Shloka 8

Garbha-sthiti, Deha-pariṇāma, and Vairāgya-upadeśa

Embryonic Condition, Bodily Transformation, and Instruction in Detachment

Devanagari script

हृत्पद्मे प्रतिबद्धाश्च सर्वनाड्यस्समंततः । ज्ञेया रसप्रवाहिन्यस्तत्प्रकारं ब्रुवे मुने

Transliteration

hṛtpadme pratibaddhāśca sarvanāḍyassamaṃtataḥ | jñeyā rasapravāhinyastatprakāraṃ bruve mune

Translation

Mọi nāḍī đều được buộc chặt quanh đóa sen nơi tim từ mọi phía; hãy biết chúng là những mạch dẫn lưu các tinh chất sinh lực của thân. Hỡi bậc hiền triết, ta sẽ nói rõ cách sắp đặt và bản tính của chúng.

Word by Word

• हृत्पद्मे: in the heart-lotus
• हृत्पद्मे: Adhikarana (अधिकरण/Locative)
• Type: Noun
• Root: हृत् (प्रातिपदिक) + पद्म (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (हृदः पद्मम्); नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• प्रतिबद्धाः: attached/connected
• प्रतिबद्धाः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: प्रति + बन्ध् (धातु) + त (कृत् प्रत्यय)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle) 'bound/attached'; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन (नाड्यः इत्यस्य विशेषणम्)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध/connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयबोधक-निपात (conjunction)

• सर्वनाड्यः: all the nāḍīs (channels)
• सर्वनाड्यः: Karta (कर्ता/विषय)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक) + नाडी (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयः (सर्वाः नाड्यः = all the channels); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन

• समन्ततः: on all sides/everywhere
• समन्ततः: Kriya-visheshana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: समन्ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण (adverb)

• ज्ञेयाः: are to be known
• ज्ञेयाः: Kriya (विधेय/भाव)
• Type: Adjective
• Root: ज्ञा (धातु) + य (णीयत्/तव्यत्-समर्थ)
• Form: णीयत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (gerundive: 'to be known'); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन (नाड्यः इत्यस्य विधेय-विशेषणम्)

• रसप्रवाहिन्यः: carrying the bodily fluid/essence (rasa)
• रसप्रवाहिन्यः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रस (प्रातिपदिक) + प्रवाहिनी (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (रसस्य प्रवाहिन्यः); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; नाड्यः इत्यस्य विशेषणम्

• तत्: that
• तत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तद् (सर्वनाम/प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; 'प्रकारम्' इत्यस्य विशेषणम्

• प्रकारम्: manner/type
• प्रकारम्: Karma (कर्म/Object)
• Type: Noun
• Root: प्रकार (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन

• ब्रुवे: I tell/speak
• ब्रुवे: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन; आत्मनेपद

• मुने: O sage
• मुने: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचन

Speaker

Lord Shiva

Shaiva Theology

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: teaching

Characters & Entities

• Shiva

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It places the heart-lotus as the central hub of the subtle body, teaching that inner purification and yogic awareness of the nāḍīs supports the Shaiva aim of turning the mind toward Pati (Shiva) and away from bondage (pāśa).

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By emphasizing inner channels converging in the heart, it supports internalized worship—meditating on Shiva (Saguna as the indwelling Lord) within the heart-lotus, alongside outer Linga worship, as complementary paths of devotion and realization.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Meditation on the heart-lotus with regulated breath (prāṇāyāma) and japa of Shiva’s mantra (especially the Panchākṣarī, “Om Namaḥ Śivāya”) to steady prāṇa in the nāḍīs and deepen inward concentration.