Varṇa-adhikāra, Karma, and the Protection of One’s Attained Spiritual Status (वर्णाधिकारः कर्म च स्वस्थानरक्षणम्)

Verse 1

व्यास उवाच । ब्राह्मणत्वं हि दुष्प्राप्यं निसर्गाद्ब्राह्मणो भवेत् । ईश्वरस्य मुखात्क्षत्रं बाहुभ्यामूरुतो विशः

Vyāsa nói: “Địa vị Bà-la-môn quả thật khó đạt; người ta trở thành brāhmaṇa do căn tính bẩm sinh. Từ miệng của Đấng Chúa Tể sinh ra kṣatra (giai tầng chiến binh–vương quyền); từ đôi tay và từ đùi Ngài sinh ra viś (giai tầng duy trì xã hội).”

Verse 2

पद्भ्यां शूद्रस्समुत्पन्न इति तस्य मुखाच्छ्रुतिः । किमु स्थितिमधःस्थानादाप्नुवन्ति ह्यतो वद

“Śruti tuyên rằng Śūdra sinh từ đôi chân của Ngài. Vậy xin hãy nói cho ta: chỉ vì nguồn gốc được nói là từ chỗ ‘thấp’ (đôi chân) mà họ thật sự đạt một địa vị ‘thấp’ ư?”

Verse 3

सनत्कुमार उवाच । दुष्कृतेन तु कालेय स्थानाद्भ्रश्यन्ति मानवाः । श्रेष्ठं स्थानं समासाद्य तस्माद्रक्षेत पण्डितः

Sanatkumāra nói: Khi thời thế trở nên bất lợi do nghiệp ác, con người rơi khỏi địa vị đúng đắn của mình. Vì vậy, đã đạt đến địa vị tối thượng, bậc trí phải gìn giữ cho thật vững.

Verse 4

यस्तु विप्रत्वमुत्सृज्य क्षत्रयोन्यां प्रसूयते । ब्राह्मण्यात्स परिभ्रष्टः क्षत्रियत्वं निषेवते

Nhưng ai từ bỏ địa vị Bà-la-môn mà sinh trong dòng Kṣatriya—đã rơi khỏi Bà-la-môn tính—thì sống theo địa vị và bổn phận của Kṣatriya.

Verse 5

अधर्मसेवनान्मूढस्तथैव परिवर्तते । जन्मान्तरसहस्राणि तमस्याविशते यतः

Do thực hành adharma, kẻ mê muội cứ xoay vần như thế mãi; vì chính lẽ ấy, người ấy đi vào bóng tối (vô minh và trói buộc) qua hàng ngàn đời sinh tử.

Verse 6

तस्मात्प्राप्य परं स्थानं प्रमाद्यन्न तु नाशयेत् । स्वस्थानं सर्वदा रक्षेत्प्राप्यापि विपदो नरः

Vì vậy, khi đã đạt đến cảnh giới tối thượng, chớ vì lơ là mà để nó bị hủy hoại. Dẫu tai ương phát sinh, người ấy vẫn phải luôn gìn giữ địa vị chân thật của mình—sự kiên định trên con đường của Śiva.

Verse 7

ब्राह्मणत्वं शुभं प्राप्य ब्राह्मण्यं योऽवमन्यते । भोज्याभोज्यं न जानाति स पुमान्क्षत्रियो भवेत्

Đã đạt được địa vị Bà-la-môn cát tường, người nào khinh mạn chân nghĩa Bà-la-môn và không phân biệt được vật thực nên ăn hay không nên ăn—người ấy bị kể như thuộc giai cấp Sát-đế-lỵ.

Verse 8

कर्मणा येन मेधावी शूद्रो वैश्यो हि जायते । तत्ते वक्ष्यामि निखिलं येन वर्णोत्तमो भवेत्

Ta sẽ nói trọn vẹn về pháp môn của hành nghiệp; nhờ đó, ngay cả người có trí tuệ sinh trong địa vị Śūdra cũng có thể được an lập như một Vaiśya, và nhờ đó có thể trở thành bậc tối thượng trong các varṇa.

Verse 9

शूद्रकर्म यथोद्दिष्टं शूद्रो भूत्वा समाचरेत् । यथावत्परिचर्य्यां तु त्रिषु वर्णेषु नित्यदा

Khi đã an lập trong địa vị Śūdra, người ấy phải đúng pháp thực hành các bổn phận được chỉ dạy cho Śūdra; và cũng phải theo đúng nghi thức mà thường hằng phụng sự ba varṇa cao hơn.

Verse 10

कुरुते कामयानस्तु शूद्रोऽपि वैश्यतां व्रजेत् । यो योजयेद्धनैर्वैश्यो जुह्वानश्च यथाविधि

Ngay cả một Śūdra, khi thực hành các nghi lễ thiêng với tâm nguyện hành đúng pháp, cũng có thể đạt địa vị Vaiśya. Và người nào, đã là Vaiśya, biết đem của cải mình dùng vào các lễ hiến cúng đúng nghi, dâng các oblation theo quy tắc, thì thật sự viên mãn bổn phận dharma đã được định cho mình.

Verse 11

अग्निहोत्रमुपादाय शेषान्न कृतभोजनः । स वैश्यः क्षत्रियकुले जायते नात्र संशयः

Khi đã thọ trì Agnihotra và chỉ dùng phần còn lại sau lễ cúng (thực phẩm đã được thánh hóa), vị Vaiśya ấy sẽ sinh vào dòng Kṣatriya—điều này không có nghi ngờ.

Verse 12

क्षत्त्रियो जायते यज्ञैसंस्कृतैरात्तदक्षिणैः । अधीते स्वर्गमन्विच्छंस्त्रेताग्निशरणं सदा

Một Kṣatriya được hun đúc bởi các tế lễ đã được thánh hóa đúng nghi và hoàn tất với lễ vật dakṣiṇā thích đáng. Cầu mong cõi trời, người ấy học Veda và luôn nương tựa nơi ba ngọn lửa thiêng (tretāgni), giữ vững kỷ luật tế tự đã được định.

Verse 13

आर्द्रहस्तपदो नित्यं क्षितिं धर्मेण पालयेत् । ऋतुकालाभिगामी च स्वभार्य्याधर्मतत्परः

Với tay chân luôn sẵn sàng cho việc phụng sự bằng lòng từ mẫn, người ấy nên gìn giữ cõi đất theo đúng dharma. Người ấy chỉ nên gần gũi vợ mình vào đúng thời kỳ thích hợp, chuyên tâm nơi bổn phận chính đáng: thủy chung với người phối ngẫu của chính mình.

Verse 14

सर्वातिथ्यं त्रिवर्गस्य भूतेभ्यो दीयतामिति । गोब्राह्मणात्मनोऽर्थं हि संग्रामाभिहतो भवेत्

“Hãy ban trọn vẹn lòng hiếu khách—điều nâng đỡ ba mục tiêu của đời sống—cho mọi loài hữu tình.” Quả thật, vì sự hộ trì bò thiêng, các Bà-la-môn và tự ngã nội tâm của chính mình, người ta có thể chấp nhận gian lao, thậm chí bị đánh gục nơi chiến địa.

Verse 15

तेनाग्निमन्त्रपूतात्मा क्षत्त्रियो ब्राह्मणो भवेत् । विधितो ब्राह्मणो भूत्वा याजकस्तु प्रजायते

Nhờ nghi lễ ấy—tự ngã được thanh tịnh bởi các thần chú Agni—một Kṣatriya trở thành Bà-la-môn. Đã thành Bà-la-môn đúng theo pháp nghi, người ấy liền được sinh ra (được công nhận) là yājaka, vị tư tế chủ lễ đủ tư cách.

Verse 16

स्वकर्मनिरतो नित्यं सत्यवादी जितेन्द्रियः । प्राप्यते विपुलस्स्वर्गो देवानामपि वल्लभः

Người luôn chuyên cần với bổn phận chính đáng của mình, nói lời chân thật và chế ngự các căn, sẽ đạt cõi trời rộng lớn—đáng mến ngay cả đối với chư thiên.

Verse 17

ब्रह्मणत्वं हि दुष्प्राप्यं कृच्छ्रेण साध्यते नरैः । ब्राह्मण्यात्सकलं प्राप्य मोक्षश्चापि मुनीश्वर

“Quả thật, địa vị Bà-la-môn rất khó đạt; con người chỉ thành tựu nhờ nỗ lực gian lao. Từ brāhmaṇya—nếp sống và kỷ luật của Bà-la-môn—đạt được mọi điều đáng đạt, và cả giải thoát cũng thành tựu, hỡi bậc chúa tể các hiền triết.”

Verse 18

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन ब्राह्मणो धर्मतत्परः । साधनं सर्ववर्गस्य रक्षेद्ब्राह्मण्यमुत्तमम्

Vì vậy, một Bà-la-môn tận tâm với dharma phải dốc mọi nỗ lực gìn giữ địa vị tối thượng của brāhmaṇatva (phẩm hạnh Bà-la-môn), bởi đó là phương tiện thành tựu đạo nghiệp cho mọi giai tầng trong xã hội.

Verse 19

व्यास उवाच । संग्रामस्येह माहात्म्यं त्वयोक्तं मुनिसत्तम । एतदिच्छाम्यहं श्रोतुं ब्रूहि त्वं वदतां वर

Vyāsa thưa: “Bạch bậc hiền thánh tối thượng, ngài đã nói về đại uy lực của trận chiến này. Con muốn được nghe trọn vẹn; vậy xin bậc thuyết giả bậc nhất hãy kể cho con.”

Verse 20

सनत्कुमार उवाच । अग्निष्टोमादिभिर्यज्ञैरिष्ट्वा विपुलदक्षिणैः । न तत्फलमवाप्नोति संग्रामे यदवाप्नुयात्

Sanatkumāra thưa: “Dẫu đã cử hành tế lễ Agniṣṭoma và các tế lễ Veda khác, lại bố thí lễ vật (dakṣiṇā) dồi dào, người ta vẫn không đạt được quả báo ấy như quả báo có thể đạt được nơi chiến trận.”

Verse 21

इति श्रीशिवमहापुराणे पञ्चम्यामुमासंहितायां रणफलवर्णनं नामैकविंशोऽध्यायः

Như vậy, trong Thánh điển Śiva Mahāpurāṇa, quyển thứ năm—Umā-saṃhitā—kết thúc chương hai mươi mốt, mang tên “Mô tả quả báo của chiến trận.”

Verse 22

धर्मलाभोऽर्थलाभश्च यशोलाभस्तथैव च । यश्शूरो वांछते युद्धं विमृन्दन्परवाहिनीम्

Có được lợi ích về dharma, lợi ích về của cải, và lợi ích về danh tiếng nữa. Quả thật, bậc anh hùng chân chính khát khao chiến trận, nghiền nát đạo quân của kẻ thù.

Verse 23

तस्य धर्मार्थ कामाश्च यज्ञश्चैव सदक्षिणः । परं ह्यभिमुखं दत्त्वा तद्यानं योऽधिरोहति

Đối với người ấy, dharma, artha và kāma hợp pháp đều được bảo đảm; các lễ tế của người ấy cũng được viên mãn với lễ vật bố thí đúng phép. Ai dâng hiến điều tốt đẹp nhất với lòng cung kính, rồi bước lên cỗ xe thiêng ấy, sẽ đạt đến thiện ích tối thượng.

Verse 24

विष्णुलोके स जायेत यश्च युद्धेऽपराजितः । अश्वमेधानवाप्नोति चतुरो न मृतस्स चेत्

Ai không bị khuất phục trong chiến trận thì được sinh về cõi của Vishnu; và nếu không chết, người ấy đạt công đức ngang với bốn lễ tế Aśvamedha.

Verse 25

यस्तु शस्त्रमनुत्सृज्य म्रियते वाहिनी मुखे । सम्मुखो वर्तते शूरस्स स्वर्गान्न निवर्तते

Nhưng người anh hùng không buông bỏ vũ khí, chết ngay nơi tuyến đầu của đạo quân—đứng đối mặt kẻ thù—thì không còn trở lại từ cõi trời nữa.

Verse 26

राजा वा राजपुत्रो वा सेनापतिरथापि वा । हतक्षात्रेण यः शूरस्तस्य लोकोऽक्षयो भवेत्

Dù là vua, hoàng tử hay tướng lĩnh—bất cứ người anh hùng nào bị giết trong chiến trận đều đạt đến một cõi giới bất hoại.

Verse 27

यावंति तस्य रोमाणि भिद्यन्तेऽस्त्रैर्महाहवे । तावतो लभते लोकान्सर्वकामदुघाऽक्षयान्

Trong đại chiến ấy, bao nhiêu sợi lông trên thân người ấy bị vũ khí đánh trúng và chẻ đôi, bấy nhiêu cõi bất hoại—những cõi ban thành tựu mọi ước nguyện chính đáng—người ấy chứng đắc được.

Verse 28

वीरासनं वीरशय्या वीरस्थानस्थितिस्स्थिरा । सर्वदा भवति व्यास इह लोके परत्र च

Hỡi Vyāsa, sự kiên định trong tư thế anh hùng (vīrāsana), trong cách nghỉ ngơi anh hùng (vīraśayyā), và sự an trụ vững vàng nơi trạm vị anh hùng (vīrasthāna) luôn đem lại sự ổn định cát tường—cả ở đời này lẫn đời sau.

Verse 29

गवार्थे ब्राह्मणार्थे च स्थानस्वाम्यर्थमेव च । ये मृतास्ते सुखं यांति यथा सुकृतिनस्तथा

Những ai chết khi hành động vì đàn bò, vì các brāhmaṇa, và quả thật vì việc bảo hộ quyền sở hữu chính đáng của một nơi chốn (miền thiêng hay lãnh địa hợp pháp của mình), thì đời sau được an lạc, như những người đầy đủ công đức.

Verse 30

यः कश्चिद्ब्राह्मणं हत्वा पश्चात्प्राणान्परित्यजेत् । तत्रासौ स्वपतेर्युद्धे स स्वर्गान्न निवर्तते

Nếu ai giết một brāhmaṇa rồi về sau lại bỏ mạng, thì ngay nơi ấy—trong cuộc chiến của chính chủ mình—người ấy không còn trở lại từ cõi trời.

Verse 31

क्रव्यादैर्दतिभिश्चैव हतस्य गतिरुत्तमा । द्विजगोस्वामिनामर्थे भवेद्विपुलदाक्षया

Dẫu bị loài ăn thịt hay bị voi giết, người ấy vẫn đạt đến cảnh giới tối thượng; và khi hành động ấy được làm vì các brāhmaṇa và những người hộ trì đàn bò, thì nó trở thành một dākṣiṇā rộng lớn—một sự cúng thí thánh thiện—mang công đức lớn lao.

Verse 32

शक्नोत्विह समर्थश्च यष्टुं क्रतुशतैरपि । आत्मदेहपरित्यागः कर्तुं युधि सुदुष्करः

Dẫu một người ở đời này có đủ năng lực và khả năng thực hiện hàng trăm nghi lễ tế tự Veda, thì việc tự ý xả bỏ thân mình—hiến thân trong chiến trận—vẫn là điều vô cùng khó làm.

Verse 33

युद्धं पुण्यतमं स्वर्ग्यं रूपज्ञं सर्वतोमुखम् । सर्वेषामेव वर्णानां क्षत्रियस्य विशेषतः

Chiến trận được tuyên dạy là công đức bậc nhất và ban cho cõi trời; nó bộc lộ chân tướng (dũng khí và phẩm hạnh) và đối diện mọi phương (đón nhận mọi thử thách). Điều này được dạy cho mọi giai tầng, nhưng đặc biệt là bổn phận riêng của kṣatriya.

Verse 34

भृशं चैव प्रवक्ष्यामि युद्धधर्मं सनातनम् । यादृशाय प्रहर्तव्यं यादृशं परिवर्जयेत्

Nay ta sẽ tuyên thuyết trọn vẹn pháp tắc chiến đấu chính nghĩa muôn đời—nên đánh ai, và nên kiêng không làm hại ai.

Verse 35

आततायिनमायांतमपि वेदांतगं द्विजम् । जिघांसंतं जिघांसेत्तु न तेन ब्रह्महा भवेत्

Dẫu kẻ xâm hại đang tiến đến là một brāhmaṇa song sinh, tinh thông Vedānta, nhưng nếu hắn đến với ý định giết người thì có thể giết trả; bởi hành động ấy không thành tội sát brāhmaṇa. Theo lập trường Shaiva, đó là giữ gìn dharma và bảo hộ sinh mạng, để lòng sùng kính đối với Chúa Śiva không bị vấy bẩn bởi sự đồng lõa với adharma.

Verse 36

हंतव्योऽपि न हंतव्यः पानीयं यश्च याचते । रणे हत्वातुरान्व्यास स नरो ब्रह्महा भवेत्

Dẫu kẻ ấy vốn đáng bị giết, cũng không nên giết nếu hắn xin nước. Ôi Vyāsa, người nào trong chiến trận giết kẻ bị thương và khốn quẫn thì mắc tội brahmahatyā, như kẻ sát brāhmaṇa.

Verse 37

व्याधितं दुर्बलं बालं स्त्र्यनाथौ कृपणं ध्रुवम् । धनुर्भग्नं छिन्नगुणं हत्वा वै ब्रह्महा भवेत्

Ai giết người bệnh tật, yếu đuối, trẻ thơ, hay kẻ khốn cùng—thật vậy, người không nơi nương tựa (như phụ nữ không chỗ dựa hoặc trẻ mồ côi)—hoặc kẻ có cung gãy, dây cung bị cắt, thì quả thật trở thành brahma-han, ‘kẻ sát hại Bà-la-môn’, mắc tội nặng nhất.

Verse 38

एवं विचार्य्य सद्धीमान्भवेत्प्रीत्याः रणप्रियः । सजन्मनः फलं प्राप्य परत्रेह प्रमोदते

Vì vậy, suy xét như thế, bậc trí chân thật vui lòng chuyên tâm vào cuộc chiến chính nghĩa. Đạt được quả báo của đời sống ấy, người ấy hoan hỷ cả ở đời này lẫn đời sau.