Shloka 14

Garbha-sthiti, Deha-pariṇāma, and Vairāgya-upadeśa

Embryonic Condition, Bodily Transformation, and Instruction in Detachment

Devanagari script

शुक्रोऽन्नाज्जायते शुक्राद्दिव्यदेहस्य संभवः । ऋतुकाले यदा शुक्रं निर्दोषं योनिसंस्थितम्

Transliteration

śukro'nnājjāyate śukrāddivyadehasya saṃbhavaḥ | ṛtukāle yadā śukraṃ nirdoṣaṃ yonisaṃsthitam

Translation

Tinh dịch sinh từ thức ăn; và từ tinh dịch phát sinh khả năng thành tựu một thân thể vi diệu (divya-deha). Khi đến đúng thời kỳ, tinh dịch không tì vết an trụ trong tử cung, thì nền tảng cho sự thụ thai được hình thành.

Word by Word

• शुक्रः: semen
• शुक्रः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन

• अन्नात्: from food
• अन्नात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: अन्न (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन

• जायते: is born/arises
• जायते: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लट् (present indicative), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• शुक्रात्: from semen
• शुक्रात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन

• दिव्यदेहस्य: of the divine body
• दिव्यदेहस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक) + देह (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय (दिव्यः देहः), पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध/genitive), एकवचन

• संभवः: origin, production
• संभवः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: संभव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता/विधेय), एकवचन

• ऋतुकाले: in the season/period (of fertility)
• ऋतुकाले: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: ऋतु (प्रातिपदिक) + काल (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुष (ऋतोः कालः), पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण/locative), एकवचन

• यदा: when
• यदा: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: यदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्यय (relative adverb: when)

• शुक्रम्: semen
• शुक्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग (द्रव्यवाचक), द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• निर्दोषम्: faultless, pure
• निर्दोषम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निर् (उपसर्ग) + दोष (प्रातिपदिक) → निर्दोष (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

• योनिसंस्थितम्: situated in the womb
• योनिसंस्थितम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: योनि (प्रातिपदिक) + संस्थित (प्रातिपदिक; सम्-स्था धातु → क्त)
• Form: सप्तमी/अधिकरण-तत्पुरुष (योनौ संस्थितम्), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण (past passive participle)

Speaker

Lord Shiva (instructing Devi Parvati in the Umāsaṃhitā’s philosophical-physiological discourse)

Shaiva Theology

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Dakṣiṇāmūrti

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: teaching

Characters & Entities

• Shiva
• Parvati

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

The verse frames embodiment as a causal process—food to seed to body—highlighting that the soul’s bondage (pāśa) expresses through material conditions, while liberation comes by turning to Pati (Shiva) through purity, discipline, and right knowledge.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By explaining the conditioned origin of the body, the text implicitly directs the seeker to Saguna Shiva (Linga worship) as the compassionate Lord who purifies the limited being and leads it from bodily identity toward Shiva-realization.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

The practical takeaway is cultivation of purity (śauca) and sattva—supported by Shiva-centered japa (especially the Panchakshara, “Om Namaḥ Śivāya”) and disciplined living; such inner purification is the Shaiva remedy for the defects and impurities that bind the embodied state.