कामप्रादुर्भावः — The Manifestation/Arising of Kāma

Verse 1

सूत उवाच । इत्याकर्ण्य वचस्तस्य नेमिषारण्यवासिनः । पप्रच्छ च मुनिश्रेष्ठः कथां पापप्रणाशिनीम्

Sūta nói: Nghe lời ấy xong, các hiền giả cư trú tại Naimiṣāraṇya; rồi bậc hiền triết tối thượng lại thỉnh hỏi câu chuyện thiêng liêng có năng lực diệt trừ tội lỗi.

Verse 2

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां द्वितीये सतीखंडे कामप्रादुर्भावो नाम द्वितीयोऽध्यायः

Như vậy, trong Śrī Śiva Mahāpurāṇa—quyển thứ hai, Rudra Saṃhitā—thuộc phần thứ hai gọi là Satī Khaṇḍa, kết thúc Chương Hai mang tên “Sự Hiển Lộ của Kāma.”

Verse 3

अतः कथय तत्सर्वं शिवस्य चरितं शुभम् । सतीकीर्त्यन्वितं दिव्यं श्रोतुमिच्छामि विश्वकृत्

Vì thế, xin hãy thuật lại trọn vẹn thánh sử cát tường về Đức Śiva—thiêng liêng, rực rỡ bởi vinh quang của Satī. Ta, Đấng tạo tác vũ trụ, khát nguyện được lắng nghe.

Verse 4

सती हि कथमुत्पन्ना दक्षदारेषु शोभना । कथं हरो मनश्चक्रे दाराहरणकर्मणि

“Satī rạng ngời ấy đã sinh ra thế nào trong gia thất của phu nhân Dakṣa? Và Hara (Śiva) đã khởi tâm ra sao đối với việc rước nàng làm hiền phối?”

Verse 5

कथं वा दक्षकोपेन त्यक्तदेहा सती पुरा । हिमवत्तनया जाता भूयो वाकाशमागता

Satī, thuở trước vì cơn thịnh nộ của Dakṣa mà xả bỏ thân xác, đã tái sinh thế nào làm ái nữ của Himavat? Và rồi nàng đã lại đạt đến cảnh giới thần linh (hiệp nhất cùng Śiva) ra sao?

Verse 6

पार्वत्याश्च तपोऽत्युग्रं विवाहश्च कथं त्वभूत् । कथमर्द्धशरीरस्था बभूव स्मरनाशिनः

Pārvatī đã thực hành tapas khắc khổ tột bậc như thế nào, và hôn lễ của nàng đã thành tựu ra sao? Và nàng đã an trụ thế nào như chính nửa thân của Đấng diệt Smara (Kāma)—Đức Śiva?

Verse 7

एतत्सर्वं समाचक्ष्व विस्तरेण महामते । नान्योस्ति संशयच्छेत्ता त्वत्समो न भविष्यति

Ô bậc đại trí, xin hãy thuật lại tất cả điều ấy cho chúng tôi một cách đầy đủ và tường tận. Không ai khác có thể dứt trừ nghi hoặc của chúng tôi; sẽ chẳng ai sánh bằng ngài trong việc này.

Verse 8

ब्रह्मोवाच । शृणु त्वं च मुने सर्वं सतीशिवयशश्शुभम् । पावनं परमं दिव्यं गुह्याद्गुह्यतमं परम्

Phạm Thiên nói: Hỡi hiền giả, hãy lắng nghe trọn vẹn vinh quang cát tường của Satī và Śiva. Đó là điều tối thượng thanh tịnh, cao quý và thiêng liêng, là bí mật tối cao—kín nhiệm hơn mọi điều kín nhiệm.

Verse 9

एतच्छंभुः पुरोवाच भक्तवर्याय विष्णवे । पृष्टस्तेन महाभक्त्या परोपकृतये मुने

Vì thế, hỡi hiền giả, Śambhu (Đức Śiva) đã nói điều này từ trước với Viṣṇu, bậc tối thượng trong hàng tín đồ, khi được Ngài ấy thỉnh hỏi bằng đại tín tâm, vì lợi ích cho muôn người.

Verse 10

ततस्सोपि मया पृष्टो विष्णुश्शैववरस्सुधीः । प्रीत्या मह्यं समाचख्यौ विस्तरान्मुनिसत्तम

Rồi ta cũng hỏi ngài—Viṣṇu, bậc trí giả và là người tối thắng trong hàng những kẻ sùng kính Śiva. Vì lòng thương mến, ngài đã giảng cho ta mọi điều thật đầy đủ, hỡi bậc hiền thánh tối thượng.

Verse 11

अहं तत्कथयिष्यामि कथामेतां पुरातनीम् । शिवाशिवयशोयुक्तां सर्वकामफलप्रदाम्

Nay ta sẽ thuật lại câu chuyện thiêng liêng xưa cổ ấy—chan chứa vinh quang của Śiva và Śivā (Satī), một thiên truyện ban cho quả lành của mọi ước nguyện chính đáng.

Verse 12

पुरा यदा शिवो देवो निर्गुणो निर्विकल्पकः । अरूपश्शक्तिरहितश्चिन्मात्रस्सदसत्परः

Thuở ban sơ, khi Thần Śiva không mang thuộc tính nào và vượt ngoài mọi phân biệt—vô tướng, không có quyền năng hiển lộ, chỉ là thuần thức—Ngài siêu việt cả hữu và vô.

Verse 13

अभवत्सगुणस्सोपि द्विरूपश्शक्तिमान्प्रभुः । सोमो दिव्याकृतिर्विप्र निर्वि कारी परात्परः

Chính Chúa Soma ấy cũng hiển lộ trong trạng thái hữu tướng (saguṇa). Hỡi bậc Bà-la-môn, Đấng quyền năng và tự tại hiện ra với hai phương diện, mang dung mạo thần diệu, mà vẫn bất biến (nirvikāra), là Đấng Tối Thượng vượt trên mọi tối thượng.

Verse 14

तस्य वामांगजो विष्णुर्ब्रह्माहं दक्षिणांगजः । रुद्रो हृदयतो जातोऽभवच्च मुनिसत्तम

Từ bên trái của Ngài sinh ra Viṣṇu; từ bên phải sinh ra ta—Brahmā. Và Rudra khởi sinh từ trái tim của Ngài, hỡi bậc hiền triết tối thượng.

Verse 15

सृष्टिकर्ताभवं ब्रह्मा विष्णुः पालनकारकः । लयकर्ता स्वयं रुद्रस्त्रिधाभूतस्सदाशिवः

Brahmā trở thành đấng tạo hóa; Viṣṇu là đấng bảo hộ gìn giữ; còn Rudra tự thân là đấng tiêu dung hủy diệt. Vì thế, Sadāśiva—một Đấng Tối Thượng duy nhất—hiển lộ ba phương diện để điều hành vũ trụ.

Verse 16

मरीचिमत्रिं पुलहं पुलस्त्यांगिरसौ क्रतुम् । वसिष्ठं नारदं दक्षं भृगुं चेति महाप्रभून्

Ngài đã nhắc đến những bậc đại uy đức và hiển hách: Marīci, Atri, Pulaha, Pulastya, Aṅgiras, Kratu, Vasiṣṭha, Nārada, Dakṣa và Bhṛgu—những vì sao sáng giữa hàng hiền thánh.

Verse 17

सृष्ट्वा प्रजापतीन् दक्षप्रमुखान्सुरसत्तमान् । अमन्यं सुप्रसन्नोहं निजं सर्वमहोन्नतम्

Sau khi tạo dựng các Prajāpati—trong đó Dakṣa đứng đầu—những bậc tối thắng giữa chư thiên, ta vô cùng hoan hỷ và tự xem cảnh giới của mình là hoàn toàn tôn quý, tối thượng và viên mãn.

Verse 19

ब्रह्माहं मानसान्पुत्रानसर्जं च यदा मुने । तदा मन्मनसो जाता चारुरूपा वरांगना

Phạm Thiên nói: “Này hiền giả, khi ta tạo ra các người con sinh từ tâm ý, ngay lúc ấy, từ chính tâm ta đã sinh ra một bậc thục nữ cao quý, dung nhan tuyệt mỹ.”

Verse 20

नाम्ना संध्या दिवक्षांता सायं संध्या जपंतिका । अतीव सुन्दरी सुभ्रूर्मुनिचेतोविमोहिनी

Nàng mang danh Sandhyā, cũng được gọi là Divakṣāntā; mỗi buổi chiều nàng trì tụng Sandhyā-japa. Nàng đẹp tuyệt trần, mày ngài thanh tú, có thể làm mê hoặc cả tâm trí các bậc hiền triết.

Verse 22

दृष्ट्वाहं तां समुत्थाय चिन्तयन्हृदि हृद्गतम् । दक्षादयश्च स्रष्टारो मरीच्याद्याश्च मत्सुताः

Thấy nàng, ta liền đứng dậy và suy niệm trong tim về điều ẩn kín nơi thẳm sâu tâm ý: “Dakṣa và các Prajāpati khác là những bậc tạo hóa, cùng Marīci và những vị khác—các người con sinh từ tâm ta—(đều can dự trong việc này).”

Verse 23

एवं चिंतयतो मे हि ब्रह्मणो मुनिसत्तम । मानसः पुरुषो मंजुराविर्भूतो महाद्भुतः

Hỡi bậc hiền thánh tối thượng, khi ta—Phạm Thiên—đang suy niệm như thế, một Đấng Nhân Thần kỳ diệu, vô cùng kinh ngạc, sinh từ tâm ý, hiện ra trước mặt ta với dung mạo rực sáng và mỹ lệ.

Verse 24

कांचनीकृतजाताभः पीनोरस्कस्सुनासिकः । सुवृत्तोरुकटीजंघो नीलवेलितकेसरः

Sắc thân Ngài rực sáng như vàng tinh luyện; lồng ngực rộng đầy, mũi đoan chính. Đùi, hông và ống chân cân xứng mỹ lệ; tóc đen uốn lượn như những làn sóng ánh xanh.

Verse 25

लग्नभ्रूयुगलो लोलः पूर्णचन्द्रनिभाननः । कपाटायतसद्वक्षो रोमराजीवराजितः

Đôi mày của Ngài liền nhau thành một nét cong duyên dáng; ánh nhìn khẽ đùa vui và uyển chuyển. Gương mặt Ngài rạng ngời như trăng tròn. Lồng ngực cao quý rộng như cánh cửa lớn, lại được tô điểm bởi đường lông ngực rực rỡ—bày tỏ hình tướng hữu tướng (saguṇa) cát tường của Śiva, Đấng ban lòng sùng kính và giải thoát.

Verse 26

अभ्रमातंगकाकारः पीनो नीलसुवासकः । आरक्तपाणिनयनमुखपादकरोद्भवः

Ngài hiện ra với sắc và uy như mây mưa và voi chúa—rộng lớn, hùng mạnh—khoác y phục màu lam. Từ Ngài tỏa ánh đỏ nơi đôi tay, đôi mắt, gương mặt, bàn chân, và cả những lòng bàn tay đưa ra để ban phúc và hộ trì.

Verse 27

क्षीणमध्यश्चारुदन्तः प्रमत्तगजगंधनः । प्रफुल्लपद्मपत्राक्षः केसरघ्राणतर्पणः

Ngài thắt lưng thon và có ngà đẹp; hương Ngài như mùi thơm của voi say. Đôi mắt Ngài như cánh sen nở rộ, và Ngài hoan hỷ trước hương thơm của nghệ tây (kesar).

Verse 28

कंबुग्रीवो मीनकेतुः प्रांशुर्मकरवाहनः । पंचपुष्पायुधो वेगी पुष्पकोदंडमंडितः

Ngài có cổ như vỏ ốc; cờ mang phù hiệu cá; thân hình cao lớn, và vật cưỡi là makara. Cầm năm mũi tên hoa làm vũ khí, chuyển động mau lẹ, lại được trang sức bằng cây cung kết bằng hoa—đó là Kāma, thần của dục vọng, được mô tả như vậy.

Verse 29

कांतः कटाक्षपातेन भ्रामयन्नयनद्वयम् । सुगंधिमारुतो तात शृंगाररससेवितः

Hỡi người thương, mùa xuân như kẻ tình nhân khiến đôi mắt chao đảo bằng cái liếc nghiêng. Làn gió thơm, thấm đượm śṛṅgāra-rasa—vị tình ái—khuấy động lòng hướng về khoái lạc thế gian, và bởi sức hấp dẫn ấy mà trói buộc linh hồn mang thân xác.

Verse 30

तं वीक्ष्य पुरुषं सर्वे दक्षाद्या मत्सुताश्च ते । औत्सुक्यं परमं जग्मुर्विस्मयाविष्टमानसाः

Thấy Đấng Puruṣa tôn quý ấy, tất cả—Dakṣa và những người khác, cùng các con gái của ta—đều bị kỳ diệu bao trùm, tâm trí chìm trong kinh ngạc; họ tràn đầy sự háo hức tột bậc.

Verse 31

अभवद्विकृतं तेषां मत्सुतानां मनो द्रुतम् । धैर्यं नैवालभत्तात कामाकुलितचेतसाम्

Rồi tâm trí các con trai của ta lập tức trở nên rối loạn và lệch lạc; vì lòng họ bị dục vọng khuấy động nên không sao đạt được sự vững vàng, hỡi người thân yêu.

Verse 32

मां सोपि वेधसं वीक्ष्य स्रष्टारं जगतां पतिम् । प्रणम्य पुरुषः प्राह विनयानतकंधरः

Bấy giờ người ấy, thấy Brahmā (Vedhas)—đấng tạo hóa và chúa tể các thế giới—liền cúi lạy; với cổ cúi xuống trong khiêm cung, ông cất lời.

Verse 33

पुरुष उवाच । किं करिष्याम्यहं कर्म ब्रह्मंस्तत्र नियोजय । मान्योद्य पुरुषो यस्मादुचितः शोभितो विधे

Puruṣa thưa: “Bạch Brahmā, con phải làm việc gì? Xin Ngài giao phó cho con. Vì hôm nay con đáng được tôn kính như một người xứng đáng—hợp lẽ và trang nghiêm—hỡi Đấng an bài.”

Verse 34

अभिमानं च योग्यं च स्थानं पत्नी च या मम । तन्मे वद त्रिलोकेश त्वं स्रष्टा जगतां पतिः

“Xin hãy nói cho ta biết: vinh dự xứng đáng dành cho ta, địa vị thích hợp sẽ được ban, và người vợ sẽ thuộc về ta. Ôi Chúa tể của ba cõi—vì Ngài là Đấng Tạo hóa và là bậc quân vương của vũ trụ—xin tuyên bày điều ấy cho ta.”

Verse 35

ब्रह्मोवाच । एवं तस्य वचः श्रुत्वा पुरुषस्य महात्मनः । क्षणं न किंचित्प्रावोचत्स स्रष्टा चातिविस्मितः

Brahmā nói: Nghe lời của Đấng Purusha đại hồn ấy, Đấng Tạo hóa (Brahmā) lặng im trong chốc lát, không thốt nên lời—vô cùng kinh ngạc.

Verse 36

अतो मनस्सुसंयम्य सम्यगुत्सृज्य विस्मयम् । अवोचत्पुरुषं ब्रह्मा तत्कामं च समावहन्

Rồi Brahmā trấn định tâm ý, hoàn toàn gạt bỏ sự kinh ngạc, và thưa với Đấng Purusha tối thượng ấy—trong lòng gom tụ và kiên định quyết tâm cho mục đích mong cầu.

Verse 37

ब्रह्मोवाच । अनेन त्वं स्वरूपेण पुष्पबाणैश्च पंचभिः । मोहयन् पुरुषान् स्त्रीश्च कुरु सृष्टिं सनातनीम्

Brahmā nói: “Với chính hình tướng này của ngươi, và với năm mũi tên hoa của ngươi, hãy làm mê hoặc nam và nữ; nhờ đó, hãy khiến tiến trình sáng tạo vĩnh hằng được vận hành.”

Verse 38

अस्मिञ्जीवाश्च देवाद्यास्त्रैलोक्ये सचराचरे । एते सर्वे भविष्यन्ति न क्षमास्त्यवलंबने

Trong tam giới này—cả hữu tình lẫn vô tình—có muôn loài, từ chư thiên trở xuống, cùng mọi linh hồn mang thân. Tất cả rồi sẽ sinh khởi và hoại diệt; không ai có quyền năng trụ lại đây chỉ nhờ nương tựa vào bất cứ chỗ dựa nào.

Verse 39

अहं वा वासुदेवो वा स्थाणुर्वा पुरुषोत्तमः । भविष्यामस्तव वशे किमन्ये प्राणधारकाः

“Dù là ta, hay Vāsudeva (Viṣṇu), hay Sthāṇu (Śiva), hay cả Đấng Tối Thượng—mỗi vị trong chúng ta cũng sẽ ở dưới quyền của Ngài; huống chi các hữu tình khác chỉ nương nơi hơi thở mà tồn tại?”

Verse 40

प्रच्छन्नरूपो जंतूनां प्रविशन्हृदयं सदा । सुखहेतुः स्वयं भूत्वा सृष्टिं कुरु सनातनीम्

“Hãy mang hình tướng ẩn mật mà luôn đi vào trái tim của muôn loài; tự Ngài trở thành nguyên nhân của an lạc, và khai mở cuộc sáng tạo vĩnh cửu.”

Verse 41

त्वत्पुष्पबाणस्य सदा सुखलक्ष्यं मनोद्भुतम् । सर्वेषां प्राणिनां नित्यं सदा मदकरो भवान्

“Những mũi tên hoa của Ngài luôn tìm trúng đích an lạc—đích ấy sinh từ tâm. Với mọi loài hữu tình, Ngài hằng là kẻ gây men say, làm dấy lên đam mê mê hoặc.”

Verse 42

इति ते कर्म कथितं सृष्टिप्रावर्तकं पुनः । नामान्येते वदिष्यंति सुता मे तव तत्त्वतः

Như vậy, ta lại giảng cho con về hành nghiệp khởi động sự sáng tạo. Nay các con gái của ta sẽ xưng tuyên những danh hiệu ấy cho con, đúng theo chân lý tattva.

Verse 43

ब्रह्मोवाच । इत्युक्त्वाहं सुरश्रेष्ठ स्वसुतानां मुखानि च । आलोक्य स्वासने पाद्मे प्रोपविष्टोऽभवं क्षणम्

Phạm Thiên nói: Nói xong như vậy, hỡi bậc tối thắng trong chư thiên, ta nhìn ngắm gương mặt các con trai của ta; rồi trên tòa sen của mình, ta ngồi xuống trong chốc lát.