ của Đấng Chúa Tể.

Verse 7

वियोगे तु सदा कस्य स्वं धाम प्रतिपेदिरे । तस्या स्थिरता चास्ति सन्निपातस्य सुंदरि

Nhưng khi ly biệt, ai có thể luôn an trú vững vàng trong chính cảnh giới của mình? Ôi người đẹp, sự vững bền thật thuộc về sự hội ngộ (sannipāta), chứ không thuộc trạng thái chia lìa.

Verse 8

ज्ञानिनोऽपि तथा तत्र तपोमंत्रबलादपि । ते सर्वे सुविजानंति सर्वमेतन्न संशयः

Tại đó, ngay cả bậc trí giả—nhờ sức mạnh của khổ hạnh và của thần chú—đều thấu biết rõ ràng tất cả điều này; không còn nghi hoặc.

Verse 9

देव्युवाच । खं तेन यन्नश्यति घोररूपः कालः करालस्त्रिदिवैकनाथः । दग्धस्त्वया त्वं पुनरेव तुष्टः स्तोत्रै स्तुतः स्वां प्रकृतिं स लेभे

Nữ Thần thưa rằng: “Có điều gì mà Thời Gian ghê gớm, đáng sợ ấy—đấng độc tôn của ba cõi—lại không hủy diệt? Thế nhưng khi hắn bị Ngài thiêu đốt, Ngài lại trở nên hoan hỷ và từ ái; được tán dương bằng thánh tụng, hắn liền phục hồi bản tánh tự nhiên của mình.”

Verse 10

त्वया स चोक्तः कथया जनानामदृष्टरूपः प्रचरिष्यसीति । दृष्टस्त्वया तत्र महाप्रभावः प्रभोर्वरात्ते पुनरुत्थितश्च

Ngài đã kể cho muôn người và tuyên rằng: “Hắn sẽ đi lại trong hình dạng vô hình.” Thế nhưng ngay tại đó, Ngài đã trông thấy bậc đại uy lực ấy; và nhờ ân ban của Đấng Chúa Tể, hắn lại phục sinh trước Ngài.

Verse 11

तदद्य भोः काल इहास्थि किंचिन्निहन्यते येन वदस्व तन्मे । त्वं योगिवर्यः प्रभुरात्मतंत्रः परोपकारात्ततनुर्महेश

“Xin nói cho con, hỡi Kāla, hôm nay ở đây điều gì phải bị diệt trừ, và bằng phương cách nào nó sẽ bị tiêu diệt. Ngài là bậc tối thượng trong các yogin—Mahādeva—tự tại, toàn năng; thế nhưng vì lòng lợi tha, Ngài đã thị hiện thân tướng.”

Verse 12

शंकर उवाच । न हन्यते देववरैस्तु दैत्यैस्सयक्षरक्षोरगमानुषैश्च । ये योगिनो ध्यानपरास्सदेहा भवंति ते घ्नंति सुखेन कालम्

Śaṅkara phán: Những vị du-già luôn chuyên chú thiền định, dù còn ở trong thân này, cũng không bị các vị thiên thần tối thắng, cũng không bị daitya, yakṣa, rākṣasa, loài rắn, hay loài người sát hại. Họ dễ dàng vượt thắng cả Kāla (Thời gian/Tử thần).

Verse 13

सनत्कुमार उवाच । एतच्छ्रुत्वा त्रिभुवनगुरोः प्राह गौरी विहस्य सत्यं त्वं मे वद कथमसौ हन्यते येन कालः । शम्भुस्तामाह सद्यो हि मकरवदने योगिनो ये क्षिपंति कालव्यालं सकलमनघास्तच्छृणुष्वैकचित्ता

Sanatkumāra nói: Nghe lời của bậc Đạo sư của ba cõi, Gaurī mỉm cười và thưa: “Xin nói thật cho con biết—Kāla (Thời gian/Tử thần) ấy bị diệt bằng cách nào?” Śambhu liền đáp: “Hỡi người vô cấu, hãy lắng nghe với tâm nhất điểm—ta sẽ nói cách các du-già mau chóng quăng toàn bộ con rắn của Kāla vào trạng thái ‘miệng makara’ (nuốt trọn tất cả).”

Verse 14

शङ्कर उवाच । पंचभूतात्मको देहस्सदायुक्तस्तु तद्गुणैः । उत्पाद्यते वरारोहे तद्विलीनो हि पार्थिवः

Śaṅkara nói: “Hỡi người thắt lưng thon đẹp, thân này do năm đại (pañca-bhūta) cấu thành và luôn kết hợp với các tính chất của chúng. Nó sinh khởi từ địa đại và rốt cuộc cũng tan hòa trở về nơi ấy.”

Verse 15

आकाशाज्जायते वायुर्वायोस्तेजश्च जायते । तेजसोऽम्बु विनिर्द्दिष्टं तस्माद्धि पृथिवी भवेत्

Từ ākāśa (hư không) sinh ra gió; từ gió sinh ra lửa. Từ lửa, nước được nói là sinh khởi; và từ nước ấy, quả thật, đất hình thành.

Verse 16

पृथिव्यादीनि भूतानि गच्छंति क्रमशः परम् । धरा पंचगुणा प्रोक्ता ह्यापश्चैव चतुर्गुणाः

Bắt đầu từ đất, các đại chủng thô nặng lần lượt tiến dần về nguyên lý cao hơn. Đất được tuyên nói có năm phẩm tính; còn nước quả thật được nói có bốn.

Verse 17

त्रिगुणं च तथा तेजो वायुर्द्विगुण एव च । शब्दैकगुणमाकाशं पृथिव्यादिषु कीर्तितम्

Trong giáo huấn về các đại chủng bắt đầu từ đất, có nói rằng: lửa có ba phẩm tính, gió có hai phẩm tính, còn hư không chỉ có một phẩm tính—là “âm thanh”.

Verse 18

शब्दस्स्पर्शश्च रूपं च रसो गन्धश्च पंचमः । विजहाति गुणं स्वं स्वं तदा भूतं विपद्यते

Âm thanh, xúc chạm, sắc tướng, vị, và mùi là phẩm tính thứ năm; khi mỗi nguyên lý đại chủng lìa bỏ phẩm tính riêng của mình, thì đại chủng ấy sụp đổ và đi vào sự tiêu dung. (Các bhūta hiển lộ rút khỏi guṇa mà quy hồi; còn Pati—Śiva—vẫn là nền tảng siêu việt.)

Verse 19

तदा गुणं विगृह्णाति प्रादुर्भूतं तदुच्यते । एवं जानीहि देवेशि पंचभूतानि तत्त्वतः

Khi ấy nó tiếp nhận một phẩm tính riêng biệt; đó được gọi là “hiển lộ”. Vì vậy, hỡi Nữ Thần tối thượng, hãy biết năm đại chủng đúng theo chân lý của các tattva.

Verse 20

तस्माद्धि योगिना नित्यं स्वस्वकालेंऽशजा गुणाः । चिंतनीयाः प्रयत्नेन देवि कालजिगीषुणा

Vì thế, hỡi Devī, vị yogin muốn thắng vượt Thời gian phải mỗi ngày, với nỗ lực chí thành, quán niệm các phẩm tính sinh khởi từ từng phần của thời gian (và mùa tiết), để hiểu sức chi phối của chúng.

Verse 22

शङ्कर उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि योगिनां हितकाम्यया । परज्ञानप्रकथनं न देयं यस्य कस्यचित्

Śaṅkara nói: “Hãy lắng nghe, hỡi Nữ Thần. Vì mong lợi ích cho các hành giả yoga, Ta sẽ giảng điều này. Nhưng sự tuyên thuyết về trí tuệ tối thượng không được ban cho bất cứ ai tùy tiện.”

Verse 23

श्रद्दधानाय दातव्यं भक्तियुक्ताय धीमते । अनास्तिकाय शुद्धाय धर्मनित्याय भामिनि

Hỡi người đẹp, chỉ nên ban cho người đầy lòng tin, có bhakti và trí phân biệt—người không rơi vào phủ nhận vô thần, thanh tịnh trong hạnh kiểm và luôn kiên trú nơi dharma.

Verse 24

सुश्वासेन सुशय्यायां योगं युंजीत योगवित् । दीपं विनांधकारे तु प्रजाः सुप्तेषु धारयेत्

Người am tường Yoga nên chuyên tâm hành trì kỷ luật Yoga khi an nghỉ trên giường nằm thích hợp, điều hòa hơi thở một cách nhẹ nhàng. Và trong bóng tối, không có đèn, người ấy nên nâng đỡ và hộ trì muôn loài khi họ đang ngủ say.

Verse 25

तर्जन्या पिहितौ कर्णौ पीडयित्वा मुहूर्त्तकम् । तस्मात्संश्रूयते शब्दस्तुदन्वह्निसमुद्भवः

Dùng ngón trỏ bịt kín hai tai và ấn nhẹ trong chốc lát; rồi người ấy nghe rõ một âm thanh—như tiếng nhọn xuyên thấu—dường như phát sinh từ lửa. Đây được dạy là dấu hiệu Yoga nội tại, kéo tâm quay vào trong hướng về Śiva.

Verse 26

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां कालवंचनवर्णनं नाम षड्विंशोऽध्यायः

Như vậy, trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa, quyển thứ năm—Umā-saṃhitā—kết thúc chương hai mươi sáu, mang tên “Mô tả việc đánh lừa và vượt thắng Kāla (Thời gian).”

Verse 27

यश्चोपलक्षयेन्नित्यैराकारं घटिकाद्वयम् । जित्वा मृत्युं तथा कामं स्वेच्छया पर्य्यटेदिह

Ai nhờ tu tập thường hằng mà nhận biết được “hình tướng” vi tế của thời gian, dù chỉ trong khoảng hai ghaṭikā, người ấy chiến thắng tử thần và dục vọng; ngay trong đời này, tự do đi lại theo ý nguyện của mình.

Verse 28

सर्वज्ञस्सर्वदर्शी च सर्वसिद्धिमवाप्नुयात् । यथा नदति खेऽब्दो हि प्रावृडद्भिस्सुसंयतः

Người ấy trở nên toàn tri, toàn kiến và đạt mọi thành tựu. Như mây mùa mưa được kết tụ vững chắc bởi nước, vang sấm giữa trời cao, cũng vậy, hành giả có kỷ luật biểu lộ năng lực sinh từ sự chế ngự nội tâm.

Verse 29

तं श्रुत्वा मुच्यते योगी सद्यः संसारबन्धनात् । ततस्स योगिभिर्न्नित्यं सूक्ष्मात्सूक्ष्मतरो भवेत्

Nghe giáo huấn tối thượng ấy của Śiva, yogin lập tức được giải thoát khỏi xiềng xích luân hồi (saṃsāra). Từ đó, giữa các yogin, người ấy luôn trở nên vi tế hơn cả vi tế—được tinh luyện vào trạng thái chứng ngộ nội tại thẳm sâu nhất.

Verse 30

एष ते कथितो देवि शब्दब्रह्मविधिक्रमः । पलालमिव धान्यार्थी त्यजेद्बन्धमशेषतः

Ôi Nữ Thần, phương pháp và tiến trình chứng ngộ Śabda-Brahman (Phạm Thiên của Thánh Âm) đã được giảng cho Người. Như kẻ cầu hạt lúa bỏ trấu, cũng vậy hãy dứt bỏ mọi ràng buộc cho trọn vẹn.

Verse 31

शब्दब्रह्मत्विदं प्राप्य ये केचिदन्यकांक्षिणः । घ्नंति ते मुष्टिनाकाशं कामयंते क्षुधां तृषाम्

Đã đạt đến cảnh giới Śabda-Brahman, mà ai còn ham cầu điều khác, thì như kẻ nắm tay đấm vào hư không—rốt cuộc chỉ chuốc lấy đói khát, tức sự thiếu thốn bất tận.

Verse 32

ज्ञात्वा परमिदं ब्रह्म सुखदं मुक्तिकारणम् । अवाह्यमक्षरं चैव सर्वोपाधिविवर्जितम्

Khi đã chứng tri Phạm Thể Tối Thượng này—đấng ban lạc chân thật và là nguyên nhân của giải thoát—bậc trí biết Ngài là Thực Tại không thể nắm bắt, bất hoại, bất diệt, hoàn toàn lìa mọi hạn cuộc (upādhi).

Verse 33

मोहिताः कालपाशेन मृत्युपाशवशंगताः । शब्दब्रह्म न जानंति पापिनस्ते कुबुद्धयः

Bị mê hoặc bởi thòng lọng của Thời Gian và rơi vào quyền lực của bẫy lưới Tử Thần, những kẻ tội lỗi, tà trí ấy không nhận ra Śabda-Brahman—Thực Tại thần linh giải thoát được biết qua thánh âm (mantra và kinh điển).

Verse 34

तावद्भवंति संसारे यावद्धाम न विंदते । विदिते तु परे तत्त्वे मुच्यते जन्मबन्धनात्

Chừng nào chưa chứng ngộ Thánh Trú Xứ tối thượng (thánh địa của Śiva), chừng ấy chúng sinh còn lang thang trong luân hồi. Nhưng khi chân thật biết rõ Thực Tại tối cao, liền được giải thoát khỏi xiềng xích của sinh tử tái sinh.

Verse 35

निद्रालस्यं महा विघ्नं जित्वा शत्रुं प्रयत्नतः । सुखासने स्थितो नित्यं शब्दब्रह्माभ्यसन्निति

Sau khi nỗ lực tinh cần mà chiến thắng kẻ thù là cơn buồn ngủ và sự lười biếng—chướng ngại lớn lao ấy—hành giả nên luôn an tọa trong tư thế an lạc và không ngừng tu tập quán niệm về Śabda-Brahman (Phạm Thể được chứng ngộ qua thánh âm).

Verse 36

शतवृद्धः पुमांल्लब्ध्वा यावदायुस्समभ्यसेत् । मृत्युञ्जयवपुस्तम्भ आरोग्यं वायुवर्द्धनम्

Dẫu một người đã tròn trăm tuổi, khi được pháp môn này, cũng nên tiếp tục hành trì cho đến hết đời. Pháp ấy đem lại sự nâng đỡ và vững bền của hình tướng Mṛtyuñjaya (Đấng chiến thắng tử thần), ban sức khỏe và làm tăng trưởng khí lực sinh mệnh (vāyu/prāṇa).

Verse 37

प्रत्ययो दृश्यते वृद्धे किं पुनस्तरुणे जने । न चोंकारो न मन्त्रोपि नैव बीजं न चाक्षरम्

Nếu niềm xác tín vững chắc như thế còn thấy nơi người già, huống chi nơi người trẻ sẽ khởi lên mạnh mẽ biết bao. Vì trong sự chứng ngộ tối thượng này không có âm tiết Oṁ, cũng chẳng có thần chú nào—không hạt giống âm (bīja), cũng không một chữ cái nào.

Verse 38

अनाहतमनुच्चार्य्यं शब्दब्रह्म शिवं परम् । ध्यायन्ते देवि सततं सुधिया यत्नतः प्रिये

Ôi Devī, bậc trí giả với nỗ lực bền bỉ luôn luôn quán niệm Đấng Śiva Tối Thượng—Ngài là âm thanh vô kích (anāhata) nơi nội tâm, là thực tại không thể thốt thành lời, và là Śabda‑Brahman, Phạm Thể của Ngôn Âm.

Verse 39

तस्माच्छब्दा नव प्रोक्ताः प्राणविद्भिस्तु लक्षिताः । तान्प्रवक्ष्यामि यत्नेन नादसिद्धिमनुक्रमात्

Vì thế, chín loại âm (śabda) đã được tuyên thuyết và được các bậc thông đạt prāṇa xác định tường tận. Ta sẽ cẩn trọng giảng giải chúng theo thứ tự, như phương tiện thành tựu nhờ nāda—âm thanh nội tại.

Verse 40

दुन्दुभिं ७ शंखशब्दं ८ तु नवमं मेघगर्जितम् ९

(Bấy giờ vang lên) tiếng trống lớn dundubhi là âm thứ bảy; tiếng tù và (ốc) là âm thứ tám; và âm thứ chín là tiếng mây gầm sấm dậy.

Verse 41

नव शब्दान्परित्यज्य तुंकारं तु समभ्यसेत् । ध्यायन्नेवं सदा योगी पुण्यैः पापैर्न लिप्यते

Gạt bỏ chín thứ âm thanh khác, chỉ nên tu tập riêng âm “tuṃ”. Thiền quán như vậy luôn luôn, hành giả yogin không bị vấy nhiễm bởi công đức hay tội lỗi.

Verse 42

न शृणोति यदा शृण्वन्योगाभ्यासेन देविके । म्रियतेभ्यसमानस्तु योगी तिष्ठेद्दिवानिशम्

Ôi Devī, khi nhờ sự tu tập yoga bền bỉ mà yogin không còn nghe nữa, dù âm thanh vẫn hiện hữu, thì vị ấy trở nên khác hẳn những kẻ bị trói buộc bởi tử vong, và nên an trụ vững chắc trong định, suốt ngày đêm.

Verse 44

तस्मादुत्पद्यते शब्दो मृ त्सप्तभिर्दिनैः । स वै नवविधो देवि तं ब्रवीमि यथार्थतः । प्रथमं नदते घोषमात्मशुद्धिकरं परम् । सर्वव्याधिहरं नादं वश्याकर्षणमुत्तमम्

Vì vậy, ôi Nữ Thần, trong vòng bảy ngày, từ khối đất sét ấy phát sinh một âm thanh. Âm ấy thật có chín loại; ta sẽ nói với nàng đúng như thật. Trước hết, nó vang lên thành “ghoṣa” (âm vang dội), tối thượng làm thanh tịnh tự thân; đó là nāda trừ diệt mọi bệnh tật, và rất thù thắng trong việc cảm hóa, thu nhiếp chúng sinh bằng ảnh hưởng lành thiện.

Verse 45

द्वितीयं नादते कांस्यस्तम्भयेत्प्राणिनां गतिम् । विषभूतग्रहान्सर्वान्बध्नीयान्नात्र संशयः

Thứ hai: khi tiếng chuông đồng vang lên, nó làm dừng mọi chuyển động của các loài hữu tình; nó trói buộc và chế ngự mọi ảnh hưởng độc hại—các loài quỷ linh (bhūta) và các graha gây ám nhiễm—không chút nghi ngờ.

Verse 46

तृतीयं नादते शृंगमभिचारि नियोजयेत् । विद्विडुच्चाटने शत्रोर्मारणे च प्रयोजयेत्

Nên dùng chiếc tù và thứ ba, loại phát ra âm thanh, cho các pháp abhicāra—như nghi thức xua đuổi đối thủ; và đối với kẻ thù, còn có thể dùng cho pháp mārana, nghi lễ hủy diệt.

Verse 47

घंटानादं चतुर्थ तु वदते परमेश्वरः । आकर्षस्सर्वदेवानां किं पुनर्मानुषा भुवि

Kế đó, Đấng Tối Thượng (Parameśvara) nói về âm thứ tư: tiếng chuông ngân. Nó còn có thể thu hút cả chư thiên; huống chi loài người trên mặt đất này.

Verse 48

यक्षगन्धर्वकन्याश्च तस्याकृष्टा ददंति हि । यथेप्सितां महासिद्धिं योगिने कामतोऽपि वा

Ngay cả các thiếu nữ của Yakṣa và Gandharva, bị cuốn hút về phía người ấy, cũng thật sự ban cho vị yogin ấy đại thành tựu mà ông mong cầu—tùy theo ý muốn, kể cả trong sự hưởng thụ.

Verse 49

वीणा तु पंचमो नादः श्रूयते योगिभिस्सदा । तस्मादुत्पद्यते देवि दूरादर्शनमेव हि

Âm nội tại thứ năm được các hành giả du-già luôn nghe như tiếng đàn vīṇā. Từ âm ấy, ô Nữ Thần, quả thật phát sinh năng lực thấy được từ xa.

Verse 50

ध्यायतो वंशनादं तु सर्वतत्त्वं प्रजायते । दुन्दुभिं ध्यायमानस्तु जरामृत्युविवर्जितः

Nhờ thiền quán âm thanh cây sáo, sự hiểu biết về mọi tattva (nguyên lý) phát sinh. Còn người thiền quán âm thanh trống thì được lìa khỏi già và chết.

Verse 51

शंखशब्देन देवेशि कामरूपं प्रपद्यते । योगिनो मेघनादेन न विपत्संगमो भवेत्

Ôi Nữ Thần, nhờ âm thanh của tù và (ốc pháp), người ta đạt năng lực hóa hiện theo mọi hình dạng mong muốn; và nhờ tiếng vang trầm hùng như sấm mây của âm thanh thiêng, một yogin không bị vướng vào sự giao hội với tai ương.

Verse 52

यश्चैकमनसा नित्यं तुंकारं ब्रह्मरूपिणम् । किमसाध्यं न तस्यापि यथामति वरानने

Ôi người có dung nhan mỹ lệ, ai với tâm nhất điểm mà hằng ngày quán niệm âm tiết “tuṃ”, vốn mang bản tính của Phạm (Brahman), thì có điều gì là không thể đối với người ấy? Tùy theo năng lực của mình, mọi sự đều có thể thành tựu.

Verse 53

सर्वज्ञस्सर्वदर्शी च कामरूपी व्रजत्यसौ । न विकारैः प्रयुज्येत शिव एव न संशयः

Ngài là bậc toàn tri, toàn kiến; tùy ý hóa hiện mọi hình tướng mà du hành khắp nơi. Thế nhưng Ngài không hề bị ràng buộc bởi các biến đổi (vikāra). Chỉ Ngài là Śiva—điều ấy không còn nghi ngờ.

Verse 54

एतत्ते परमेशानि शब्दब्रह्मस्वरूपकम् । नवधा सर्वमाख्यातं किं भूयः श्रोतुमिच्छसि

Ôi Đấng Tối Thượng, bậc Parameśānī! Giáo pháp này, tự tánh là Śabda‑Brahman (Phạm âm), đã được ta giảng trọn vẹn cho nàng thành chín phần. Nàng còn muốn nghe thêm điều gì nữa?