Garbha-sthiti, Deha-pariṇāma, and Vairāgya-upadeśa (Embryonic Condition, Bodily Transformation, and Instruction in Detachment)

Verse 1

व्यास उवाच । विधिं तात वदेदानीं जीव जन्मविधानतः । गर्भे स्थितिं च तस्यापि वैराग्यार्थं मुनीश्वर

Vyāsa nói: “Này hiền hữu, bậc tối thượng giữa các ẩn sĩ, nay xin hãy giảng rõ quy tắc và tiến trình để jīva (linh hồn cá thể) thọ sinh, và cả tình trạng của nó khi ở trong thai—để khơi dậy tâm ly tham (vairāgya).”

Verse 2

सनत्कुमार उवाच । शृणु व्यास समासेन शास्त्रसारमशेषतः । वदिष्यामि सुवैराग्यं मुमुक्षोर्भवबंधकृत्

Sanatkumāra nói: “Hãy lắng nghe, hỡi Vyāsa—ta sẽ nói vắn tắt mà trọn vẹn tinh yếu của mọi kinh điển. Ta sẽ tuyên thuyết su-vairāgya, ly tham chân chính, điều cắt đứt xiềng xích saṃsāra cho người cầu giải thoát (mumuṣu).”

Verse 3

पाकपात्रस्य मध्ये तु पृथगन्नं पृथग्जलम् । अग्नेरूर्ध्वं जलं स्थाप्यं तदन्नं च जलोपरि

Giữa nồi nấu, hãy để thức ăn và nước riêng biệt. Nước đặt phía trên lửa, và phần thức ăn dùng làm lễ phẩm đã nấu chín ấy đặt ở phía trên nước.

Verse 4

जलस्याधस्स चाग्निर्हि स्थितोऽग्निं धमते शनैः । वायुनाधम्यमानोऽग्निरत्युष्णं कुरुते जलम्

Quả thật, dưới làn nước có lửa trú ngụ, từ từ nhóm lên và quạt cho lửa bừng. Khi ngọn lửa ấy lại được gió thổi thêm, nó khiến nước trở nên nóng rực vô cùng.

Verse 5

तदन्नमुष्णतोयेन समन्तात्पच्यते पुनः । द्विधा भवति तत्पक्वं पृथक्किट्टं पृथग्रसः

Thức ăn ấy lại được các dịch ấm trong thân nấu chín khắp bốn bề. Khi đã tiêu hóa, nó trở thành hai phần: cặn bã (bất tịnh) tách riêng, và tinh chất nuôi dưỡng (rasa) tách riêng.

Verse 6

मलैर्द्वादशभिः किट्टं भिन्नं देहाद्बहिर्भवेत् । रसस्तु देहे सरति स पुष्टस्तेन जायते

Nhờ mười hai thứ bất tịnh của thân, phần cặn bã được phân ly và tống ra ngoài. Còn tinh chất nuôi dưỡng (rasa) thì lưu hành trong thân; được nó bồi dưỡng, sức lực và sự tăng trưởng của thân thể phát sinh.

Verse 7

कर्णाक्षिनासिका जिह्वा दन्ताः शिश्नो गुदं नखाः । मलाश्रयः कफः स्वेदो विण्मूत्रं द्वादश स्मृताः

Tai, mắt, mũi, lưỡi, răng, cơ quan sinh dục, hậu môn và móng—cùng với chỗ nương của bất tịnh, đờm (kapha), mồ hôi, phân và nước tiểu—đó là mười hai thứ được ghi nhớ là các thành phần bất tịnh.

Verse 8

हृत्पद्मे प्रतिबद्धाश्च सर्वनाड्यस्समंततः । ज्ञेया रसप्रवाहिन्यस्तत्प्रकारं ब्रुवे मुने

Mọi nāḍī đều được buộc chặt quanh đóa sen nơi tim từ mọi phía; hãy biết chúng là những mạch dẫn lưu các tinh chất sinh lực của thân. Hỡi bậc hiền triết, ta sẽ nói rõ cách sắp đặt và bản tính của chúng.

Verse 9

तासां मुखेषु तं सूक्ष्मं प्राणस्स्थापयेत् रसम् । रसेन तेन नाडीस्ताः प्राणं पूरयते पुनः

Tại các miệng (cửa) của những kinh mạch vi tế ấy, nên an lập tinh chất sinh lực thanh vi—prāṇa. Nhờ chính tinh chất ấy, các nāḍī lại được làm đầy và thấm nhuần bởi hơi thở sự sống.

Verse 10

पुनः प्रयांति संपूर्णास्ताश्च देहं समंततः । ततस्स नाडीमध्यस्थश्शरीरेणात्मना रसः

Lại nữa, khi đã viên mãn trọn vẹn, chúng lan tỏa khắp thân thể mọi phía. Bấy giờ tinh túy sinh lực—an trú giữa các mạch vi tế (nāḍī)—thấm nhuần toàn thân như tự ngã, trở thành nhựa sống nội tại của đời sống hữu thân.

Verse 11

पच्यते पच्यमानाच्च भवेत्पाकद्वयं पुनः । त्वक् तया वेष्ट्यते पूर्वं रुधिरं च प्रजायते

Khi nó được “nấu chín” (tức được làm cho chín muồi), và ngay từ tiến trình chín muồi ấy, lại phát sinh thêm sự biến đổi kép. Trước hết hình thành làn da bao bọc; rồi máu huyết được sinh ra.

Verse 12

रक्ताल्लोमानि मांसं च केशाः स्नायुश्च मांसतः । स्नायुतश्च तथास्थीनि नखा मज्जास्थिसंभवाः

Từ máu sinh ra lông trên thân và thịt; từ thịt sinh ra tóc trên đầu và gân. Từ gân sinh ra xương; còn móng được tạo thành từ tủy (majjā) và xương. (Biết rõ thân này do hợp thành như thế, hành giả hướng tâm về Śiva, Đấng Chủ vượt ngoài mọi trói buộc.)

Verse 13

मज्जाकारणवैकल्यं शुक्रं हि प्रसवात्मकम् । इति द्वादशधान्नस्य परिणामः प्रकीर्तिताः

Tinh dịch (śukra) quả thật mang bản tính sinh sản, và nó phát sinh như sự biến đổi liên hệ với tủy (majjā). Như vậy, sự biến hóa mười hai phần của thức ăn đã được tuyên thuyết.

Verse 14

शुक्रोऽन्नाज्जायते शुक्राद्दिव्यदेहस्य संभवः । ऋतुकाले यदा शुक्रं निर्दोषं योनिसंस्थितम्

Tinh dịch sinh từ thức ăn; và từ tinh dịch phát sinh khả năng thành tựu một thân thể vi diệu (divya-deha). Khi đến đúng thời kỳ, tinh dịch không tì vết an trụ trong tử cung, thì nền tảng cho sự thụ thai được hình thành.

Verse 15

तद्वा तद्वायुसंस्पृष्टं स्त्रीरक्तेनैकतां व्रजेत् । विसर्गकाले शुक्रस्य जीवः कारणसंयुतः

Hoặc khi tinh dịch ấy được luồng khí sinh mệnh (vāyu) chạm đến, nó hòa làm một với huyết của người nữ. Vào lúc xuất tinh, jīva (linh hồn cá thể) cùng các nhân duyên căn bản của mình đi vào và kết nối với tinh dịch.

Verse 17

पंचरात्रेण कलिलं बुद्बुदाकारतां व्रजेत् । बुद्बुदस्सप्तरात्रेण मांसपेशी भवेत्पुनः

Trong năm đêm, khối kalila (mầm phôi) mang hình dạng như bọt nước. Rồi trong bảy đêm, bọt ấy lại trở thành một khối thịt—một khối cơ nhục.

Verse 18

ग्रीवा शिरश्च स्कंधौ च पृष्ठवंशस्तथोदरम् । पाणिपादन्तथा पार्श्वे कटिर्गात्रं तथैव च

Cổ, đầu và hai vai; cột sống và bụng; tay và chân; hai bên sườn, eo lưng, cùng các chi thể—đều nên được quán xét như vậy (về thân này).

Verse 19

द्विमासाभ्यन्तरेणैव क्रमशस्संभवेदिह । त्रिभिर्मासैः प्रजायंते सर्वे ह्यंकुरसंधयः

Tại đây, chỉ trong hai tháng, tiến trình dần dần hiển lộ theo thứ tự; và trong ba tháng, mọi khớp nối của bào thai cùng các chi thể đang nảy mầm đều được hình thành.

Verse 20

मासैश्चतुर्भिरंगुल्यः प्रजायंते यथाक्रमम् । मुखं नासा च कर्णौ मासैः पंचभिरेव च

Đến tháng thứ tư, các ngón tay hình thành theo thứ tự. Đến tháng thứ năm, khuôn mặt, mũi và tai cũng được thành tựu.

Verse 21

दन्तपंक्तिस्तथा गुह्यं जायंते च नखाः पुनः । कर्णयोस्तु भवेच्छिद्रं षण्मासाभ्यंतरेण तु

Rồi các hàng răng, cơ quan kín (bộ phận sinh dục) và lại cả móng tay móng chân hiện lộ; và trong vòng sáu tháng, hai tai có các lỗ mở.

Verse 22

पायुर्मेहमुपस्थं च नाभिश्चाभ्युपजायते । संधयो ये च गात्रेषु मासैर्जायंति सप्तभिः

Hậu môn, cơ quan tiểu tiện, cơ quan sinh dục và rốn đều hiện rõ; và các khớp nơi các chi thể được hình thành trong vòng bảy tháng.

Verse 23

अंगप्रत्यंगसंपूर्णः परिपक्वस्स तिष्ठति । उदरे मातुराच्छन्नो जरायौ मुनि सत्तम

Hỡi bậc hiền thánh tối thượng, đứa trẻ—đầy đủ mọi chi phần và tiểu chi phần, đã chín muồi—an trú nơi ấy, ẩn trong dạ mẹ, được bọc bởi màng thai.

Verse 24

मातुराहारचौर्य्येण षड्विधेन रसेन तु । नाभिनालनिबद्धेन वर्द्धते स दिनेदिने

Như thể “lấy trộm” dưỡng chất của mẹ—được tạo bởi sáu vị—và được ràng buộc bởi dây rốn, bào thai lớn lên từng ngày.

Verse 25

ततस्मृतिं लभेज्जीवस्संपूर्णेऽस्मिञ्शरीरके । सुखं दुःखं विजानाति निद्रास्वप्नं पुराकृतम्

Rồi khi jīva an trú trọn vẹn trong thân này, nó khôi phục ký ức; và nhận biết lạc và khổ, cùng giấc ngủ và msự mộng—những kinh nghiệm do nghiệp xưa tạo tác.

Verse 26

मृतश्चाहं पुनर्जातो जातश्चाहं पुनर्मृतः । नानायोनिसहस्राणि मया दृष्टानि जायता

Ta đã chết rồi lại sinh; đã sinh rồi lại chết. Trải qua hết kiếp này đến kiếp khác, ta đã thấy hàng ngàn thai tạng và vô số hình thái tồn tại khác nhau.

Verse 27

अधुना जातमात्रोऽहं प्राप्तसंस्कार एव च । श्रेयोऽमुना करिष्यामि येन गर्भे न संभवः

Nay ta vừa mới sinh ra, lại đã thọ nhận các nghi lễ thanh tịnh. Nhờ đó ta sẽ làm nên điều chân thiện—để không còn phải vào thai nữa (không còn tái sinh).

Verse 28

गर्भस्थश्चिंतयत्येवमहं गर्भाद्विनिस्सृतः । अन्वेष्यामि शिवज्ञानं संसारविनिवर्तकम्

Ngay cả khi còn trong thai, người cầu đạo vẫn suy niệm: “Khi ra khỏi thai, ta sẽ tìm cầu tri kiến về Śiva—trí tuệ giải thoát, khiến ta quay lưng với luân hồi (saṃsāra).”

Verse 29

एवं स गर्भदुःखेन महता परिपीडितः । जीवः कर्मवशादास्ते मोक्षोपायं विचिंतयन्

Vì thế, bị dày vò nặng nề bởi nỗi khổ lớn trong bào thai, linh hồn bị trói buộc—do sức mạnh nghiệp của chính mình—vẫn ở đó, suy niệm về phương cách đạt giải thoát (mokṣa).

Verse 30

यथा गिरिवराक्रांतः कश्चिद्दुःखेन तिष्ठति । तथा जरायुणा देही दुःखं तिष्ठति वेष्टितः

Như người bị ngọn núi lớn đè nặng chỉ còn đứng trong khổ đau, cũng vậy, kẻ mang thân xác bị bọc trong màng thai (jarāyu) chỉ ở trong thống khổ.

Verse 31

संवृतः प्रविशेद्योनिं कर्मभिस्स्वैर्नियोजितः । तच्छुक्ररक्तमेकस्थमेकाहात्कलिलं भवेत्

Do nghiệp lực của chính mình thúc đẩy, hữu tình mang thân—bị bao phủ bởi những lớp vi tế—đi vào lòng mẹ. Tại đó, tinh dịch và huyết hòa tụ một chỗ, và chỉ trong một ngày trở thành khối phôi nhầy mềm (kalila).

Verse 32

लोहकुंभे यथा न्यस्तः पच्यते कश्चिदग्निना । गर्भकुंभे तथा क्षिप्तः पच्यते जठराग्निना

Như vật đặt trong nồi sắt được lửa bên ngoài nấu chín, cũng vậy, khi bị gieo vào chiếc nồi của bào thai, một hữu tình được “nấu” bởi hỏa nội của bụng—được làm chín, uốn nắn và thành hình.

Verse 33

सूचीभिरग्निवर्णाभिनिर्भिन्नस्य निरंतरम् । यद्दुःखं जायते तस्य तत्र संस्थस्य चाधिकम्

Với kẻ bị kim nhọn như sắc lửa đâm xuyên không ngừng, nỗi đau nào phát sinh nơi người ấy—thì còn lớn hơn nữa là khổ của kẻ phải bị giữ chặt, mắc kẹt ngay trong tình trạng ấy.

Verse 34

गर्भावासात्परं दुःखं कष्टं नैवास्ति कुत्रचित् । देहिनां दुःखबहुलं सुघोरमतिसंकटम्

Không có nỗi khổ nào ở bất cứ nơi đâu vượt qua sự khốn khổ của việc ở trong bào thai. Với chúng sinh mang thân, đó là cảnh trạng đầy đau đớn—cực kỳ ghê rợn và vô cùng chật hẹp, bức bách.

Verse 35

इत्येतत्सुमहद्दुःखं पापिनां परिकीर्तितम् । केवलं धर्मबुदीनां सप्तमासैर्भवस्सदा

Như vậy, nỗi khổ cực lớn của kẻ tạo ác đã được thuật lại. Nhưng đối với người có trí chỉ nương vững nơi dharma, sự trôi lăn trong luân hồi (trói buộc saṃsāra) chỉ kéo dài bảy tháng mà thôi, không hơn nữa.

Verse 36

गर्भात्सुदुर्लभं दुःखं योनियंत्रनिपीडनात् । भवेत्पापात्मनां व्यास न हि धर्मयुतात्मनाम्

Hỡi Vyāsa, nỗi khổ cực khó chịu đựng phát sinh trong bào thai—do sức ép nghiền nát của sự co hẹp nơi tử cung—chỉ giáng xuống kẻ tâm tính tội lỗi, chứ không đến với người có nội tâm hòa hợp cùng dharma.

Verse 37

इक्षुवत्पीड्यमानस्य यंत्रेणैव समंततः । शिरसा ताड्यमानस्य पाप मुद्गरकेण च

Người ấy bị nghiền nát từ mọi phía bởi một cỗ máy, giống như mía trong máy ép; và đầu người ấy bị đập đi đập lại bằng một chiếc búa.

Verse 38

यंत्रेण पीडिता यद्वन्निस्सारा स्स्युस्तिलाः क्षणात् । तथा शरीरं निस्सारं योनियंत्रनिपीडनात्

Như hạt mè bị ép trong máy thì trong khoảnh khắc trở nên cạn kiệt tinh chất, cũng vậy thân này bị cơ chế của tử cung nghiền ép mà rỗng mất sinh lực. Vì thế, bậc trí chớ chấp thân làm Ngã, hãy nương tựa nơi Śiva, Đấng Chủ vượt ngoài sinh khởi.

Verse 39

अस्थिपादतुलास्तंभं स्नायुबन्धेन यंत्रितम् । रक्तमांसमृदालिप्तं विण्मूत्रद्रव्यभाजनम्

Thân này là một khung xương—như chân, như xà, như cột—được ràng buộc bởi dây gân; lại bị trát phủ bằng bùn đất của thịt và máu; chỉ là một bình chứa phân và nước tiểu. Theo kiến giải Shaiva, chớ lầm vỏ hoại này là Ngã; hãy nương tựa nơi Pati (Śiva), Đấng giải thoát khỏi trói buộc.

Verse 40

केशरोमनखच्छन्नं रोगायतनमातुरम् । वदनैकमहाद्वारं गवाक्षाष्टकभूषितम्

Thân bệnh hoạn này bị che phủ bởi tóc, lông và móng; tự nó là chốn trú của bệnh tật. Nó chỉ có một cửa lớn—miệng—và được điểm trang bằng tám “cửa sổ” (các lỗ của tri giác).

Verse 41

ओष्ठद्वयकपाटं च तथा जिह्वार्गलान्वितम् । भोगतृष्णातुरं मूढं रागद्वेषवशानुगम्

Lấy hai môi làm cánh cửa và lưỡi làm then cài, chúng sinh mang thân mê muội bị thiêu đốt bởi khát ái đối với dục lạc, và bị lôi kéo dưới quyền lực của tham luyến và sân ghét.

Verse 42

संवर्तितांगप्रत्यंगं जरायुपरिवेष्टितम् । संकटेनाविविक्तेन योनिमार्गेण निर्गतम्

Với mọi chi phần co quắp, bị bọc trong màng thai, nó đi ra qua con đường sinh nở chật hẹp, ô uế và ngột ngạt của lòng mẹ.

Verse 43

विण्मूत्ररक्तसिक्तांगं विकोशिकसमुद्भवम् । अस्थिपञ्जरविख्यातमस्मिञ्ज्ञेयं कलेवरम्

Thân này nên được hiểu là một khung sườn thấm đẫm phân, nước tiểu và máu—sinh từ những dịch bất tịnh—và chỉ được biết như một chiếc lồng xương mà thôi.

Verse 44

शतत्रयं षष्ट्यधिकं पंचपेशीशतानि च । सार्द्धाभिस्तिसृभिश्छन्नं समंताद्रोमकोटिभिः

Nó có ba trăm sáu mươi xương và năm trăm bắp thịt; lại bị phủ khắp bốn phía bởi ba crores rưỡi lông tóc.

Verse 45

शरीरं स्थूलसूक्ष्माभिर्दृश्याऽदृश्या हि तास्स्मृताः । एतावतीभिर्नाडीभिः कोटिभिस्तत्समंततः

Thân thể này được thấm nhuần bởi các nāḍī thuộc cả loại thô và loại vi tế; có cái thấy được, có cái không thấy được—được truyền nhớ như vậy. Bởi vô số nāḍī tính đến hàng crores, nó bị bao bọc khắp mọi phía.

Verse 46

अस्वेदमधुभिर्याभिरंतस्थः स्रवते बहिः । द्वात्रिंशद्दशनाः प्रोक्ता विंशतिश्च नखाः स्मृताः

Những cơ quan/đường dẫn nhờ đó tinh chất bên trong chảy ra ngoài—cùng với mồ hôi và các dịch ngọt như mật—đã được nêu rõ. Lại dạy rằng có ba mươi hai chiếc răng, và ghi nhớ rằng có hai mươi móng.

Verse 47

पित्तस्य कुडवं ज्ञेयं कफस्याथाढकं स्मृतम् । वसायाश्च पलं विंशत्तदर्धं कपिलस्य च

Nên biết lượng mật (pitta) là một kuḍava; còn lượng đờm (kapha) được ghi nhớ là một āḍhaka. Mỡ (vasā) là hai mươi pala; và một nửa của đó là (phần) dành cho “kapila” sắc nâu vàng.

Verse 48

पंचार्द्धं तु तुला ज्ञेया पलानि दश मेदसः । पलत्रयं महारक्तं मज्जायाश्च चतुर्गुणम्

Hãy biết rằng lượng gọi là tulā bằng năm arddha; mỡ là mười pala; huyết đại là ba pala; và tủy xương gấp bốn lần như thế.

Verse 49

शुक्रोर्द्धं कुडवं ज्ञेयं तद्बीजं देहिनां बलम् । मांसस्य चैकपिंडेन पलसाहस्रमुच्यते

Hãy biết rằng nửa kuḍava là lượng của tinh dịch; đó là hạt giống và sức lực của chúng sinh hữu thân. Lại nói rằng từ một khối thịt duy nhất có thể thành đến một nghìn pala (về trọng lượng).

Verse 50

रक्तं पलशतं ज्ञेयं विण्मूत्रं यत्प्रमाणत । अंजलयश्च चत्वारश्चत्वारो मुनिसत्तम

Bậc hiền triết tối thượng, hãy biết rằng lượng máu được nói là một trăm pala; còn phân và nước tiểu, theo chuẩn lượng, là bốn vốc tay (añjali).

Verse 51

इति देहगृहं ह्येतन्नित्यस्यानित्यमात्मनः । अविशुद्धं विशुद्धस्य कर्मबंधाद्विनिर्मितम्

Vì thế, “ngôi nhà gọi là thân” này thuộc về Chân Ngã vĩnh cửu, nhưng tự nó lại vô thường. Dẫu Chân Ngã vốn thanh tịnh, thân này bất tịnh, được tạo thành do trói buộc của nghiệp.