Sunartaka-Naṭa Avatāra and Pārvatī’s Boon-Request (Śiva as the Testing Benefactor)

Verse 1

नन्दीश्वर उवाच । सनत्कुमार सर्वज्ञ शिवस्य परमात्मनः । अवतारं शृणु विभोस्सुनर्तकनटाह्वयम्

Nandīśvara nói: “Hỡi Sanatkumāra, bậc toàn tri—xin hãy nghe về sự giáng thế (avatāra) của Śiva, Đấng Tối Thượng Ngã, vị Chúa bao trùm khắp, được tôn xưng là Sunartaka, Vũ Công Thiêng.”

Verse 2

यदा हि कालिका देवी पार्वती हिमवत्सुता । तेपे तपस्तुविमलं वनं गत्वा शिवाप्तये

Khi ấy, Nữ thần Kālikā—Pārvatī, ái nữ của Himavān—đi vào rừng và thực hành khổ hạnh thanh tịnh, không vết nhơ, để đạt được Thánh Chủ Śiva.

Verse 3

तदा शिवः प्रसन्नो भूत्तस्यास्सुतपसो मुने । तद्वृत्तसुपरीक्षार्थं वरं दातुम्मुदा ययौ

Bấy giờ Đức Śiva hoan hỷ trước khổ hạnh cao quý của vị hiền triết ấy. Và để khảo nghiệm trọn vẹn sự vững bền trong hạnh kiểm của ông, Ngài vui mừng đi đến để ban một ân phúc.

Verse 4

स्वरूपन्दर्शयामास तस्यै सुप्रीतमानसः । वरम्ब्रूहीति चोवाच तां शिवां शंकरो मुने

Hỡi hiền giả, Śaṅkara với tâm hoàn toàn hoan hỷ đã hiển lộ chân tướng của Ngài cho vị nữ thần cát tường ấy và nói: “Hãy nói đi—hãy chọn một ân phúc.”

Verse 5

तच्छ्रुत्वा शम्भुवचनं दृष्ट्वा तद्रूपमुत्तमम् । सुजहर्ष शिवातीव प्राह तं सुप्रणम्य सा

Nghe lời của Śambhu và chiêm ngưỡng dung mạo tối thượng của Ngài, nàng tràn ngập hoan hỷ đối với Śiva; rồi sau khi cúi lạy với lòng tôn kính sâu xa, nàng thưa cùng Ngài.

Verse 6

पार्वत्युवाच । यदि प्रसन्नो देवेश मह्यं देयो वरो यदि । पतिर्भव ममेशान कृपां कुरु ममोपरि

Pārvatī thưa: “Ôi Đấng Chúa tể của chư thiên, nếu Ngài đã hoan hỷ và nếu một ân phúc được ban cho con, thì, ôi Īśāna, xin hãy làm phu quân của con; xin rủ lòng thương và ban ân sủng cho con.”

Verse 7

पितुर्गृहे मया सम्यग्गम्यते त्वदनुज्ञया । गन्तव्यम्भवता नाथ मत्पितुः पार्श्वतः प्रभो

Với sự cho phép của chàng, thiếp sẽ đến nhà phụ thân cho phải đạo. Nhưng chính chàng, ôi Chúa Tể, ôi Prabhu, cũng nên đi và ở kề bên phụ thân của thiếp.

Verse 8

याचस्व मान्ततो भिक्षुः ख्यापयंश्च यशः शुभम् । पितुर्मे सफलं सर्वं कुरु प्रीत्या गृहा श्रमम्

Rồi đây, ôi vị khất sĩ, xin hãy thọ nhận vật bố thí từ thiếp và xướng dương danh tiếng cát tường của ngài. Vì lòng thương, xin làm cho trọn vẹn và kết quả mọi nếp sống gia thất cùng mọi công lao của phụ thân thiếp.

Verse 9

ततो यथोक्तविधिना कर्तुमर्हसि भो प्रभो । विवाहं त्वं महेशान देवानां कार्य्यसिद्धये

Vì vậy, ôi Chúa Tôn, xin Ngài cử hành hôn lễ theo đúng nghi thức đã được truyền dạy, hỡi Maheśāna, để cho mục đích của chư thiên được viên thành.

Verse 10

कामं मे पूरय विभो निर्विकारो भवान्सदा । भक्तवत्सलनामा हि तव भक्तास्म्यमहं सदा

Ôi Đấng Toàn Khắp, xin Ngài viên mãn ước nguyện trong lòng con. Ngài hằng bất biến, không bị biến đổi chạm đến. Quả thật, Ngài được xưng tụng là Đấng thương yêu người sùng kính; vì thế con mãi là kẻ sùng kính của Ngài.

Verse 11

नन्दीश्वर उवाच । इत्युक्तस्स तया शंभुर्महेशो भक्तवत्सलः । तथास्त्विति वचः प्रोच्यान्तर्हितस्स्वगिरिं ययौ

Nandīśvara nói: Được nàng thưa như vậy, Śambhu—Maheśa, Đấng luôn thương yêu người sùng kính—đáp: “Hãy như thế.” Nói xong, Ngài ẩn khỏi tầm mắt và trở về ngọn núi cư ngụ của chính mình.

Verse 12

पार्वत्यपि ततः प्रीत्या स्वसखीभ्यां वयोन्विता । जगाम स्वपितुर्गेहं रूपं कृत्वा तु सार्थकम्

Rồi Pārvatī cũng vậy—lòng tràn hoan hỷ và nay đã đến tuổi trưởng thành—cùng hai người bạn thân thiết đi về nhà phụ vương, sau khi làm cho dung sắc và hình tướng của mình trở nên cát tường, xứng hợp với thánh ý của Nữ Thần.

Verse 13

पार्वत्यागमनं श्रुत्वा मेनया स हिमाचलः । परिवारयुतो द्रष्टुं स्वसुतां तां ययौ मुदा

Nghe Menā báo rằng Pārvatī đã đến, Himācala (Himālaya), cùng quyến thuộc và tùy tùng, hân hoan đi ra đón gặp để nhìn thấy chính ái nữ của mình.

Verse 14

दृष्ट्वा तां सुप्रसन्नास्यामानयामासतुर्गृहम् । कारयामासतुः प्रीत्या महानन्दी महोत्सवम्

Thấy nàng với gương mặt rạng ngời hoan hỷ, họ đưa nàng vào trong nhà. Rồi với lòng yêu kính và sùng mộ, họ cho cử hành một đại lễ hội hoan ca, tràn đầy hỷ lạc.

Verse 15

धनन्ददौ द्विजादिभ्यो मेनागिरिवरस्तथा । मंगलं कारयामास सवेदध्वनिमादरात्

Bấy giờ vị chúa tể cao quý của núi Menā (Hi-mã-lạp-sơn) ban phát tài vật và lễ phẩm cho các bà-la-môn cùng những khách quý. Với lòng cung kính, ngài cho cử hành các nghi lễ cát tường, giữa tiếng tụng Vệ-đà vang dội.

Verse 16

ततः स्वकन्यया सार्द्धमुवास प्रांगणे मुदा । मेना च हिमवाञ्छैलः स्नातुं गंगां जगाम सः

Rồi ngài vui vẻ ở nơi sân trước cùng với chính con gái mình. Và Menā, cùng Himavān—bậc chúa tể núi non—đi đến sông Hằng để tắm gội thanh tịnh.

Verse 17

एतस्मिन्नन्तरे शम्भुः सुलीलो भक्तवत्सलः । सुनर्तकनटो भूत्वा मेनकासन्निधिं ययौ

Trong lúc ấy, Śambhu—đấng vui đùa trong līlā thần diệu và hết lòng thương mến người sùng kính—hóa hiện thành một vũ công–diễn viên tuyệt hảo và đi vào trước mặt Menakā.

Verse 18

शृंगं वामे करे धृत्वा दक्षिणे डमरुन्तथा । पृष्ठे कन्थां रक्तवासा नृत्यगानविशारदः

Ngài cầm chiếc tù và ở tay trái, và cũng cầm trống ḍamaru ở tay phải; khoác áo choàng trên lưng, mặc y phục đỏ, và bậc tối thượng tinh thông vũ điệu cùng ca hát.

Verse 19

ततस्तु नटरूपोऽसौ मेनकाप्रांगणे मुदा । चक्रे स नृत्यं विविधं गानञ्चाति मनोहरम्

Sau đó, Ngài—hóa thân thành Natarāja, bậc Vũ Sư tối thượng—hoan hỷ biểu diễn trong sân của Menakā nhiều điệu múa khác nhau, cùng những khúc ca vô cùng mê hoặc.

Verse 20

शृंगञ्च डमरुन्तत्र वादयामास सुध्वनिम् । महोतिं विविधाम्प्रीत्या स चकार मनोहराम्

Tại đó, Ngài hoan hỷ thổi tù và và gõ trống ḍamaru, tạo nên âm vang ngọt lành; rồi với niềm hân hoan đầy thương mến, Ngài cử hành nhiều cuộc lễ hội rực rỡ, quyến rũ lòng người.

Verse 21

तन्द्रष्टुं नागरास्सर्वे पुरुषाश्च स्त्रियस्तथा । आजग्मुस्सहसा तत्र बाला वृद्धा अपि ध्रुवम्

Để được chiêm ngưỡng Ngài, toàn thể dân trong thành—cả nam lẫn nữ—vội vã tụ hội về đó; quả thật, cả trẻ nhỏ và người già cũng đều đến.

Verse 22

श्रुत्वा संगीतं तन्दृष्ट्वा सुनृत्यं च मनोहरम् । सहसा मुर्मुहुः सर्वे मेनापि च तदा मुने

Bạch hiền giả, nghe tiếng nhạc và thấy điệu múa tuyệt mỹ, duyên dáng và mê hoặc ấy, mọi người bỗng choáng ngợp đến ngất lịm—khi ấy Mēnā cũng vậy.

Verse 23

ततो मेनाशु रत्नानि स्वर्णपात्रस्थितानि च । तस्मै दातुं ययौ प्रीत्या तदूतिप्री तमानसा

Rồi Mēnā vội gom những châu báu đặt trong các bình vàng, và với tâm hân hoan trước điềm lành ấy, bà vui mừng đi đến để dâng lên cho Ngài.

Verse 24

तानि न स्वीचकारासौ भिक्षां चेते शिवां च ताम् । पुनस्तु नृत्यं गानं च कौतुकात्कर्तुमुद्यतः

Ngài không nhận những lễ vật ấy; trái lại, Ngài xin khất thực nơi Thánh Nữ Śivā cát tường. Rồi lại, vì lòng hiếu kỳ vui đùa, Ngài bắt đầu múa và ca hát.

Verse 25

मेना तद्वचनं श्रुत्वा चुकोपाति सुविस्मिता । भिक्षुकम्भर्त्सयामास बहिष्कर्तुमियेष सा

Nghe lời ấy, Menā—vô cùng kinh ngạc—liền nổi giận. Bà quở trách vị khất sĩ và quyết đuổi ông ra khỏi nhà.

Verse 26

एतस्मिन्नन्तरे तत्र गंगातो गिरिराड्ययौ । ददर्श पुरतो भिक्षुं प्रांगणस्थं नराकृतिम्

Đúng lúc ấy, vua của núi non từ sông Gaṅgā đến nơi đó. Trước mặt ông, ông thấy một vị khất sĩ—mang hình người—đứng trong sân.

Verse 27

श्रुत्वा मेनामुखाद्वृत्तन्तत्सर्वं सुचुकोप सः । आज्ञां चकारानुचरान्बहिः कर्तुं च भिक्षुकम्

Nghe chính từ miệng Menā kể lại trọn vẹn mọi việc đã xảy ra, ông nổi giận dữ dội. Rồi ông ra lệnh cho các tùy tùng đuổi vị khất sĩ ấy ra ngoài.

Verse 28

महाग्निमिव दुःस्पर्शं प्रज्वलन्तं सुतेजसम् । न शशाक बहिः कर्तुं कोऽपि तं मुनिसत्तम

Hỡi bậc hiền triết tối thượng, ông rực cháy với hào quang chói lọi, không ai dám chạm đến, như một ngọn đại hỏa. Và chẳng một ai có thể đuổi hay đưa ông ra khỏi nơi ấy.

Verse 29

ततः स भिक्षुकस्तात नानालीलाविशारदः । दर्शयामास शैलाय स्वप्रभावमनन्तकम्

Rồi vị khất sĩ ấy, hỡi người thân mến, bậc tinh thông muôn vẻ thần lạc (līlā), đã tỏ bày cho Núi (Himālaya) thấy uy lực và oai nghiêm vô biên của chính mình.

Verse 30

शैलो ददर्श तन्तत्र विष्णुरूपधरन्द्रुतम् । ततो ब्रह्मस्वरूपं च सूर्य्यरूपं ततः क्षणात्

Tại đó, Śaila thấy Ngài mau chóng hiện thân làm Viṣṇu; rồi trong khoảnh khắc, Ngài lại hiện làm Brahmā, và ngay sau đó là hình tướng Mặt Trời. Như vậy, Đấng Tối Thượng đã hiển lộ vô vàn hình thái vô biên của Ngài.

Verse 31

ततो ददर्श तं तात रुद्ररूपं महाद्भुतम् । पार्वती सहितं रम्यं विहसन्तं सुतेजसम्

Rồi, hỡi người thân yêu, ông thấy hình tướng Rudra kỳ diệu—đẹp đẽ và rực sáng—mỉm cười khẽ, an tọa hoan hỷ cùng với Pārvatī.

Verse 32

एवं सुबहुरूपाणि तस्य तत्र ददर्श सः । सुविस्मितो बभूवाशु परमानन्दसंप्लुतः

Như vậy, ông đã thấy tại đó vô số hình tướng của Đấng Chúa Tể. Lập tức ông bàng hoàng kinh ngạc và chìm đắm trong niềm an lạc tối thượng.

Verse 33

अथासौ भिक्षुवर्यो हि तस्मात्तस्याश्च सूतिकृत् । भिक्षां ययाचे दुर्गान्तान्नान्यज्जग्राह किञ्चन

Bấy giờ vị khất sĩ tối thượng ấy—người đã cử hành nghi lễ liên quan đến việc sinh nở cho nàng—xin bố thí từ ông và từ nàng, chỉ vừa đủ để đi đến chặng đường hiểm trở kế tiếp; ngoài ra, ngài không nhận bất cứ thứ gì.

Verse 34

इति श्रीशिवमहापुराणे तृतीयायां शतरुद्रसंहितायां सुनर्तकनटाह्वशिवावतारवर्णनंनाम चतुस्त्रिंशोध्यायः

Như vậy, trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa, quyển thứ ba, thuộc Śatarudra Saṃhitā, kết thúc chương ba mươi bốn mang nhan đề: “Mô tả Hóa thân của Đức Śiva được gọi là Sunartaka (Vũ công/Diễn viên thần thánh).”

Verse 35

तदा बभूव सुज्ञानं मेनाशैलेशयोरपि । आवां शिवो वञ्चयित्वा गतवान्स्वालयं विभुः

Bấy giờ, ngay cả Menā và Chúa tể núi non cũng khởi lên chánh tri kiến: “Đấng Śiva toàn biến đã khéo vượt qua chúng ta và đã trở về nơi cư ngụ của Ngài.”

Verse 36

अस्मै देया स्वकन्येयं पार्वती सुतप स्विनी । एवं विचार्य च तयोः शिवेभक्तिरभूत्परा

“Chính người con gái này của chúng ta—Pārvatī, bậc đại khổ hạnh—nên được gả cho ngài ấy.” Suy xét như vậy, cả hai đều khởi lên lòng sùng kính tối thượng đối với Đức Śiva.

Verse 37

अतो रुद्रो महोतीश्च कृत्वा भक्तमुदावहम् । विवाहं कृतवान्प्रीत्या पार्वत्या स विधानतः

Sau đó, Rudra—Đại Chúa Tể—làm hiển lộ phúc lành cát tường cho người sùng kính của Ngài, rồi hoan hỷ cử hành hôn lễ với Pārvatī, đúng theo nghi lễ thánh và phép tắc chuẩn mực.

Verse 38

इति प्रोक्तस्तु ते तात सुनर्तकनटाह्वयः । शिवावतारो हि मया शिवावाक्यप्रपूरकः

Như vậy, hỡi con yêu dấu, ta đã kể cho con về vị mang danh Sunartaka, cũng được gọi là Naṭa. Người ấy quả thật là hóa thân của Śiva, do ta khiến hiển lộ để hoàn thành chính lời phán và ý chỉ của Đức Śiva.

Verse 39

इदमाख्यानमनघं परमं व्याहृतम्मया । य एतच्छृणुयात्प्रीत्या स सुखी गतिमाप्नुयात्

Ta đã tuyên thuyết câu chuyện thánh thiện này, không vết nhơ và tối thượng. Ai lắng nghe với lòng hoan hỷ và mến kính sẽ được an lạc và đạt cảnh giới cao lành—tiến gần con đường giải thoát của Śiva.