देवस्तुतिवर्णनम् (Deva-stuti-varṇana) — “Description of the Gods’ Hymn/Praise”

Verse 1

सनत्कुमार उवाच । एतच्छुत्वा तु सर्वेषां देवादीनां वचो हरः । अंगीचकार सुप्रीत्या शरण्यो भक्तवत्सलः

Sanatkumāra thưa: Nghe lời của hết thảy chư thiên và các vị khác, Hara—Đấng là nơi nương tựa cho kẻ cầu quy y, thương yêu người sùng kính—đã hoan hỷ thuận nhận với niềm vui lớn lao.

Verse 2

एतस्मिन्नंतरे देवी पुत्राभ्यां संयुता शिवा । आजगाम मुने तत्र यत्र देवान्वितो हरः

Trong lúc ấy, hỡi bậc hiền triết, Nữ Thần Śivā, cùng với hai người con, đã đến chính nơi ấy, nơi Hara (Đức Śiva) đang hiện diện giữa chư thiên.

Verse 3

अथागतां शिवां दृष्ट्वा सर्वे विष्ण्वादयो द्रुतम् । प्रणेमुरतिनम्रास्ते विस्मिता गतसंभ्रमाः

Bấy giờ, thấy Śivā (Nữ Thần Tối Thượng) ngự đến, tất cả—bắt đầu từ Viṣṇu—đều vội cúi lạy. Với lòng khiêm cung sâu thẳm, họ đảnh lễ, kinh ngạc, và mọi xao động rối bời đều lắng yên.

Verse 4

प्रोचुर्जयेति सद्वाक्यं मुने सर्वे सुलक्षणम् । तूष्णीमासन्नजानंतस्तदागमनकारणम्

Bạch hiền giả, tất cả đều cất lời cát tường: “Chiến thắng! Chiến thắng!”—rồi liền lặng thinh, vì chẳng biết nguyên do Ngài đến đó.

Verse 5

अथ सर्वैः स्तुता देवैर्देव्यद्भुतकुतूहला । उवाच स्वामिनं प्रीत्या नानालीलाविशारदम्

Bấy giờ Nữ Thần—được chư thiên đồng ca tán thán, lòng tràn đầy hiếu kỳ kỳ diệu—đã âu yếm thưa cùng Đấng Phu Quân, bậc tinh thông muôn vẻ thần lạc (līlā).

Verse 6

देव्युवाच । क्रीडमानं विभो पश्य षण्मुखं रविसंनिभम् । पुत्रं पुत्रवतां श्रेष्ठ भूषितं भूषणैर्वरैः

Nữ Thần thưa: “Ôi Đấng Tối Thượng, xin Ngài hãy nhìn: bậc Lục Diện đang vui đùa, rực sáng như mặt trời—người Con tối thượng, bậc nhất trong hàng những ai có con, được trang nghiêm bằng những bảo sức thù thắng.”

Verse 7

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां पञ्चमे युद्धखंडे देवस्तुतिवर्णनं नाम सप्तमोऽध्यायः

Như vậy kết thúc chương thứ bảy, mang tên “Mô tả bài tán tụng của chư Thiên (dâng lên Đức Śiva)”, thuộc phần thứ năm, Yuddha-khaṇḍa, trong bộ hợp tập thứ hai (Rudra-saṃhitā) của Thánh điển Śrī Śiva Mahāpurāṇa.

Verse 8

न सस्मारागतान्दैत्यान्निजतेजोनिपीडितान् । स्कंदमालिंग्य चाघ्राय मुगोदाति महेश्वरः

Bị chính hào quang thần lực rực cháy của mình bao trùm, Maheśvara chẳng còn để ý đến bọn Daitya đang tiến đến. Ngài ôm lấy Skanda, âu yếm ngửi đỉnh đầu con; rồi Đại Chúa lặng yên, chìm trong niềm hỷ lạc nội tâm.

Verse 9

जगदम्बाथ तत्रैव संमंत्र्य प्रभुणा च सा । स्थित्वा किञ्चित्समुत्तस्थौ नानालीलाविशारदा

Bấy giờ Jagadambā, ngay tại đó, sau khi bàn luận cùng Đấng Phu Quân của mình, đứng yên một lát; rồi Nữ Chúa—tinh thông muôn vẻ thần hí (līlā)—lại đứng dậy.

Verse 10

ततस्सनंदी सह षण्मुखेन तया च सार्द्धं गिरिराजपुत्र्या । विवेश शम्भुर्भवनं सुलीलः सुरैस्समस्तैरभिवंद्यमानः

Rồi Śambhu, với dáng vẻ ung dung đầy mỹ lệ, bước vào cung điện của chính Ngài cùng Nandī, cùng Ṣaṇmukha, và cùng ái nữ của Chúa Núi (Pārvatī), trong khi toàn thể chư Thiên đều cúi đầu đảnh lễ.

Verse 11

द्वारस्य पार्श्वतः तस्थुर्देवदेवस्य धीमतः । तेऽथ देवा महाव्यग्रा विमनस्का मुनेऽखिलः

Họ đứng nép bên cổng của bậc Chúa tể minh triết—Đấng Deva của chư Deva. Rồi các vị thần ấy, ô hiền giả, tất thảy đều vô cùng bấn loạn, lòng dạ u sầu.

Verse 12

किं कर्तव्यं क्व गंतव्यं कः स्यादस्मत्सुखप्रदः । किं तु किंत्विति संजातं हा हताः स्मेति वादिनम्

“Phải làm gì đây? Đi về đâu? Ai có thể ban cho chúng ta an lạc và cứu giúp?”—trong cơn rối bời, họ cứ lặp đi lặp lại: “Nhưng… thế nào? thế nào đây?” rồi than khóc: “Than ôi, chúng ta đã bị đánh gục!”

Verse 13

अन्योन्यं प्रेक्ष्य शक्राद्या बभूवुश्चातिविह्वलाः । प्रोचुर्विकलवाक्यं ते धिक्कुर्वन्तो निजं विधिम्

Nhìn nhau, Indra và chư thiên đều bàng hoàng rối loạn. Họ nói bằng lời lẽ đứt quãng, run rẩy, tự kết tội hành vi của mình và tự trách chính sách của mình.

Verse 14

पापा वयमिहेत्यन्ये ह्यभाग्याश्चेति चापरे । ते भाग्यवंतो दैत्येन्द्रा इति चान्येऽब्रुवन् सुराः

Có chư thiên nói: “Ở đây chúng ta là kẻ tội lỗi”; kẻ khác lại nói: “Quả thật chúng ta bất hạnh.” Lại có vị trong hàng thần thánh tuyên bố: “Các chúa Daitya kia mới là kẻ thật sự có phúc phần.”

Verse 15

तस्मिन्नेवांतरे तेषां श्रुत्वा शब्दाननेकशः । कुंभोदरो महातेजा दंडेनाताडयत्सुरान्

Ngay lúc ấy, nghe những tiếng kêu la và âm thanh náo loạn của họ, Kumbhodara hùng mạnh, rực rỡ, liền dùng gậy đánh vào chư thiên.

Verse 16

दुद्रुवुस्ते भयाविष्टा देवा हाहेति वादिनः । अपतन्मुनयश्चान्ये विह्वलत्वं बभूव ह

Bị nỗi sợ hãi bao trùm, các chư thiên vội vã chạy trốn, kêu lên: “Than ôi! Than ôi!”; và các bậc hiền triết khác cũng ngã quỵ, tâm trí rối loạn đến tột cùng.

Verse 17

इन्द्रस्तु विकलोतीव जानुभ्यामवनीं गतः । अन्ये देवर्षयोतीव विकलाः पतिता भुवि

Indra như kẻ tàn phế, suy kiệt đến cùng cực, quỵ xuống đất bằng hai đầu gối; các vị thần và các bậc thánh hiền cõi trời khác cũng kiệt lực, ngã rạp trên mặt đất.

Verse 18

सर्वे मिलित्वा मुनयस्सुराश्च सममाकुलाः । संगता विधिहर्योस्तु समीपं मित्रचेतसोः

Bấy giờ tất cả các hiền triết và chư thiên cùng tụ hội trong một cuộc hội họp đầy lo âu, rồi tiến đến gần Brahmā và Viṣṇu—hai đấng có tâm ý hòa thuận, thân thiện với nhau.

Verse 19

अहो विधिबलं चैतन्मुनयः कश्यपादयः । वदंति स्म तदा सर्वे हरि लोकभयापदम्

“Ôi! Thật là sức mạnh áp đảo của định mệnh—mệnh lệnh của số phận!” Bấy giờ tất cả các hiền triết, Kāśyapa và những vị khác, đồng thanh thưa với Hari, đấng đã trở thành nơi nương tựa trong cơn nguy biến đáng sợ đe dọa các thế giới.

Verse 20

अभाग्यान्न समाप्तं तु कार्यमित्यपरे द्विजाः । कस्माद्विघ्नमिदं जातमित्यन्ये ह्यति विस्मिताः

Một số bậc song sinh (dvija) nói: “Vì bất hạnh nên công việc chưa thể hoàn thành.” Những người khác, vô cùng kinh ngạc, hỏi: “Chướng ngại này từ đâu mà phát sinh?”

Verse 21

इत्येवं वचनं श्रुत्वा कश्यपाद्युदितं मुने । आश्वासयन्मुनीन्देवान् हरिर्वाक्यमुपाददे

Hỡi hiền triết, nghe xong lời Kaśyapa và các vị khác đã nói như thế, Hari (Viṣṇu) liền an ủi các bậc hiền thánh và chư thiên, rồi cất lời.

Verse 22

विष्णुरुवाच । हे देवा मुनयस्सर्वे मद्वचः शृणुतादरात् । किमर्थं दुःखमापन्ना दुखं तु त्यजताखिलम्

Viṣṇu nói: “Hỡi chư thiên và hết thảy các bậc hiền thánh, hãy cung kính lắng nghe lời ta. Vì cớ gì các ngươi rơi vào sầu khổ? Hãy dứt bỏ nỗi buồn này cho trọn.”

Verse 23

महदाराधनं देवा न सुसाध्यं विचार्य्यताम् । महदाराधने पूर्वं भवेद्दुःखमिति श्रुतम् । विज्ञाय दृढतां देवाः प्रसन्नो भवति ध्रुवम्

“Hỡi chư Deva, hãy suy xét kỹ: sự thờ phụng vĩ đại (đại lễ phụng sự Đấng Tối Thượng) chẳng dễ thành tựu. Tương truyền rằng trước khi sự phụng thờ cao cả ấy kết quả, khổ nạn thường khởi lên trước. Nhưng khi Đấng Chúa Tể nhận biết lòng kiên định, Ngài ắt hoan hỷ.”

Verse 24

शिवस्सर्वगणायक्षस्सहसा परमेश्वरः । विचार्यतां हृदा सर्वैः कथं वश्यो भवेदिति

Śiva, Đấng Tối Thượng—được toàn thể các gaṇa và yakṣa hộ tống—đã bất ngờ hiện đến. Hết thảy các ngươi hãy suy niệm trong lòng: bằng phương cách nào có thể khiến Ngài bị chế ngự?

Verse 25

प्रणवं पूर्वमुच्चार्य्य नमः पश्चादुदाहरेत् । शिवायेति ततः पश्चाच्छुभद्वयमतः परम्

Trước hết hãy xướng Praṇava (Oṁ); kế đó đọc “namaḥ”. Rồi tiếp theo nói “śivāya”, và sau cùng thêm hai âm tiết cát tường tiếp nữa—như vậy thần chú được thành tựu viên mãn.

Verse 26

कुरुद्वयं ततः प्रोक्तं शिवाय च ततः पुनः । नमश्च प्रणवश्चैव मंत्रमेवं सदा बुधाः

Rồi hai âm “ku-ru” được xướng lên, tiếp đó lại xướng “śivāya”. Cùng với “namaḥ” và praṇava “oṃ”, các bậc trí giả luôn tuyên dạy thần chú đúng theo hình thức này.

Verse 27

अवर्तध्वं पुनर्यूयं यदि शंभुकृते तदा । कोटिमेकं तथा जप्त्वा शिवः कार्यं करिष्यति

“Nếu quả thật vì mục đích của Śambhu, thì các ngươi hãy quay lại và trở về lần nữa. Khi ấy, sau khi trì tụng (japa) đủ một koṭi lần, Śiva sẽ hoàn thành công việc.”

Verse 28

इत्युक्ते च तदा तेन हरिणा प्रभविष्णुना । तथा देवाः पुनश्चक्रुर्हरस्याराधनं मुने

Khi những lời ấy được Hari—Đại Viṣṇu hùng lực—thốt ra, ô bậc hiền triết, chư thiên lại một lần nữa khởi sự thờ phụng Hara (Śiva), đúng như lời chỉ dạy.

Verse 29

संजजाप हरिश्चापि सविधिश्शिवमानसः । देवानां कार्यसिद्ध्यर्थं मुनीनां च विशेषतः

Rồi Hari (Viṣṇu) cũng theo đúng nghi thức và phép tắc, tâm chuyên nhất nơi Śiva, mà trì tụng japa mãnh liệt, để công việc của chư thiên được thành tựu, và nhất là vì sự an lành, viên mãn của các bậc hiền thánh.

Verse 30

मुहुः शिवेति भाषंतो देवा धैर्यसमन्विताः । कोटिसंख्यं तदा कृत्वा स्थितास्ते मुनिसत्तम

Ô bậc hiền triết tối thượng, chư thiên vững lòng dũng khí, liên tiếp hô vang: “Śiva! Śiva!”, rồi kết thành đạo quân đến hàng ức (crore) và đứng vững không lay.

Verse 31

एतस्मिन्नंतरे साक्षाच्छिवः प्रादुरभूत्स्वयम् । यथोक्तेन स्वरूपेण वचनं चेदमब्रवीत्

Ngay lúc ấy, chính Śiva tự thân hiển hiện trực tiếp. Ngài hiện ra đúng theo hình tướng đã được mô tả và cất lời như sau.

Verse 32

श्रीशिव उवाच । हे हरे हे विधे देवा मुनयश्च शुभव्रताः । प्रसन्नोऽस्मि वरं ब्रूत जयेनानेन चेप्सितम्

Śrī Śiva phán: “Hỡi Hari, hỡi Vidhā (Đấng Tạo Hóa), hỡi chư thiên và các bậc hiền thánh giữ giới nguyện cát tường! Ta đã hoan hỷ. Hãy thưa một ân huệ; nhờ chiến thắng này, cũng hãy đạt điều mong cầu.”

Verse 33

देवा ऊचुः । यदि प्रसन्नो देवेश जगदीश्वर शंकर । सुरान् विज्ञाय विकलान् हन्यंतां त्रिपुराणि च

Chư thiên thưa rằng: “Ôi Đấng Chúa tể của chư thiên, ôi Śaṅkara, bậc Chủ tể vũ trụ—nếu Ngài hoan hỷ, xin Ngài thấy chúng con, các deva, nay đã bất lực và khổ não, và xin Ngài cũng tiêu diệt ba thành (Tripura).”

Verse 34

रक्षास्मान्परमेशान दीनबंधो कृपाकर । त्वयैव रक्षिता देवास्सदापद्भ्यो मुहुर्मुहुः

Xin che chở chúng con, ô Parameśāna—đấng nương tựa của kẻ khốn cùng, bậc chan chứa từ bi. Hết lần này đến lần khác, chính chỉ nhờ Ngài mà chư thiên được cứu khỏi tai ương và hiểm nạn.

Verse 35

सनत्कुमार उवाच । इत्युक्तं वचनं तेषां श्रुत्वा सहरिवेधसाम् । विहस्यांतस्तदा ब्रह्मन्महेशः पुनरब्रवीत्

Sanatkumāra nói: Nghe những lời ấy do họ—Hari (Viṣṇu) và Vedhas (Brahmā)—thốt ra, Mahādeva (Maheśa) mỉm cười thầm trong lòng rồi lại cất lời, hỡi Bà-la-môn.

Verse 36

महेश उवाच । हे हरे हे विधे देवा मुनयश्चाखिला वचः । मदीयं शृणुतादृत्य नष्टं मत्वा पुरत्रयम्

Đại Thần Maheśa nói: “Hỡi Hari, hỡi Vidhē (Phạm Thiên), hỡi chư thiên và hết thảy các bậc hiền thánh—hãy kính cẩn lắng nghe lời ta, coi như Tam Thành (Tripura) đã bị diệt rồi.”

Verse 37

रथं च सारथिं दिव्यं कार्मुकं शरमुत्तमम् । पूर्वमंगीकृतं सर्वमुपपादयताचिरम्

Ngài lập tức sắm đủ—không chậm trễ—chiến xa và người đánh xe thần diệu, cây cung cùng mũi tên tối thượng; mọi điều đã được thỉnh cầu và chấp thuận trước đó đều được ban ngay.

Verse 38

हे विष्णो हे विधे त्वं हि त्रिलोकाधिपतिर्ध्रुवम् । सर्वसम्राट्प्रकारं मे कर्तुमर्हसि यत्नतः

Hỡi Viṣṇu! Hỡi Vidhātṛ (Phạm Thiên)! Ngài quả là đấng chủ tể vững bền của ba cõi. Vậy xin dốc lòng thiết lập cho ta đầy đủ nghi thức và địa vị của quyền uy đế vương khắp vũ trụ.

Verse 39

नष्टं पुरत्रयं मत्वा देवसाहाय्यमित्युत । करिष्यथः प्रयत्नेनाधिकृतौ सर्गपालने

“Hãy coi như Tam Thành đã bị diệt, các ngươi ắt sẽ trợ giúp chư thiên; bởi các ngươi đã được giao phó việc cai quản và gìn giữ tạo hóa, nên phải tận lực nâng đỡ sự trị vì và bảo hộ của công cuộc sáng tạo.”

Verse 40

अयं मंत्रो महापुण्यो मत्प्रीतिजनकश्शुभः । भुक्तिमुक्तिप्रदस्सर्वकामदश्शैवकावह

Thần chú này vô cùng công đức, cát tường, làm khởi dậy niềm hoan hỷ của Ta (Śiva). Nó ban cả phúc lạc thế gian lẫn giải thoát, thành tựu mọi sở nguyện, và dẫn hành giả vào cảnh giới cùng con đường của hàng Śaiva (tín đồ Śiva).

Verse 41

धन्यो यशस्य आयुष्यः स्वर्गकामार्थिनां नृणाम् । अपवर्गो ह्यकामानां मुक्तानां भुक्तिमुक्तिदः

Điều ấy là phúc lành, đem danh tiếng và tăng thọ cho những người cầu thiên giới và các thành tựu thế gian. Còn với người vô dục, đó chính là con đường giải thoát; với bậc đã giải thoát, lại ban cả sự thọ hưởng đúng mực và tự do tối hậu—nhờ ân điển của Śiva, Đấng Pati cắt đứt sợi dây trói buộc (pāśa).

Verse 42

य इमं कीर्तयेन्मंत्रं शुचिर्भूत्वा सदा नरः । शृणुयाच्छ्रावयेद्वापि सर्वान्कामानवाप्नुयात्

Bất cứ ai, sau khi tự thanh tịnh, thường xuyên tụng niệm thần chú này—hoặc lắng nghe, hoặc khiến người khác được nghe—đều đạt sự viên mãn mọi mục đích mong cầu. Theo lập trường Śaiva, sự phụng sự thần chú (mantra-sevā) thanh lọc linh hồn bị trói (paśu) và chiêu cảm ân điển của Śiva, Đấng Pati, đem lại cả an lạc thế gian lẫn thiện ích tối thượng.

Verse 43

सनत्कुमार उवाच । इति श्रुत्वा वचस्तस्य शिवस्य परमात्मनः । सर्वे देवा मुदं प्रापुर्हरिर्ब्रह्माधिकं तथा

Sanatkumāra nói: Nghe như vậy lời của Śiva—Đấng Tối Thượng Ngã—tất cả chư thiên đều tràn đầy hoan hỷ; và Hari cùng Brahmā cũng vui mừng như thế.

Verse 44

सर्वदेवमयं दिव्यं रथं परमशोभनम् । रचयामास विश्वार्थे विश्वकर्मा तदाज्ञया

Theo mệnh lệnh ấy, Viśvakarmā vì phúc lợi của vũ trụ đã tạo tác một cỗ chiến xa thần diệu, rực rỡ tột bậc, hàm chứa uy lực của hết thảy chư thiên.